Załącznik - Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego

Załącznik do Uchwały Nr 42/709/16/V
Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego
z dnia 26 lipca 2016 r.
Uzasadnienie
W dniu 17 maja 2016 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego
w Olsztynie wpłynęła petycja …………………….. (uzupełniona w dniu 14.06.2016 r.) dotycząca
podjęcia działań na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego w celu zapewnienia większej ochrony
Parku przed presją turystyczną, w tym o :
1. wprowadzenie ponowne do Regulaminu MPK, obowiązującego planu ochrony MPK,
2. zobowiązanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie do zaprogramowania patroli
policji na terenie KPP Mrągowo i Szczytno wykonujących zadania z zakresu ochrony przyrody
na terenie MPK,
3. zobowiązanie Dyrektora Mazurskiego Parku Krajobrazowego do ścisłej współpracy ze służbami
porządkowymi i opracowanie instrukcji postępowań policji podczas patrolowania terenu Parku.
Umieszczenia tam konkretnych zagrożeń – najczęściej popełnianych przestępstw i wykroczeń
oraz łamanych zakazach wynikających z Rozporządzenia nr 9 z 2006 r. i ograniczeniach
wynikających z planu ochrony Parku a także podaniem szczegółowych danych o miejscach
zagrożonych,
4. zobowiązanie Dyrektora Parku do przeprowadzenia stosownych szkoleń w KPP w Szczytnie
i Mrągowie,
5. włączenie do działań na rzecz ochrony przyrody Służb Straży Leśnej, Sanepidu, Straży
Pożarnej itp.,
6. zapewnienie środków budżetowych na realizację planu ochrony MPK oraz na rzecz opłaty
patroli dodatkowych policji z uwagi na znaczne zagrożenie zarówno porządku publicznego jak
i środowiska MPK zwiększoną intensywnością ruchu turystycznego a przy tym brakiem kontroli
tego ruchu przez Mazurski Park Krajobrazowy. W chwili obecnej Park dysponuje dwoma
strażnikami, z których to jeden się dopiero przyucza a drugi jest na zwolnieniu.
Odnosząc się do przedstawionych postulatów należy wskazać, że:
1. Regulamin organizacyjny Parku stanowi dokument określający organizację wewnętrzną
oraz tryb pracy Parku. Wymienione w nim zostały m.in. podstawowe zadania
poszczególnych Zespołów oraz Straży Parku a także obowiązki wszystkich pracowników
parku. W opinii tut. Organu nie ma zasadności umieszczania zapisów odnoszących się do
Planu Ochrony Parku, który stanowi odrębny dokument odnoszący się do ochrony
wartości przyrodniczych.
2, 3, 4, 5. Szczegółowe zadania poszczególnych jednostek i komórek organizacyjnych określane
są przez Komendanta Głównego Policji na podstawie upoważnienia ustawowego
zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r.
poz. 355, z późn. zm.). W związku z powyższym Zarząd Województwa nie ma podstaw
prawnych do zobowiązania Wojewódzkiego Komendanta Policji do wykonywania działań
zleconych przez Samorząd Województwa. Ponadto Dyrektor Mazurskiego Parku
Krajobrazowego nie jest właściwy do przeprowadzania szkoleń czy instruowania służb
policji w zakresie procedur postępowania w przypadku wystąpienia zagrożenia. Zgodnie
z przytoczonym przepisem metody i formy wykonywania zadań przez poszczególne
służby policyjne także programy szkoleń zawodowych policjantów ustala Komendant
6.
Główny Policji. Niemniej jednak należy podkreślić, że pracownicy Parku współpracują ze
służbami straży leśnej, policji, WOPR, staży pożarnej i innymi podmiotami w zakresie
m.in. wspólnych patroli terenu objętego ochroną.
Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji koszty związane
funkcjonowaniem policji są pokrywane z budżetu państwa. Samorząd województwa nie
dysponuje wystarczającym budżetem aby pokryć wydatki związane z dodatkowymi
patrolami policji na terenie Parku. Na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia
2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań
administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 z późn. zm.) Samorząd
Województwa otrzymuje z budżetu państwa dotacje na realizację przejętych od dnia
wejścia w życie ustawy zadań własnych, które dotychczas były realizowane przez
jednostki administracji rządowej tj. na funkcjonowanie parków krajobrazowych. Niemniej
jednak środki wydatkowane rokrocznie na działalność parków krajobrazowych są istotnie
wyższe niż dotacje celowe przekazywane przez Wojewodę Warmińsko-Mazurskiego.
Obecnie przekazywana przez Wojewodę dotacja celowa na zapewnienie funkcjonowania
parków krajobrazowych pokrywa jedynie 55% kosztów ponoszonych przez Samorząd
Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Mimo regularnie kierowanych do Wojewody pism
z informacją o konieczności zwiększenia wysokości dotacji, pozostaje ona od 2009 roku
na stałym, niewystarczającym poziomie. Pozostała kwota, niezbędna do utrzymania
bieżącego funkcjonowania parków krajobrazowych, finansowana jest z budżetu
Samorządu Województwa i przeznaczana na realizację ich statutowych działań.
Mając na uwadze niewielką ilość pracowników oraz stosunkowo dużą powierzchnię obszaru
chronionego MPK po analizie prawnych możliwości oddziaływania organów samorządu terytorialnego
na administrację pozostałych szczebli, w celu zwiększenia bezpieczeństwa na terenie Parku,
jednostka podpisała szereg porozumień o wzajemnej współpracy z podmiotami zewnętrznymi, w tym
m.in. z Komendą Powiatową Policji w Mrągowie, jednostkami straży pożarnej, Urzędem Żeglugi
Śródlądowej w Giżycku, właściwymi miejscowo nadleśnictwami, Państwową Strażą Rybacką
w Olsztynie, Mazurskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym w Giżycku, Wodnym Ochotniczym
Pogotowiem Ratunkowym w Mrągowie, Gminą Mikołajki, Gminą Piecki, Urzędem Miasta i Gminy
Ruciane-Nida i Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Olsztynie. Powyższe porozumienia
zawierają stosownie do charakteru podmiotu zapisy dotyczące m.in. współdziałania w zakresie
prowadzenia działań zapobiegawczo-przygotowawczych, działań w warunkach katastrof naturalnych
i awarii technicznych oraz zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, szkoleń
i doskonalenia zawodowego czy współpracy w zakresie inicjatyw w dziedzinie ochrony przyrody,
integracji lokalnego środowiska społecznego i poprawy życia mieszkańców.
Ponadto w trosce o środowisko przyrodnicze Parku prowadzone są przez jego pracowników
regularne akcje edukacyjne, mające na celu zwiększenie świadomości oraz uwrażliwienie
społeczeństwa na kwestie związane z ochroną przyrody. W ramach powyższych działań
organizowane są corocznie tzw. ‘Grupy Robocze’ obejmujące swoim udziałem m.in. służby policji,
WOPR, straży pożarnych, przedstawicieli lokalnych samorządów oraz nadleśnictw. Ostatnie tego typu
spotkanie odbyło się 4 lipca br., i dotyczyło w głównej mierze zapewnienia bezpieczeństwa osobom
korzystającym ze szlaku kajakowego na rzece Krutyń, rozwiązania problemu zaśmiecania przez
turystów wskazanego szlaku, kontenerów do selektywnej zbiórki odpadów, udostępnienia toalet,
umieszczenia stosownych tablic informacyjnych oraz patroli łączonych służby parku
z przedstawicielami policji, straży leśnej oraz WOPR.
Należy zaznaczyć, że Park Krajobrazowy jako samorządowa jednostka organizacyjna jest
podmiotem powołanym w celu zachowania i popularyzacji wartości przyrodniczych, historycznych
i kulturowych poprzez m.in. prowadzenie akcji edukacyjnych oraz współpracę z podmiotami
zewnętrznymi. Dbając o środowisko naturalne Mazurskiego Parku Krajobrazowego jego Służba
regularnie inwentaryzuje siedliska przyrodnicze, identyfikuje i ocenia istniejące i potencjalne
zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne parku krajobrazowego oraz wnioskuje do odpowiednich
jednostek o podejmowanie działań mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń
i ich skutków, a także innych działań w celu poprawy funkcjonowania i ochrony parku
krajobrazowego. Ponadto systematycznie informuje o przepisach w zakresie ochrony przyrody osoby
przebywające na obszarach podlegających ochronie a także prowadzi edukację przyrodniczą
w szkołach, wśród miejscowego społeczeństwa oraz lokalnych jednostek. Służba Parku nie
poprzestaje na edukacji, czynnie również współpracuje z samorządami, jednostkami służb
publicznych, organizacjami ekologicznymi i z innymi podmiotami w celu poprawy bezpieczeństwa na
terenie Parku, o czym świadczą m.in. ww. porozumienia.
Należy jednak zaznaczyć, że typowe działania zapobiegające naruszeniu prawa, zmierzające
do usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego czy związane z utrzymaniem
porządku na danym terenie są ustawowo przypisane właściwym jednostkom posiadającym stosowne
narzędzia do egzekwowania prawa.
Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz inicjowanie i organizowanie działań
mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń zgodnie z art. 1 ustawy o policji
należą do jej podstawowych zadań. Zarządzenie nr 1041 Komendanta Głównego Policji z dnia
28 września 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend,
komisariatów i innych jednostek organizacyjnych do zakresu działania komendy powiatowej Policji
należy m.in. tworzenie i realizacja, we współdziałaniu z organami samorządu terytorialnego oraz
organizacjami i instytucjami pozarządowymi, programów prewencyjnych ukierunkowanych na:
- zapewnienie osobom zamieszkałym na obszarze powiatu bezpieczeństwa i porządku w miejscach
publicznych,
- zwalczanie przestępczości,
- zapewnienie mieszkańcom możliwości sygnalizowania lub zgłaszania Policji o zdarzeniach
i sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu ludzi i mienia albo porządkowi publicznemu, a także
stworzenie warunków umożliwiających natychmiastową reakcję Policji na takie sygnały lub
zgłoszenia,
- organizowanie, koordynowanie i wykonywanie czynności patrolowych, interwencyjnych oraz
ochronnych,
- edukacja mieszkańców w zakresie uwarunkowań dotyczących utrzymywania porządku
i bezpieczeństwa publicznego oraz aktywnego udziału w przedsięwzięciach profilaktycznych
podejmowanych na obszarze powiatu.
Zapewnienie czystości i porządku oraz stworzenie warunków niezbędnych do ich utrzymania na
terenie gminy, należą do obowiązku tej jednostki wg art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W tym celu poszczególne gminy:
- tworzą warunki do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku na terenie
gminy lub zapewniają wykonanie tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek
organizacyjnych,
- tworzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób zapewniający łatwy
dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej takich
odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty
sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady
zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne,
- prowadzą działania informacyjne i edukacyjne w zakresie prawidłowego gospodarowania
odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów
komunalnych,
- zapobiegają zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych w szczególności przez: zbieranie
i pozbywanie się błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez
właścicieli nieruchomości oraz odpadów zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu
pojemnikach ustawionych na chodniku.
Powyższa ustawa nakłada na gminę również obowiązek kontroli utrzymania ładu i czystości na
jej terenie, która z powodzeniem może być realizowana przy pomocy straży gminnej.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych wykonuje ona zadania
w zakresie ochrony porządku publicznego wynikające z ustaw i aktów prawa miejscowego, a do jej
zadań zgodnie z art. 11 ustawy należy m.in. ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych
oraz informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie
i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń
oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi,
samorządowymi i organizacjami społecznymi.
Wykonując swoje zadania w zależności od kompetencji policja oraz straże miejskie i gminne
mają prawo m.in. do: udzielania pouczeń, legitymowania, zatrzymania/ujęcia osób stwarzających
w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, dokonywania kontroli
osobistej, nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia, dokonywania
czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, usuwania pojazdów i ich
unieruchamiania przez blokowanie kół, wydawania poleceń.
Wymienione powyżej możliwości działania policji i straży gminnych dają podstawę do realnego
egzekwowania obowiązków wynikających z poszczególnych ustaw oraz aktów prawa miejscowego,
dlatego mając na uwadze brak zapewnienia podobnych narzędzi Samorządowi Województwa czy
Służbie Parku przypadki naruszenia przepisów każdorazowo kierowane są do właściwych organów
ścigania celem podjęcia konkretnych działań zgodnych z posiadanymi kompetencjami.
Należy zaznaczyć, że niektóre zgłoszone przez wnioskodawcę w przytoczonym na wstępie
piśmie sytuacje nie stanowiły pogwałcenia przepisów prawa, w tym np.:
- budowa ogrodzenia, które nie naruszenia zakazu ujętego w § 3 ust. 1 pkt 7 Rozporządzeniu
Nr 9 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie Mazurskiego Parku
Krajobrazowego budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii
brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych bowiem zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) stanowi ono urządzenie budowlane,
a w przypadku jego wysokości poniżej 2,2 m nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy
dokonania zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy).
Pozostałe poruszone w piśmie kwestie wskazujące na naruszenie przepisów zostały
skierowane do właściwych jednostek w celu podjęcia stosownych działań służbowych.
Względem prowadzonych na terenie obszarów chronionych działalności stosuje się określoną
w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz.
672 z późn. zm.) tzw. zasadę przezorności, w myśl której wątpliwość czy dane negatywne
oddziaływanie należy uznać za znaczące czy nieznaczące rozstrzygać należy zawsze na korzyść
środowiska przyrodniczego, do którego ochrony organy administracji publicznej są delegowane w art.
4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Należy jednak wskazać, że forma ochrony jaką jest Park
Krajobrazowy nie posiada najwyższych rygorów ochronności. Zakazy obowiązujące na terenie
Mazurskiego Parku Krajobrazowego są jasno określone w Rozporządzeniu go stanowiącym,
a wszelka działalność nie naruszająca tych przepisów jest dopuszczalna w granicach obowiązującego
prawa.