SpiS treści

Spis treści
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Rozdział 1. Analiza pojęcia partycypacji politycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Cząstkowe kryteria definicyjne pojęcia partycypacji politycznej . . . . . . . . 1.1.1.Kryterium motywacji działania: partycypacja instrumentalna i autoteliczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.1.1.Instrumentalna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . 1.1.1.2.Instrumentalna i autoteliczna partycypacja polityczna . . . 1.1.2.Kryterium autonomii działania: partycypacja dobrowolna i mobilizowana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.2.1.Dobrowolna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.2.2.Dobrowolna i mobilizowana partycypacja polityczna . . . . 1.1.3.Kryterium poziomu aktywności działania: partycypacja aktywna
i pasywna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.3.1.Aktywna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.3.2.Aktywna i pasywna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . 1.1.4.Kryterium celu działania: partycypacja w celach społecznych i w celach partykularnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.4.1.Partycypacja polityczna w celach społecznych . . . . . . . . . 1.1.4.2.Partycypacja polityczna w celach społecznych i w celach
partykularnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.5.Kryterium adresata działania: partycypacja państwowa i pozapaństwowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.5.1.Państwowa partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.5.2.Państwowa i pozapaństwowa partycypacja polityczna . . . 1.1.6.Kryterium profesjonalizacji działania: partycypacja amatorska i zawodowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.6.1.Amatorska partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.6.2.Amatorska i zawodowa partycypacja polityczna . . . . . . . . 1.1.7.Kryterium normatywne: partycypacja zgodna z systemami normatywnymi i niezgodna z systemami normatywnymi . . . . . . . . . . . . 1.1.7.1. Konstytucyjna i pozakonstytucyjna partycypacja polityczna . . 1.1.7.2.Legalna i nielegalna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . 1.1.7.3.Konwencjonalna i niekonwencjonalna partycypacja polityczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
36
36
37
39
48
49
52
56
57
62
65
67
68
70
70
73
76
77
78
79
82
83
86
1.1.7.4.Partycypacja polityczna bez użycia przemocy i z użyciem
przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
1.2. W
arunki definicyjne pojęcia partycypacji politycznej w sensie klasyfikującym 99
Rozdział 2. Założenia klasyfikacji tradycyjnych form partycypacji poli­
tycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
2.1. Klasyfikacje tradycyjnych form partycypacji politycznej w literaturze
przedmiotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
2.1.1.Czynnikowe (klasterowe) klasyfikacje form partycypacji poli­
tycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
2.1.2.Hierarchiczne klasyfikacje form partycypacji politycznej . . . . . . . . 111
2.2. Próba opracowania regulującej hierarchicznej klasyfikacji tradycyjnych
form partycypacji politycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
Kryterium kompetencji (124). – Kryterium kosztów (126). – Kryterium efektywności (127).
Rozdział 3. Klasyfikacja tradycyjnych form partycypacji politycznej bez
użycia przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
3.1. Zainteresowanie polityką (poszukiwanie i przyswajanie informacji
o polityce) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
3.2. Wyrażanie poglądów politycznych poprzez działania symboliczne (eksponowanie haseł i symboli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
3.3. Udział w głosowaniu (wybory przedstawicieli lub wybory przedłożonej
opcji) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
3.4. Udział w konsultacjach społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
3.5. Udział w demonstracji politycznej (manifestacji, pikiecie, marszu, wiecu,
mityngu, happeningu, błyskawicznym tłumie, teatrze politycznym) . . . . 144
3.6. Komunikowanie się w celu wyrażenia poglądów politycznych lub wywarcia wpływu na politykę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
3.7. Komunikowanie swoich przekonań lub żądań politycznych poprzez ośmieszające naruszenie norm, według których funkcjonują insty­tucje . . . . . . 151
3.8. Organizowanie bojkotu lub uczestnictwo w bojkocie osób, instytucji politycznych, ekonomicznych, społecznych z przyczyn politycznych . . . . . . . 154
3.9. Zakłócanie lub uniemożliwianie działania instytucji lub procesów społecznych w celu wywarcia wpływu na politykę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
3.10.Organizowanie lub dawanie wsparcia finansowego kandydatowi, organizacji lub sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
3.11.Członkostwo, działanie lub tworzenie partii politycznej, ruchu społecznego
albo innej organizacji mającej na celu wywarcie wpływu na politykę . . . . 161
3.12.Przyłączanie się lub organizowanie akcji nieposłuszeństwa obywatelskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
3.13.Kandydowanie na obieralne stanowisko polityczne . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
3.14.Tworzenie alternatywnych instytucji politycznych zastępujących instytucje
państwowe lub pomoc w działaniu istniejącym instytucjom . . . . . . . . . . 166
3.15.Sprawowanie obieralnego urzędu politycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
Rozdział 4. Klasyfikacja tradycyjnych form partycypacji politycznej z uży­
ciem przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
4.1. Znieważenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
4.2. Zastraszenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
4.3. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko swojej własności . . . . . . . . . . . 174
4.4. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko własnemu zdrowiu (strajk głodowy, samookaleczenie) lub życiu (samospalenie, samobójstwo z przyczyn
politycznych) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
4.5. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko własności publicznej lub
­prywatnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
4.6. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko obywatelom lub przedstawicielom władz zagrażająca zdrowiu lub życiu ludzkiemu . . . . . . . . . . . . . . . 180
4.7. Udział w uprowadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
4.8. Udział w wojnie domowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
4.9. Udział w rewolucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
4.10.Udział w zamachu stanu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187
Rozdział 5. Projektująca klasyfikacja form partycypacji politycznej w Inter­
necie bez użycia przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
5.1. Zainteresowanie polityką (poszukiwanie i przyswajanie informacji o polityce) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
5.2. Wyrażanie poglądów politycznych poprzez działania symboliczne (eksponowanie haseł i symboli) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
5.3. Udział w głosowaniu przez Internet w wyborach przedstawicieli lub
wyborach przedłożonej opcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
5.4. Udział w konsultacjach społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
5.5. Udział w demonstracji politycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232
5.6. Komunikowanie się w celu wyrażenia poglądów politycznych lub wywarcia wpływu na politykę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237
5.7. Komunikowanie swoich przekonań lub żądań politycznych poprzez ośmieszające naruszenie norm, według których funkcjonują instytucje . . . . . . . 243
5.8. Organizowanie bojkotu lub uczestnictwo w bojkocie osób, instytucji politycznych, ekonomicznych, społecznych z przyczyn politycznych . . . . . . . 248
5.9. Zakłócanie lub uniemożliwianie działania instytucji lub procesów społecznych w celu wywarcia wpływu na politykę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
5.10.Organizowanie lub udzielanie wsparcia finansowego kandydatowi, organizacji lub sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259
5.11.Członkostwo, działanie lub tworzenie partii politycznej, ruchu społecznego
albo innej organizacji mającej na celu wywarcie wpływu na ­politykę . . . 265
5.12.Przyłączanie się lub organizowanie akcji nieposłuszeństwa obywatelskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270
5.13.Kandydowanie na obieralne stanowisko polityczne . . . . . . . . . . . . . . . . . 275
5.14.Tworzenie alternatywnych instytucji politycznych zastępujących instytucje
państwowe lub pomoc w działaniu istniejącym instytucjom . . . . . . . . . . 283
5.15.Sprawowanie obieralnego urzędu politycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286
Rozdział 6. Projektująca klasyfikacja form partycypacji politycznej w Inter­
necie z użyciem przemocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
6.1. Znieważenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
6.2. Zastraszenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302
6.3. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko własności publicznej lub
­prywatnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
6.4. Przemoc fizyczna skierowana przeciwko obywatelom lub przedstawicielom władz zagrażająca zdrowiu lub życiu ludzkiemu . . . . . . . . . . . . . . . 314
Rozdział 7. Uwagi końcowe o przyszłości partycypacji politycznej w Inter­
necie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320
7.1. Wariant optymistyczny: Internet jako źródło rozwoju demokracji . . . . . . 321
7.1.1.Internet jako czynnik wzmacniający demokrację przedstawicielską . . 322
7.1.2.Internet jako czynnik rozwoju demokracji bezpośredniej . . . . . . . . 325
7.1.3.Potencjał edukacyjny Internetu jako czynnik rozwoju demokracji . 329
7.1.4.Potencjał więziotwórczy Internetu jako czynnik rozwoju demo­
kracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334
7.2. Wariant pesymistyczny: Internet jako źródło zagrożeń demokracji . . . . . 337
7.2.1.Internet jako źródło atrofii demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
7.2.1.1.Nierówny dostęp do Internetu jako źródło atrofii demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
7.2.1.2.Fragmentaryzacja społeczeństwa spowodowana przez
Internet jako źródło atrofii demokracji . . . . . . . . . . . . . . . 342
7.2.1.3.Negatywne psychologiczne aspekty funkcjonowania Internetu jako źródło atrofii demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
7.2.1.4.Ograniczenie dostępu do Internetu jako źródło atrofii
demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346
7.2.1.5.Generowanie postaw konsumpcyjnych i hedonistycznych
jako źródło atrofii demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
7.2.2.Internet jako źródło totalitarnej kontroli nad społeczeństwem . . . 348
7.2.2.1.Internet jako instrument wszechobecności państwa w życiu
obywateli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352
7.2.2.2.Internet jako instrument wszechwiedzy państwa o życiu
obywateli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358
7.2.2.3.Niebezpieczeństwo rozwoju demokracji plebiscytarnej pod
wpływem Internetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
7.2.2.4.Dopuszczenie do politycznego dyskursu grup reprezentujących poglądy antydemokratyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366
7.2.2.5.Niebezpieczeństwo elektronicznej manipulacji informacją
polityczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368
Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435