112 Tasiemski1_Layout 1

112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 1
Fizjoterapia Polska
ARTYKUŁ ORYGINALNY / ORIGINAL ARTICLE
Zaangażowanie Autorów
A – Przygotowanie projektu
badawczego
B – Zbieranie danych
C – Analiza statystyczna
D – Interpretacja danych
E – Przygotowanie manuskryptu
F – Opracowanie piśmiennictwa
G – Pozyskanie funduszy
Author’s Contribution
A – Study Design
B – Data Collection
C – Statistical Analysis
D – Data Interpretation
E – Manuscript Preparation
F – Literature Search
G – Funds Collection
© MEDSPORTPRESS, 2012; 4(4); Vol. 12, 305-312
Tomasz Tasiemski1,2(A,C,D,E,F)
1
Katedra Kultury Fizycznej Osób Niepełnosprawnych, Akademia Wychowania Fizycznego, Poznań
Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii, Poznań
1
Department of Physical Culture of People with Disabilities, University School of Physical Education, Poznań
2
College of Education and Therapy, Poznań
2
Ocena znajomości stanu zdrowia osób po
urazach rdzenia kręgowego wśród
fizjoterapeutów wielkopolskich publicznych
zakładów opieki zdrowotnej
Assessment of knowledge of the health status
of patients with spinal cord injuries among
physiotherapists from public health institutions
in Wielkopolska region
Słowa kluczowe: wiedza o stanie zdrowia po URK, fizjoterapeuci, publiczne zakłady opieki
zdrowotnej
Key words: knowledge on the health status after SCI, physiotherapists, public health
institutions
STRESZCZENIE
Wstęp. Skutkiem urazu rdzenia kręgowego (URK) jest zaburzenie funkcjonowania wielu układów organizmu człowieka
oraz liczne powikłania pourazowe. Wiedza na temat stanu zdrowia po URK powinna być przekazywana pacjentom już podczas ich pobytu w szpitalu lub ośrodku rehabilitacyjnym. Głównym celem pracy była ocena poziomu wiedzy fizjoterapeutów
na temat stanu zdrowia osób po URK.
Materiał i metody. W badaniach wzięło udział 55 fizjoterapeutów (35 kobiet i 20 mężczyzn) zatrudnionych w 12 wielkopolskich publicznych zakładach opieki zdrowotnej. Staż pracy w zawodzie fizjoterapeuty wyniósł średnio 9 lat. W badaniach
wykorzystano „Test wiedzy na temat stanu zdrowia osób po URK” oraz kwestionariusz osobowy.
Wyniki. Ogólny poziom wiedzy badanych fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK został oceniony jako dostateczny, najwyższy w zakresie odżywiania/diety i zakrzepicy, a najniższy w odniesieniu do informacji dotyczących uzyskiwania pomocy po URK. Rodzaj ukończonej uczelni nie różnicował istotnie wiedzy badanych fizjoterapeutów na temat znajomości stanu zdrowia osób po URK. Stwierdzono istotną ujemną korelację pomiędzy poziomem wiedzy fizjoterapeutów
a latami pracy w zawodzie.
Wnioski. Absolwenci fizjoterapii, zwłaszcza osoby z długim stażem zawodowym, powinny pamiętać o tzw. kształceniu
ustawicznym i regularnie uzupełniać swoją fachową wiedzę, w tym przypadku o najnowsze informacje na temat zdrowia i codziennego funkcjonowania osób po URK.
SUMMARY
Background. Spinal cord injury (SCI) results in functional disorders of multiple systems of the human body and brings
about a number of post-traumatic complications. The patients should be informed about the health status after SCI already
during their stay in hospital or rehabilitation centre. The main objective of this study was to assess the level of physiotherapists knowledge of about the health status of SCI patients.
Material and methods. The study involved 55 physiotherapists (35 women and 20 men) employed in 12 public health
institutions in Wielkopolska region. The average number of years worked as a physiotherapist was 9 in the studied sample.
The research tools used for this study included the knowledge test checking the participants’ knowledge about the health of
SCI patients and a personal questionnaire.
Results. The general level of knowledge about the health of SCI patients among the physiotherapists has been assessed
as satisfactory, the highest in the area of nutrition/diet and thrombosis, and the lowest as regards obtaining assistance after SCI.
The type of school completed did not affect the subjects’ knowledge of the health status of SCI patients. A significant negative
correlation between the level of knowledge and years of physiotherapists working in the profession was revealed.
Conclusions. The graduates of physiotherapy studies or colleges, especially those with long work experience, should
be aware of the necessity of lifelong learning and regularly renew their professional knowledge, in this case by tracing the
latest information on the health and daily functioning of SCI patients.
Liczba słów/Word count: 5223
Tabele/Tables: 3
Ryciny/Figures: 1
Adres do korespondencji / Address for correspondence
prof. nadzw. dr hab. Tomasz Tasiemski
Akademia Wychowania Fizycznego
61-871 Poznań, ul. Królowej Jadwigi 27/39, tel./fax: (61) 835-51-62, email: [email protected]
Piśmiennictwo/References: 14
Otrzymano / Received
Zaakceptowano / Accepted
27.04.2012 r.
10.12.2012 r.
305
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 2
Tasiemski T., Wiedza fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK
WSTĘP
BACKGROUND
Urazy rdzenia kręgowego (URK) należą do najcięższych schorzeń narządu ruchu. Skutkiem URK jest zaburzenie funkcjonowania wielu układów organizmu człowieka
[1]. Poza zniesieniem lub zaburzeniem funkcji ruchowo-czuciowych, zaburzeniu ulega funkcjonowanie układu krwionośnego, oddechowego, wydalniczego, moczowo-płciowego,
trofika skóry itd. [2,3]. Oprócz bezpośrednich skutków urazu, osoby po URK narażone są na wystąpienie wielu powikłań pourazowych, takich jak odleżyny, infekcje dróg moczowych, obrzęki, spastyczność, przykurcze mięśni itd. [4].
W związku z tak licznymi zmianami w zakresie zdrowia
i codziennego funkcjonowania osób po URK, niezbędna jest
edukacja pacjenta w tym zakresie, aby mógł funkcjonować
w dobrej kondycji psychofizycznej przez długie lata [5]. Niedostatek wiedzy w tym obszarze jest jedną z przyczyn częstszych powikłań pourazowych. Jak wynika z badań, osoby
po URK narażone są przede wszystkim na częste zakażenia
dróg moczowych, a ponowne przyjęcia do szpitala związane
są zazwyczaj z leczeniem odleżyn [4].
Znaczenie edukacji pacjentów dostrzeżono już dawno
temu w wielu specjalistycznych ośrodkach leczenia i rehabilitacji osób po URK, np. brytyjskim National Spinal Injuries Centre w Stoke Mandeville, gdzie prowadzone są regularne zajęcia (wykłady połączone z dyskusją) dla pacjentów przebywających w Centrum [6]. Zajęcia prowadzone
są przez lekarzy zatrudnionych w ośrodku, specjalizujących się w neurologii, urologii, seksuologii, psychologii klinicznej oraz przez fizjoterapeutów, którzy przekazują informacje w zakresie podstaw usprawniania samoobsługowo-lokomocyjnego. Głównym celem tak zorganizowanego postępowania zespołu medycznego, mającego styczność z pacjentem, jest przekazywanie wiedzy i umiejętności dających
osobom po URK możliwość podjęcia codziennych wyzwań
oraz unikania w przyszłości powikłań pourazowych [7,8].
W warunkach krajowych misję edukacyjną w tym zakresie pełnią obozy Aktywnej Rehabilitacji (AR) dla osób po
URK, organizowane przez Fundację Aktywnej Rehabilitacji
(FAR) [9,10]. Podczas obozów zajęcia edukacyjne prowadzą instruktorzy AR, tj. odpowiednio przygotowane osoby
po URK. Wcześniejsze badania osób po URK, uczestników
krajowych obozów AR, pozwoliły stwierdzić, że dysponowali oni dobrym poziomem wiedzy o stanie zdrowia po
URK, a głównym źródłem tej wiedzy były właśnie obozy AR
[11]. Najwyższym poziomem wiedzy dysponowali w odniesieniu do odżywiania i diety, a najniższym z zakresu wiadomości o dysrefleksji autonomicznej. Działania prowadzone
przez FAR nie zwalniają jednak personelu medycznego,
w tym fizjoterapeutów, z obowiązku przekazywania odpowiedniej wiedzy pacjentom po URK. Ciekawym więc wydaje
się pytanie o poziom wiedzy fizjoterapeutów na temat stanu
zdrowia osób po URK, ponieważ to właśnie fizjoterapeuci
w swojej codziennej pracy, kontaktach z pacjentami, mają
najlepsze warunki do przekazywania takich informacji.
Głównym celem pracy była ocena poziomu wiedzy fizjoterapeutów zatrudnionych w wielkopolskich publicznych
zakładach opieki zdrowotnej na temat stanu zdrowia osób
po URK oraz określenie najlepiej i najmniej znanych obszarów funkcjonowania osób po tego typu urazach. Celem do-
Spinal cord injuries (SCI) belong to the most severe
motor organ injuries. They result in functional disturbances
of multiple systems of the human body [1]. Apart from the
decline or impairment of sensorimotor functions, the function of the circulatory, respiratory, excretory and genitourinary systems as well as skin trophic are disturbed [2,3].
Apart from direct effects of the injury, SCI patients are prone
to multiple post-injury complications such as bed sores,
infections of the urinary tract, swelling, spasticity, muscle
contractures, etc. [4]. Due to such multiple changes in health
status and everyday functioning, SCI patients require education in this issue to maintain a good psychophysical condition for many years [5]. Lack of knowledge about this
area is one of the reasons for frequent post injury complications. Studies indicate that SCI patients are, first of all,
prone to frequent infections of the urinary tract and the
necessity of rehospitalisation is usually connected with bed
sore treatment [4].
The significance of patient education was appreciated
long ago in many specialist centres of treatment and rehabilitation for SCI patients, e.g. British National Spinal Injuries Centre in Stoke Mandeville where regular classes
(lectures combined with discussion) for the patients are
organised [6]. The lecturers are the physicians working for
the Centre, specialists in neurology, urology, sexology and
clinical psychology as well as physiotherapists who instruct
the patients in the bases of self-sufficiency – locomotor
rehabilitation. The main goal of the procedures organised
this way by the medical team is to share their knowledge
and skills with SCI patients to provide them an opportunity
to take up everyday challenges and to avoid post-injury
complications in the future [7,8].
In Poland, active rehabilitation (AR camps), educating
SCI patients in post-injury rehabilitation are organised by
the Foundation of Active Rehabilitation (FAR) [9,10]. During
the camp, AR instructors – adequately prepared persons
with the history of SCI – have classes with patients. The
earlier studies carried out in SCI patients who participated
in AR camps showed that the participants had a good level
of knowledge of health status after SCI and the main source of this knowledge was AR camp [11]. They were best
educated in nutrition and diet and the least – in autonomic
dysreflexia. It does not mean that medical personnel including physiotherapists is exempt from the sharing their knowledge with SCI patients. Therefore, the question about the
level of physiotherapists’ knowledge seems interesting because it is physiotherapists who, working with patients on a
daily basis, have the best conditions to educate the patient.
The main goal of the research was to assess the level of
knowledge of SCI patients’ health status in the sample physiotherapists working for public health institutions in Greater
Poland (Wielkopolska) and to determine which problems
concerning this issue are the most and least familiar to them.
The purpose of an additional study was to analyse potential
differences in the knowledge about the health status after
SCI among physiotherapists, regarding the university they
graduated from and their occupational experience.
306
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 3
Tasiemski T., Knowledge of physiotherapists on the health status of people with SCI
datkowym badań była analiza potencjalnego zróżnicowania wiedzy fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób
po URK ze względu na rodzaj ukończonej uczelni oraz staż
pracy w zawodzie fizjoterapeuty.
MATERIAŁ I METODY
MATERIAL AND METHODS
Uczestnicy badań
W badaniach wzięło udział 55 fizjoterapeutów (35 kobiet i 20 mężczyzn). Średni wiek badanych osób wyniósł
33,7 lat (SD=9,12; zakres: 21-63). Wśród badanych fizjoterapeutów 39 osób uzyskało wykształcenie wyższe-magisterskie, 9 osób wyższe-licencjackie, a 7 osób uzyskało dyplom technika fizjoterapii. Większość uczestników badań
(n=30) było absolwentami Akademii Wychowania Fizycznego, 13 osób ukończyło Uniwersytet Medyczny, a 12 osób
było absolwentami szkół prywatnych kształcących na poziomie licencjackim oraz szkół średnich (technikum fizjoterapii). Średni czas pracy w zawodzie fizjoterapeuty wyniósł
9,3 lat (SD=8,53; zakres: 1-37).
Subjects
55 physiotherapists (35 women and 20 men) participated in the study. The subjects’ mean age was 33.7 years
(SD=9,12; range: 21-63). Among the studied physiotherapists there were 39 graduates of MA studies, 9 graduates
of BA studies and 7 physiotherapy technicians. Most of the
participants (n=30) were graduates of the University of Physical Education, 13 graduated from the Medical University
and 12 graduated from BA studies at private universities and
high schools of physiotherapy. The mean number of years
worked in physiotherapy was 9.3 (SD=8.53; range: 1-37).
Procedura badawcza
Badania przeprowadzono łącznie w 12 wielkopolskich
publicznych zakładach opieki zdrowotnej (szpitalach, ośrodkach rehabilitacyjnych, zakładach opiekuńczo-leczniczych)
zlokalizowanych w Poznaniu, Gnieźnie, Kościanie i Obornikach. W każdym przypadku uzyskano zgodę kierownika
zespołu terapeutycznego na wykonanie badań. Uczestnicy
badań – fizjoterapeuci – zostali poinformowani o celu badań, do których przystąpili dobrowolnie. Zostali też zapewnieni, że badania mają charakter anonimowy. Test wiedzy na
temat stanu zdrowia osób po URK wypełniany był (w czasie 20 minut) pod nadzorem przeszkolonego ankietera. Podczas wypełniania testu uczestnicy badań nie mogli się ze sobą porozumiewać ani korzystać z jakichkolwiek źródeł informacji (np. podręczników, publikacji naukowych, Internetu itp.).
Research procedure
The study was conducted in 12 health care units in
Greater Poland (including hospitals, rehabilitation centres
and care homes located in Poznan, Gniezno, Koscian and
Oborniki. In each case the project was approved by the
head of the therapists team. The participants – physiotherapists – were informed about the goal of the study for
which they volunteered. They were also assured that the
survey was anonymous.
The health status test for SCI patients was filled in
(within 20 minutes) under supervision of a trained surveyor.
While doing the test, the participants were neither allowed
to communicate, nor to use any source of information (e.g.
textbooks, scientific publications, Internet, etc.).
Narzędzia badawcze
W badaniach wykorzystano następujące narzędzia badawcze:
1. Test wiedzy na temat stanu zdrowia osób po URK [12].
Test składa się z 50 pytań odnoszących się do 13 zagadnień, szczególnie istotnych dla zdrowia osób po URK,
tj. 1) troska o skórę, 2) odżywianie/dieta, 3) przyjmowane lekarstwa, 4) zaopatrzenie ortopedyczne i pomoce, 5) wózek inwalidzki, 6) ćwiczenia bierne, 7) dysrefleksja autonomiczna, 8) infekcje dróg oddechowych, 9)
infekcje dróg moczowych, 10) zaopatrzenie urologiczne,
11) zakrzepica, 12) seks i prokreacja, 13) uzyskiwanie
pomocy. Różnym grupom przypisano różną liczbę pytań w zależności od objętości i istoty zagadnienia. Bez
względu na liczbę możliwych odpowiedzi (podpunktów)
zawsze tylko jedna odpowiedź jest poprawna. Za każdą prawidłową odpowiedź badany otrzymuje 1 pkt., za
odpowiedź błędną 0 pkt. Łącznie w teście wiedzy można uzyskać maksymalnie 50 pkt. Wynik 0-25 pkt. wskazuje na niedostateczną wiedzę na temat stanu zdrowia, 26-35 pkt. wskazuje na dostateczną wiedzę, 36-45
pkt. – dobrą, a 46-50 pkt. – bardzo dobrą. Dotychczas
Research tools
The following research tools were used for the study:
1. Test of the knowledge of SCI patient’s health status [12].
The test consists of 50 questions referring to 13 issues
which essential for SCI patients’ health: skin care, 2)
nutrition/diet, 3) medications taken 4) orthopaedic equipment and orthotics 5) wheelchair, 6) passive exercise,
7) autonomic dysreflexia, 8) infections of the airways 9)
infections of the urinary tract, 10) urological supply, 11)
deep vein thrombosis, 12) sex and procreation 13) support.
Each group of questions has a different number of
questions depending on the severity and nature of the
problem. Regardless of the number of possible answers (sub-items) always only one answer was correct.
For each correct answer 1 point was scored. For wrong
answer 0 points were scored. In total, one could score
up to 50 points in the knowledge test. The score 0 to 25
points indicates insufficient knowledge on health, 26-35
points indicates sufficient knowledge, 36-45 points. – a
good and 46-50 points a very good knowledge. So far,
the knowledge test was used in studies of SCI patients
[11.13].
307
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 4
Tasiemski T., Wiedza fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK
test wiedzy wykorzystywany był w badaniach osób po
URK [11,13].
Kwestionariusz osobowy obejmujący podstawowe dane demograficzne badanych osób (płeć, wiek) oraz dane dotyczące wykonywanego zawodu (rodzaj ukończonej uczelni, czas pracy w zawodzie fizjoterapeuty) i doświadczeń zawodowych z pacjentami po URK (częstotliwość kontaktu z pacjentem po URK, źródła wiedzy
na temat zdrowia i funkcjonowania osób po URK).
2. The personal questionnaire including basic demographic data of the subjects (gender, age) and the data on
the occupation (type of school completed, years of
work as a physiotherapist) and professional experience
with patients after SCI (frequency of contacts with the
patient after SCI, the source of knowledge about SCI
patients’ health and functioning).
Analiza statystyczna
Do prezentacji wyników podstawowych wykorzystano
metody statystyki opisowej: częstości (n), procent (%), średnia arytmetyczna (M), odchylenie standardowe (SD), minimum (Min.), maksimum (Max). Ze względu na normalny
rozkład analizowanych zmiennych, do oceny zróżnicowania wiedzy fizjoterapeutów w zależności od rodzaju ukończonej uczelni wykorzystano jednoczynnikową analizę wariancji ANOVA. Do analizy zróżnicowania wiedzy ze względu na staż pracy w zawodzie fizjoterapeuty (wyrażony w latach) zastosowano korelację Pearsona (r). Do analizy statystycznej wykorzystany został program SPSS 14.0.
Statistical analysis
Descriptive statistical methods were used for presentation of the study results: the frequency (n) percentage (%),
the arithmetic mean (M), standard deviation (SD), minimum
(Min) and maximum (Max). Due to the normal distribution
of the analysed variables the univariate analysis of variance ANOVA was used to evaluate the differences in physical therapists’ knowledge depending on the type of school
completed. To analyse the diversity of knowledge by professional experience (expressed in years) Pearson’s correlation coefficient (r) was used. For statistical analysis
SPSS 14.0 program was used.
WYNIKI
RESULTS
Doświadczenia zawodowe fizjoterapeutów
z pacjentami po URK
W badanej grupie fizjoterapeutów codzienny kontakt
z pacjentami po URK miały trzy osoby. Kilka razy w tygodniu pracowało z pacjentami po URK trzech fizjoterapeutów, natomiast pozostali fizjoterapeuci mieli kontakt z takimi pacjentami kilka razy w roku (n=36) lub w ogóle nie mieli
kontaktu (n=13). Najczęściej wskazywanym przez fizjoterapeutów źródłem informacji na temat stanu zdrowia osób po
URK były studia (78,2%) i podręczniki oraz fachowe czasopisma (50,9%), a także Internet (45,5%), osoby po URK
(29,1%), szkolenia i kursy (20%), koledzy/koleżanki z pracy (18,2%) i lekarze (5,5%). Wśród badanych fizjoterapeutów cztery osoby brały udział w obozach AR.
Physiotherapists’ professional experience with SCI
patients
In the studied group of physiotherapists 3 subjects reported contacts with SCI patients on a daily basis. 3 subjects worked with SCI patients several times a week while
the rest reported contacts with such patients several times
a year (n=36) or no contact at all (n=13). The most frequently reported sources of information on the health status after SCI were universities (78.2%), textbooks and professional journals (50,9%), Internet (45,5%),SCI patients
(29.1%), training and courses (20%), colleagues (18.2%)
and doctors (5,5%). Among the studied physiotherapists 4
subjects participated in AR camps.
Wiedza fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia
osób po URK
Ogólny poziom wiedzy badanych fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK został oceniony jako dostateczny (M=35 pkt. na 50 możliwych do zdobycia), przy
czym większość badanych osób (56,4%) dysponowała dobrą wiedzą na ten temat. Nikt z badanych fizjoterapeutów
Physiotherapists knowledge about the health
of the SCI
The general level of the surveyed physiotherapists’
knowledge about of SCI patients’ health was assessed as
satisfactory (M = 35 points. A possible 50 to gain), with the
majority of respondents (56.4%) showing a good knowledge of the subject. None of the respondents got a very
•
Tab. 1. Poziom wiedzy fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK
Tab. 1. The level of physiotherapists’ knowledge on the health status of SCI patients
308
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 5
Tasiemski T., Knowledge of physiotherapists on the health status of people with SCI
Ryc. 1. Ranking wiedzy badanych fizjoterapeutów w poszczególnych grupach pytań
Fig. 1. Ranking of the participants’ knowledge in each group of questions
nie otrzymał oceny bardzo dobrej, natomiast 4 osoby (7,3%)
charakteryzował niedostateczny poziom wiedzy na temat
skutków URK i funkcjonowania osób po takim urazie (Tab. 1).
W odniesieniu do poszczególnych obszarów testu, badani fizjoterapeuci dysponowali najlepszą wiedzą (procent
poprawnych odpowiedzi) na temat odżywiania/diety (93,9%),
zakrzepicy (92,7%) oraz infekcji dróg oddechowych (89,6%).
Najniższy poziom wiedzy stwierdzono w odniesieniu do informacji dotyczących uzyskiwania pomocy po URK (35,9%),
troski o skórę (59,6%) oraz zaburzeń seksualno-prokreacyjnych (61,8%). Szczegółowe dane na temat znajomości
poszczególnych obszarów wiedzy o stanie zdrowia osób
po URK przedstawiono na Ryc. 1.
good score, and 4 subjects (7.3%) showed insufficient knowledge about the effects of SCI and patient’s functioning after
such injuries (Table 1).
The surveyed physiotherapists showed the highest level of knowledge, expressed by the percentage of right answers, about nutrition and diet (93.9%), deep vein thrombosis, (92.7%), and respiratory tract infection (89.6%). They
showed the lowest level of knowledge about getting help
after SCI (35.9%), skin care (59.6%) and sexual-reproductive disorders (61.8%). Detailed data on the knowledge of
various of SCI patients’ health is shown in Fig. 1.
Wybrane czynniki determinujące wiedzę
fizjoterapeutów
Rodzaj ukończonej uczelni nie różnicował istotnie wiedzy badanych fizjoterapeutów (F=1,649; p=0,202) na temat
znajomości stanu zdrowia osób po URK (Tab. 2). W badaniach wykazano natomiast istotną ujemną korelację pomiędzy poziomem wiedzy fizjoterapeutów a latami pracy w zawodzie (r=-0,354; p<0,01). Im krótszy był czas od ukończenia studiów tym wyższy był poziom wiedzy badanych fizjoterapeutów w zakresie stanu zdrowia osób po URK.
Selected determinants of the physiotherapists’
knowledge
The type of university or school the subjects graduated
from did not significantly affect the physiotherapists’ knowledge (F = 1.649, p = 0.202) of SCI patients’ health (Table
2). The study showed a significant negative correlation between the level of knowledge and years of working in the
profession (r=-0.354, P<0.01). The shorter was the time
elapsed from graduation, the higher was the level of knowledge about the health of SCI patients.
Tab. 2. Zróżnicowanie wiedzy fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK ze względu na rodzaj ukończonej uczelni
Tab. 2. Differentiation of physiotherapists’ knowledge of the health status of SCI patients by the type of school completed
309
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 6
Tasiemski T., Wiedza fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK
DYSKUSJA
DISCUSSION
Poziom wiedzy badanych fizjoterapeutów został oceniony jako dostateczny (M=35 pkt.), aczkolwiek był bardzo
zbliżony do oceny dobrej (przedział: 36-45 pkt.). Nie jest to
wynik imponujący, zwłaszcza, że w badaniach uczestniczyły osoby pracujące w zawodzie fizjoterapeuty średnio przez
9 lat. Taki wynik badania można wytłumaczyć faktem, że
tylko 6 fizjoterapeutów miało częsty (kilka razy w tygodniu)
kontakt z pacjentami po URK. Dla pozostałych badanych fizjoterapeutów kontakt z tego typu pacjentami był sporadyczny, stąd prawdopodobnie nie byli zmotywowani do pogłębiania swojej wiedzy w obszarze zdrowia i funkcjonowania osób po URK. Obserwacja ta skłania do podkreślenia
pewnej słabości polskiego systemu rehabilitacji, polegającej na braku wyspecjalizowanych placówek medycznych
(a zatem również wyspecjalizowanych fizjoterapeutów)
świadczących kompleksowe usługi medyczno-rehabilitacyjne tylko dla osób po URK, jak to ma miejsce w innych krajach, np. Wielkiej Brytanii [6]. Krajowe braki w tym zakresie
uzupełniane są z dużym powodzeniem przez FAR (specjalistyczne obozy usprawniające dla osób po URK), jednakże
należy pamiętać o tym, że FAR nie jest elementem systemu opieki zdrowotnej w Polsce i nie wszystkie osoby po
URK w kraju objęte są pomocą Fundacji [9,10].
Nie zaobserwowano zróżnicowania wiedzy fizjoterapeutów ze względu na rodzaj ukończonej uczelni. Na tej podstawie można stwierdzić, że jakość kształcenia fizjoterapeutów
w Polsce wydaje się być ujednolicona, przynajmniej w odniesieniu do obszaru zdrowia i funkcjonowania osob po
URK. Nie zmienia to jednak faktu, że – jak wykazano w badaniach – wiedza ta wykazuje szereg niedostatków. Nikt
z badanych fizjoterapeutów nie odpowiedział poprawnie na
wszystkie pytania testu, a w niektórych obszarach tego
sprawdzianu, np. informacji dotyczących uzyskiwania pomocy po URK, tylko jedna trzecia badanych znała poprawne odpowiedzi. Sytuację tą można częściowo wytłumaczyć
faktem, że system wsparcia osób niepełnosprawnych w Polsce, a zwłaszcza uregulowania prawne, ulegają zmianie
wyjątkowo często, a informacje na ten temat nie są na bieżąco upowszechniane.
Porównanie poziomu wiedzy fizjoterapeutów z wiedzą
osób po URK – uczestników obozów AR (Tab. 3) wykazało, że ogólny poziom wiedzy osób po URK był wyższy,
określony jako dobry i wystarczający do sprawnego funkcjonowania na co dzień [11], aczkolwiek badania osób niepełnosprawnych były oparte o pierwotną, krótszą wersję testu (37 pytań zamiast 50) [14]. Pierwotna wersja testu nie
obejmowała pytań z czterech obszarów, tj. 1) przyjmowane
lekarstwa, 2) wózek inwalidzki, 3) zaopatrzenie urologiczne, 4) seks i prokreacja. Pozostałe grupy pytań były takie
same dla obu badanych grup. Analizując zestawienie danych można zaobserwować, że badani fizjoterapeuci uzyskali lepsze wyniki (procent poprawnych odpowiedzi) w 7
z 9 ocenianych obszarów wiedzy. Osoby po URK dysponowały wyższą, niż fizjoterapeuci, wiedzą w odniesieniu do
troski o skórę oraz źródeł uzyskiwania pomocy.
W niniejszych badaniach stwierdzono, że im krótszy był
czas od ukończenia studiów tym wyższy był poziom wiedzy
badanych fizjoterapeutów w zakresie stanu zdrowia osób
The level of the subjects’ knowledge was assessed as
satisfactory (M=35 points), although it was very close to
a very good grade (in the compartment: 36-45 points). This
result does not seem impressive, especially as it was obtained by professional physiotherapists, working on average 9 years in this profession. Such an outcome may be
explained by the fact that only 6 physiotherapists had frequent contacts (several times a week) with SCI patients.
The remaining physiotherapists hardly ever worked with
such patients, therefore they were not motivated to deepen
their knowledge about health status and functioning of SCI
patients. This finding should make us emphasise a certain
weakness of Polish rehabilitation system, namely the lack
of specialised medical care units (and thus, specialised
physiotherapists) rendering complex medical and rehabilitation services only for SCI patients, such as in other countries, e.g. the UK [6]. This weakness is compensated by
FAR, organising rehabilitation camps for SCI patients, however, we should remember that FAR not is a health care
unit in Poland and not all the SCI patients are supported by
the Foundation [9,10].
No differences were noted in the subjects’ knowledge
in correlation with type of university they graduated from.
This findings allows to conclude that the quality of physiotherapist education in Poland seems uniform, at least as
regards the health and functioning of SCI patients. However, this does not change the fact – as the study has
shown – that their level of knowledge is insufficient. None
of the studied physiotherapists answered correctly all the
questions of the survey and only 1/3 of the subjects answered correctly the question concerning support for SCI
patients. This finding can be partly explained by the fact
that the support system for people with disabilities in Poland, especially legal regulations, undergo exceptionally frequent changes and the information about it is not disseminated on a regular basis.
Comparison of the physiotherapists’ and SCI patients’
(AR camp participants’) knowledge of SCI (Tab. 3) showed
higher levels of knowledge (assessed as good and sufficient for proper everyday functioning [11], however, the
study conducted in the disabled subjects were based on
the first, shorter version of the test (37 instead of 50 questions) [14]. This version did not include the four questions,
concerning 1) the medications taken, 2) the wheelchair, 3)
urological supplies and 4) sex and reproduction. The remaining groups of questions were the same for both studied
groups. Analysis of the compared data showed that the physiotherapists obtained better results (percentage of correct
answers) in 7 among 9 assessed knowledge areas. SCI patients knew more about skin care and where to seek support.
The presented study found that the shorter the time
that elapsed from graduation, the higher was the level of
knowledge about the health of SCI patients.
This finding can be explained in two ways. On one
hand, it can be assumed that young physiotherapists, although they seldom worked SCI patients on a daily basis,
still remember what they learned during their studies. Especially the students who graduated from Poznan University,
310
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 7
Tasiemski T., Knowledge of physiotherapists on the health status of people with SCI
Tab. 3. Porównanie poziomu wiedzy o stanie zdrowia po URK pomiędzy fizjoterapeutami a osobami po URK [11]
Tab. 3. Comparison of the level of knowledge about the health after SCI between physiotherapists and SCI patients [11]
po URK. Sytuację tą można wytłumaczyć dwojako. Z jednej strony można przypuszczać, że młodzi fizjoterapeuci,
mimo iż na co dzień nie pracowali często z osobami po
URK, wciąż wiele pamiętali z niedawno zakończonych studiów. Zwłaszcza studenci poznańskich uczelni, Akademii
Wychowania Fizycznego oraz Wyższej Szkoły Edukacji
i Terapii, powinni mieć dość szeroką wiedzę w tym zakresie, ponieważ obie uczelnie mają w programie studiów zajęcia (ćwiczenia i wykłady) z AR. Przedmiot ten jednak jest
obligatoryjnym elementem kształcenia wielkopolskich fizjoterapeutów dopiero od 1993 roku [10]. Stąd wynika druga
prawdopodobna przyczyna niższej wiedzy fizjoterapeutów
z dużym stażem zawodowym, zwłaszcza tych, którzy ukończyli studia ponad 20 lat temu.
Podczas procesu badawczego napotkano pewne ograniczenia, mogące mieć wpływ na efekt końcowy badań.
Uzyskane wyniki odnoszą się do stosunkowo nielicznej grupy osób (n=55), a badania były ograniczone do fizjoterapeutów zatrudnionych w wielkopolskich publicznych zakładach
opieki zdrowotnej. Poza tym istniała rozbieżność pomiędzy
stażem zawodowym badanych fizjoterapeutów. W badanej
grupie znalazły się osoby tuż po ukończeniu studiów, jak
i osoby pracujące w zawodzie nawet 37 lat. Kolejnym aspektem, który mógł wpłynąć na uzyskane wyniki był bardzo
zróżnicowany charakter publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w których przeprowadzono badania: od szpitali, poprzez ośrodki rehabilitacyjne, do zakładów opiekuńczo-leczniczych. W przyszłych badaniach warto byłoby skupić się
na badaniu wiedzy fizjoterapeutów zatrudnionych w krajowych ośrodkach rehabilitacyjnych, do których najczęściej
kierowane są osoby po URK.
University of Physical Education and the School of Education and Therapy, should have quite an extensive knowledge in this area, because both schools have AR in the
curriculum (classes and lectures). This subject, however,
has been an obligatory part of physiotherapist training in
Greater Poland only since 1993 [10]. Hence the second
likely cause of the lower level of knowledge among experienced physiotherapists, especially those who graduated
from a university of school more than 20 years ago.
Some limitations of the research could have affected
the study outcome. These include a relatively limited sample size (n=55) and most of the participants were physiotherapists working for NHS units in Greater Poland.
Additionally, there was a discrepancy between the years
worked by the physiotherapists. In the study group, there
were people right after graduation, as well as those working even 37 years in the profession. Another aspect that
could affect the results was a very diverse nature of public
health care in which the surveys were carried out – from
hospitals through rehabilitation to residential medical care
facilities. It would be worthwhile to focus the future research on the expertise of the physiotherapists employed
in the national rehabilitation centres, where SCI patients
are most often referred.
WNIOSKI
CONCLUSIONS
1. Absolwenci fizjoterapii, zwłaszcza osoby z długim stażem zawodowym, powinny pamiętać o tzw. kształceniu
1. Physiotherapists, especially those with long work experience, should be aware of the so called lifelong
311
112 Tasiemski1:Layout 1 2013-02-21 13:59 Strona 8
Tasiemski T., Wiedza fizjoterapeutów na temat stanu zdrowia osób po URK
ustawicznym i regularnie uzupełniać swoją fachową wiedzę, w tym przypadku o najnowsze informacje na temat
zdrowia i codziennego funkcjonowania osób po URK.
2. Obszarami szczególnej uwagi powinny być zagadnienia życia seksualnego, dbałości o skórę oraz możliwości uzyskiwania pomocy po URK. Wskazaną inicjatywą
byłby udział fizjoterapeutów w obozach AR, gdyż jak
wykazały wcześniejsze badania, to właśnie krajowe
obozy AR są najcenniejszym źródłem informacji w obszarze wiedzy o stanie zdrowia osób po URK.
3. Krajowe kształcenie fizjoterapeutów w zakresie wiedzy
na ten temat wydaje się być ujednolicone. Rodzaj ukończonej uczelni nie wpływał w istotny sposób na poziom
tej wiedzy wśród badanych fizjoterapeutów.
learning and regularly deepen their expertise, in this
case by tracing the latest information on health and
daily functioning of SCI patients.
2. The issues of sexual life, skin care and where to seek
support after SCI deserve special attention. Participation in AR camps is recommended for physiotherapists
since, as previous studies have shown, it is the national
AR camps that are the most valuable source of
information about the health of SCI patients.
3. National education for physiotherapists in this subject
seems to be standardized. The type of school completed did not have any significant effect on the level of
knowledge among the studied physiotherapists.
PODZIĘKOWANIA
ACKNOWLEDGEMENTS
Autor opracowania składa serdeczne podziękowania
Katarzynie Skrzypek i Annie Malczewskiej z Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii w Poznaniu za gromadzenie materiału
badawczego do niniejszej publikacji.
The author would like to thank Katarzyna Skrzypek and
Anna Malczewska from the College of Education and
Therapy in Poznan for collecting the research material for
this publication.
PIŚMIENNICTWO / REFERENCES
1. Eng JJ, Miller WC. Rehabilitation: From Bedside To Community Following Spinal Cord Injury. In: JJ Eng, RW Teasell, WC Miller,
DL Wolfe, AF Townson, JTC Hsieh, KJ Konnyu, SJ Connolly, BL Foulon, JL Aubut (Eds.). Spinal Cord Injury Rehabilitation
Evidence 2008; (p 1.1-1.11). Version 2.0. Vancouver.
2. Anderson KD, Borisoff JF, Johnson RD, Stiens SA, Elliott SL. The impact of spinal cord injury on sexual function: concerns the
general population. Spinal Cord 2007; 45: 328-337.
3. Cardozo CP. Respiratory Complications of Spinal Cord Injury. The Journal of Spinal Cord Medicine 2007; 30(4): 307-308.
4. Savic G, Short D, Weitzenkamp D, Charlifue S, Gardner B. Hospital readmissions in people with chronic spinal cord injury.
Spinal Cord 2000; 38: 371-377.
5. Brillhart B, Stewart A. Education as the key to rehabilitation. Nursing Clinics of North America 1989; 24(3): 675-680.
6. Tasiemski T. Kompleksowa rehabilitacja na przykładzie National Spinal Injuries Centre w Szpitalu Stoke Mandeville. Postępy
Rehabilitacji 1999; 4: 111-121.
7. May L, Day R, Warren S. Perceptions of patient education in spinal cord injury rehabilitation. Disability & Rehabilitation 2006;
28(17): 1041-1049.
8. Potter PJ, Wolfe DL, Burkell JA, Hayes KC. (2004). Challenges in educating individuals with SCI to reduce secondary
conditions. Topics in Spinal Cord Injury Rehabilitation 2004; 10(1): 30-40.
9. Sosnowski S, Kurczewski M, Kaładyńska M, Zakrzewska K. Proces aktywnej rehabilitacji chorych po urazach rdzenia kręgowego. Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja 2000; 2: 53-56.
10. Tasiemski T. Aktywna rehabilitacja w Polsce. W: Ślężyński J, red. Rehabilitacja Medyczna i Społeczna. Tom I. Kraków: PSON;
1994. str. 141-145.
11. Tasiemski T, Kost A. Ocena stanu znajomości własnego zdrowia u osób po urazach rdzenia kręgowego. Postępy Rehabilitacji
1998; 4: 57-67.
12. Tasiemski T, Opara J. Modyfikacja ankiety sprawdzającej wiedzę osoby po urazie rdzenia kręgowego o własnym stanie zdrowia. Postępy Rehabilitacji 2002; 1: 69-81.
13. Opara J, Gorecka-Rawlik G, Opieczonek T. Wiedza tetraplegika o własnym stanie zdrowia – badania ankietowe. Postępy Rehabilitacji 1998; 2: 76-80.
14. Opara J, Opieczonek T. Ankieta sprawdzająca wiedzę chorego z tetraplegią o własnym stanie zdrowia. Postępy Rehabilitacji
1995; 4: 93-101.
312