monter mechatronik_725_03
Transkrypt
monter mechatronik_725_03
MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER MECHATRONIK SYMBOL CYFROWY 725 [03] Akceptuj : Zatwierdzam: Minister Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Edukacji Narodowej i Sportu I. ZAŁO ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umie : 1) czyta schematy ideowe, monta owe, rysunki warsztatowe, instrukcje obsługi oraz posługiwa si nimi; 2) posługiwa si dokumentacjami technicznymi; 3) korzysta z literatury fachowej, katalogów, norm, instrukcji; 4) rozpoznawa cz ci i podzespoły mechaniczne na podstawie oznacze i cech zewn trznych; 5) rozpoznawa elementy i podzespoły elektryczne oraz elektroniczne na podstawie oznacze i cech zewn trznych; 6) rozpoznawa elementy pneumatyczne i hydrauliczne; 7) rozpoznawa podstawowe urz dzenia mechatroniczne; 8) rozwi zywa zadania i problemy techniczne z zakresu budowy i eksploatacji urz dze mechatronicznych na podstawowym poziomie; 9) interpretowa podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, elektrotechniki i elektroniki; 10) rozró nia i dobiera media robocze; 11) posługiwa si podstawowym sprz tem i aparatur kontrolno-pomiarow ; 12) oblicza wielko ci fizyczne i okre la parametry pracy urz dze mechatronicznych na podstawowym poziomie; 13) korzysta z komputera PC i prostych programów narz dziowych; 14) planowa i organizowa stanowisko pracy do wykonywania powierzonych zada , zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) dobiera narz dzia oraz sprz t do monta u urz dze mechatronicznych; 16) montowa i demontowa cz ci i podzespoły mechaniczne urz dze mechatronicznych; 17) montowa i demontowa instalacje, elementy i podzespoły elektryczne oraz elektroniczne; 1 18) montowa i demontowa instalacje, elementy i układy pneumatyczne; 19) montowa i demontowa instalacje, elementy i układy hydrauliczne; 20) uruchamia podstawowe układy wykonawcze urz dze mechatronicznych; 21) naprawia i konserwowa urz dzenia mechatroniczne w zakresie podstawowym; 22) radzi sobie w sytuacjach problemowych; 23) ocenia i doskonali własn prac ; 24) komunikowa si z innymi uczestnikami procesu pracy i efektywnie współdziała w zespole; 25) stosowa przepisy kodeksu pracy dotycz ce praw i obowi zków pracownika i pracodawcy; 26) przestrzega przepisów bezpiecze stwa i higieny pracy oraz ochrony rodowiska w zakresie eksploatacji urz dze mechatronicznych; 27) poszukiwa aktywnie miejsca pracy i prezentowa swoje umiej tno ci zawodowe; 28) wykorzystywa dost pne ródła informacji w celu poszerzania swojej wiedzy i doskonalenia umiej tno ci. Kształtowanie postaw przedsi biorczych oraz przygotowanie do wej cia na rynek pracy powinno przebiega zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj edukacyjnych w ramach przedmiotu: „Podstawy przedsi biorczo ci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne wła ciwe dla zawodu: 1) uzdolnienia techniczne; 2) zdolno 3) wyobra nia przestrzenna; 4) dobry wzrok; 5) zdolno ci manualne, du a sprawno 6) wytrwało koncentracji, spostrzegawczo ; i cierpliwo ; 2 ruchowa palców; 7) 2. odpowiedzialno oraz zdolno konsekwentnego i efektywnego działania. Absolwent szkoły kształc cej w zawodzie monter mechatronik powinien by przygotowany do wykonywania nast puj cych zada zawodowych: 1) dobierania i przygotowania elementów, podzespołów i zespołów do monta u; 2) planowania prac zwi zanych z monta em, demonta em, instalacj urz dze i systemów mechatronicznych; 3) monta u i demonta u elementów, podzespołów i urz dze mechanicznych; 4) monta u i demonta u instalacji, elementów, podzespołów i urz dze elektrycznych i elektronicznych; 5) monta u i demonta u instalacji, elementów i urz dze pneumatycznych; 6) monta u i demonta u instalacji, elementów i urz dze hydraulicznych; 7) podł czania urz dze mechatronicznych do układów zasilania mediami roboczymi; 8) uruchamiania urz dze mechatronicznych; 9) wykrywania podstawowych bł dów monta owych i instalacyjnych urz dze i systemów mechatronicznych; 10) wykrywania podstawowych bł dów w funkcjonowaniu urz dze i systemów mechatronicznych; 11) obsługi urz dze i systemów mechatronicznych; 12) naprawy i konserwacji urz dze i systemów mechatronicznych. 3. Absolwent podejmowa szkoły prac kształc cej w zawodzie monter mechatronik mo e w zakładach produkcyjnych, usługowych, zakładach naprawczych oraz w innych zakładach zwi zanych z eksploatacj urz dze i systemów montera, mechatronicznych, na stanowiskach: operatora, konserwatora, pracownika działu utrzymania ruchu, pracownika izby pomiarów lub pracownika sprz tu AGD. 4. Szkoła realizuj ca kształcenie w zawodzie monter mechatronik powinna posiada nast puj ce pracownie: 1) konstrukcji i technologii mechatronicznych; 2) elementów i układów elektrycznych i elektronicznych; 3 3) elementów i układów pneumatycznych i hydraulicznych; 4) urz dze i systemów mechatronicznych; 5) zaj praktycznych (warsztaty szkolne). Pracownie, z wyj tkiem pracowni zaj powinny składa wicze si z sali nale y zapewni wicze praktycznych (warsztatów szkolnych) i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiedni liczb stanowisk pracy dla uczniów (jedno-, dwu- lub trzyosobowych). Pracownia konstrukcji i technologii mechatronicznych powinna by wyposa ona w: 1) stanowiska do wykonywania szkiców, rysunków; 2) stanowiska komputerowe z programami narz dziowymi CAD do projektowania; 3) przykładowe dokumentacje techniczne maszyn i urz dze ; 4) plansze i foliogramy prezentuj ce przykłady tworzenia dokumentacji konstrukcyjnej; 5) modele brył geometrycznych; 6) materiały dydaktyczne ilustruj ce zasady oznaczania: tolerancji wymiarów, tolerancji kształtu i poło enia, pasowa , chropowato ci powierzchni, falisto ci powierzchni, rodzaju obróbki; 7) modele i eksponaty cz ci maszyn i urz dze ; 8) modele i eksponaty przykładowych poł cze rozł cznych i nierozł cznych; 9) stanowisko do badania własno ci spr onego powietrza; 10) stanowisko do badania własno ci cieczy hydraulicznych; 11) stanowisko do identyfikacji oraz badania własno ci mechanicznych materiałów konstrukcyjnych; 12) przykładowe dokumentacje technologiczne; 13) plansze, foliogramy, filmy dydaktyczne oraz prezentacje komputerowe przedstawiaj ce techniki i technologie stosowane w mechatronice; 14) modele i eksponaty prezentuj ce omawiane rodzaje technologii wytwarzania cz ci maszyn; 15) modele i eksponaty prezentuj ce technologie poł cze . 4 Pracownia elementów i układów elektrycznych i elektronicznych powinna by wyposa ona w: 1) plansze, foliogramy, prezentacje komputerowe zwi zane z tre ciami nauczania; 2) stanowiska komputerowe z programami do projektowania układów elektrycznych i elektronicznych oraz prezentacji ich funkcjonowania; 3) przykładowe eksponaty elementów elektrycznych i elektronicznych; 4) stanowiskowe zestawy prezentacji funkcjonowania podstawowych układów elektrycznych i elektronicznych; 5) stanowiska badawcze układów elektrycznych i elektronicznych; 6) sprz t laboratoryjny (zasilacze, generatory) i aparatur kontrolno- pomiarow (multimetry wielofunkcyjne, oscyloskopy); 7) sprz t i narz dzia stosowane w monta u i eksploatacji urz dze elektrycznych i elektronicznych (stacja lutownicza, narz dzia monterskie podstawowe i specjalistyczne). Pracownia elementów i układów pneumatycznych i hydraulicznych powinna by wyposa ona w: 1) plansze, foliogramy, prezentacje komputerowe zwi zane z tre ciami nauczania; 2) przykładowe eksponaty elementów pneumatycznych i hydraulicznych; 3) stanowiskowe zestawy prezentacji funkcjonowania podstawowych układów pneumatycznych i hydraulicznych; 4) stanowiska badawcze układów pneumatycznych i hydraulicznych; 5) stanowiska komputerowe z programami do projektowania układów pneumatycznych i hydraulicznych oraz prezentacji ich funkcjonowania. Pracownia urz dze i systemów mechatronicznych powinna by wyposa ona w: 1) plansze, foliogramy, prezentacje komputerowe zwi zane z tre ciami nauczania; 2) eksponaty podstawowych kontrolno-pomiarowych elementów elektrycznych i elektronicznych; 3) stanowiskowe zestawy prezentacji funkcjonowania kontrolno-pomiarowych układów elektrycznych i elektronicznych; 5 4) stanowiska pomiarowo-kontrolne wielko ci nieelektrycznych; 5) sprz t laboratoryjny (zasilacze, generatory) i aparatur kontrolno-pomiarow (multimetry wielofunkcyjne, oscyloskopy); 6) sprz t i narz dzia stosowane w monta u i eksploatacji urz dze elektrycznych i elektronicznych (stacja lutownicza, narz dzia monterskie podstawowe i specjalistyczne); 7) przykładowe eksponaty urz dze mechatronicznych (modele pełne, przekroje); 8) stanowiska prezentuj ce funkcjonowanie urz dze mechatronicznych lub ich podzespołów; Pracownia zaj praktycznych (warsztaty szkolne) powinna posiada nast puj ce stanowiska: 1) stanowisko obróbki r cznej i maszynowej wyposa one w: a) narz dzia i przyrz dy lusarskie, b) wiertark stołow , c) tokark uniwersaln ; 2) stanowisko do obróbki sterowanej numerycznie wyposa one w: a) obrabiark sterowan numerycznie, b) oprzyrz dowanie obrabiarki; 3) stanowisko monta u mechanicznego wyposa one w: a) podstawowe narz dzia do monta u, b) specjalistyczne narz dzia do monta u; 4) stanowisko monta u układów elektrycznych i elektronicznych wyposa one w: a) podstawowe narz dzia do monta u elektrycznego i elektronicznego, b) specjalistyczne narz dzia do monta u elektrycznego i elektronicznego; 5) stanowisko monta u układów pneumatycznych wyposa one w: a) podstawowe narz dzia do monta u, b) specjalistyczne narz dzia do monta u; 6) stanowisko monta u układów hydraulicznych wyposa one w: a) podstawowe narz dzia do monta u, b) specjalistyczne narz dzia do monta u; 7) stanowisko kontrolno-pomiarowe wyposa one w: a) czujniki pomiarowe, 6 b) przetworniki pomiarowe, c) oscyloskop, d) multimetry wielofunkcyjne, e) generatory funkcji; 8) stanowisko uruchomieniowe układów i urz dze mechatronicznych wyposa one w: a) układy zasilania elektrycznego, pneumatycznego, hydraulicznego, b) sprz t i aparatur kontrolno-pomiarow , c) urz dzenia zabezpieczaj ce. Praktyczna nauka zawodu powinna by realizowana w szkolnych pracowniach, centrach kształcenia praktycznego i u pracodawców umo liwiaj cych dost p do maszyn i urz dze mechatronicznych, eksploatowanych w rzeczywistych warunkach pracy. 5. Zakres umiej tno ci i tre ci kształcenia, wynikaj cy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawieraj cztery bloki programowe: 1) konstrukcje i technologie mechatroniczne; 2) elementy i układy elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne; 3) urz dzenia i systemy mechatroniczne; 4) podstawy działalno ci zawodowej. 7 II. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin Nazwa bloku programowego w okresie kształcenia w % * Konstrukcje i technologie mechatroniczne 20 Elementy i układy 20 elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne Urz dzenia i systemy mechatroniczne 40 Podstawy działalno ci zawodowej 5 Razem * 85 ** Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzie y i w szkołach dla dorosłych ( w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy. 8 III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: KONSTRUKCJE I TECHNOLOGIE MECHATRONICZNE 1. Cele kształcenia Ucze (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 1) rozpoznawa i czyta dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne (schematy ideowe, rysunki zło eniowe i rysunki detali, schematy monta owe, rysunki warsztatowe); 2) charakteryzowa materiały stosowane w urz dzeniach mechatronicznych i opisywa zasady ich doboru; 3) rozpoznawa i charakteryzowa 4) rozró nia ródła energii i płyny robocze; podstawowe metody i technologie wytwarzania cz ci maszyn i urz dze (odlewnictwo, obróbka skrawaniem, obróbka plastyczna); 5) rozpoznawa i klasyfikowa podstawowe cz ci i podzespoły stosowane w urz dzeniach mechatronicznych; 6) rozró nia i klasyfikowa rodzaje poł cze ; 7) rozpoznawa i analizowa działanie układów mechanicznych; 8) analizowa wpływ luzów oraz napr 9) posługiwa i cz si e konstrukcyjnych na prac urz dzenia; normami technicznymi i katalogami przy doborze materiałów ci; 10) posługiwa si przyrz dami do mierzenia i kontroli wymiarów liniowych, k tów, powierzchni; 11) rozpoznawa i czyta dokumentacje techniczne urz dze (w tym instrukcje obsługi); 12) przedstawia znaczenie kontroli jako ci wyrobu oraz zarz dzania jako ci ; 13) stosowa przepisy bezpiecze stwa i higieny pracy obowi zuj ce w procesie produkcyjnym oraz w trakcie eksploatacji urz dze mechatronicznych; 14) opisywa wpływ technologii przemysłowych na działa proekologicznych. 9 rodowisko oraz znaczenie 2. Tre ci kształcenia (działy programowe) Tre ci kształcenia uj te s w nast puj cych działach programowych: 1) informacja techniczna; 2) materiały w mechatronice; 3) ródła energii i płyny robocze w urz dzeniach mechatronicznych; 4) technologie w mechatronice; 5) cz ci maszyn i urz dze ; 6) poł czenia konstrukcyjne, 7) elementy spr yste; 8) mechanizmy i nap dy; 9) podstawy konstrukcji maszyn; 10) podstawowe wiadomo ci z metrologii warsztatowej; 11) trwało i niezawodno konstrukcji; 12) kontrola jako ci w przemy le; 13) bezpiecze stwo i higiena pracy; 14) ochrona rodowiska w przemy le. BLOK: ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRYCZNE, PNEUMATYCZNE I HYDRAULICZNE 1. Cele kształcenia Ucze (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 1) opisa prawa i zjawiska fizyczne wykorzystywane w pracy układów elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych; 2) rozpoznawa i okre la funkcje elementów i układów elektrycznych; 3) rozpoznawa i okre la funkcje elementów i układów pneumatycznych; 4) rozpoznawa i okre la funkcje elementów i układów hydraulicznych; 5) posługiwa si dokumentacj techniczn , technicznymi przy wyborze elementów; 10 katalogami oraz normami 6) rozpoznawa , okre la budow , zasad działania i funkcje układów i funkcje układów i funkcje układów elektrycznych w urz dzeniach mechatronicznych; 7) rozpoznawa , okre la budow , zasad działania pneumatycznych w urz dzeniach mechatronicznych; 8) rozpoznawa , okre la budow , zasad działania hydraulicznych w urz dzeniach mechatronicznych; 9) dokonywa pomiarów wielko ci elektrycznych; 10) dokonywa pomiarów: ci nienia, przepływu, siły, poło enia, temperatury, wilgotno ci; 11) posługiwa si programami komputerowymi w celu doboru elementów układów wykonawczych elektrycznych, pneumatycznych, hydraulicznych; 12) rozpoznawa , okre la budow , zasad działania i funkcje innych układów wykonawczych stosowanych w urz dzeniach mechatronicznych. 2. Tre ci kształcenia (działy programowe) Tre ci kształcenia uj te s w nast puj cych działach programowych: 1) podstawowe prawa i zjawiska fizyczne wykorzystywane w pracy układów elektrycznych; 2) podstawowe elementy układów elektrycznych; 3) obwody pr du stałego i przemiennego; 4) podstawowe obliczenia obwodów elektrycznych; 5) elektryczne układy wykonawcze w mechatronice; 6) pomiary wielko ci elektrycznych i nieelektrycznych; 7) podstawowe prawa i zjawiska wykorzystywane w pracy układów pneumatycznych; 8) budowa i działanie elementów pneumatycznych; 9) układy pneumatyczne w urz dzeniach mechatronicznych; 10) pomiary w pneumatyce i podstawowe obliczenia; 11) podstawowe prawa i zjawiska wykorzystywane w pracy układów hydraulicznych; 12) budowa i działanie elementów hydraulicznych; 13) układy hydrauliczne w urz dzeniach mechatronicznych; 14) pomiary w hydraulice i podstawowe obliczenia; 11 15) inne układy wykonawcze w mechatronice (piezoelektryczne, termobimetaliczne, magnetostrykcyjne); 16) komputerowe wspomaganie projektowania i bazy danych. BLOK: URZ DZENIA I SYSTEMY MECHATRONICZNE 1. Cele kształcenia Ucze (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 1) opisywa istot modułowej struktury w budowie urz dze i systemów mechatronicznych; 2) wykorzystywa nowoczesne ródła informacji dotycz ce urz dze i systemów mechatronicznych; 3) rozpoznawa urz dzenie lub system mechatroniczny, wskazywa i charakteryzowa jego poszczególne moduły; 4) opisywa zasady współdziałania modułów w wybranym urz dzeniu lub systemie mechatronicznym; 5) posługiwa si dokumentacj techniczn urz dzenia lub systemu mechatronicznego; 6) posługiwa si dokumentacj produkcyjn w procesie wytwarzania urz dzenia; 7) planowa monta i demonta urz dze mechatronicznych; 8) planowa naprawy, przegl dy i konserwacje urz dze mechatronicznych; 9) przygotowywa cz ci, elementy, podzespoły i urz dzenia do monta u; 10) dobiera i posługiwa si narz dziami i sprz tem do monta u i demonta u; 11) dobiera i posługiwa si podstawowym sprz tem i aparatur kontrolno- pomiarow ; 12) montowa i demontowa cz ci i podzespoły mechaniczne; 13) montowa instalacje, elementy i podzespoły elektryczne i demontowa i elektroniczne; 14) wykonywa podł czenia okablowania do sterownika PLC; 15) montowa i demontowa instalacje, elementy i układy pneumatyczne; 16) montowa i demontowa instalacje, elementy i układy hydrauliczne; 12 17) uruchamia podstawowe układy wykonawcze urz dze mechatronicznych i dokonywa ich regulacji; 18) naprawia i konserwowa urz dzenia mechatroniczne w zakresie podstawowym; 19) korzysta z komputera i prostych programów narz dziowych do uruchamiania oraz testowania urz dze i systemów mechatronicznych; 20) wykrywa bł dy i usterki w urz dzeniach i systemach mechatronicznych, wskazywa ich przyczyny oraz je usuwa ; 21) dobiera oraz stosowa wła ciwe metody i rodki transportu do przemieszczania urz dze mechatronicznych; 22) przestrzega przepisów przeciwpo arowej oraz bezpiecze stwa ochrony i rodowiska higieny przy pracy, obsłudze ochrony urz dze mechatronicznych. 2. Tre ci kształcenia (działy programowe) Tre ci kształcenia uj te s w nast puj cych działach programowych: 1) modułowa struktura urz dze i systemów mechatronicznych; 2) moduły funkcyjne w systemie mechatronicznym; 3) współdziałanie modułów i komunikacja w systemie mechatronicznym; 4) sterowniki PLC i komputery w urz dzeniach i systemach mechatronicznych; 5) urz dzenia i systemy mechatroniczne w przemy le; 6) mechatroniczne urz dzenia powszechnego u ytku; 7) urz dzenia i systemy mechatroniczne specjalne; 8) dokumentacja techniczna urz dzenia; 9) sprz t i aparatura kontrolno-pomiarowa w produkcji oraz obsłudze urz dze i systemów mechatronicznych; 10) podstawy technologii monta u i demonta u urz dze mechatronicznych; 11) uruchamianie i testowanie urz dze i systemów mechatronicznych; 12) podstawy eksploatacji urz dze mechatronicznych; 13) nadzór techniczny przy wykrywaniu bł dów i usterek w urz dzeniach i systemach mechatronicznych; 14) naprawy, przegl dy i konserwacje urz dze i systemów mechatronicznych; 15) dobór rodków transportu do przemieszczania urz dze mechatronicznych; 13 16) bezpiecze stwo eksploatacji urz dze i systemów mechatronicznych; 17) ródła informacyjne dotycz ce mechatroniki; 18) perspektywy rozwoju systemów mechatronicznych. BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNO CI ZAWODOWEJ 1. Cele kształcenia Ucze (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 1) planowa i organizowa stanowisko pracy, zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2) prowadzi dokumentacje zwi zane z wykonywan prac ; 3) interpretowa i wdra a obowi zuj ce w zakładzie pracy przepisy dotycz ce kontroli jako ci i zarz dzania jako ci ISO 9000; 4) stosowa przepisy prawa o wynalazczo ci oraz ochronie praw autorskich; 5) prowadzi rozmowy z przeło onymi i współpracownikami dotycz ce pracy, spraw osobowych i sytuacji konfliktowych; 6) ocenia własn prac z zastosowaniem odpowiednich rodków i metod; 7) stosowa przepisy Kodeksu pracy dotycz ce praw i obowi zków pracownika i pracodawcy; 8) interpretowa podstawowe poj cia gospodarki rynkowej; 9) korzysta ze ródeł wiedzy ekonomicznej i prawnej; 10) podejmowa działania zwi zane z kształtowaniem własnej kariery zawodowej oraz z poszukiwaniem pracy; 11) stosowa techniki prezentacji. 2. Tre ci kształcenia (działy programowe) Tre ci kształcenia uj te s w nast puj cych działach programowych: 1) wybrane zagadnienia z ergonomii; 2) dokumentacja wewn trzzakładowa; 3) system zarz dzania jako ci ISO 9000; 4) wynalazczo i prawa autorskie; 14 5) kontakty interpersonalne i komunikacja społeczna w rodowisku pracy; 6) kontrola i ocena wyników pracy; 7) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy; 8) podstawowe poj cia gospodarki rynkowej; 9) podejmowanie i prowadzenie działalno ci gospodarczej; 10) wybrane zagadnienia prawa gospodarczego; 11) realia i perspektywy rynku pracy; 12) techniki prezentacji. 15