spis treści, przedmowa

Spis treœci
Wstêp ...........................................................................................................................................7
Maciej Szkudlarek, Marek J. £uczyñski, Andrzej Szczerbowski, Dariusz Kucharczyk, Piotr
Gomu³ka - Zwrotne obiegi wody w wylêgarnictwie i podchowie ryb –
wybrane elementy .........................................................................................................9
Piotr Gomu³ka, Marek J. £uczyñski, Andrzej Szczerbowski, Maciej Szkudlarek,
Dariusz Kucharczyk - Choroby i profilaktyka podczas inkubacji ikry i rozrodu ryb .....43
Micha³ K. £uczyñski, Pawe³ Brzuzan, Maciej Góra, Maciej WoŸny - Szkodliwy wp³yw
pozosta³oœci farmaceutyków na organizmy wodne......................................................67
Dariusz Kaczmarczyk - Zastosowanie metod obliczania efektywnej wielkoœci stad
rozrodczych oraz doboru tarlaków do rozrodu na podstawie indywidualnych
charakterystyk genetycznych .......................................................................................77
Tomasz K. Czarkowski - Znaczenie ryb drapie¿nych dla prawid³owego funkcjonowania
ekosystemów wodnych ................................................................................................91
Dariusz Kucharczyk, Daniel ¯arski, Marek J. £uczyñski, Katarzyna Targoñska,
Andrzej Szczerbowski, Maciej Kwiatkowski - Kontrolowany rozród ryb ....................105
Miros³aw Szczepkowski, Bo¿ena Szczepkowska - Rozród i przetrzymywanie wylêgu
szczupaka (Esox lucius L.) .........................................................................................135
Marek J. £uczyñski, Andrzej Szczerbowski, Piotr Gomu³ka, Maciej Szkudlarek,
Dariusz Kucharczyk - Wybrane mo¿liwoœci doskonalenia rozrodu szczupaka .........155
Dariusz Ulikowski - Kontrolowany rozród suma europejskiego (Silurus glanis L.)...................165
Zdzis³aw Zakêœ - Potencjalne mo¿liwoœci wykorzystania przewoŸnej wylêgarni
do przeprowadzania sztucznego rozrodu
dzikiego sandacza (Sander lucioperca L.)..................................................................177
Andrzej Szczerbowski, Maciej Szkudlarek, Marek J. £uczyñski, Dariusz Kucharczyk,
Maciej Kwiatkowski - Wybrane aspekty rozrodu okonia w warunkach
kontrolowanych ..........................................................................................................187
Maciej Kwiatkowski, Dariusz Kucharczyk, Maciej Szkudlarek, Roman Kujawa,
Marek J. £uczyñski, Daniel ¯arski, Katarzyna Targoñska - Rozród, inkubacja
ikry oraz podchów miêtusa.........................................................................................195
Dariusz Kucharczyk, Daniel ¯arski, Maciej Szkudlarek, Katarzyna Targoñska,
Maciej Kwiatkowski - Rozród lina w warunkach kontrolowanych –
wybrane aspekty ........................................................................................................203
Maciej Kwiatkowski, Dariusz Kucharczyk, Andrzej Szczerbowski, Daniel ¯arski,
Katarzyna Targoñska - Akwakultura karasi w warunkach kontrolowanych...............213
5
Wstêp
Termin akwakultura rozpowszechniony zosta³ w latach 70. XX w. i oznacza chów
i hodowlê organizmów wodnych – g³ównie jadalnych – w warunkach kontrolowanych
przez cz³owieka (stawach, sadzach, systemach o zwrotnym obiegu wody) oraz wiedzê
teoretyczn¹ i badania naukowe z tego zakresu. G³ównymi obiektami akwakultury w ujêciu globalnym s¹, oczywiœcie poza rybami morskimi i s³odkowodnymi, miêczaki i skorupiaki (morskie) oraz roœliny – warzywa, zio³a, a nawet owoce – znane szerzej jako uprawy
hydroponiczne.
W Polsce akwakultura uto¿samiana jest w dalszym ci¹gu ze stawow¹ hodowl¹ karpia oraz pstr¹ga têczowego. Produkcja innych gatunków ryb, zw³aszcza w oparciu
o wykorzystanie systemów o zwrotnym obiegu wody, ma na razie charakter marginalny
i dotyczy zaledwie kilku przedstawicieli ichtiofauny, g³ównie obcego pochodzenia, tj.
suma afrykañskiego oraz jesiotrów (m. in. rosyjskiego, syberyjskiego i sterleta). Wbrew
pozorom sytuacja ta mo¿e w niedalekiej przysz³oœci ulec znacznej poprawie za spraw¹
funduszy strukturalnych, przeznaczonych na rozwój polskiego rybactwa œródl¹dowego,
w ramach realizowania tzw. wspólnej polityki rybackiej UE. Dotyczyæ to powinno nie tylko
zwiêkszenia produkcji innych gatunków ryb konsumpcyjnych, ale tak¿e materia³u zarybieniowego, szczególnie gatunków o du¿ym znaczeniu z punktu widzenia ekologii, np.
kluczowych drapie¿ników, jak szczupak, czy sandacz. W tym celu oprócz modernizacji
ju¿ istniej¹cych oœrodków chowu i hodowli ryb oraz zak³adania nowych, wspomniana
powy¿ej wspólna polityka rybacka UE zak³ada tak¿e wspieranie dzia³añ o charakterze
innowacyjnym oraz upowszechnianie fachowej wiedzy z zakresu nowoczesnej akwakultury, zarówno w postaci szkoleñ zawodowych, jak i specjalistycznych publikacji.
Monografia, któr¹ oddajemy czytelnikowi, przygotowana zosta³a w wyniku realizacji
projektu SPO „Rybo³ówstwo i przetwórstwo ryb 2004 – 2006”, dotycz¹cego innowacyjnych metod w zakresie stymulowania wzrostu produkcji materia³u zarybieniowego cennych gatunków, ze szczególnym uwzglêdnieniem szczupaka. Staramy siê w niej przybli¿yæ równie¿ problematykê dotycz¹c¹ rozrodu, inkubacji ikry oraz profilaktyki weterynaryjnej takich gatunków ryb, jak: sandacz, okoñ, sum, karaœ, lin oraz miêtus, zgodnie
z najnowszym stanem wiedzy w tym zakresie, zarówno w kraju, jak i zagranic¹. Oprócz
7
artyku³ów przegl¹dowych, stanowi¹cych podsumowanie dotychczasowych osi¹gniêæ
m. in. w zakresie kontrolowanego rozrodu ryb, funkcjonowania i budowy obiegów recyrkulacyjnych, profilaktyki i zagro¿eñ zdrowotnych ryb, zamieœciliœmy w niej tak¿e publikacje o wybitnie praktycznym charakterze. Dotyczy to przede wszystkim artyku³ów opisuj¹cych procedury rozrodu i inkubacji ikry ww. gatunków ryb oraz publikacji na temat
obliczania efektywnej wielkoœci stad tar³owych oraz doboru tarlaków do rozrodu na podstawie ich charakterystyk genetycznych. Uwa¿amy równie¿, ¿e warto zastanowiæ siê nad
tym, o czym napisali autorzy, poruszaj¹cy problem wp³ywu farmaceutyków, a w zasadzie
ich pozosta³oœci, na organizmy wodne.
Autorzy
8