II Liceum Ogólnokształc ące - Kopernik

II Liceum Ogólnokształcące
im. Mikołaja Kopernika we Włocławku
87-800 WŁOCŁAWEK
ul. Urocza 3
tel. (054) 236 02 23, fax. (054) 236 74 02
e-mail: [email protected]
NIP:
888–10–34-580
www.lo2.wloclawek.q4.pl
Socrates
mgr Henryk Wasilewski
www.comeniusborders.com
WIEDZA O KULTURZE
Temat:
“Z ziemi włoskiej do Polski...” Włoskie ślady w kulturze naszego regionu
Kujaw i ziemi dobrzyńskiej
Celem lekcji jest przedstawienie na wybranych przykładach związków historycznych i
kulturowych między Polakami i Włochami, w szczególności – pokazanie oddziaływania kultury
włoskiej na region Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej, naszą “małą ojczyznę”; z drugiej strony
– uświadomienie, Ŝe nasi krajanie zaznaczyli równieŜ swą obecność w Italii.
Na lekcji zostaną wykorzystane – jako pomoce dydaktyczne – fotografie (projekcja z płyty CD)
znajdujących się na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej pamiątek historycznych, dzieł
sztuki, mających związek z Włochami, portretów ludzi.
Metoda – nauczyciel prowadzi dyskusję (komentuje, uzupełnia), uczniowie zabierają głos wykorzystują samodzielnie opracowany, choć zasugerowany przez nauczyciela, materiał.
PLAN LEKCJI:
1. WPROWADZENIE: Motyw zaakcentowany w temacie pochodzi z polskiego hymnu
narodowego ( słowa polskiego hymnu napisał Józef Wybicki). W końcu XVIII wieku, kiedy
Polska straciła niepodległość, na ziemi włoskiej powstało pod dowództwem generała Jana Henryka
Dąbrowskiego polskie wojsko, którego celem było zjednoczenie się z rodakami i - w rezultacie wyzwolenie ojczyzny. Kilkadziesiąt lat później, w 1863 r., kiedy Polacy próbowali uwolnić
ojczyznę z niewoli, do walki o polską sprawę włączyli się takŜe Włosi, tacy jak Francesco Nullo
czy Stanislao Bechi. W ubiegłym wieku, w czasie drugiej wojny światowej, polscy Ŝołnierze
bohatersko walczyli na włoskiej ziemi z Niemcami – pod Monte Cassino.
Jednak do Włoch Polacy udawali się znacznie wcześniej i nie tylko jako Ŝołnierze –
przede wszystkim wyjeŜdŜali, by studiować na sławnych włoskich uniwersytetach w Padwie, w
Bolonii, w Ferrarze (wybitny astronom Mikołaj Kopernik, ojciec polskiej poezji Jan Kochanowski,
polityk Jan Zamojski). Do Rzymu, do “progów apostolskich” wyruszali polscy duchowni. Wracali
do kraju bogatsi o wiedzę, o nowe widzenie świata. Do Polski przybywali teŜ Włosi, zwłaszcza gdy
w XVI wieku Ŝoną polskiego króla Zygmunta Starego została mediolańska księŜniczka Bona
Sforza, artyści – by przeszczepiać do polskiej kultury renesans, prąd, którego kolebką były Włochy.
Po tych związkach pozostały ślady w polskiej kulturze (w architekturze, w malarstwie, w rzeźbie,
w muzyce, w literaturze, w języku), ślady są równieŜ – choć w mniejszym stopniu – w kulturze
włoskiej.
II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika we Włocławku
Conference Võru /Estonia/ 4 --9
2.POSZUKIWANIE PRZYKŁADÓW obecności Włochów i kultury włoskiej na Kujawach
i ziemi dobrzyńskiej oraz śladów pobytu naszych ziomków we Włoszech (uczniowie podają
i krótko komentują przygotowane wybrane przykłady):
Przykłady
dzieł architektury, malarstwa, rzeźby pod wyraźnym ich wpływem lub na ich zamówienie, np. :
tworzonych przez Włochów,
- znajdujący się we włocławskiej katedrze nagrobek biskupa Piotra z Bnina wykonany
w warsztacie Wita Stwosza – zamówił go Filippo Buonaccorsi (zwany Kallimachem),
włoski humanista, polityczny doradca polskich królów;
- renesansowe (z początku XVI w.) epitafium w katedrze włocławskiej - wykonane
na zamówienie wybitnego polityka Jana Łaskiego przez zespół rzeźbiarzy z Florencji;
Przykłady
ludzi związanych z naszym regionem, którzy studiowali we Włoszech, jeździli
do Włoch, przebywali we Włoszech – duchowni, uczeni, artyści, np. :
- urodzony w Toruniu wielki astronom Mikołaj Kopernik (wedle tradycji Kopernik miał uczyć
się we Włocławku) studiował w Bolonii, w Padwie i w Ferrarze;
- działający we Włocławku profesor bolońskiego uniwersytetu, lekarz i astronom, kanonik
włocławski, nauczyciel Kopernika Mikołaj Wodka (Abstemius);
- związany z miejscowością Skępe na ziemi dobrzyńskiej romantyczny poeta Gustaw Zieliński
– podróŜował do Włoch, utrzymywał ścisłe kontakty z przebywającym tam polskim artystą,
poetą i rzeźbiarzem, Teofilem Lenartowiczem;
- pochodząca z Kujaw muza Juliusza Słowackiego i Fryderyka Chopina, Maria Wodzińska
wiele lat mieszkała ze swym męŜem, Władysławem Orpiszewskim, we Włoszech, we Florencji
prowadzili salon – bywała w nim polska i włoska arystokracja;
- urodzony na Kujawach wybitny polski poeta Jan Kasprowicz – podróŜował
po Włoszech w celach artystycznych, we Florencji poznał rosyjską arystokratkę Marię Bunin,
która została jego Ŝoną.
Przykłady
Włochów, którzy przebywali w naszym regionie:
- Stanislao Bechi, włoski oficer, który za udział w walce o wolność Polski w 1863 r. został
we Włocławku rozstrzelany przez Rosjan. Jego pomnik wzniesiony w 1924 r. zniczczyli
Niemcy w czasie drugiej wojny światowej, obecnie istnieje w skromniejszej formie.
Włocławek jest jedynym miastem w Polsce, w którym ten włoski bohater ma nie tylko pomnik,
ale równieŜ symboliczną mogiłę oraz ulicę nazwaną jego imieniem.
- Achilles Ratti, późniejszy papieŜ Pius XI, który odwiedził Włocławek jako wysłannik papieski
w 1918 roku.
- Na Kujawach (w Miechowicach, w Wagańcu) osiedlili się potomkowie włoskiego artysty,
nadwornego malarza ostatniego polskiego króla, Stanisława Augusta Poniatowskiego
– Marcellego Bacciarellego.
3.PODSUMOWANIE
-
zaakcentowanie związków kulturowych między Polską i Włochami, obecności kultury włoskiej
w róŜnych regionach – takŜe na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej. Podkreślenie więzów łączących
w ciągu wieków róŜne kraje naszego kontynentu – stanowiących podstawę kulturowej
toŜsamości Europy.
II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika we Włocławku
Conference Võru /Estonia/ 4 --9