0200-B1004F

Filozofia kultury
(Philosophy of culture as Kulturphilosophie)
Kod: 0200-B1004F
Imię i nazwisko wykładowcy: prof. nadzw. dr habil. Andrzej M. Kaniowski
Typ zajęć: przedmiot systemowy I, zajęcia specjalistyczne.
Semestr i rok studiów: zimowy; I rok studiów uzupełniających magisterskich (i II rok studiów
licencjackich na specjalności filozofia stosowana) przedmiot ogólnospecjalnościowy propedeutyczny.
Liczba godzin w semestrze: 30
Prerekwizyty:
Język nauczania: Polski
Liczba punktów ECTS: 3
Proponowany termin: poniedziałek, 19.00-20.30
Cele i efekty kształcenia:
Wiedza i jej rozumienie: student opisuje proces wyłaniania się kultury jako przedmiotu
filozoficznego namysłu, czyli wykształcania się filozofii kultury; objaśnia powstawanie diagnoz i
krytyk kultury, a następnie różnorakich teorii kultury i wreszcie różnych nauk zajmujących się kulturą;
rozpoznaje logikę przemian w pojmowaniu kultury; potrafi scharakteryzować różnice pomiędzy
kulturą i cywilizacją; trafnie klasyfikuje i ocenia dzisiejsze zjawiska kulturowe oraz przedstawiane
diagnozy i interpretacje.
Umiejętności: klasyfikuje różne typy podejścia do kultury; analizuje podobieństwa i różnice między
różnymi diagnozami i krytykami kultury;
Postawy: świadom jest specyfiki kultury, której cechą jest nastawienie autorefleksyjne.
Treści programowe:
1. Wprowadzenie: nowożytny sens pojęcia kultura; kultura i cywilizacja; teorie kultury; nauki o
kulturze (Kulturwissenschaften a tzw. „kulturoznawstwo”)
2. Dzieje pojęcia kultura i pojęcia cywilizacja do czasów nowożytnych.
3. Powstanie nowoczesnego pojęcia kultury i pojęcia cywilizacji w 18. i na początku 19. wieku
(Francja, Wielka Brytania, Niemcy) (Rousseau, Kant, Herder, Adam Ferguson).
4. Spojrzenie na kulturę przez pryzmat „historii naturalnej” (Darwin, Haeckela)
5. Antropologiczna typologia kultury Jacoba Burckhardta
6. Friedrich Nietzsche i jego genealogiczna krytyka moralności i kultury
7. Oswald Spengler i konserwatywno-reakcyjna krytyka kultury (restaurative Kulturkritik)
8. Neokantyzm i powstanie Kulturphilosophie (Rickert, Cassirer)
9. Diagnozy cywilizacji i ich klasyfikacje (Danilewski, Toynbee, Koneczny, Sorokin, Huntington)
10. Tomistyczna wizja kultury (m.in. M. A. Krąpiec).
11. Polska refleksja nad kulturą (Brzozowski, Łempicki, Zdziechowski, Witkiewicz, Znaniecki)
Warunki zaliczenia:
Egzamin pisemny (obejmujący materiał z wykładu jak i znajomość lektur), decydujący o ocenie w
60% oraz egzamin ustny, wpływający na ocenę w 40%. Warunkiem zaliczenia jest obecność na
wykładach (dopuszczalne są dwie nieobecności)
Materiały dydaktyczne (Zalecana literatura i materiały pomocnicze):
Ogólne wprowadzenia do filozofii kultury:
Schnädelbach H., Kultura, tlum. K. Krzemieniowa, w: E. Martens, H. Schnädelbach (red.), Filozofia.
Podstawowe pytania, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1995, s. 546–588.
Konnersmann R., Filozofia kultury. Wprowadzenie, tłum. K. krzemieniowa, Oficyna Naukowa,
Warszawa 2009
Ellias N., Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu, tłum. Zabłudowski, PIW, Warszawa 1980
(wybrane fragmenty)
Rosińska Z., J. Michalik, Co to jest Filozofia Kultury?, Wydawnictwa Uniwersytetu
Warszawskiego, Warszawa 2006
Teksty podstawowe:
Będą to fragmenty tekstów następujących autorów: Seneka, Vico, Rousseau, Kant, Herder, Burckhardt
Nietzsche, Simmel, Dilthey, Freud, Spengler, Plessner, Gehlen, Cassirer, Dewey, Toynbee, Sorokin, Koneczny,
Horkheimer/Adorno, Huizinga Levi-Strauss, Bourdieu, Rorty; Brzozowski, Łempicki, Zdziechowski.
Witkiewicz, Znaniecki, Krąpiec [wybrane fragmenty podane zostaną na pierwszym wykładzie].
Forma zajęć i metody dydaktyczne:
Wykład