Koniunktura w rolnictwie II kwartał 2009 badanie Instytutu Rozwoju

Koniunktura w rolnictwie II kwartał 2009
badanie Instytutu Rozwoju Gospodarczego
Instytut Rozwoju Gospodarczego jako międzywydziałowa jednostka badawcza Szkoły
Głównej Handlowej w Warszawie prowadzi
między innymi badania koniunktury
w rolnictwie.
Badania te, prowadzone od 1992r, oparte są na ankietach rozprowadzanych wśród rolników
przez doradców rolniczych z Ośrodków Doradztwa Rolniczego.
Wyniki analizowane są w skali całego kraju oraz - bardziej szczegółowo - w pięciu
makroregionach, dobranych w taki sposób, aby były spoiste wewnętrznie i jednocześnie
róŜniły się od siebie.
Dodatkowo analiza wyników badań prowadzona jest w przekrojach: wg grup obszarowych
gospodarstw, wg grup wiekowych oraz wg wykształcenia kierowników gospodarstw.
W kwietniu 2009r. próba badawcza wynosiła 1747 gospodarstw.
NaleŜy podkreślić, Ŝe badana grupa rolników nie jest w pełni reprezentatywna dla ogółu
rolników w kraju, gdyŜ kierownicy badanych gospodarstw wykazują duŜe zainteresowanie
produkcją towarową oraz rynkiem rolnym a takŜe cechuje ich lepsza sytuacja materialna.
Ogólny wskaźnik koniunktury liczony jest na podstawie wskaźnika wyrównanych
przychodów pienięŜnych oraz wskaźnika zaufania rolników - obrazującego postrzeganie
przyszłości przez rolników: z zaufaniem, z obawą lub ze strachem.
Jest on obliczany jako średnia waŜona obu pojedynczych wskaźników, z tym Ŝe większy
wpływ na jego wartość ma wskaźnik wyrównanych przychodów pienięŜnych.
W okresie od 1999r. do końca pierwszego kwartału 2008r. wskaźnik przychodów
pienięŜnych świadczył o poprawie przychodów pienięŜnych w gospodarstwach rolnych.
W tym czasie rolnictwo odczuło korzyści z integracji z Unią Europejską wyraŜające się m.in.
wzrostem cen skupu płodów rolnych ( szczególnie mięsa i mleka oraz ich przetworów)
i pomimo czasowego spadku przychodów spowodowanego suszą w 2006r. oraz spadkiem
opłacalności produkcji trzody chlewnej, przychody pienięŜne rolników wykazywały tendencję
rosnącą.
Po 2007r. nastąpiło załamanie przychodów gospodarstw rolnych. W kwietniu 2009r. nadal
występuje tendencja spadkowa. Jest to widoczne we wszystkich makroregionach, z tym Ŝe
najmniejsze załamanie przychodów obserwujemy w województwach północnych –
zachodniopomorskim, pomorskim oraz warmińsko-mazurskim.
Gospodarstwa we wszystkich grupach obszarowych odnotowały spadek przychodów, w tym
najmniejszy spadek gospodarstwa powyŜej 50 ha.
Z punktu widzenia wieku rolników, we wszystkich grupach wiekowych nastąpił spadek
przychodów, z tym Ŝe największy spadek w grupie powyŜej 60 lat.
Biorąc pod uwagę poziom wykształcenia kierowników gospodarstw widoczna jest dodatnia
korelacja pomiędzy lepszymi wynikami przychodów pienięŜnych a poziomem wykształcenia.
Wskaźnik zaufania zaleŜy nie tylko od warunków produkcyjno-ekonomicznych, ale takŜe
od nastrojów ekonomicznych i politycznych wśród rolników. NajniŜszą z notowanych
wartości wskaźnik ten osiągnął w 1999r. Od tego czasu zaufanie rolników zaczęło się
poprawiać, szczególnie po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Od 2005r. rolnicy oczekiwali
na poprawę koniunktury mimo niekorzystnych, choć ciągle poprawiających się wskaźników
przychodów pienięŜnych. Świadczą o tym wskaźniki zaufania rolników pozostające na
zdecydowanie
wyŜszym
poziomie
niŜ
wskaźniki
przychodów
pienięŜnych.
W 2007r. wskaźniki zaufania osiągnęły rekordowo wysokie poziomy, ale juŜ w roku 2008
nastroje wśród rolników pogorszyły się znacznie, a kwietniowe badanie z 2009 r. potwierdza
duŜą przewagę pesymizmu i duŜe obawy co do perspektyw rozwoju swoich gospodarstw.
Ostatnie badanie wskazuje na stosunkowo małe zróŜnicowanie wskaźnika zaufania w skali
regionów, z wyjątkiem województw śląskiego, świętokrzyskiego, małopolskiego oraz
podkarpackiego, gdzie poziom pesymizmu jest najwyŜszy.
Z punktu widzenia kategorii obszarowych, tylko gospodarstwa powyŜej 50 ha mają dodatni
poziom wskaźnika zaufania.
Biorąc pod uwagę wiek rolników widoczne jest, Ŝe im są starsi, z tym większym
pesymizmem patrzą w przyszłość.
Analizując z kolei wykształcenie zauwaŜamy, Ŝe w miarę wzrostu poziomu wykształcenia
rośnie poziom wskaźnika zaufania.
Zarówno wskaźnik przychodów pienięŜnych jak i wskaźnik zaufania rolników decydują
o poziomie ogólnego, syntetycznego wskaźnika koniunktury.
Wartość kwietniowego wskaźnika koniunktury jest w porównaniu z poprzednimi
kwietniowymi wskaźnikami najniŜsza w ciągu ostatnich sześciu lat, niski jest wskaźnik
przychodów pienięŜnych i wskaźnik zaufania rolników.
Źródło: Instytut Rozwoju Gospodarczego SGH www.sgh.waw.pl/instytuty/irg/
Wskaźnik koniunktury w rolnictwie Dekoniunktura w rolnictwie trwa
Kwietniowa edycja ankietowych badań Instytutu wskazuje, Ŝe rolnictwo znajduje się w fazie
dekoniunktury.
Opłacalność produkcji rolnej nadal jest niska gdyŜ zwyŜkują ceny środków produkcji i usług
dla rolnictwa i zniŜkują ceny zbóŜ po dobrych ubiegłorocznych zbiorach w krajach UE
Wśród producentów rolnych wciąŜ utrzymuje się tendencja do zmniejszania zakupu nawozów
mineralnych, pasz treściwych i środków ochrony roślin co potwierdza złą sytuację
ekonomiczną gospodarstw rolnych.
Wyniki badań poświadczają równieŜ utrzymywanie się tendencji ograniczania aktywności
inwestycyjnej przez gospodarstwa rolne.
Z punktu widzenia obserwowanych grup przekrojowych, w kwietniu 2009r., stosunkowo
najlepiej ze złą koniunkturą w rolnictwie radziły sobie gospodarstwa z areałem powyŜej 50
ha, kierowane przez młodszych rolników z wyŜszym wykształceniem. Takie właśnie
gospodarstwa najmniej zareagowały spadkiem natęŜenia działań inwestycyjnych zarówno
w zakresie budowli jak i maszyn i urządzeń.
Przygotowała Beata Filipiak na podstawie wydawnictwa Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH „Koniunktura
w rolnictwie II kwartał 2009” autorstwa E. Gorzelaka i Z. Zimnego oraz www.sgh.waw.pl/instytuty/irg/ Wskaźnik koniunktury w rolnictwie Dekoniunktura w rolnictwie trwa.