Maria A. Jankowska, Ch.E. Young Research Library, University of

Slide 1
Ro la B ibli o te k a rz y w
Ak ty w n y m Ws p o m a g a n iu Mi s ji
N a u k o w o -D y d a k ty c zn e j U c ze ln i
Ma ria An n a J a n k o w s k a
UCLA Re s e a rc h Libra ry
III Ko n fe re n c ja B ibli ot e k i P o lit e c h n ik i Łód zk i e j
B ib lio t e k i w P ro c e s i e D yd ak ty c z n y m i
B a d a n ia c h N a u k o w yc h
Lo d z , P o ls k a 25-27.06.2008
Slide 2
Libra ri a n s ’ ro le in su p p o rti n g
h ig h e r e d u c a ti o n 's c o re
m i s s io n s in re s e a rc h , te a c h i n g ,
a n d le a rn in g
Ma ria An n a J a n k o w s k a
U CLA Re s e a rc h Libra ry
3 rd
Co n fe re n c e o f th e Lo d z Te c h n ic a l U n iv e rs it y Lib ra ry
Lib ra rie s ’ p a rtic ip a t io n i n t e a c h in g , le a rn i n g , a n d
re s e a rc h
Lo d z, P o la n d 06.25 – 27, 2008
Streszczenie
Rozszerzenie zasięgu usług
bibliotecznych poprzez udostępnianie
ich poza terenem bibliotek staje się
popularną formą aktywizacji zarówno w
środowisku uczelni jak i poza nim. Ścisła
współpraca bibliotek z programami
badawczo-dydaktycznymi uczelni jest
niezbędnym warunkiem przetrwania
bibliotek akademickich jako liczących
się partnerów w życiu uczelni.
Prezentowany artykuł wyjaśnia istotę
rozszerzenia zasięgu usług
bibliotecznych “outreach” oraz
współpracy “liaison” bibliotek z
programami badawczo-dydaktycznymi
uczelni. Ponadto artykuł przedstawia
wachlarz usług i form współpracy
bibliotekarzy z pracownikami i
programami naukowo-dydaktycznym
sprawdzony na gruncie amerykańskich
bibliotek naukowych.
Abstract
Offering more library services to the
outside users of libraries is becoming
more popular in the academic libraries.
These services activate roles of libraries
not only within academic communities
but also outside. Closed cooperation of
libraries with academic, educational
and outreach universities' programs is
needed in order for libraries to justify
their role as important partners in the
life of universities. This article presents
different services and formats of
outreach and liaison worked in
academic libraries but mainly focuses
on what role librarians should play in
providing these innovative library
services.
Slide 3
Praca jako wartość
P ra c a ja k o w a rto s c
• Czy p ra c u je sz w e w la sc iw y m
za w o d z ie ?
• Co je s t n a jw a z n ie s ze w Tw o je j p ra c y ?
• Dla c ze g o je ste sm y tu ta j ra z e m ?
• Kto z a u w a z y je sli n ie p rz y jd zie m y d o
p ra c y ?
Slide 4
Biblioteki uniwersyteckie od zarania
wspierały misję naukowo-dydaktyczną
uczelni i zajmowały istotne miejsce w
strukturach organizacyjnych szkół
wyższych. W związku z tym warto
zastanowić się nad odpowiedzią na
zasadnicze pytanie – kto w uczelni
pierwszy zauważy brak bibliotekarzy w
momencie, kiedy nie pojawią się w
pracy? Czy będą to studenci, czy
pracownicy naukowi, czy może
użytkownicy spoza uczelni?
Poglądy na temat bibliotek
P e rc e p tio n o f Lib ra rie s
• “Libra rie s a re loved, bu t n ot per ceived a s
u sefu l”
• “Th e pla ce libra rie s h old t oda y is n o lon ger
a s dist in ct a s it on ce wa s”
• “Books” is t h e lib ra ry b ra n d (Part 3.8)
• Most respon den t s a gr ee th e lib ra ry is a
p la c e to le a rn . (Part 4.1)
Działalność bibliotek uniwersyteckich
uzależniona jest od funduszy uczelni i
powszechnie uważa się, że mają one
zagwarantowaną pozycję w ich
budżetach. Obecnie biblioteki cieszą się
sympatią, ale nie są postrzegane jako
niezbędne instytucje, ponadto przestają
pełnić istotną rolę centrów informacji.
(1).
Pomimo rosnących w szybkim tempie
wydatków na zakup zasobów
elektronicznych (w niektórych
bibliotekach sięgają one 72.57%
budżetu bibliotek - źródło: ARL Library
Data Tables, 2005-06 Expenditures for
Electronic Resources) książka jest nadal
uważana jako główny znak firmowy
bibliotek. Istotnym pozostaje fakt, że
użytkownicy traktują bibliotekę jako
miejsce gdzie można uczyć się i
studiować (2).
(1) Aiken, Alex. (2006). Changing Library
Perceptions. Available at:
http://www.westminster.gov.uk/council
governmentanddemocracy/councils/pr
essoffice/news/libraries.cfm
(2) Perceptions of Libraries and
Information Resources: A Report to the
OCLC
Membership (2004). Available at:
http://www.oclc.org/reports/pdfs/perc
ept_concl.pdf
Slide 5
Wartość biblioteki uniwersyteckiej
Va lu e o f a c a d e m ic libra ry
• Adm in ist r a t ion keep a sk in g “If I g i v e you
X d ol l a r s, w h a t i s t h e r et u r n on
i n v est m en t t o t h e U n i v er si t y ?”
T. Scot t P lut cha k, U n iver sit y of Ala ba m a a t
Bir m ingha m
• Ret u rn on In vest m en t (ROI) st u dy –
a vera ge r et u r n of $4.38 in gr a n t in com e t o
t h e u n iversit y for every $1 in vest ed in t h e
Libra ry
Wydatki w bibliotekach akademickich
związane z kosztami operacyjnymi,
zakupem materiałów oraz pensjami
pracowników wykazują wyraźną
tendencję wzrostu (na przykład wydatki
na zakup czasopism naukowych w
latach 1986-2006 wzrosły ponad 321%)
(1).
Wzrastające koszty utrzymania
bibliotek akademickich wywołały
dyskusje na temat - jaki zwrot uzyskuje
uniwersytet ze środków
zainwestowanych w bibliotekę?
Elsevier, University of Illinois at UrbanaChampaign oraz Carol Tenopir
wypracowali wspólnie nowy model
pozwalający wyliczyć zwrot wydatków
uczelni przeznaczonych na bibliotekę
uniwersytecką. W oparciu o ten model
wyliczono, że średnio z jednego dolara
zainwestowanego w bibliotekę uczelnia
dostaje 4 dolary zysku w postaci
otrzymanych grantow (2).
(1) ARL Statistics 2005-2006. Available
at:
http://www.arl.org/bm~doc/arlstats06.
pdf
(2) ROI Calculator (2007). Available at:
http://www.lrs.org/public/roi/calculato
r.php
http://libraryconnect.elsevier.com/whit
epapers/lcwp0101.pdf
Slide 6
Va lu e o f th e lib ra ry be y o n d
fu n d e d re s e a rc h g ra n ts
•
•
•
•
•
•
Resou r ces a n d ser vices for t ea ch in g
Spa ce for st u dyin g
Un iver sit y a r ch ives a n d specia l collect ion s
Resou r ces a n d ser vices for r esea rch
Resou r ces for com m u n it y
Ou t r ea ch a n d edu ca t ion a l ser vices
Wartość biblioteki określana innymi
niż finansowe kryteriami
Wartość bibliotek nie może być
mierzona wyłącznie wielkością
przychodów uczelni z otrzymanych
grantów badawczych.
Biblioteki pełnią szereg innych funkcji
takich jak:
-Oferują źródła informacji i usługi
niezbędne do uczenia się i nauczania
-Organizują miejsca do studiowania
-Gromadzą unikalne kolekcje i
archiwizują zbiory dotyczące uczelni
- Oferują źródła informacji i usługi
niezbędne do badań naukowych
-Oferują źródła informacji i usługi
środowisku uczelni oraz użytkownikom
spoza uczelni
- Oferują źródła informacyjne
ułatwiające nauczanie na odległość.
Slide 7
Wh a t re a lly m a tte rs in to d a y
lib ra rie s ?
• Toda y t h e m a in dr ivin g for ce behin d libr a r ies
oper a t ion s a n d ser vices is t he
B U D GE T
• Sh ou ld we focu s on collect ion s or ser vices?
• To whom sh ou ld we pr ovide ou r ser vices?
• Who define ou r user s?
Co jest autentycznym problemem dla
dzisiejszych bibliotek?
Dzisiaj główną siłą napędową usług i
kolekcji bibliotek jest budżet.
W związku z tym należy odpowiedzieć
na następujące pytania:
Czy w swoich działaniach biblioteki
powinny skupić się na kolekcjach, czy
na usługach?
Czy powinniśmy zaspokajać wyłącznie
potrzeby użytkowników uczelni?
Czy biblioteki mogą wybierać sobie
użytkowników?
Slide 8
W latach 1992-2005 w grupie
amerykańskich bibliotek badawczych
można było zaobserwować wyraźną
tendencję spadkową wydatków
przeznaczonych na biblioteki z funduszy
uniwersyteckich.
Slide 9
Kontakt i łączność z użytkownikiem
Co m m u n ic a te a n d c o n n e c t
w ith u s e rs
• Ma r ket in g
• Ou t r ea ch
• Lia ison
Kontakt i łączność z użytkownikiem
mogą być realizowane w oparciu o trzy
rodzaje działań:
Marketing – reklama usług i kolekcji
bibliotek
Outreach - sięganie dalej,
oddziaływanie biblioteki poza
środowisko uniwersyteckie
Liaison- łączność z innymi jednostkami
uczelnianymi.
Slide 10
Reklama
Ma rk e tin g
•
•
•
•
•
Be visible a t you r u n iversit y
P rom ot e ser vices & collect ion
P resen t u n iqu e collect ion s
Adver t ise n ew ser vices
Be a wa r e of you r u ser s in form a t ion
n eeds
• St op a dver t isin g you r h ou r s
Reklama bibliotek powinna cechować
się następującymi elementami:
-Nieustannym akcentowaniem jej
obecności w strukturze uczelni
-Ciągłym reklamowaniem swoich usług i
kolekcji
-Informowaniem użytkowników o
unikalnych zasobach
-Proponowaniem nowych usług
-Znajomością swoich użytkowników
Biblioteki nie powinny ograniczać się
jedynie do reklamowania godzin
otwarcia.
Slide 11
Czym jest oddziaływanie biblioteki
poza środowisko uniwersyteckie?
Wh a t is a libra ry o u tre a c h ?
• Ou t r ea ch (ext en sion ) is sh owin g t h e
ca m pu s, a n d t h e world ou t side
ca m pu s - wh a t libr a r ies a re doin g
• Ou t r ea ch a re a ll ext en ded services
t h a t in for m ed u ser s wh a t libr a r ies
a n d libr a r ia n s ca n do for t h em
W latach sześćdziesiątych biblioteki
używały pojęcia “outreach” do
określania wszystkich innych usług poza
usługami informacyjnymi. Od roku 1993
za “outreach” uważa się usługi mające
na celu dotarcie do użytkowników
spoza uczelni. Docieranie do
użytkowników poza terenem uczelni
polega na szukaniu partnerów wśród
lokalnych lub profesjonalnych
organizacji, centrów biznesowych i
kulturowych.
Colleen Boff , Carol Singer and Beverly
Stearns. (2006). Reaching Out to the
Underserved: More Than Thirty Years of
Outreach Job Ads. The Journal of Academic
Librarianship. Vol.32, issue 2, p.137-147.
Slide 12
Przykłady usług bibliotek w dziedzinie
“outreach”
Ex a m p le s
•
•
•
•
•
Refer en ce ser vices t o r em ot e u ser s
Dist a n ce a n d con t in u in g edu ca t ion ser vices
Ser vice t o pr ofession a l orga n iza t ion s
Ou t r ea ch @ E blin g Libr a r y
Th e Ou t r ea ch Cen t er a t H a r va r d
Un iver sit y
• E lect r on ic Gr een J ou r n a l
Dostarczanie użytkownikom usług
informacyjnych online.
Dostarczanie źródeł informacji dla
celów nauczania na odległość.
Dostarczanie usług informacyjnych
profesjonalnym organizacjom.
Slide 13
Czym jest łączność bibliotek z innymi
jednostkami uczelnianymi?
Wh a t is a lib ra ry lia is o n ?
• “Comm u n ica t ion for est a blish in g a n d
ma in t a in in g m u t u a l u n der st a n din g
a n d cooper a t ion ”
• All a ct ivit ies t h a t improve libr a r y’s
visibilit y a m on g fa cu lt y m em ber s,
st u den t s, a n d a dm in ist r a t or s
Peggy J oh nson (2004). F un da men ta ls of collect ion developmen t & ma n a gement . Chica go: ALA, p.173
Slide 14
Łączność z innymi jednostkami
uczelnianymi ma na celu nawiązanie i
utrzymanie kontaktów oraz rozpoznanie
potrzeb informacyjnych użytkowników
biblioteki. Chodzi tu głównie o poznanie
potrzeb pracowników naukowych,
studentów, administracji uczelni oraz o
dostarczenie takich usług
bibliotecznych, które wydatnie
przyczynią się do większej popularności
biblioteki na terenie uczelni.
Budowanie partnerskich stosunków
B u i ld in g p a rtn e rs h ip s
• Get t o k n ow you r depa r t m en t
• F a m ilia r ize you r self wit h
fa cu lt y a n d st u den t s
• Develop you r collect ion a r ou n d
u ser s’ in for m a t ion a l n eeds
W nawiązaniu partnerskich stosunków
pomiędzy biblioteką a instytutami lub
katedrami dużą rolę odgrywają
bibliotekarze dziedzinowi.
Ich kontakty z pracownikami i
studentami danego instytutu lub
katedry mają koncentrować się na
poznaniu potrzeb informacyjnych w
celu zapewnienia im owocnej pracy
naukowej i dydaktycznej. Pomyślne
budowanie stosunków partnerskich
pomiędzy biblioteką a jednostkami
organizacyjnymi uczelni pozwala na
skompletowanie kolekcji zaspokajającej
potrzeby informacyjne użytkowników.
Slide 15
Ex a m p le s
Przykłady budowania układów
partnerskich pomiędzy bibliotekami a
jednostkami organizacyjnymi uczelni
• Con t a ct s (lia ison ) t o Aca dem ic
Depa r t m en t s, P r ogr a m s, a n d
Aca demic Su ppor t U n it s
• Lia ison Toolk it from McMa st er
Un iver sit y
Slide 16
Kontakty formalne
F o rm a l c o n ta c t s
• At t en din g m eet in gs
• Ma k in g sch edu led pr esen t a t ion s
• P r epa r in g in for m a t ion a l m a t er ia ls for n ew
fa cu lt y
• At t en din g a ca dem ic depa r t m en t a l m eet in gs
or specia l even t s
• Colla bor a t in g wit h fa cu lt y in t ea ch in g,
r esea r ch , or gr a n t s
Nawiązaniu partnerskich stosunków
pomiędzy bibliotekami a jednostkami
organizacyjnymi uczelni służą kontakty
formalne i nieformalne. Wśród
kontaktów formalnych na uwagę
zasługują następujące działania:
-Uczestnictwo bibliotekarzy w
zebraniach instytutowych
-Prezentowanie nowych zasobów
informacyjnych
-Przygotowywanie informacji o
zasobach i usługach biblioteki dla
nowych pracowników naukowych
-Uczestnictwo bibliotekarzy w
odczytach lub wykładach
organizowanych przez instytuty
naukowe
-Współpraca bibliotekarzy z
pracownikami naukowymi w zakresie
doboru źródeł informacyjnych
potrzebnych w nauczaniu, do badań
naukowych lub grantów.
Slide 17
Kontakty nieformalne
In fo rm a l a c tiv itie s
•
•
•
•
Sen din g E-m a il m essa ges
Cr ea t in g webpa ges
Cr ea t in g Wiki
Cr ea t in g elect r onic for m s for su ggest in g m a t er ia ls
for pu r ch a se
• H elpin g in cr ea t in g st uden t s’ a ssignm en t s
• Au dit in g fa cu lt y cla sses
• Infor m in g fa cult y a bout sch ola r ly com m un ica t ion
Slide 18
Libra ria n s ’ ro le in c h a n g in g
libra ry p e rc e p tio n s
• Keep focu s on libr a ry's goa ls
• Use m edia t o sh a pe libr a r y’s im a ge
• Wor k on pr om ot in g you r ser vices a n d
collect ion s
• Look a lwa ys for n ew u sers a n d don or s
• Recogn ize fa cu lt y a ch ievem en t s a n d
su ccesses
Wśród kontaktów nieformalnych warto
wymienić następujące działania:
-Kontakty z pracownikami naukowymi
poprzez e-mail,
-Tworzenie witryn bibliotek z łatwym
dostępem do zbiorów i usług
bibliotecznych
-Wykorzystanie Wiki jak platformy
wymiany opinii
-Tworzenie elektronicznych formularzy
do zamawiania nowych materiałów
przez bibliotekę
-Oferowanie pomocy w przygotowaniu
zadań domowych dla studentów
-Udział w zajęciach prowadzonych przez
pracowników naukowych
-Informowanie pracowników
naukowych na tematy dotyczące
komunikacji naukowej.
Rola bibliotekarzy w kształtowaniu
percepcji bibliotek
Bibliotekarze odgrywają istotną rolę w
kształtowaniu percepcji bibliotek
poprzez:
-Eksponowanie tych kolekcji i usług,
które popularyzują biblioteki naukowe
-Budowanie dobrych stosunków z
lokalną prasą w celu kształtowania
pozytywnych poglądów na temat roli
biblioteki
-Promowanie swoich usług i kolekcji
-Szukanie nowych użytkowników i
sponsorów
-Docenianie i reklamowanie sukcesów
kadry naukowo-badawczej uczelni.
Slide 19
Potrzeba zmian
Ne e d fo r tra n s itio n s
• Libra ry’s m on opoly for or ga n izin g,
m a n a gin g, a n d preser vin g in form a t ion is
disa ppea r in g
• Google, Am a zon , a n d Wikipedia a re st a yin g
a s ou r com pet it or s
• Millen n ia ls a re u sin g libr a ry r em ot ely
• Ou r bu dget s will n ot grow bu t r a t h er
sh rin k
Slide 20
Potrzeba zmian poglądów na pracę
bibliotekarzy i bibliotek wynika między
innymi z następujących faktów:
-Biblioteki tracą swój monopol na
organizację, zarządzanie i ochronę
kolekcji i informacji
-Google, Amazon, Wikipedia oraz
komputerowo-usługowe jednostki
uczelni stanowią coraz mocniejszą
konkurencję dla bibliotek
-Współcześni studenci reprezentujący
generację Milenium preferują zdalny
dostęp do zasobów bibliotek
-Budżety bibliotek nie wzrastają, a
raczej w przyszłości będą malały.
Działania
Ac tio n s
• Ch a nge you r job descr ipt ion
• Be a ccou nt a ble for you r wor k t im e
• Lea ve your office, libr a r y, a n d be visible ou t side
you r libr a r y
• St a y focu s on desir ed collect s a n d ser vices (do n ot
collect ever yt hin g)
• P a r t n er wit h ot her ser vice u n it s on ca m pu s
Działania mające na celu podniesienia
prestiżu bibliotek i bibliotekarzy
powinny być ukierunkowane na:
-Zrewidowanie zakresu obowiązków
bibliotekarzy
-Ulepszenie mechanizmu rozliczania się
z czasu pracy, który powinien być
nastawiony bardziej na osiąganie
efektów niż na czas spędzony w pracy
-Wychodzenie poza biuro czy budynek
biblioteki, aby być bardziej widocznym
na terenie uczelni lub akademików
-Skupienie uwagi na rozwoju
najbardziej potrzebnych kolekcji i usług
-Budowanie partnerskich układów z
jednostkami badawczymi i usługowymi
uczelni.
Slide 21
Zmiany w kulturze bibliotecznej
Ch a n g e s in libra ria n s h ip ’s
c u ltu re
•
•
•
•
•
Com m u n ica t ion s skills
Tea m pla yin g skills
Colla bor a t ion skills
An a lyt ica l t h in kin g skills
Tech n ologica l skills
Rola bibliotekarzy jako dostarczycieli
informacji ulega ciągłym przemianom
pociągając za sobą nowe wymogi
dotyczące ich kwalifikacji.
Wśród nowych kwalifikacji duży nacisk
kładzie się na:
-Zdolność nawiązywania kontaktów,
-Umiejętność pracy w zespole
-Umiejętność współpracy
-Zdolność analitycznego myślenia
-Praktyczną znajomość nowych
technologii.
Ramos, Mila M. (2007). The role of
librarians in the 21 st century
http://www.slideshare.net/plaistrlc/the
-role-of-librarians-in-the-21st-century
Slide 22
Podsumowanie
Th a n k you for you r a t t en t ion !
To czy biblioteki będą traktowane jak
partnerzy w działalności dydaktycznej i
naukowej uczelni zależy w dużym
stopniu od inicjatywy samych
bibliotekarzy. Poszukiwanie oraz
wcielanie nowych form współpracy z
pracownikami naukowymi i usługowymi
komórkami uniwersytetu oraz
wychodzenie naprzeciw potrzebom
informacyjnym użytkowników w dużym
stopniu zadecyduje o przyszłym
wizerunku bibliotek.