Protokół - Departament Dialogu i Partnerstwa Społecznego

PROTOK ÓŁ
z posiedzenia Zespołu ds. budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych działającego w
ramach Rady Dialogu Społecznego
w dniu 14 stycznia 2016 r.
Miejsce posiedzenia: Centrum Partnerstwa Społecznego „Dialog” w Warszawie.
Przewodniczący – Henryk Nakonieczny – NSZZ „Solidarność”.
W spotkaniu udział wzięła Elżbieta Bojanowska – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie
Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, Konrad Raczkowski – Podsekretarz Stanu w
Ministerstwie Finansów, przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP oraz statutowi członkowie
Zespołu.
Program posiedzenia obejmował:
1. Dyskusję na temat prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych (kwota wolna od podatku).
2. Dyskusję na temat rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu
dzieci.
3. Dyskusję na temat projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz
niektórych innych ustaw.
4. Plan pracy zespołu na 2016 rok – priorytety zespołu.
5. Sprawy różne.
Ad.1
Przedstawiciel Kancelarii Prezydenta RP – Michalina Duda-Hyz poinformowała, że
projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawarty w
druku nr 51 stanowi realizacje obietnic składanych w trakcie kampanii wyborczej przez
Prezydenta RP – Andrzeja Dudę. Prezydent zapowiedział wówczas wystąpienie z inicjatywą
ustawodawczą dotyczącą podwyższenia kwoty wolnej od podatku, tak aby była ona
racjonalna i sprawiedliwa. Zaznaczyła, że kwota wolna od podatku nazywana jest w doktrynie
prawa podatkowego kwotą wolną od opodatkowania lub minimum wolnym od
opodatkowania. Jest to ustalony w ustawie dochód, od którego nie pobiera się podatku.
Podatnik, który uzyskał dochód nieprzekraczający kwoty wolnej od podatku nabywa status
podatnika. Ciąży na nim zindywidualizowany obowiązek podatkowy, ale nie powstaje wobec
niego zobowiązanie podatkowe, czyli nie musi odprowadzać żadnej należności do organów
podatkowych.
Podstawowym celem projektowanej ustawy jest poprawa sytuacji ekonomicznej gospodarstw
domowych oraz przedsiębiorców poprzez obniżenie bezpośredniego obciążenia podatkowego.
Beneficjentami tej zmiany będą wszystkie osoby, które rozliczają się na zasadach ogólnych,
czyli według progresywnej skali podatkowej. Poprawa sytuacji nastąpi poprzez zwiększenie
kwoty zmniejszającej podatek z 556 zł 02 gr do 1 440 zł. Pośrednio oznacza to zwiększenie
kwoty wolnej od podatku z obecnej 3 091 zł do 8 000 zł. Obowiązkiem państwa, na co
zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 28 listopada 2015 r., jest
pozostawienie podatnikowi pewnej kwoty dyspozycyjnego dochodu, która zapewnia
biologiczną i społeczną egzystencję – minimum wolne od opodatkowania. Ta kwota powinna
być wolna od podatku. Obecnie kryteriami, którymi można się posłużyć próbując
zidentyfikować kwoty minimum egzystencji są kwoty ustalane przez Instytut Pracy i Spraw
Socjalnych w oparciu o metodę koszykową. Zgodnie z danymi IPiSS w 2014 r. roczna kwota
minimum egzystencji wynosiła 6 529 zł 08 gr dla jednoosobowego gospodarstwa
pracowniczego oraz 6 185 zł 16 gr dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego.
Zakomunikowała, że powyższe kwoty są ponad dwukrotnie wyższe od obecnej kwoty wolnej
od podatku – 3 091 zł.
Zwróciła uwagę również na minimum socjalne. Z danych IPiSS wynika, że w 2014 r. dla
jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wartość minimum socjalnego wynosiła 12 851
zł 88 gr, zaś dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego 12 847 zł 80 gr. W relacji do
kwoty minimum społecznego w zestawieniu z obecnie obowiązującą kwotą wolną od podatku
stanowi ¼ tej kwoty.
Następnie odniosła się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r.
(sygn. akt K 21/14), w którym Trybunał orzekł, że art. 27 ust. 1 ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu
korygowania kwoty zmniejszającej podatek, gwarantującego co najmniej minimum
egzystencji, jest niezgodny z art. 2 i art. 84 Konstytucji.
Kolejnym argumentem przemawiającym za przychyleniem się do omawianej propozycji jest
to, że kwota obowiązująca obecnie w Polsce w sposób zasadniczy odbiega od standardów
wspólnotowych i jest jedną z najniższych w UE.
K. Raczkowski – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów poinformował, że resort
w pełni popiera projekt ustawy jeśli chodzi o kwotę wolną od podatku. Natomiast istnieje
potrzeba wypracowania ram, które z jednej strony będą wychodziły naprzeciw oczekiwaniom
projektodawców i społeczeństwa w zakresie zapewnienia wyższej kwoty wolnej, jak i
zabezpieczenia wpływów budżetowych. Resort pracuje nad rozwiązaniami, które zapewnią
wpływy do budżetu państwa na poziomie takim, które zrekompensują zwłaszcza jednostkom
samorządu terytorialnego utracone wpływy z tytułu powiększenia kwoty.
Następnie wiceminister przedstawił oszacowane skutki proponowanych zmian – przy
uwzględnieniu całej kwoty wolnej – dla :
jednostek samorządu terytorialnego w łącznej kwocie 8.1 mld zł z czego: 37,8 %
przypada na gminy, 10.2 % na powiaty, 1.6% na województwa,
dla budżetu państwa w kwocie 9.4 mld zł (w tej kwocie 1.3 mld zł z tytuły zwrotu nie
odliczonej ulgi na dzieci).
Ponadto wiceminister zwrócił uwagę na pilną potrzebę - ze strony resortu zdrowia zreformowania NFZ, aby utrzymanie tej części wydatków publicznych oraz świadczeń
publicznych było efektywne.
W dalszej części spotkania odbyła się dyskusja podczas której głos zabrali:
K. Zimmer-Drabczyk NSZZ „Solidarność” – pozytywnie ocenia proponowany kierunek
zmian w systemie podatkowym zmierzający do obniżenia obciążeń podatkowych najmniej
zarabiających. Podkreśliła, że w stanowisku organizacji poddano pod rozwagę ustalenie
degresywnej kwoty wolnej. Pozwoliłoby to na rzeczywistą pomoc dla najmniej zarabiających,
którzy i tak większość z dochodów przeznaczają na konsumpcję bieżącą. Oznacza to, że
znaczna cześć z tych pieniędzy wróci do budżetu w postaci zwiększonych wpływów z VAT.
Zwróciła uwagę na obciążenia z tego tytułu jednostek samorządu terytorialnego. Jednak
najistotniejszą uwagą organizacji jest kwestia przygotowania wariantów progresywnego
zastosowania kwoty wolnej od podatku.
M. Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan –. oznajmiła, że organizacja jest za
podejściem przedstawionym przez wiceministra czyli, że wzrost kwoty wolnej od podatku
powinien być rozłożony w czasie. Zwróciła uwagę na sposób realizacji tego podejścia.
Podkreśliła, że wspólnym celem jest, aby dochody netto osób najmniej zarabiających były
wyższe. Poddała pod rozwagę zwiększenie kosztów uzyskania przychodów. Zgłosiła chęć
dyskutowania o innych rozwiązaniach doprowadzających do podwyższenia dochodu netto
osób najmniej zarabiających.
N. Kusiak – OPZZ zaznaczył, że propozycja pana prezydenta, aby zwiększyć wysokość
kwoty wolnej od podatku wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym, w tym OPZZ.
Wskazał, że jej wysokość w relacji do płacy przeciętnej zmniejszyła się pomiędzy rokiem
2006 i 2014 z poziomu 107% do 81%. Obecna kwota wolna w zasadniczy sposób przesunęła
ludzi z pozycji płatnika składek i podatków na pozycję beneficjenta świadczeń socjalnych.
Jest to działanie które z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej jest
niedopuszczalne. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie,
2
zauważył, że projekt nie zawiera mechanizmu korygującego wysokość kwoty wolnej oraz że
OPZZ opowiada się za wprowadzenie degresywnej kwoty wolnej, czyli większej dla
najbiedniejszych i malejącej wraz ze wzrostem dochodów.
Następnie zauważył, że Zespół powinien kompleksowo omówić nie tylko sprawę
podniesienia kwoty wolnej, ale również inne propozycje zmian w systemie podatkowym,
których celem jest zwiększenie realnych dochodów netto obywateli. Przypomniał o potrzebie
podniesienia wysokości pracowniczych kosztów uzyskania przychodu oraz o inicjatywie
legislacyjnej OPZZ, która wprowadza dwie nowe stawki w podatku PIT (15% - dla rocznych
dochodów w wysokości nieprzekraczających 12-krotności płacy minimalnej oraz 50%).
M. Stańczuk – Pracodawcy RP zwrócił uwagę na brak zapisów w ustawie budżetowej na
2016 r. dotyczących zarezerwowania kwoty na sfinansowanie wejścia w życie omawianej
ustawy. Kwoty przedstawione przez resort oscylują w granicach 20 mld zł. Podkreślił, że jest
to znaczna kwota, która stanowi ogromne obciążenie dla sektora finansów publicznych.
Pracodawcy przychylają się do tej propozycji MF, że wzrost kwoty wolnej od podatku
powinien być rozłożony w czasie. Zachowanie stabilności finansów publicznych jest celem
nadrzędnym. Idea degresywnej kwoty wolnej przedstawiona przez NSZZ „Solidarność” jest
dobrym kierunkiem.
A. Grabowska FZZ w imieniu organizacji przedstawiła stanowisko, w który FZZ:
popiera proponowane podwyższenie kwoty wolnej od podatku;
popiera wprowadzenie degresywnej kwoty wolnej od podatku
przychyla się również do zróżnicowania stawek podatkowych (przede wszystkim
pomiędzy 1 a 2 stawką).
Zwróciła uwagę na charakter podatku dochodowego od osób fizycznych czy jest to podatek
przychodowy czy dochodowy oraz należy zastanowić się nad kosztami uzyskania przychodu.
E. Lutow ZRP poinformowała, że kwestia kwoty wolnej dotyczy w dużym stopniu
najmniejszych przedsiębiorców. ZRP jest za podwyższeniem kwoty wolnej. Zaznaczyła, że
podatek wg skali podatkowej płaci ponad milion przedsiębiorców, czyli ponad połowa
wszystkich prowadzących działalność gospodarczą. Zwróciła uwagę, że rzemieślnicy
korzystają z uproszczonych form opodatkowania jakim jest ryczałt od przychodów
ewidencjonowanych i należy pochylić się nad zmianami stawek podatkowych w tym
ryczałcie.
Wiceminister K. Raczkowski poinformował, że rząd dołoży wszelkich starań, aby projekt
był najlepszy również z punktu widzenia finansów publicznych. Następnie odniósł się do
pytań zadanych podczas dyskusji i wyjaśnił :
system podatkowy w Polsce nie jest dobry;
ustawa, która zakłada skutek budżetowy nie powinna wchodzić w trakcie roku
budżetowego;
ministerstwo finansów stoi na stanowisku zapewnienia stabilności finansowej;
są dwa progi podatkowe w Polsce i pomimo obowiązywania progresywnej skali ten
podatek jest w zasadzie liniowym;
zasadne byłoby wprowadzenie Polsce np. dwóch dodatkowych progów. Jednego nie
większego niż wysokość 12-krotnego miesięcznego wynagrodzenia minimalnego i
jeszcze jakiegoś dodatkowego progu. Jest to systemowo ważne i potrzebne ale
powiązane również z innymi tytułami podatkowymi. (przy zreformowaniu innych
tytułów podatkowych zmiany w progach podatkowych nie byłyby zasadne)
w innych krajach wprowadza się wiele progów podatkowych;
próg dla najlepiej zarabiających – jest to kwestia do przemyślenia;
kwota wolna od podatku jest jednym z rozwiązań legislacyjnych, które w tym
przypadku zaproponował Prezydent RP;
rozmawiając o tym projekcie należy pamiętać, że w Polsce ponad 5 mln ludzi nie
zarabia 10 tys.;
3
jakiekolwiek zmiany w systemie podatkowym są dokonywane w oparciu o analizy
makroekonomiczne i ekonometryczne. Wszystko przeliczane jest w kilkunastu
wariantach, przyjmując różne zmienne, różne ścieżki dojścia;
prezydencki projekt traktowany jest oddzielnie. Nie jest włączony w reformy systemu
przeprowadzane prze MF.
Przewodniczący Zespołu podsumowując dyskusję poinformował, że partnerzy społeczni
pozytywnie oceniają projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych (kwota wolna od podatku). Ponadto wyrażają wolę i gotowość do podjęcia prac
nad głębszymi zmianami w systemie finansów publicznych. Oczekują od strony rządowej, że
wszelkie zmiany czy propozycje zmian w systemie podatkowym, fiskalnym będą
konsultowane na poziomie założeń z Radą Dialogu Społecznego.
Ad. 2
Elżbieta Bojanowska - Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej poinformowała, że od przyszłego tygodnia wszyscy ministrowie resortu będą
uczestniczyli w spotkaniach organizowanych w ramach konsultacji społecznych we
wszystkich województwach, aby wsłuchać się w głosy obywateli odnośnie uwag do projektu
ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Następnie oddała głos Olgierdowi
Podgórskiemu – Dyrektorowi Departamentu Polityki Rodzinnej, który przedstawił
główne założenia projektowanej ustawy „Program 500+”. Celem ustawy jest pomoc
finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci. Projekt przewiduje, że świadczenie
wychowawcze na drugie i każde kolejne dziecko przysługiwać będzie bez względu na
osiągany przez rodzinę dochód i przysługiwać będzie w wysokości 500 zł miesięcznie.
Natomiast świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługiwać będzie wówczas
gdy dochód rodziny nie przekroczy kwoty 800 zł na osobę w rodzinie, a w przypadku gdy w
rodzinie znajduje się dziecko niepełnosprawne – kwoty 1200 zł.
Pierwszym dzieckiem, w rozumieniu przepisów ustawy, jest jedyne lub najstarsze dziecko w
rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Program zakłada, że świadczenie
wychowawcze będzie realizowane prze wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (organ
właściwy). Świadczenie będzie przyznawane na wniosek rodziny składany raz w roku
(również drogą elektroniczną). Nie będzie również konieczności dołączania do wniosku
szeregu zaświadczeń (np. dotyczących dochodów) organ właściwy bowiem będzie je
pozyskiwał samodzielnie.
Dyrektor Podgórski oznajmił, że w przypadku, gdy rodzina będzie marnotrawić przyznane jej
świadczenie wychowawcze lub wydawać je będzie niezgodnie z przeznaczeniem organ
właściwy (na podstawie wywiadu u rodziny) przekazywać będzie to świadczenie w całości
lub w części w formie rzeczowej.
Koszt Programu w bieżącym roku, przy założeniu wejścia w życie ustawy od 1 kwietnia 2016
r. jest to ponad 17 mld zł, w latach kolejnych (koszt pełno roczny) ok. 23 mld zł. Zaznaczył,
że środki na bieżący rok są zabezpieczone w projekcie ustawy budżetowej. Obecnie są
prowadzone konsultacje społeczne i będą trwały do 22 stycznia br.
Od momentu obowiązywania ustawy rodziny będą miały 3 miesiące na złożenie wniosku i
wówczas otrzymają wsparcie z wyrównaniem od momentu startu Programu.
Wiceminister K. Raczkowski poinformował, że jak najbardziej popiera projekt. Natomiast z
punktu widzenia zapewnionych środków budżetowych w stosunku do zaplanowanych jest
niezgodność ponad 200 mln zł, którą jeszcze należy wspólnie dopracować.
L. Walczak NSZZ „Solidarność” – zwrócił uwagę na zapisy, które budzą wątpliwości
również na etapie ich stosowania. Kontrowersyjny jest zapis art. 5 ust 5 dotyczący kryteriów,
zwłaszcza jeśli chodzi o pierwsze dziecko jak również art. 8 dotyczący nienależytego
wydatkowania świadczenia wychowawczego (budzi wiele wątpliwości). Poprosił o
wyjaśnienie jakie będą stosowane kryteria dotyczące form rzeczowych.
A.Grabowska FZZ poruszyła następujące kwestie:
4
kwot kryterium dochodowego 800 zł i 1200 zł.
przyznawania świadczenia dopiero od drugiego dziecka a nie od trzeciego (skoro
wielodzietność to 3+)
różnicy wieku pomiędzy dziećmi (kiedy drugie dziecko staje się pierwszym)
nieprecyzyjnego sformułowania pojęcia „marnotrawienia”.
zabezpieczenia społecznego z punktu widzenia polaków mieszkających za granicą.
Ł. Stelmach Pracodawcy RP podkreślił, że Polska boryka się z sytuacją kryzysu
demograficznego i w związku z tym zwrócił się z pytaniami:
jakie są oczekiwania rządu co do efektów tego projektu (np. pod kątem liczby dzieci)?
czy mechanizmy kontrolne przewidziane w ustawie będą wystarczające?
jak rząd ocenia ryzyko, że przepisy mogą trochę utrudnić proces wychodzenie
niektórych grup społecznych z bezrobocia, szarej strefy.
Podziela wątpliwość, że przepisy ustawy w części definiującej „marnotrawienie” są nieostre.
Wyraził nadzieję, że jest to początek dyskusji na temat systemowego wsparcia polskich
rodzin.
R. Górna OPZZ przedstawiła wstępną opinię centrali, wskazując, że OPZZ pozytywnie
oceniło przyznanie nowej formy świadczenia wychowawczego tj. 500 zł na dziecko.
Przypomniała o 2 celach, które świadczenie wychowawcze ma spełniać: 1) pomoc w sytuacji
finansowej rodzin (dla rodzin gorzej sytuowanych 500 zł to dobre wsparcie); 2) zwiększenie
dzietności (czynnik, który miałby wpływać na decyzje o kolejnym dziecku). W ocenie
organizacji drugi cel jest zbyt optymistyczny i należy zastanowić się nad innymi,
dodatkowymi mechanizmami kompleksowego wspierania rodziny.
Wskazała, że może należy zastanowić się nad górnym pułapem w przypadku drugiego i
kolejnego dziecka (od jakiej granicy świadczenie nie będzie przyznawane).
Następnie poruszyła kwestie:
wysokości progu 800 zł (kryterium dochodowe w przypadku pierwszego dziecka
należałoby pozostawić, choć poddać weryfikacji granicę 800 zł, tak by nie ograniczać
pomocy dla najbardziej potrzebujących rodzin).
doprecyzowania przepisów dotyczących wydatkowania 500 zł „niezgodnie z
przeznaczeniem”.
określenia katalogu świadczeń w formie nie pieniężnej, tak aby ta pomoc była jak
najbardziej dostosowana do potrzeb rodziny.
Pozytywnie odniosła się do kwestii wyłączenia kwoty świadczenia wychowawczego z
wszelkich kryteriów dochodowych, które nie są wliczane do świadczeń pomocy społecznej,
PIT-u czy do innych świadczeń. Zaznaczyła, że pojawiły się głosy ze strony rządowej, aby
świadczenie wychowawcze włączyć do tych kryteriów. Zdaniem OPZZ nie jest to dobre
rozwiązanie, gdyż zmniejszy liczbę rodzin szczególnie tych najuboższych do których
świadczenie będzie kierowane. Wskazała także, że w ocenie centrali dobrym elementem jest
monitorowanie ustawy, co pozwoli na jej korektę oraz zwróciła uwagę, że wyniki jej
realizacji powinny być przedstawiona również Radzie Dialogu Społecznego.
M. Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan zadała następujące pytania:
Czy istnieje szansa dotycząca jednolicenia systemu wsparcia rodzin poprzez włączenie
świadczenia wychowawczego do systemu świadczeń rodzinnych i odpowiednia
modyfikacja pozostałych świadczeń?
Czy została przeprowadzona analiza wpływu na rynek pracy?
Czy były prowadzone rozmowy z przedstawicielami samorządu terytorialnego?
Co z rodzinami mieszkającymi poza granicami Polski:
A. Kochańska NSZZ „Solidarność” podkreśliła, że przez najbliższe kilka lat nie będzie
można ocenić skutków tego projektu oraz nie wiadomo jak długo będzie on obowiązywał.
Zaznaczyła, że nie jest dobre, że w projekcie nie uwzględniono tych rodzin, które nie mają
jeszcze dzieci. Oznajmiła, że celem ustawy była pomoc rodzinom w trudnej sytuacji jednak z
5
programu wynika, że będą korzystać z niego również rodziny które nie znajdują się w trudnej
sytuacji. Zwróciła uwagę, że mamy dwa systemy, które mają pomagać rodzinom znajdującym
się w trudnej sytuacji – system pomocy społecznej oraz system świadczeń rodzinnych.
Odniosła się do sposobu weryfikowania tych świadczeń (duże obciążenie dla pracowników
socjalnych i ośrodków pomocy społecznej).
W. Michałek BCC – organizacja uważa, że cele deklarowane przez rząd: zwiększenia
dzietności oraz wsparcia ubogich rodzin są celami ważnymi i wartymi poparcia natomiast
instrument, który został zastosowany do realizacji tej ustawy jest niewłaściwy. Podkreślił, że
jeżeli chodzi o problem wspomagania dzietności kobiet to analitycy są przeciwnikami
indywidualnych transferów finansowych i wskazują, że podstawowymi barierami zwiększenia
dzietności są bariery życia codziennego. Natomiast z analizy treści Programu wynika, że dla
osiągnięcia deklarowanych celów projektodawcy użyli nieefektywnego i bardzo kosztownego
instrumentu w postaci „nieopodatkowanych 500 zł”.
E. Lutow ZRP – zaakcentowała, że program polityki prorodzinnej należy w jakiś sposób
wzmocnić. Zwróciła uwagę na kwestie dotyczące progów dochodowych (próg oparty na
minimum socjalnym – musi być podniesiony). Przychyla się do głosów mówiących o opiece
instytucjonalnej nad matką i dzieckiem tak aby nie wypierać młodych matek z rynku pracy.
M. Nowakowski – OPZZ zwrócił uwagę na w jaki sposób będą traktowane dzieci
przebywające w internacie od niedzieli do piątku, a ich pobyt opłacany jest z budżetu.
Przewodniczący H. Nakonieczny zwrócił się do strony rządowej z pytaniem dlaczego w
projekcie jest wyłączona możliwości objęcia świadczeniem osoby, które ukończyły 18 rok
życia.
Wiceminister E. Bojanowska podziękowała za wszystkie uwagi. Zaznaczyła, że jest to czas
kiedy strona rządowa zbiera informacje dot. projektu. Podkreśliła, że nie jest to projekt
ostateczny. Tylko rozwiązania systemowe i całościowe mają długofalowe efekty i przynoszą
dobre rozwiązania. Przychyla się do tego, że opieka instytucjonalna nad dzieckiem jest
ważna. Odnosząc się do „Programu 500+” oznajmiła, że celem i ideą ogólną jest
powszechność i uniwersalność. Nie chciałaby, aby sprowadzać ten program do systemu
pomocy społecznej, ponieważ jest to element polityki rodzinnej demograficznej. Dla strony
rządowej jest ważna kwestia rodziny jej podmiotowość. W sytuacjach „patologicznych” jest
możliwość pomagania rodzinie w sposób tzw. „zastępczy”.
Dyrektor O. Podgórski – odpowiadając na następujące zagadnienia:
Kwestia marnotrawienia i nieostrości przepisów. Czy jesteśmy w stanie wskazać
zamknięty katalog sytuacji, kiedy mówimy o marnotrawieniu? Jeżeli nie jesteśmy
wskazać katalogu to musimy przyjąć uznaniowość pracownika, który jest do tego
przygotowany (pracownik socjalny). Pracownik socjalny będzie przeprowadzał
wywiad w tym zakresie. Projekt przewiduje uproszczony wywiady.
Kwestia kryterium dochodowego dlaczego 800 zł – próg wsparcia dochodowego
rodzin - rodzina z dwójką dzieci 754 zł, wartość minimum socjalnego – 852 zł – stąd
wartość 800 zł, która zawiera się pomiędzy tymi dwoma kwotami. Zaznaczył, że
kwota kryterium dochodowego podlega co 3 lata weryfikacji biorąc pod uwagę wyniki
badań minimum socjalnego.
Kryterium dochodowe przy pierwszym dziecku – należy zachęcić rodziny do
posiadania co najmniej dwójki dzieci.
W opinii demografów ws. wartości świadczeń socjalnych nie ma wpływu na
dzietność. Dyrektor podkreślił, że na stronie internetowej ministerstwa rodziny są
dostępne analizy. Badania wskazują, że na kwestie dzietności ma wpływ wiele
czynników, zarówno kwestie stabilności ekonomicznej, kwestie opieki
instytucjonalnej: przedszkola, żłobki. Badania wskazują również, że świadczenia
socjalne mają wpływ na kwestie dzietności.
6
Projekt zakłada, że po upływie 3 lat od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy,
Rada Ministrów dokona oceny skutków jej obowiązywania.
Szacowanie wzrostu dzietności. W projekcie ustawy jest założone że w ciągi 11 lat
nastąpi wzrost liczby dzieci w sumie o 278 tys. Resort opiera się na dwóch kwestiach:
badania prowadzone wśród rodzin pokazujących, że chęć posiadania dzieci jest jedna
z największych w stosunku do tego jaki jest stan faktyczny oraz inne badania, że
jednym z powodów barku dzieci, czy kolejnych dzieci są kwestie braku stabilności
ekonomicznej. Przyznacie 500 zł świadczenia przyznawanego do 18 roku życia ma
wpływ na stabilność ekonomiczną i pewność w każdej rodzinie. Resort uważa, że
efektem tego Programu będzie wzrost dzietności.
W ministerstwie rodziny ma powstać zespól ds. polityki demograficznej.
Dlaczego świadczenie do 18 roku życia a nie dłużej jak dziecko uczy się. Po 18 roku
życia są większe możliwości np. zarobkowania, np. system stypendialny oraz inne
świadczenia.
Kwestia obywateli polskich za granicą – dzisiaj projekt opiera się na prawie
obowiązującym. Jeżeli zmienią się zasady koordynacji to przepisy projektowanej
ustawy będą dostosowane. Obecnie w przypadku obywateli Polskich pracujących lub
zamieszkujących poza granica Polski mają zastosowanie przepisy o koordynacji, które
są stosowane od 2004 r. (eliminują podwójne pobieranie świadczeń).
Świadczenie wychowawcze nie jest wliczane do dochodu w przypadku ubiegania się o
inne świadczenia z pomocy społecznej czy świadczenia rodzinne.
Kwestia wpływu na rynek pracy. Pojawiają się głosy, że wysokie świadczenie
wychowawcze może mieć negatywny wpływ na dezaktywizację części rodzin, ale nie
można zapominać że projekt ma też pozytywny wpływ na rynek pracy (kwestia
dodatkowych osób do obsługi).
Instytucie zapewniające całodobowe utrzymanie – internat nie jest instytucją
zapewniającą całodobowe utrzymanie (są to np. domy pomocy społecznej, zakład
poprawczy, karny). Podkreślił, że rodzina nie ponosi żadnych wydatków związanych z
pobytem dziecka w tych instytucjach. Dziecku przebywającemu w internacie
przysługuje świadczenie.
Świadczenia wychowawczego nie będą realizować pracownicy socjalni. Będą to robić
urzędnicy finansowani ze środków budżetu państwa. Pracownicy socjalni będą co
najwyżej prowadzić wywiady jeśli dojdzie do marnotrawienia środków. Wywiad
będzie prowadzony w skrajnych przypadkach.
Kwestia ukończenia 18 roku życia w trakcie roku szkolnego. Do zastanowienia, aby
świadczenie było wypłacane do końca roku szkolnego.
Reasumując Przewodniczący Zespołu zaproponował, aby Zespół spotkał się jeszcze raz po
zakończonych konsultacjach, kiedy będą wypracowane ostateczne propozycje.
Ad.3
Włodzimierz Gurba – Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Podatkowej w
Ministerstwie Finansów przedstawił kierunki zmian ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja
podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Odniósł się do kwestii unikania opodatkowania w
Polsce. Problem ten został również zdiagnozowany przez Najwyższą Izbę Kontroli i Komisję
Europejską, która powołała specjalną komisję dotyczącą unikania opodatkowania we
wszystkich krajach. Wszystkie organizacje międzynarodowe zajmujące się podatkami
zalecają jak najszybsze wprowadzenie rozwiązań przeciwdziałających unikaniu
opodatkowania. Rozwiązaniem sprowadzonym we wszystkich krajach jest klauzula generalna
przeciwko unikania opodatkowania.
Celem projektowanej nowelizacji jest wprowadzenie do polskiego prawodawstwa klauzuli
przeciwko unikaniu opodatkowania. Wprowadzenie klauzuli to zapewnienie budżetowi
należnych z tytułu podatków dochodów, jak również zapewnienie realizacji konstytucyjnej
7
zasady równości opodatkowania, równego traktowania podatników i stworzenie
przedsiębiorcom sprawiedliwych warunków konkurencji rynkowej.
Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania będzie stosowana w sytuacji, kiedy korzyść
podatkowa uzyskiwana przez podatnika jest znaczna czyli przekracza 100 tys. zł w danym
okresie rozliczeniowym. W sytuacjach spornych, kiedy Minister Finansów który będzie
wyłącznym organem w zakresie stosowania klauzuli będzie miał wątpliwości czy zasadne jest
stosowanie klauzuli w konkretnej sprawie to sprawa ta będzie mogła być przedmiotem opinii
specjalnej eksperckiej Rady do Spraw Unikania Opodatkowania.
Wyłączną kompetencję do stasowania klauzuli będzie miał minister finansów.
W ramach rozwiązań zabezpieczających dopuszczana jest możliwość złożenia korekty przez
podatnika w toku postępowania prowadzonego w sprawie zastosowania klauzuli i jeśli
podatnik uzna swoje błędy i będzie chciał dobrowolnie zapłacić podatek.
Ekspert NSZZ „Solidarność” odniosła się do kwestii Rady która będzie stanowić pewien
rodzaj kontroli dla Ministerstwa Finansów. Z ustawy wynika, że to minister decyduje o
kierowaniu do Rady danych wniosków. Zwróciła się z pytaniem jaka jest rola Rady.
W. Michałek BCC – opinia BCC do projekt ustawy jest krytyczna. Przepisy projektu nie
spełniają wymogu narzucanego przez Trybunał Konstytucyjny dot. przewidywalności
orzecznictwa. Zwrócił uwagę na:
Treść projektowanej ustawy nie zagwarantuje jednolitości linii orzeczniczej.
Problem dot. Rady do Spraw Unikania Opodatkowania (jako organ o charakterze
społecznym). Zdaniem BCC nie jest to organ o takim charakterze, gdyż składa się z 7
członków z czego 5 wskazanych ich przez władze publiczne (3 przez ministerstwo
finansów, 1 – ministerstwo sprawiedliwości i 1 KWRiST) a po jednym
przedstawicielu Rady Dialogu Społecznego i Krajowej Izby Doradców Podatkowych.
Zdaniem mówcy oznacza to nierównowagę siły i trudno mówić o dobrze
wykonywanym nadzorze społecznym przez to ciało.
VAT i skrócenie vacatio legis (14 dni od daty ogłoszenia). Istnieją obawy, że w kilku
punktach ten projekt może mieć zarzuty niezgodności z Konstytucją.
Ekspert Pracodawców RP – jako organizacja popierają samą inicjatywę wprowadzenia
klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania do systemu prawa podatkowego. Ponadto:
Zwrócił na niedookreślone zwroty w zapisie art. 119 par 1 (np. przede wszystkim)
Rozważenie wprowadzenia takiej instytucji klauzuli, aby obejmować postępowaniem
więcej aniżeli jedną stroną postępowania (prowadzenie postępowania tylko i
wyłącznie w stosunku do jednego podmiotu, do strony postępowania może
doprowadzić, że klauzula ta nie znajdzie swojego odzwierciedlenia w praktyce).
Skład Rady do Spraw Unikania Opodatkowania budzi wiele wątpliwości. Czy nie
należy poszerzyć składu?
Stosowanie ustawy do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy.
Te przepisy powinny dotyczyć tych transakcji, które będą realizowane po wejściu w
życie tej ustawy
w jakim sposób resort będzie pozyskiwał informacje o czynnościach dokonywanych
przez podatników mających znamiona unikania opodatkowania.
N. Kusiak OPZZ – zwrócił uwagę, że OPZZ wciąż pracuje nad ostatecznym kształtem
stanowiska w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa, który
wprowadza klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania, a termin zakończenia konsultacji
upływa dopiero za kilka dni. Wskazał, że OPZZ dostrzega potrzebę pilnego wprowadzania
rozwiązań uszczelniających system podatkowy. Wobec skali nadużyć podatkowych, które
rocznie uszczuplają dochody budżetu państwa o około 46 mld zł, zadanie to powinno stać się
ważnym instrumentem poprawiającym kondycję finansów publicznych i pozwalającym
realizować ważne cele społeczne. W ocenie OPZZ państwo powinno wyciągnąć odpowiednie
wnioski z sytuacji, w której 50% dużych firm, najczęściej z kapitałem zagranicznym, nie
8
wykazuje zysku, dzięki czemu nie płaci podatku w Polsce. Podkreślił także, że skuteczność
stosowania klauzuli w praktyce wymaga zwiększenia stanu etatowego i wynagrodzeń
pracowników administracji skarbowej, a w szczególności odmrożenia wynagrodzeń
urzędników.
Przedstawicielka NSZZ „Solidarność” poinformowała, że kwestie dotyczące uszczelniania
tego systemu organizacja aprobuje. Odniosła się do kwestii Rady do Spraw Unikania
Opodatkowania i sposób powoływania członków. Zaznaczała, że powinno pod uwagę wziąć
się, wybierając osoby do Rady, bardzo wysokie kompetencje w zakresie prawa podatkowego i
finansowego. Z treści ustawy to jednak nie wynika.
W odpowiedzi Dyrektor W. Gurba poinformował:
relacja Minister Finansów a Rada do Spraw Unikania Opodatkowania art. 119 h § 2,
mówi, że w przypadku wniesienia odwołania od decyzji stosującej klauzule Minister
Finansów musi wystąpić automatycznie o opinię Rady.
nieprzewidywalność orzecznictwa – projekt ustawy zawiera klauzulę generalną
przeciwko opodatkowania. Klauzula nie jest w stanie przewidzieć wszystkich
możliwych działań zmierzających do unikania opodatkowania.
Skład Rady – Minister Finansów wskazuje swoich przedstawicieli, ale nie znaczy to,
że mają to być pracownicy resortu finansów. Resortowi zależy, aby Rada miała skład
ekspercki. Zagadnienia z zakresu unikania opodatkowania będą najtrudniejszymi
zagadnieniami w obszarze prawa podatkowego, które wymagają znajomości prawa
rachunkowego, międzynarodowego, prawa podatkowego, zagadnień ekonomii,
biznesu.
Czy postępowanie w sprawie klauzuli może obejmować więcej niż jedną osobę –MF
może zastosować klauzule przeciwko unikania opodatkowania do kilku podmiotów,
jeśli znajdowały się w schemacie unikania opodatkowania i każdy z nich nie zapłacił
podatku w Polsce.
Skąd MF będzie czerpało wiedze na temat unikania opodatkowania – urzędy skarbowe
będą takie kwestie MF sygnalizować.
Kwestia zasobów ludzkich – MF dostrzega ten problem. Przewiduje się utworzenie w
resorcie finansów specjalistycznej komórki, która tymi sprawami będzie się
zajmować.
Ad.4
W. Michałek BCC w imieniu pracodawców poinformował, że wszystkie organizacje
poważnie podchodzą do przygotowania programu prac RDS. Organizacje są na etapie
zbierania tematów i weryfikowania, aby tematy się nie powtarzały. Poinformował, że na
początku przyszłego tygodnia (tj. po 18 stycznia br.) program może być przedstawiony.
Przedstawicielka NSZZ „Solidarność” przedstawiła priorytety dla zespołu:
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.
Kwestia obniżenia stawek VAT, obniżenie obciążeń podatkiem dochodowym,
utworzenie nowego progu dochodowego dla osób o niskich dochodach, przegląd
transferów socjalnych, obciążeń podatkowych i stosowanych ulg.
Świadczenia socjalne. Zmiana metody weryfikacji kryteriów dochodowych
uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej i dodatków rodzinnych,
uzgodnienie metodologii badań statystycznych poziomu ubóstwa przez GUS.
Zmiany w podatkach dochodowych wspierających politykę rodzinną.
M. Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan – zgłosiła
Analizy branżowe i regionalne wynagrodzeń w Polsce w kontekście zmian systemu
wynagradzania.
9
Analizy systemu wynagradzania w tym wynagrodzeń odroczonych i
partycypacyjnych.
Budżet, wynagrodzenie minimalne, emerytury (tematy wynikające z ustaw)
Kwartalne analizy makroekonomiczne pod kątem wykonania budżetu.
Analiza przestrzegania praw podatników przez administracje podatkową.
Analiza problemu wyłudzeń w podatku VAT, walka z oszustwami podatkowymi i ich
skutków.
Analiza efektywności systemu pomocy społecznej i wsparcia rodzin.
Stworzenie systemu wspierającego inwestycje w badanie i rozwój oraz innowacje –
kwestie podatkowe.
Zagwarantowanie realnego wpływu partnerów społecznych na kreowanie zadań,
wydatkowanie i ocenę efektywności funduszu pracy i funduszu gwarantowanych
świadczeń pracowniczych.
Monitorowanie i ocena bieżących regulacji polskich i europejskich w zakresie obszaru
zainteresowań zespołu.
FZZ zgłosiło:
obniżenie stawek VAT,
kosztami uzyskania przychodu
monitorowanie wykonania Programu 500+
Ustalono, że członkowie Zespołu do 22 stycznia br. prześlą propozycje zagadnień tematów do
prac w Zespole.
Przewodniczący
Zespołu problemowego
ds. wynagrodzeń, budżetu i świadczeń socjalnych
Rady Dialogu Społecznego
Sporządziła:
Mariola Mazgało
DDP, MRPiPS
10