Żywienie a zdrowie człowieka

Wpływ pożywienia na nasze zdrowie
Podstawowym czynnikiem zewnętrznym wpływającym na rozwój człowieka
i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia jest prawidłowe żywienie.
Zdrowe żywienie polega na dostarczaniu człowiekowi odpowiedniej ilości energii
i składników odżywczych zapewniających mu optymalny rozwój psychofizyczny.
Wiadomo, że zarówno niedobór energii i składników odżywczych, jaki ich nadmiar
prowadzić mogą do stanów chorobowych, które upośledzają zdrowie i mają wpływ na
skrócenie życia człowieka.
Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwe odżywianie we wczesnych okresach
życia człowieka. O stanie noworodka tj. o jego rozwoju psychicznym i fizycznym
w dużym stopniu decyduje stan zdrowia i sposób odżywiania się matki.
Należy podkreślić, że młody organizm reaguje nie tylko na niedobory żywieniowe, ale
także na nadmiar składników pokarmowych, szczególnie tłuszczów i węglowodanów.
Przekarmianie dzieci i młodzieży, prowadzące często do nadmiernego ciężaru ciała,
a w nawet otyłości, może pozostawić trwały ślad, w postacie zwiększenia liczby komórek
tkanki tłuszczowej, które pozostają przez całe życie człowieka.
Liczba komórek tkanki tłuszczowej nie ulega zmniejszeniu podczas stosowanie kuracji
odchudzającej, zmniejsza się w nich jedynie zawartość tłuszczu. Tacy ludzie wykazują
dużą skłonność do powstania nowej otyłości, nawet przy niedużych błędach
dietetycznych.
Popełniane błędy żywieniowe mogą być przyczyną wielu innych schorzeń:
miażdżycy, chorób wątroby, dróg żółciowych, zaparć, próchnicy zębów, wysokiego
ciśnienia tętniczego krwi, udarów mózgu, cukrzycy insulinoniezależnej, osteoporozy,
chorób nowotworowych.
Nasuwa się pytanie, jakie wprowadzić zmiany w sposobie żywienia społeczeństwa, by
zapewnić prawidłowy rozwój psychofizyczny dzieciom i młodzieży, a człowiekowi
dorosłemu dobry stan zdrowia przez całe życie.
Żywieniowcy proponują następujące zalecenia:
 Spożywać posiłki o urozmaiconym składzie. Nie ma produktu spożywczego, który
mógłby dostarczyć wszystkich niezbędnych składników odżywczych. W ciągu
miesiąca powinno spożywać się ok. 60 produktów spożywczych, które dostarczą do
organizmu 60 składników koniecznych do prawidłowego funkcjonowania.
W całodziennym jadłospisie powinny znajdować się produkty z każdej grupy
żywności: zbożowe, mleczne, warzywa i owoce, chude mięso, drób, ryby, suche
nasiona roślin strączkowych, tłuszcze roślinne zawierające niezbędne nienasycone
kwasy tłuszczowe (NNKT).
 Należy codziennie spożywać produkty zbożowe z grubego przemiału, w tym ciemnie
pieczywo. Wpływają one na obniżenie poziomu cholesterolu, regulują przemianę
materii oraz ułatwiają utrzymanie prawidłowej masy ciała.
 Warzywa i owoce należy jeść codziennie przy każdym posiłku ze względu na
zawartość witamin C, E i beta-karotenu oraz składników mineralnych i błonnika
pokarmowego. Witaminy antyoksydacyjne wykazują działanie przeciwmiażdżycowe.
Duża ilość potasu i magnezu zapobiega nadciśnieniu tętniczemu krwi. Obecność
pierwiastków zasadotwórczych alkalizuje organizm i nie dochodzi do zakwaszenia
organizmu . Zawartość w warzywach i owocach błonnika pokarmowego obniża ilość
cholesterolu we krwi i zapobiega zaparciom.






Mleko jest bardzo ważnym produktem spożywczym ze względu na występujący
w nim wapń. Spożywanie 2-3 szklanek mleka dziennie oraz jego przetworów
w odpowiednich ilościach (50-100g sera dziennie) pokrywa w pełni zapotrzebowanie
na wapń i witaminę B2.Wskazane jest spożywanie napojów mlecznych
fermentowanych: jogurtów, kefirów , maślanki, kwaśnego mleka. Zawarta w tych
przetworach flora bakteryjna wykazuje działanie ochronne, przeciwnowotworowe,
a także zapobiega infekcjom przewodu pokarmowego. Mleko i jego przetwory
dostarczają również pełnowartościowego białka i witaminę B12 .
Mięso zwierząt rzeźnych i drobiu powinno się spożywać chude, ale nie częściej niż 2-3
razy tygodniowo. Zaleca się również spożywanie mięsa i ryb. W celu pokrycia
zapotrzebowania na białko powinno się uwzględnić w jadłospisie potrawy z nasion
roślin strączkowych , mleka, sera twarogowego. Trzeba ograniczyć spożycie jaj do 3-4
tygodniowo, ze względu na dużą zawartość żółtku cholesterolu.
Szczególną uwagę należy zwrócić na ograniczenie spożycia tłuszczu pochodzenia
zwierzęcego. Tłuszcze zwierzęce (tłuste mięso zwierząt rzeźnych, tłuste wędliny,
boczek, smalec, masło, śmietana) są bogate w nasycone kwasy tłuszczowe, cholesterol
i wykazują właściwości miażdżycotwórcze. Należy je zastępować olejami bogatymi
w NNKT: kukurydzianym, słonecznikowym, sojowym dodając je do surówek
i sałatek.
Korzystne dla zdrowia jest ograniczanie, a nawet wykluczenie z jadłospisu cukru
i słodyczy. Cukier nie dostarcza żadnych składników odżywczych będąc jedynie
źródłem tzw. „pustych kalorii” czyli węglowodanów , które sprzyjają powstawaniu
nadwagi i otyłości. Według WHO cukier należy do trzech „białych trucizn” (obok soli
i białej mąki).
Ograniczenie spożycia soli kuchennej czyli chlorku sodowego do 6g dziennie
przyczynia się do utrzymania na prawidłowym poziomie ciśnienia tętniczego krwi.
Sód zawarty w soli podwyższa ciśnienie krwi. Jedna płaska łyżeczka soli na osobę
dziennie powinna wystarczyć do solenia potraw ugotowanych uprzednio bez
dodatku soli. Powinno się spożywać wyłącznie sól jodowaną, ponieważ w Polsce
występuję obecnie znaczny niedobór jodu. Warto wiedzieć, że nadmierne spożycie
soli zakłóca gospodarkę wapniową człowieka i sprzyja powstaniu niektórych
nowotworów żołądka.
Na zakończenie warto podkreślić. Że nawet najlepsza dieta nie przyniesie
spodziewanych rezultatów bez zastosowania właściwego, prozdrowotnego stylu
życia, w którym podstawową rolę pełni duża aktywność ruchowa, równowaga
psychiczna oraz unikanie nadmiernych strasów. Przedstawione propozycje zmiany
sposobu żywienia i stylu życia mogą skutecznie zahamować nadumieralność młodych
ludzi z powodu chorób układu krążenia oraz nawrotów, a także wydłużyć średnią
długość życia całego społeczeństwa.
Bibliografia:
W. Kunachowicz: Podstawy żywienia człowieka
J. Gawęcki, J.Jeszka: Żywienie człowieka
Angelika Małkiewicz, ZSZ