Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania. Napisz jak wyobraża sobie

Ćwiczenia: Papiestwo i cesarstwo w średniowieczu
L.OBAJTEK
1
1
Wczesne średniowiecze
Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.
List Karola Wielkiego do Leona III z 796 r.
Naszym zadaniem jest z pomocą Boga św. Kościół Chrystusa na zewnątrz bronić orężem przeciwko
napadowi pogan i spustoszeniu niewiernych, a na wewnątrz wzmocnić go przez uznanie katolickiej wiary.
Wasze zadanie, ojcze święty, polega na wspieraniu naszej służby wojennej ze wzniesionymi do Boga
razem z Mojżeszem rękoma, aby lud chrześcijański, dzięki za wszystko waszym modłom, przez Boga
prowadzony i wyposażony, zawsze i wszędzie uzyskiwał zwycięstwo nad wrogami.
Wiek V-XV w źródłach, oprac. M.Sobanska-Bondaruk, S.B.Lenard, PWN, Warszawa 1997, s.69
2 pkt A Napisz jak wyobraża sobie Karol Wielki relacje pomiędzy władzą świecką i duchowną ?
2
Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.
Kapitularz i artykuły organiczne Karola Wielkiego z 802 r.
I aby nikt nie ważył się wbrew przepisanemu prawu własnym rozumem i przebiegłością działać - jak to
wielu często czyni – i samemu sobie wymierzać sprawiedliwość lub używać przemocy względem kościołów
Bożych, względem ubogich, wdów, sierot, lub jakiemukolwiek chrześcijaninowi.
1. Żadna bulla, brewe, reskrypt, dekret, zlecenie, dyplom na beneficjum […] nie będą mogły być przyjęte,
ogłoszone […] ani innym sposobem wprowadzone w życie bez upoważnienia rządu.
2. Żaden osobnik mieniący się nuncjuszem, legatem, wikarym albo komisarzem apostolskim […] nie będzie
mógł bez takiegoż upoważnienia wykonywać żadnej czynności w odniesieniu do spraw kościoła […].
3. Dekrety synodów obcych, nawet soborów powszechnych, nie będą mogły być ogłaszane […] przed
zbadaniem przez rządy ich formy oraz zgodności z prawami.
4. Żaden sobór narodowy albo metropolitalny, żaden synod diecezjalny […] nie odbędzie się bez wyraźnego
zezwolenia rządu.
Analiza tekstów źródłowych z historii, WS Omega, Kraków 2001, s.51-52
2 pkt A Napisz jak pojmował Karol Wielki swoją zwierzchność nad Kościołem ?
3
Przeanalizuj miniatury z ewangeliarza cesarza Ottona III (podręcznik, s.205).
2 pkt A Wskaż nawiązania do tradycji cesarstwa rzymskiego.
2 pkt B W jaki sposób ukazano rolę kościoła w cesarstwie Ottonów ?
4
Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.
Helmolda Kronika Słowian.
Przeto król Otton [...] podporządkowawszy swojej władzy prawie wszystkie królestwa, które odpadły po
śmierci Karola, podniósł broń na Duńczyków.[...] Załatwiwszy te sprawy w Danii w sposób właściwy,
najmężniejszy Otton skierował swe wojska w celu pobicia buntowniczych Słowian. [...] Przyjął też chrzest cały
lud pogański i po raz pierwszy zbudowano wówczas kościoły na Słowiańszczyźnie. [...] Następnie [...] króla
Ottona wezwano do Italii w celu wyzwolenia Stolicy Apostolskiej [...].
[Przez papieża Jana XII ] został koronowany, a lud rzymski obwołał go cesarzem i Augustem w dwudziestym
ósmym roku jego panowania; od koronacji Karola w Rzymie upłynęły 153 lata [faktycznie 162 ]. [...]
[Otton ] nakazał złożyć z tronu papieża Jana [...]. Na jego miejsce polecił wyświęcić przełożonego archiwum
Leona [Leona VIII ]. [...] Potem wrócił cesarz do ojczyzny i cały swój wysiłek skierował ku nawracaniu pogan,
przede wszystkim zaś Słowian.
Matura OPERON 2008
2 pkt A Napisz, jakie cele przyświecały Ottonowi I w polityce wobec Kościoła.
1 pkt B Napisz jak w tym czasie wybierano papieża ? (podręcznik, s.206).
strona 1
Ćwiczenia: Papiestwo i cesarstwo w średniowieczu
L.OBAJTEK
2
5
Spór Grzegorza VII z Henrykiem IV
Odpowiedz na pytania (podręcznik, s.206-207).
1 pkt A Napisz, czego konkretnie dotyczył spór o inwestyturę ?
2 pkt B W 1075 na synodzie uchwalono zakaz przyjmowania inwestytury z rąk świeckich. Jakie dwa
problemy ówczesnego Kościoła chciano w ten sposób rozwiązać ? Uzasadnij swój wybór.
6
Przeanalizuj kalendarium konfliktu i odpowiedz na pytania








1073 - wybór na papieża mnicha z Cluny Hildebranda - Grzegorza VII;
1075 – reforma gregoriańska - wprowadzenie celibatu, próba likwidacji nikolaizmu i symonii i nepotyzmu,
zakaz przyjmowania inwestytury z rąk świeckich;
1076 - synod biskupów niemieckich w Wormacji na wniosek króla Henryka IV ogłasza detronizację
papieża - „fałszywego mnicha Hildebranda”; Grzegorz VII odpowiada klątwą na króla Henryka IV a
książęta niemieccy z Rudolfem saskim na czele, popierają papieża;
1077 - pokuta Henryka IV pod zamkiem Canossa, Grzegorz VII zdejmuje klątwę;
1077-80 - wojna w Niemczech między Henrykiem IV a Rudolfem Saskim. Klęska Rudolfa.
1080 - synod biskupów niemieckich w Brixen ogłasza ponowną detronizację Grzegorza VII i wybiera
antypapieża Klemensa III;
1084 - wyprawa Henryka IV do Rzymu, osadzenie Klemensa III w Rzymie, przyjęcie korony cesarskiej;
1085 - Grzegorz VII umiera na wygnaniu w Salerno.
2 pkt A Napisz, na czym polegała siła papieża ? Dlaczego klątwa
ogłoszona rzucona W 1076 okazał się skuteczna ?
2 pkt B Napisz, na czym polegała siła cesarza ? W jaki sposób ją
wykorzystał?
2 pkt C Napisz, który okres sporu przedstawia to źródło
ikonograficzne i czyją stronę konfliktu wspiera ?
3
7
Konkordat wormacki
Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.
Konkordat wormacki, 22 września 1122 roku.
Akt cesarski.
W imię świętej i nierozdzielnej Trójcy. Ja Henryk, z Bożej łaski cesarz rzymski Augustus, dla miłości
Boga i Świętego Rzymskiego Kościoła oraz pana papieża Kaliksta i dla zbawienia duszy mojej, odstępuję
Bogu, świętym apostołom Pańskim Piotrowi i Pawłowi i świętemu Kościołowi katolickiemu wszelką inwestyturę
za pomocą pierścienia i pastorału, zgadzając się we wszystkich kościołach mego królestwa lub cesarstwa na
kanoniczny wybór i wolną konsekrację. (...)
Akt papieski.
Ja Kalikst, biskup, sługa sług Bożych, Tobie umiłowanemu Synowi Henrykowi, z Bożej łaski cesarzowi
rzymskiemu Augustowi, zezwalam aby wybory biskupów i opatów królestwa niemieckiego, którzy podlegają
królestwu, dokonywały się w Twojej obecności, bez symonii i jakiegokolwiek gwałtu, w ten sposób, abyś w
razie wynikłej między stronami niezgody, za radą lub wyrokiem metropolity i biskupów z tejże prowincji,
rozsądniejszej stronie udzielił swej zgody i pomocy. Wybrany zaś niechaj otrzyma od Ciebie za pomocą berła
lenna i to, co Ci z tego tytułu wedle prawa winien będzie, niech wypłaci. (...)
2 pkt A Napisz, na czym polegał kompromis między cesarzem i papieżem ?
1 pkt B Napisz, na czym polegało rozróżnienie między „inwestyturą za pomocą pierścienia i pastorału” a
„inwestyturą za pomocą berła” ?
1 pkt C Napisz, jak rozwiązano problem symonii ?
strona 2