Materiały szkoleniowe w formie opisowej (format)

Transkrypt

Szkolenie
Podstawy obsługi komputera
Gmina Stęszew, Maj 2013
Zakres szkolenia:
podstawy obsługi komputera,
obsługa edytora tekstów
obsługa arkusza kalkulacyjnego,
obsługa przeglądarek internetowych,
zasady pracy w sieci,
obsługa poczty elektronicznej,
podstawy bezpieczeństwa pracy w sieci.
Szkolenie dla mieszkańców Gminy Stęszew w ramach
działania 8.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna
Gospodarka „Zapewnienie dostępu do
szerokopasmowego Internetu mieszkańcom gminy
Stęszew zagrożonym wykluczeniem cyfrowym”
Materiały dystrybuowane bezpłatnie
EDU-PASJA Katarzyna Szober-Pawletta
ul. Kazimierza Kantaka 4/28b
61-812 Poznań
www.edu-pasja.pl
Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach
Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka „Dotacje na innowacje” „Inwestujemy w waszą przyszłość”
1
1. PODSTAWY OBSŁUGI KOMPUTERA (SYSTEM OPERACYJNY WINDOWS )
Elementy budowy komputera
Główne elementy komputera (stacjonarnego i przenośnego):
- monitor
- jednostka centralna
- klawiatura
- myszka
Dodatkowe elementy:
- głośniki
- kamera internetowa
- drukarka
- skaner
Podzespoły komputera:
- dysk twardy
- płyta główna
- procesor
- karta graficzna
- karta dźwiękowa
- karta sieciowa, WiFi
- pamięć RAM i ROM
- porty USB
Zasady pracy w systemie Windows
Aby włączyć komputer, należy na jego obudowie odnaleźć przycisk:
Po uruchomieniu komputera, należy sprawdzić czy monitor jest włączony. Jeżeli nie
jest włączony to należy na nim odszukać tak samo wyglądający przycisk i wcisnąć go.
W przypadku laptopów (komputerów przenośnych) przycisk włączania jest tylko jeden
i służy do uruchomienia całego komputera.
Lewy przycisk myszy służy do wykonywania większości operacji na komputerze –
zatwierdzanie, otwieranie, wskazywanie, itd.
Prawy przycisk myszy służy głównie do wybierania menu, po to aby wykonać
dodatkowe operacje na konkretnym pliku lub folderze.
2
Kliknięcie – pojedyncze wciśnięcie lewego klawisza myszki. Aby z niego skorzystać
– musimy ustawić mysz na obiekcie.
Podwójne kliknięcie – dwukrotne kliknięcie na lewy przycisk myszy, służy do
otwierania obiektów (plików, folderów)
Przeciągnięcie – wciśnięcie lewego przycisku myszy na obiekcie i przytrzymując
przycisk przesunięcie myszą w inne miejsce (służy m.in. do kopiowania plików i
zmiany ich położenia)
Kursor – to biała strzałka, która jest wskaźnikiem na pulpicie komputera i służy do
wykonywania czynności na komputerze:
Pulpit – to podstawowe okno systemu Windows, tu wyświetlane są wszystkie okna i
ikony
Ikony – to graficzna reprezentacja plików, folderów, programów, ustawień
Pasek zadań – to miejsce, w którym pojawiają się „odsyłacze” do aktualnie
używanych okien
3
Przycisk Start – to przycisk rozwijający menu Start, które pozwala dotrzeć m.in. do
programów i aplikacji na komputerze. Znajduje się w lewym dolnym rogu ekranu.
Menu Start – to lista programów i aplikacji, która ułatwia do nich dostęp. Wyświetla
się po kliknięciu na przycisk Start.
Wyłączanie komputera - zamykanie systemu Windows.
Przed wyłączeniem komputera należy upewnić się, czy wszystkie programy są
zamknięte.
Następnie klikamy na przycisk Start w pasku
zadań:
Z menu, które się rozwinie, wybieramy poprzez kliknięcie polecenie Zamknij (Wyłącz).
Wówczas na ekranie pojawi się okno:
Wtedy klikamy myszką na ikonę Wyłącz.
4
Okno – to prostokątny i ruchomy obszar ekranu, w którym wyświetlana jest
zawartość plików, folderów i programów. Podczas otwierania kolejnych plików,
folderów, otwiera się kolejne okno wraz z zawartością.
Rozmiary okna można zmieniać za pomocą przycisków znajdujących się w prawym,
górnym rogu okna: Minimalizuj, Maksymalizuj/Minimalizuj, Zamknij.
Aby zmienić rozmiar okna, należy najechać kursorem na krawędź okna, w taki
sposób aby zmienił się kształt kursora z dużej strzałki na strzałkę wskazującą w dwa
przeciwne kierunki. Następnie trzymając lewy przycisk myszy, przesuwamy nią po
ekranie dostosowując rozmiar okna do własnych potrzeb.
Aby przesunąć okno na ekranie – należy najechać myszką na górny, niebieski
obszar okna, kliknąć lewy przycisk myszy i przytrzymując go cały czas, przesuwamy
okno w docelowe miejsce.
Praca na plikach, folderach
Pliki to informacje zapisane na twardym dysku komputera lub innym nośniku danych
(np. pen drive, płyta CD lub DVD). Na ekranie pliki widoczne są jako ikony.
Wyróżniamy pliki wykonalne lub z zawartością np. treści, tabel, rysunków, pliki
muzyczne, graficzne itp.
Folder jest „teczką” ułatwiającą sortowanie plików. Pliki znajdujące się na
komputerze mogą być przechowywane w folderach – to pomaga uporządkować dane
na komputerze.
Otwieranie pliku lub folderu – klikamy dwukrotnie myszką na wybrany plik lub
folder. Plik zostanie otwarty w programie, w którym został utworzony np. plik tekstowy
w edytorze tekstów, plik muzyczny w odtwarzaczu muzyki, plik graficzny w
przeglądarce obrazów i zdjęć itd. Po dwukrotnym kliknięciu na folder, otworzy się cała
jego zawartość.
5
Aby otworzyć plik, używając innego programu, należy kliknąć na niego prawym
przyciskiem myszy a następnie wybrać polecenie „Otwórz za pomocą”.
Przenoszenie plików
Przeważnie przenoszenie plików pomiędzy różnymi folderami lub dyskami odbywa
się przez przeciągnięcie ich za pomocą myszki lewym przyciskiem myszki. Istnieje
jeszcze inny sposób. Najpierw wybieramy plik (lub pliki) do przeniesienia,
zaznaczamy je i używając skrótu klawiaturowego Ctrl X (lub klikając prawym
przyciskiem myszy i wybierając z menu polecenie Wytnij) – wycinamy pliki z
pierwotnej lokalizacji. Następnie otwieramy folder docelowy i używamy skrótu
klawiaturowego Ctrl V (lub klikając prawym przyciskiem myszy na tło docelowego
folderu i wybieramy polecenie Wklej) – wówczas wklejamy plik (lub pliki). W ten
prosty sposób pliki zostaną przeniesione.
Kopiowanie plików
Najpierw wybieramy plik (lub pliki) do przeniesienia, zaznaczamy je i używając skrótu
klawiaturowego Ctrl C (lub klikając prawym przyciskiem myszy i wybierając z menu
polecenie Kopiuj) – kopiujemy pliki z pierwotnej lokalizacji. Następnie otwieramy
folder docelowy i używamy skrótu klawiaturowego Ctrl V (lub klikając prawym
przyciskiem myszy na tło docelowego folderu i wybieramy polecenie Wklej) –
wówczas wklejamy plik (lub pliki). W ten prosty sposób pliki zostaną skopiowane.
Zaznaczanie obiektów
1. Aby zaznaczyć obiekt, należy kliknąć na niego lewym przyciskiem myszy.
2. Aby zaznaczyć grupę sąsiadujących obiektów bez korzystania z klawiatury,
należy trzymając lewy przycisk myszy, przeciągnąć kursorem w taki sposób aby
utworzyć zaznaczenie wokół wszystkich tych elementów.
3. Aby zaznaczyć kilka obiektów, należy przytrzymując klawisz Ctrl klikać lewym
przyciskiem myszy wybrane obiekty.
Zapisywanie plików
Najczęściej w menu górnym każdego programu, w zakładce Plik, znajduje się
polecenie Zapisz jako.
6
Wybieramy to polecenie, a następnie wskazujemy docelową lokalizację na dysku za
pomocą lewego przycisku myszy. Potem w dolnej części okna wpisujemy nazwę pliku
i zatwierdzamy operację klikając w prawym dolnym roku przycisk Zapisz.
Co to są skróty i jakie mają zastosowania
Na pulpicie znajdują się ikony, inaczej: odsyłacze lub skróty, odwołujące się do
najważniejszych elementów na komputerze z których korzysta użytkownik, a także do
istniejącego w systemie oprogramowania. Użytkownik może definiować na pulpicie
skróty własne. W systemie plików skrót jest odzwierciedleniem stanu katalogu lub
pliku znajdującego się na komputerze użytkownika, i pozwala w szybki sposób
otworzyć lub edytować jego zawartość.
Skrót rozpoznajemy po strzałce, która znajduje się w lewym dolnym rogu ikony.
Programy, których używamy na co dzień: Notatnik a WordPad, Paint, kalkulator
itp.
Notatnik to prosty edytor tekstu dołączany do systemu Microsoft Windows. Notatnik
nie umożliwia stosowania zaawansowanego formatowania tekstu, a pliki w nim
tworzone są domyślnie zapisywane z rozszerzeniem .txt. Dzięki temu, że Notatnik nie
dodaje specjalnych znaków formatujących nadaje się edycji wielu rodzajów plików.
Program WordPad jest prostym edytorem tekstów, którego można używać do
tworzenia i edytowania dokumentów. W odróżnieniu od programu Notatnik, w
dokumencie programu WordPad można wstawiać skomplikowane formatowania i
grafiki, oraz można łączyć i osadzać obiekty, takie jak obrazki i inne dokumenty.
7
Aby otworzyć program Notatnik lub WordPad:
Kliknij przycisk Start , a potem kolejno polecenia Programy, Akcesoria, a następnie
wybierz Notatnik lub WordPad.
Aby utworzyć plik w WordPad:
1. W menu Plik kliknij polecenie Nowy.
2. Na liście Nowy typ dokumentu zaznacz typ dokumentu, który chcesz utworzyć, a
następnie kliknij przycisk OK.
Aby otworzyć plik w WordPad:
1. W menu Plik kliknij polecenie Otwórz.
2. Znajdź plik, który chcesz otworzyć, a następnie kliknij przycisk Otwórz.
Klawiatura
Jak pisać w edytorach tekstu?
Po otwarciu programu WordPad lub Notatnik w polu tekstowym pojawia się migająca
pionowa kreska. Jest to kursor, który informuje o miejscu wpisywania tekstu. Aby
zmienić jego położenie w trakcie pisania, należy kliknąć lewym przyciskiem myszy w
wybranym
miejscu
tekstu
lub
przesuwać
strzałkami
na
klawiaturze
prawo/lewo/góra/dół tak długo aż ustawimy kursor w oczekiwanym miejscu.
Pisanie polskich liter ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż odbywa się za pomocą klawisza Alt (po
prawej stronie klawiatury) i wciskając podstawową literę. Np. Alt+a = ą, Alt + c = ć, Alt
+ z = ż, Alt + x = ź.
Duże litery można uzyskać poprzez wciśnięcie klawisza Shift i jednoczesnym
wciśnięciu wybranej litery. Ciągłe pisanie wielkimi literami odbywa się poprzez
wciśnięcie klawisza Caps Lock.
Aby rozpocząć nowy akapit, należy wcisnąć przycisk Enter.
Aby rozpocząć nowy akapit od wcięcia, należy wcisnąć przycisk Tab.
Zaznaczanie tekstu
Kliknij miejsce, w którym chcesz zacząć zaznaczenie, przytrzymaj naciśnięty lewy
przycisk myszy, a następnie przeciągnij wskaźnik nad tekstem, który chcesz
zaznaczyć.
Aby zaznaczyć poszczególny wyraz - kliknij dwukrotnie na wyraz.
Aby zaznaczyć wiersz tekstu - przesuń wskaźnik na lewo od wiersza w obszar, w
którym przybiera on kształt strzałki wskazującej w prawo, a następnie kliknij.
Aby zaznaczyć całe zdanie - naciśnij i przytrzymaj klawisz CTRL, a następnie kliknij
gdziekolwiek w zdaniu.
Aby zaznaczyć cały akapit - kliknij trzykrotnie w obrębie akapitu.
Aby zaznaczyć cały tekst kliknij Ctrl + A.
8
Usuwanie tekstu
Aby usunąć pojedynczy znak, należy skorzystać z klawisz Backspace lub Delete.
Pojedyncze naciśnięcie klawisza Backspace spowoduje usunięcie znaku
znajdującego się na lewo od kursora, natomiast przycisku Delete na prawo od
kursora.
Aby usunąć fragment tekstu, należy najpierw go zaznaczyć a następnie nacisnąć
klawisz Delete lub Backspace. Tekst zniknie z ekranu. Aby cofnąć usunięcie, można
skorzystać ze skrótu klawiaturowego Ctrl + Z, a żeby ponownie przywrócić Ctrl + Y.
Do przesuwania zawartości okna, wykorzystuje się suwaki na pionowym pasku
przewijania (3). Należy kliknąć na strzałki na górze (1) lub na dole suwaka a w
przypadku suwaka poziomego (4) – z lewej lub prawej strony.
Można to zrobić także wciskając lewym przyciskiem myszy, przytrzymując i
przesuwając suwak (2) tak aby żądany tekst był widoczny.
Menu górne programu WordPad – służy do formatowania tekstu.
Zmiana wyglądu czcionki i jej rozmiaru:
Klikamy lewym przyciskiem myszy na maleńkie strzałki tuż obok rodzaju lub rozmiaru
czcionki i wybieramy tę, która odpowiada naszym potrzebom.
9
Aby pogrubić czcionkę, pochylić ją lub podkreślić, musimy najpierw zaznaczyć
odpowiedni tekst a następnie wybieramy przycisk:
B – dla pogrubienia
I – dla pochylenia (kursywy)
U – dla podkreślenia
lub korzystamy ze skrótów klawiaturowych Ctrl + B, Ctrl + I, Ctrl + U.
Wyrównywanie tekstu do lewej lub prawej strony kartki, wyśrodkować lub
wyrównać zarówno do lewej jak i do prawej (wyjustowanie), korzystamy z ikon:
Oczywiście po wcześniejszym zaznaczeniu tekstu lub korzystamy ze skrótów
klawiaturowych Ctrl + L (wyrównanie do lewej), Ctrl + E (wyśrodkowanie),
Ctrl + R (wyrównanie do prawej), Ctrl + J (wyjustowanie).
Co to jest panel sterowania i do czego służy
Panel sterowania − to aplikacja systemowa, gromadząca w jednym miejscu
narzędzia do ustawiania i zmiany parametrów systemu operacyjnego Windows. Panel
sterowania umożliwia zarządzanie różnymi kategoriami sprzętu, usług i programów
oraz kontami użytkowników. Zmiany tu wprowadzone zwykle dotyczą całego systemu
i są istotne dla jego sprawnego działania.
10
2. ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE DANYMI W KOMPUTERZE
Pliki i foldery. Tworzenie i kasowanie plików, folderów i skrótów.
Foldery są wygodnym sposobem przechowywania i organizowania plików na
komputerze. Można również tworzyć foldery w folderach, aby ułatwić sobie
zarządzanie plikami. Można tworzyć dowolną ilość folderów, a nawet przechowywać
foldery wewnątrz innych folderów. Foldery znajdujące się w innych folderach są
często nazywane podfolderami.
Przykład: Zdjęcia/wakacje/ i tam kilka folderów z różnych wakacji.
1. Przejdź do lokalizacji (może to być folder lub pulpit), w której chcesz utworzyć
nowy folder.
2. Kliknij prawym przyciskiem myszy na pusty obszar na pulpicie lub w oknie folderu,
wskaż polecenie Nowy, a następnie kliknij polecenie Folder.
3. Wpisz nazwę nowego folderu, a następnie naciśnij klawisz ENTER.
Nowy folder został utworzony w podanej lokalizacji.
Pliki tworzymy najczęściej poprzez menu górne danego programu Plik, następnie
wybieramy polecenie Nowy - plik zostaje utworzony.
Aby usunąć plik, folder lub skrót – klikamy na wybrany obiekt prawym przyciskiem
myszy, wybieramy z menu polecenie Usuń i wybieramy nasze żądanie. Możemy też
kliknąć na niechciany plik, folder lub skrót jeden raz lewym przyciskiem myszy a
następnie wcisnąć przycisk Delete.
Za każdym razem, niezależnie od sposobu usuwania obiektu, pojawi się nam na
środku ekranu zapytanie „Czy na pewno chcesz usunąć plik?”.
Wówczas wybieramy Tak, Nie lub Anuluj.
1. OBSŁUGA EDYTORA TEKSTÓW WORD – PODSTAWY
Redagowanie dokumentu
Pisownia i gramatyka (w zakładce Recenzja) – umożliwia sprawdzanie pisowni i
gramatyki w tekście, sprawdza „na bieżąco” tekst podczas pisania
11
Komentarz – umożliwia dodanie komentarza do zaznaczonego tekstu w specjalnych
okienkach. Po zaznaczeniu tekstu i wybraniu ikony Komentarz, pojawia się okienko
(dymek), które jest gotowe do uzupełnienia odpowiednim tekstem.
Śledź zmiany – pozwala na redagowanie tekstu i prześledzenia zmian od powstania
dokumentu, poprzez wszystkie naniesione poprawki
Formatowanie tekstu
Formatowanie i edycja dokumentu – Zmiana czcionki, jej wielkości, pogrubienie,
kursywa, podkreślenie i przekreślenie, zamiana małych liter na wielkie i na odwrót,
wyrównywanie tekstu do lewej, do prawej, do środka, wyjustowanie, punktory,
numerowanie, wcięcia, odstępy pomiędzy liniami, interlinie, marginesy, orientacja
kartki, podział tekstu na kolumny
Aby sformatować fragment tekstu, należy zaznaczyć ten tekst a następnie wybrać
opcję formatowania, którą chcemy wybrać.
W zakładce Wstawianie znajdują się dodatkowe opcje, które pomagają dokończyć
dokument, np. wpisanie nagłówka i stopki, wprowadzenie automatycznego
numerowania stron itp.
Praca z tabelami
Tabela oraz wykres - Kliknij w miejscu, w którym chcesz wstawić tabelę. Na karcie
Wstawianie kliknij przycisk Tabela, a następnie kliknij polecenie Wstaw tabelę.
12
W obszarze Rozmiar tabeli wprowadź liczbę kolumn i wierszy klikając myszą lub
wybierając polecenie Wstaw tabele i wówczas określenie liczbowe: ilość kolumn oraz
ilość wierszy.
Utworzoną tabelę, możemy poddać formatowaniu w dowolny sposób: wyśrodkowanie
tekstu, pogrubienie, zmiana wielkości czcionki a nawet kolory.
Wiek
20 - latkowie
30 - latkowie
40 - latkowie
Kobiety
11
22
18
Mężczyźni
12
19
16
Wykres to graficzne przedstawienie danych zawierających się na ogół w tabeli. Aby
utworzyć nowy wykres, zaznacz dane w tabeli, potem na karcie Wstawianie w grupie
Wykresy kliknij na ikonę, a następnie zaprojektuj dowolny typ wykresu.
13
Korzystając z menu wywołanego prawym przyciskiem myszy należy korzystać z opcji
formatowania wykresu i dostosować go do własnych upodobań.
Ilość kobiet i mężczyzn w przedziałach wiekowych
25
20
15
10
5
0
Kobiety
20 - latkowie
Mężczyźni
30 - latkowie
40 - latkowie
Grafika w edytorze tekstu
Wstawianie i modyfikacja obiektów graficznych - Obrazy i obiekty
clipart można wstawiać lub kopiować do dokumentu z wielu
różnych źródeł. Dotyczy to obrazów i obiektów clipart pobranych od
dostawcy witryny sieci Web obiektów cipart, skopiowanych ze
strony sieci Web lub wstawionych z pliku, w którym zostały
zapisane obrazy. Można także zmienić pozycję obrazu lub obiektu
clipart względem tekstu w dokumencie. Na karcie Wstawianie w
grupie Ilustracje kliknij przycisk Obiekt clipart. W okienku zadań
Clipart w polu tekstowym Wyszukaj wpisz wyraz lub frazę, które
opisują żądany obiekt clipart, albo wpisz nazwę bądź część nazwy
pliku obiektu clipart. Aby ograniczyć zakres wyszukiwania, wykonaj
co najmniej jedną z następujących czynności: Aby ograniczyć
wyniki wyszukiwania do określonej kolekcji obiektów clipart, w polu
Wyszukaj w kliknij strzałkę, a następnie wybierz kolekcję, którą
chcesz przeszukać. Aby ograniczyć wyszukiwanie do obiektów
clipart, w polu Wyniki powinny mieć postać kliknij strzałkę i zaznacz
pole wyboru obok pozycji Clipart. W okienku zadań Clipart można
także wyszukiwać fotografie, filmy i dźwięki. Aby uwzględnić te typy
multimediów w wyszukiwaniu, zaznacz pola wyboru znajdujące się
obok nich. Kliknij przycisk Przejdź. Na liście wyników kliknij obiekt
clipart, który chcesz wstawić.
14
Clipy i obrazy z kolekcji Microsoft Office:
Rysowanie kształtów i diagramów (SmartArt) – zakładka Wstawianie:
15
Ustawianie dokumentu do wydruku
Zakładka Układ strony pozwala na zredagowanie dokumentu pod kątem jego
wyglądu, np. kartka pionowa lub pozioma, format A4 lub A5, szerokość marginesów,
ilość kolumn w tekście itp. W tej zakładce można również podjąć decyzję co do tła
strony – wybrać kolor lub obraz a nawet znak wodny jako tło kartki, zaprojektować
obramowanie strony, ustalić wcięcia i akapity oraz odstępy pomiędzy liniami
(wierszami).
Drukowanie dokumentu
Aby wydrukować dokument w programie Word należy kliknąć ikonę w lewym górnym
rogu:
i wybrać polecenie Drukuj.
16
Właściwości drukowania:
2. OBSŁUGA ARKUSZA KALKULACYJNEGO EXCEL – PODSTAWY
Co to jest arkusz kalkulacyjny i do czego służy
Arkusz kalkulacyjny to program komputerowy przedstawiający dane, głównie
liczbowe, w postaci zestawu dużych tabel dwuwymiarowych, pozwalający na
automatyczną obróbkę tych danych oraz na prezentację ich w różny sposób.
Popularny program stosowany w księgowości oraz w biurze to Excel.
Najważniejszym narzędziem arkusza kalkulacyjnego są funkcje (m.in.
matematyczne, statystyczne, daty i czasu, finansowe, bazodanowe, logiczne), za
pomocą których wprowadzone do arkusza dane są automatycznie przetwarzane.
17
Za pomocą arkusza kalkulacyjnego można także wizualizować dane, prezentując je w
postaci wykresów (kolumnowych, słupkowych, kołowych, liniowych, warstwowych
itd.), które pozwalają łatwiej zorientować się we wzajemnych zależnościach i
tendencjach.
Praca na arkuszu
Baza danych jest narzędziem służącym do przechowywania, organizowania oraz
korzystania z zawartych w niej informacji. W tabeli w której umieści się np. spis
pracowników firmy, zawierającej takie informacje jak imię, nazwisko, adres, nr
telefonu to tak zestawione dane można traktować jako bazę danych.
Adresowanie względne to najczęściej występujący sposób adresowania komórek w
arkuszu kalkulacyjnym. Adres względny komórki zależy od jej położenia w arkuszu,
np. komórka znajdująca się na przecięciu kolumny D i dziesiątego wiersza posiada
adres D10. Adresowanie względne umożliwia automatyczną zamianę adresów w
formule przy jej kopiowaniu, dzięki możliwości zmiany wskaźników wierszy lub
kolumn.
Adresowanie bezwzględne ten sposób adresowania komórek jest stosowany w
celu odwoływania się w formule do tego samego miejsca w arkuszu, bez względu na
aktualne położenie kopii formuły. Adresowanie bezwzględne blokuje automatyczną
zmianę adresów w formule przy jej kopiowaniu. Wskaźnik kolumny i wiersza komórki
jest niezmienny. Przykładem adresowania bezwzględnego jest adres $D$10. O tym,
że adres lub jego część nie zmieni się podczas kopiowania ustalamy wprowadzeniem
znaku dolara przed oznaczeniem kolumny lub wiersza.
18
Formuły i funkcje
Aby napisać formułę w komórce programu Excel, musimy napisać znak równości a
następnie wpisać odpowiednie polecenie (np. jakąś wybraną funkcję), określić w niej
zakres danych, który ma podlegać obliczeniu i zatwierdzić całość klikając Enter.
Wszystkie funkcje – o ile i nie chcemy znać ich na pamięć możemy wybrać z
zakładki Formuły, klikając na ikonę Wstaw funkcję. Następnie z listy wszystkich
możliwych funkcji wybieramy tą, którą potrzebujemy użyć.
19
Następnie podajemy zakres danych, na podstawie których chcemy zrobić obliczenia i
Zatwierdzamy całość klikając Ok.
Min – zwraca najmniejszą wartość ze zbioru wartości
Max – zwraca największą wartość ze zbioru wartości
Suma – dodaje wszystkie liczby w zakresie komórek
Średnia - Zwraca wartość średnią arytmetyczną podanych argumentów
20
Sortowanie danych
W Excelu każdą bazę danych możemy sortować według różnych kluczy. Kluczem
nazywamy każdą zmienną wybraną do sortowania. W listach rozwijalnych można
ustawić według których zmiennych baza ma być sortowana. Obok każdego klucza
znajduje się opcja sortowania w porządku rosnącym lub malejącym.
Kolumnę możemy posortować od najmniejszych do największych liczb i na odwrót.
Można ją również posortować alfabetycznie od A do Z i na odwrót.
Można również skorzystać z sortowania niestandardowego, dodając kolejne poziomy
sortowania.
Tworzenie wykresów
Aby wstawić wykres w programie Excel, musimy mieć ustalone dane liczbowe, które
chcemy przedstawić w postaci graficznej. Następnie zaznaczamy je myszką i klikamy
na zakładkę Wstawianie, następnie Wykresy i wybieramy typ wykresu (kołowy,
kolumnowy, słupkowy, liniowy, itd.). Potem w zakładce Narzędzia wykresów
dostosowujemy wygląd wykresu do swoich upodobań.
21
Przykład wykresu kołowego:
Przykład wykresu kolumnowego:
Ustawianie arkusza do wydruku.
Aby wydrukować arkusz w programie Excel należy kliknąć ikonę w lewym górnym
rogu:
i wybrać polecenie Drukuj. W przypadku arkusza kalkulacyjnego warto korzystać z
opcji Podgląd wydruku ze względu na możliwość przesunięcia się danych, wykresów i
tabel. Reszta drukowania odbywa się podobnie jak w programie Word.
22
3. PODSTAWY INTERNETU
Zasady obsługi przeglądarki internetowej
Przeglądarka internetowa lub przeglądarka WWW – program komputerowy służący do
pobierania i wyświetlania stron internetowych udostępnianych przez serwery WWW, a
także odtwarzania plików multimedialnych, gier i innych rozrywek.
Najpopularniejsze przeglądarki Internetowe to Internet Explorer, Mozilla Firefox, Google
Chrome oraz Opera.
Aby uruchomić przeglądarkę należy na Pulpicie albo w Menu Start wybrać reprezentującą
ją ikonę.
W systemie operacyjnym Windows standardową przeglądarką jest Internet Explorer. Jej
okno wygląda następująco:
Najważniejsze przyciski i pola przeglądarki
W pasku adresu wpisujemy adres strony internetowej.
23
Po lewej stronie paska adresu znajdują się dwie strzałki skierowane w lewo i prawo.
Ta pierwsza (skierowana w lewo) powoduje przejście do poprzednio wyświetlanej
strony, a druga strzałka (skierowana w prawo) powoduje przejście do następnej
strony.
Wstecz – przejdź do poprzedniej strony
Dalej – przejdź do następnej strony
Odśwież – powoduje ponowne załadowanie wyświetlonej strony
Tuż obok paska adresu znajdują się kolejne zakładki. Może być otwarta dowolna ilość
zakładek a na każdej z nich może być uruchomiona inna strona WWW.
Kliknięcie na puste okienko obok ostatniej zakładki ze stroną internetową powoduje
otwarcie nowego okna (kolejnego). Przydatne jest to wtedy, gdy chcemy równolegle
obserwować kilka stron WWW.
Linki. Na stronach WWW znajdują się odnośniki do innych stron WWW, zwane
linkami. Są one wyróżnione kolorem z podkreśleniem. Czasem występują w postaci
obrazu lub pliku muzycznego, ale najczęściej jako tekst. Po kliknięciu na taki link
myszką, kursor zmienia się w łapkę. Po kliknięciu lewym przyciskiem myszki na link,
przeglądarka łączy się z adresem strony WWW, z którego pochodzi ten link. Po chwili
możemy odczytać treść nowego linka w nowym oknie przeglądarki.
Zamknięcie wybranej karty, możliwe jest przez kliknięcie symbolu krzyżyka.
24
Do czego służy Internet
Internet – ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć. Internet
to inaczej przestrzeń adresowa, działająca w oparciu o specjalistyczny sprzęt
sieciowy oraz istniejącą już infrastrukturę telekomunikacyjną.
Internet służy do wyszukiwania potrzebnych informacji, czytania wydarzeń z całego
świata, a także do rozrywki, np. gier, oglądania filmów, słuchania muzyki, oglądania
wydarzeń sportowych oraz kulturalnych. Internet służy również do porozumiewania
się na odległość z innymi ludźmi na całym świecie (skype, gadu-gadu, e-mail) oraz
szybkim przesyłaniem informacji, plików, zdjęć itp. Przez Internet można robić
zakupy, rezerwować bilety, sprawdzić rozkłady jazdy autobusów i pociągów,
sprawdzić program telewizyjny i pogodę, można również przeczytać ulotki leków,
sprawdzić opinie o lekarzach, znaleźć pracę i sprzedać niepotrzebne nam rzeczy.
Poprzez portale społecznościowe można odszukać dawnych znajomych a na blogach
można brać udział w różnych dyskusjach. Internet daje niegraniczone możliwości.
Wyszukiwanie danych w Internecie
Wyszukiwanie danych w Internecie może odbywać się poprzez wpisanie adresu
WWW danej strony lub poprzez wyszukiwarki.
Adres internetowy to np.: http://www.google.pl
Wpisujemy go w górnym pasku przeglądarki i wciskamy klawisz Enter. Wówczas w
głównej części ekranu pojawi się wyświetlana strona.
Aby wpisać nowy adres strony, należy kliknąć kursorem myszki na pasek adresu.
Dotychczasowy adres strony powinien podświetlić się na błękitno. Wówczas
wciskamy klawisz Backspace lub nadpisujemy na starym tekście nowy adres strony
WWW. Następnie wciskamy Enter i nowa strona zostanie załadowana. W tym
momencie zaczną działać strzałki wstecz i dalej.
Zasady wpisywania adresu internetowego
1.
2.
3.
4.
Nie trzeba wpisywać http://
Nie wolno używać polskich liter: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż
Nie stawiamy spacji w adresie internetowym
Na końcu adresu internetowego nie stawiamy kropki
Wyszukiwarki
Jeśli nie znamy adresu strony, na której znajdują się interesujące nas informacje,
możemy
skorzystać
ze
specjalnych
stron
internetowych
nazywanych
wyszukiwarkami. Wyszukiwarki służą do znajdywania informacji na podstawie
zapytań szukającego i wyświetlają strony najbardziej pasujące do zapytania.
25
Niekwestionowanym liderem rynku jest wyszukiwarka google.pl.
Aby odnaleźć stronę internetową, na której umieszczone są potrzebne nam
informacje, musimy uruchomić przeglądarkę np. Internet Explorer a następnie wejść
na stronę www.google.pl oraz wcisnąć Enter. Potem w okno wyszukiwarki wpisać
tzw. słowa kluczowe, np. Internet i klikamy myszką Szukaj lub wciskamy Enter.
Wyszukiwarka przeanalizuje strony internetowe zawierające poszukiwane słowo i
wyświetli listę odnośników do stron www, zawierających ten wyraz. Pod każdym
odnośnikiem znajduje się krótki fragment treści strony, zawierający poszukiwany
wyraz, a pod nim adres strony www, w której odnalezione zostało poszukiwane
słowo. Najwięcej informacji na temat wpisanego słowa powinno znaleźć się na kilku
pierwszych z wyświetlonych stron. Aby otworzyć wybraną stronę, należy kliknąć na jej
tytuł (tekst napisany kolorem z podkreśleniem). Im bardziej szczegółowo
sprecyzujemy informacje, które chcemy wyszukać, tym szybciej znajdziemy
poszukiwane strony.
26
W Internecie możemy wyszukiwać nie tylko teksty ale również obrazki (zdjęcia,
grafiki), mapy, filmy, książki itp. Wystarczy wybrać z lewej strony okna wyszukiwarki
np. Grafika i wyświetlą nam się same rysunki, zdjęcia i schematy dotyczące danego
wyrazu.
Co to jest wirus? Jak się przed nim chronić
Wirus komputerowy – to program komputerowy posiadający zdolność mnożenia się,
tak jak prawdziwy wirus, stąd jego nazwa. Wirus jest wrogim wykonalnym kodem,
który dołącza się, nadpisuje lub zamienia inny program w celu reprodukcji samego
siebie bez zgody użytkownika. Wirusa komputerowego zalicza się do złośliwego
oprogramowania. Do zwalczania i zabezpieczania się przed wirusami komputerowymi
stosuje się programy antywirusowe.
Wirus komputerowy przenosi się poprzez pliki, ich kopiowanie, przenoszenie i
pobieranie, np. z dysku twardego, Internetu lub pendrive'a. Proces replikacji
(mnożenia się) wirusa komputerowego polega na odpowiedniej modyfikacji
zawartości pliku. Klasyczne wirusy to połączenie wirusa z robakiem komputerowym o
niewielkim rozmiarze, który z łatwością można ukryć w dużym pliku zawierającym np.
program komputerowy.
Przykładowe szkody, jakie wyrządza wirus: nieupoważnione kasowanie danych,
rozsyłanie spamu poprzez pocztę elektroniczną, kradzież danych: hasła, numery kart
płatniczych, dane osobowe, zatrzymanie pracy komputera, w tym całkowite
wyłączenie, wyświetlanie grafiki i/lub odgrywanie dźwięków, utrudnienie lub
uniemożliwienie pracy użytkownikowi komputera, przejęcie przez osobę
nieupoważnioną kontroli nad komputerem poprzez sieć
27
Niektóre rodzaje wirusów komputerowych:
Robak (angielski: worm) – złośliwe oprogramowanie podobne do wirusów,
rozmnażające się tylko przez sieć. Często powielają się pocztą elektroniczną.
Trojan – nie rozmnaża się jak wirus, ale jego działanie jest równie szkodliwe.
Ukrywa się pod nazwą lub w części pliku, który użytkownikowi wydaje się
pomocny. Trojan wykonuje operacje w tle szkodliwe dla użytkownika, np. atak
włamywacza (hakera).
Programy szpiegujące – oprogramowanie zbierające informacje o danej osobie
bez jej zgody, jak informacje o odwiedzanych witrynach, hasła dostępowe itp.
Programy szpiegujące mogą wykonywać działania bez wiedzy użytkownika zmieniać wpisy i ustawienia użytkownika. Program szpiegujący może pobierać i
uruchamiać pliki pobrane z sieci.
Obrona przed szkodliwym oprogramowaniem:
instalacja oprogramowania antywirusowego,
włączona zapora sieciowa (firewall)
aktualizacja wszelkiego oprogramowania,
nieotwieranie załączników poczty elektronicznej niewiadomego pochodzenia,
czytanie okien instalacyjnych aplikacji, a także ich licencji,
regularne całościowe skany systemu programem antywirusowym,
przy płatnościach drogą elektroniczną upewnienie się, że transmisja danych
będzie szyfrowana.
Programiści Internet Explorera, Mozilla Firefox, Google Chrome oraz Opera
wprowadzili zabezpieczenie, które bezpośrednio na poziomie samej przeglądarki
sprawdza, czy dana witryna nie została przypadkiem zgłoszona jako potencjalne
zagrożenie. W przypadku zagrożenia dostęp do strony jest blokowany i wyświetlany
jest stosowny komunikat .
Ważnym elementem działań zapobiegawczych jest regularne tworzenie kopii
awaryjnych dla najważniejszych plików, programów bądź dokumentów. Trzeba
również regularnie tworzyć kopie zapasowe danych. W przypadku zainfekowania
komputera nie należy od razu w panice formatować dysku twardego. Co więcej,
wykonanie formatowania dysku wcale nie oznacza pozbycia się niektórych wirusów z
systemu.
4. KATALOG STRON WWW
www.google.pl
www.onet.pl
www.interia.pl
www.wp.pl
www.pkp.pl
www.youtube.com
www.ceneo.pl
www.allegro.pl
www.nk.pl
www.facebook.com
28
5. POCZTA ELEKTRONICZNA
Jak i gdzie założyć skrzynkę pocztową
Poczta elektroniczna służy do przesyłania informacji (listów, zdjęć, prezentacji i
innych plików) w postaci elektronicznej między użytkownikami sieci Internet.
Aby korzystać z usługi e-mail należy założyć konto pocztowe na serwerze
pocztowym (np. na Interii, Wirtualnej Polsce, Onecie, itp.) i mieć dostęp do Internetu.
Po założeniu konta pocztowego zostaje nam przydzielony adres e-mail, który składa
się z nazwy użytkownika i domeny, oddzielonych tzw. małpką internetową @.
Nazwa użytkownika (login) to np. jan.kowalski
Domena to adres serwera pocztowego np. Interia.pl, onet.pl, o2.pl itd.
Przykład adresu e-mail: [email protected]
Aby założyć pocztę e-mail, wchodzimy na stronę wybranego przez nas serwera, np.
www.interia.pl
Następnie klikamy na ikonę Poczta lewym przyciskiem myszy.
29
I pojawia się okno logowania lub pierwszej rejestracji, które w przypadku Interii
wygląda następująco:
Za pierwszym razem klikamy na przycisk Załóż bezpłatne konto. Później będziemy
wchodzić na pocztę poprzez okienka Logowanie, wpisując pełny adres e-mail oraz
wymyślone przez siebie hasło i klikając lewym przyciskiem myszy na okienko Zaloguj
się.
W formularzu rejestracyjnym należy odpowiedzieć na pytania takie jak, imię,
nazwisko, data i miejsce urodzenia, zainteresowania itp. Następnie zakładamy konto i
gotowe ☺. Tak wygląda okno poczty e-mail.
Po lewej stronie całego okna znajduje się dostęp do Wiadomości: Odebranych,
Wysłanych, Kopii Roboczych, Kosza, Spamu i Kontaktów.
30
Tworzenie, wysyłanie i odbieranie e-mail
Aby utworzyć Nową wiadomość należy kliknąć ikonę Nowa
Następnie uzupełniamy adres odbiorcy wiadomości w pasku „Do”, temat i treść email’a w pustym oknie. Ikona Odśwież służy do sprawdzania co jakiś czas (zwłaszcza
gdy oczekujemy na wiadomość) czy w naszej skrzynce odbiorczej pojawił się jakiś
nowy e-mail. Ikona Kontakty przenosi nas do książki adresowej.
Jeżeli chcemy wysłać komuś plik tekstowy, muzyczny lub zdjęcie, należy kliknąć
„Dodaj załącznik”.
Wówczas otworzy się okno wyboru plików. Klikamy dwukrotnie myszką na plik, który
chcemy komuś wysłać – wówczas on automatycznie zapisze się do treści e-mail’a.
Możemy również nadać wiadomości Wysoki Priorytet, tak żeby nasz e-mail wyróżniał
się w skrzynce odbiorczej naszego adresata, wybierając z listy rozwijalnej Priorytet
normalny, wysoki lub niski.
31
Treść każdej wiadomości możemy sformatować, za pomocą znanych nam już z
wcześniejszych programów przycisków pogrubiania, pochylania, podkreślania itd.
Jeżeli chcemy ozdobić naszą wiadomość „Papeterią” np. z okazji urodzin lub świąt,
wówczas możemy skorzystać z takiej opcji. Znajduje się ona po prawej stronie okna
wiadomości. Wybieramy konkretny motyw papeterii klikając myszą na motyw, który
nam odpowiada.
W ostatnim etapie, klikamy na dole mail’a ikonę Wyślij. To właśnie w tym momencie
nasza wiadomość pojawi się w skrzynce Nadawczej.
Ikona wyślij i zapisz jednocześnie wysyła wiadomość i zapisuje ja do kopii roboczych.
Ikona Zapisz – umieszcza wiadomość w kopiach roboczych i umożliwia późniejsze
wysłanie e-mail’a.
Polecenie Anuluj – pozwala zrezygnować z wysłania i zapisania maila.
Zarządzanie naszymi mailami, tworzenie folderów, przenoszenie, sortowanie
maili, wyszukiwanie
Wiadomości Odebrane zawierają adres nadawcy, temat i dopóki nie są przeczytane
– zazwyczaj mają pogrubioną czcionkę. Aby odczytać wiadomość, należy na nią
dwukrotnie kliknąć lewym przyciskiem myszy.
32
Spinacz, który widać tuż przy dacie nowej nie odebranej jeszcze wiadomości
oznacza, ze otrzymaliśmy wiadomość z załącznikiem.
Po otwarciu e-maila mamy podgląd przesłanego pliku, który możemy zapisać a nawet
wydrukować.
Po odczytaniu wiadomości e-mail możemy np. odpowiedzieć nadawcy, przesłać ja
dalej do kogoś innego, przenieść do innego folderu, usunąć, uznać za spam lub
wydrukować. Wystarczy kliknąć lewym przyciskiem myszy na odpowiednią ikonę.
Po otrzymaniu e-mail’a od nowego nadawcy, możemy jego adres e-mail dodać do
książki adresowej poprzez ikonę Dodaj do kontaktów.
W wiadomościach wysłanych będą znajdowały się wszystkie e-maile, które my
wysłaliśmy do kogoś.
W kopiach roboczych przechowywane są wszystkie wiadomości przygotowane do
wysłania.
33
Aby usunąć wybrane wiadomości, zarówno ze skrzynki odbiorczej jak i nadawczej,
wystarczy zaznaczyć w małych kwadracikach wszystkie e-maile przeznaczone do
usunięcia i kliknąć na ikonę Usuń.
Kosz zawiera wszystkie wiadomości usunięte, zarówno te odebrane jak i wysłane.
Jeżeli chcemy przenieść wiadomości z kosza znów do skrzynki odbiorczej lub
nadawczej – musimy zaznaczyć wybraną wiadomość klikając na kwadracik po lewej
stronie tytułu wiadomości i wybierając polecenie Przenieś.
34
Następnie pojawia się okno wyboru do skrzynki odbiorczej, nadawczej itd.
Aby uporządkować swoje e-maile, np. oddzielić jakieś wyjątkowe wiadomości pisane
w jakiejś konkretnej sprawie albo z jakąś wyjątkową osobą – możemy założyć
odrębne foldery, do których będziemy przenosić wybraną korespondencję.
W tym celu klikamy na ikonę Moje foldery, a następnie polecenie „nowy”.
Wówczas otworzy się okno, w którym należy wpisać nazwę folderu, np. Rodzina i
klikamy Utwórz.
35
W ten sposób możemy utworzyć kilka różnych folderów, które widoczne będą w
postaci listy.
Po kliknięciu na wybrany folder, możemy odczytywać tylko te wiadomości, które
wcześniej sami tam umieściliśmy.
Aby przenieść wiadomości ze skrzynki odbiorczej lub wiadomości wysłanych, należy
przejść do poczty otrzymanej, zaznaczyć ptaszkami wszystkie te wiadomości, które
chcemy przenieść do folderu Rodzina i klikamy myszką na ikonę Przenieś. Wówczas
otworzy nam się okno wyboru folderów, w którym klikamy na Rodzina i zatwierdzamy
nasz wybór poleceniem Przenieś. Cała ta operacja wygląda podobnie do
przenoszenia wiadomości do kosza.
Książka adresowa – Kontakty
Aby utworzyć listę kontaktów do naszych znajomych klikamy na ikonę Kontakty, a
następnie „nowy”.
Wówczas otworzy nam się po prawej stronie kilka pól do uzupełnienia: Nazwa jaka
ma się wyświetlać kiedy będziemy wysyłać lub otrzymywać wiadomość od tej osoby,
Imię, Nazwisko, Adres e-mail i można dodać zdjęcie tej osoby.
Kolejne kontakty dodaje się w analogiczny sposób.
36
Sortowanie wiadomości
Aby łatwiej było odszukać maila, możemy wyświetlić je (posortować) w kolejności
alfabetycznej według nadawcy – klikając „Od”, według tematu – klikając „Temat” oraz
według daty otrzymania/wysłania wiadomości (rosnąco lub malejąco) i według
rozmiaru wiadomości.
Filtrowanie wiadomości
Wszystkie wiadomości można ułożyć sobie według konkretnego klucza, w taki sposób
aby wyświetliły się tylko wiadomości np. Nieprzeczytane albo Z załącznikami albo
oflagowane lub też z Wysokim priorytetem. Okno filtrowania znajduje się po prawej
stronie tuż za datą i rozmiarem. Symbol filtrowania to lejek.
Ustawienia
Po prawej stronie w górnym rogu naszej poczty e-mail znajduje się okno: Ustawienia
poczty.
Możemy w nim całkowicie, według własnego gustu i upodobań zmienić wygląd naszej
skrzynki e-mail, zmienić, hasło i wyłączyć reklamy. Tam również znajduje się okno
Pomoc, z której możemy korzystać w każdej chwili. Aby wejść na którekolwiek
ustawienia – należy na nie kliknąć lewym przyciskiem myszy.
37
Aby Wylogować się z naszej poczty e-mail, należy kliknąć na strzałeczkę, znajdującą
się pomiędzy nazwą naszego adresu e-mail a ustawieniami poczty. Następnie
klikamy polecenie Wyloguj.
Przed zamknięciem skrzynki mailowej system zapyta czy na pewno chcemy opuścić
tę stronę. Po zatwierdzeniu zamyka nam się cała zakładka pocztowa. Jeśli chcemy
ponownie wejść na pocztę, musimy ponownie się zalogować.
Co to jest Spam i jak go unikać, czarna lista maili
Spam – to niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne. Najbardziej
rozpowszechniony jest spam za pośrednictwem poczty elektronicznej. Zwykle (choć
nie zawsze) jest wysyłany masowo i często jest formą reklamy. Istotą spamu jest
rozsyłanie dużej ilości informacji o jednakowej treści do nieznanych sobie osób. Nie
ma znaczenia, jaka jest treść tych wiadomości.
Aby określić wiadomość mianem spamu, musi ona spełnić trzy następujące warunki
jednocześnie:
1. Treść wiadomości jest niezależna od tożsamości odbiorcy.
2. Odbiorca nie wyraził uprzedniej, zamierzonej zgody na otrzymanie tej
wiadomości.
3. Treść wiadomości daje podstawę do przypuszczeń, iż nadawca wskutek jej
wysłania może odnieść zyski nieproporcjonalne w stosunku do korzyści odbiorcy.
Aby unikać spamu, należy włączyć filtr antyspamowy w ustawieniach swojej poczty
e-mail w zakładce Poczta bez reklam. Usługa Antyspamowa jest bezpłatna. Również
sami możemy oznaczać niechciane otrzymane e-maile jako Spam – wówczas
wszystkie e-maile wysyłane z adresu oznaczonego jako ten niechciany będą trafiały
do folderu Spam. W każdej chwili możemy mieć wgląd do tych e-maili, możemy je
usunąć lub przenieść do poczty otrzymanej. Jest to całkowicie nasz wybór.
38

Materiały szkoleniowe w formie opisowej (format)

Transkrypt

Podobne dokumenty