Pomoc psychologiczna 2013-14_H.Przybyła

Lp.
Wydział
Pedagogiki i Psychologii
Instytut Psychologii
PSYCHOLOGIA
POMOC PSYCHOLOGICZNA
Rok
Semestr
System studiów
IV
Psychologia(studia
Liczba
stacjonarne)
godzin
VII
studia stacjonarne
30
studia niestacjonarne 30
w tym:
wykł
Forma
zaliczenia
sem
ćw
ECTS
Lab
30
30
egzamin
egzamin
Typ przedmiotu
Wymagania
wstępne
ZałoŜenie i cele
przedmiotu
Metody
dydaktyczne
Cele i efekty kształcenia:
Celem zajęć jest przekazanie wiedzy i zbudowanie podstaw teoretycznych pozwalających na rozwijanie
kompetencji praktycznych. Podczas wykładów student będzie miał moŜliwość:
- poznania współczesnej wiedzy naukowej na temat podstaw teoretycznych udzielania pomocy
psychologicznej (poznanie nurtów i modeli pracy)
- zaznajomienia się z wybranymi technikami pracy charakterystycznymi dla danego modelu udzielania
pomocy psychologicznej i doskonalenia umiejętności ich rozpoznawania
- poznania zasad sprzyjających postępowi w terapii psychologicznej – zasad i technik terapii
indywidualnej, grupowej i rodzinnej
- doskonalenia umiejętności róŜnicowania celów i zasad pracy terapeuty indywidualnego, grupowego,
rodzinnego oraz mediatora rodzinnego
- rozwijania myślenia krytyczno-analitycznego pozwalającego na ocenę czynników mających wpływ na
skuteczność udzielania pomocy psychologicznej
Wykłady: uzupełnione prezentacją multimedialną (Power Point)
(opcjonalnie)
Forma i warunki Egzamin: pisemny w formie testu wiadomości (forma mieszana testu: test wyboru wielokrotnego i
zaliczenia
jednokrotnego oraz uzupełnień)
Treści
kształcenia
Treści programowe poszczególnych wykładów:
1. Wprowadzenie – koncepcje zdrowia psychicznego a modele pomagania; definicja
psychoterapii; psychoterapia a inne formy pomocy psychologicznej; fazy procesu pomocy
psychologicznej
2. Podejście psychoanalityczne i psychodynamicznej do procesu psychoterapii – przedstawiciele,
definiowanie celów, zasad pracy, charakterystycznych technik pracy; charakterystyka relacji
terapeutycznej i czynników mających wpływ na leczenie.
3. Nurt humanistyczno-egzystencjalny – przedstawiciele, modele pomagania, podstawowe tezy,
kluczowe narzędzia zmiany, specyficzne techniki pracy; charakterystyka relacji
terapeutycznej i czynników mających wpływ na leczenie.
4. Podejście behawioralne – przedstawiciele, rozumienie zaburzenia a specyfika udzielania
pomocy, etapy i przykładowe techniki pracy.
5. Podejście poznawcze – przedstawiciele cele terapii, załoŜenia i podstawowe teorie, rozumienie
zaburzenia, konceptualizacja problemów pacjenta w paradygmacie poznawczym, etapy pracy,
specyfika technik pracy (analiza przykładowych technik).
6. Nurt systemowy w terapii rodzin – załoŜenia, linearny a systemowy model myślenia o
rodzinie; charakterystyczne pojęcia, zróŜnicowanie modeli pracy, przedstawiciele
waŜniejszych modeli pracy z rodzinami.
7. Nurt systemowy w terapii rodzin c.d. – teoria systemów rodzinnych M. Bowena: podstawy
teoretyczne, załoŜenia opisujące skąd się biorą przyczyny trudności w rodzinie, model pracy –
cele, etapy, techniki.
8. Nurt systemowy w terapii rodzin c.d. –-terapia strukturalna S. Minuchina, podstawy
teoretyczne, załoŜenia opisujące skąd się biorą przyczyny trudności w rodzinie, model pracy –
1
cele, techniki (analiza wybranych technik pracy), typy rodzin wg S. Minuchina.
9. Nurt systemowy w terapii rodzin c.d. –-mediolańska szkoła terapii rodzin, podstawy
teoretyczne, załoŜenia opisujące skąd się biorą przyczyny trudności w rodzinie, model pracy –
cele, techniki (analiza wybranych technik pracy).
10. Pomoc psychologiczna grupowa – rodzaje grup, specyfika treningów grupowych: m.in.
treningów interpersonalnych, rozwoju osobistego, warsztatów umiejętności psychologicznych;
treningi grupowe a psychoterapia grupowa; fazy rozwoju grupy podczas treningu grupowego –
cechy charakterystyczne, cele; wyniki badań nad efektywnością treningu grupowego; style
prowadzenia grupy – typologia.
11. Pomoc psychologiczna grupowa c.d. – fazy rozwoju grupy terapeutycznej, role grupowe,
dynamika pracy.
12. Pomoc psychologiczna grupowa c.d. - czynniki leczące w psychoterapii grupowej i ich analiza
13. Mediacje rodzinne – definicja i podstawowe zasady pracy; róŜnice pomiędzy terapią rodzinną
a mediacjami rodzinnymi; etapy pracy, efektywność procesu mediacji rodzinnych w świetle
wyników badań; praktyka mediacyjna w Polsce; rodzaje mediacji.
14. Efektywność psychoterapii i pomocy psychologicznej w świetle wyników badań – problemy z
oceną skuteczności psychoterapii, szkolenia w zakresie psychoterapii, profesjonalizm w
udzielaniu pomocy psychologicznej.
• CierpiaŁkowska L., Czabała Cz., (2005). Psychoterapia indywidualna i grupowa. W: H. Sęk (red).
Psychologia kliniczna. Tom. 1, Roz. 17, 269-299.
• Cooper M., (2010): Efektywność psychoterapii i poradnictwa psychologicznego. Wyniki badań i
praktyka kliniczna. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP.
• Goldenberg H., Goldenberg I., (2006). Terapia rodzin. Kraków: Wyd. U.J , cz.I, Roz. 4 , s. 75-97.
Literatura
podstawowa
Literatura
uzupełniająca
• Grzesiuk, L., Styła, R., (2009) Psychoterapia bez tajemnic. Warszawa: Difin, roz. 2, s. 40-72
• Grzesiuk, L., Styła, R., (2009) Psychoterapia bez tajemnic. Warszawa: Difin, roz.2., podroz. 6., s.
68-73; roz. 4, s. 96-120;
• Okun, B. (1997). Skuteczna pomoc psychologiczna. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia, Roz.
1, s. 6-26; Roz. 2 s. 27-56; Roz. 5, s. 121-167. (teorie pomagania)
• Knapp, H. (2009). Komunikacja w terapii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, Roz. 4, 100119.
• Kressel K., 2005: Mediacje. W: M. Deutsch, P. Coleman (red.) Rozwiązywanie konfliktów. Teoria
i praktyka. Kraków:2005, Wydawnictwo UJ, Roz. 25, s.519-543.
• Namysłowska, I., (1997). Terapia rodzin, Warszawa, Springer PWN, Roz. 8, 83-94; Roz. 11, 106119, Roz. 12, 119-139.
• Praszkier, R. , RóŜycki, A. (1984). Bliskie spotkania - rzecz o treningu grupowym. KAW.
Warszawa.
• Przybyła-Basista, H. (2006). Mediacja rodzinne w konflikcie rozwodowym. Gotowość i opór
małŜonków a efektywność procesu mediacji. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego,
Roz. 1, s. 17-32.
• Tryjarska, B., (2006). Czynniki leczące w psychoterapii grupowej. (W:) Grzesiuk L. (red.),
Psychoterapia: Praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA, cz.II, roz 2, s.
33-44
• Tryjarska, B., (2006). Procesy i zjawiska w zamkniętej grupie psychoterapeutycznej. (W:) Grzesiuk
L. (red.), Psychoterapia: Praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA,
cz.II, roz 3, s.45-60.
• Tryjarska, B., (2006). Zadania i rola psychoterapeuty grupowego. (W:) Grzesiuk L. (red.),
Psychoterapia: Praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA, cz.II, roz 4, s.
61-74
• Tryjarska, B., (2006). Terapia rodzin. (W:) Grzesiuk L. (red.), Psychoterapia: Praktyka. Warszawa:
Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA, Roz.9, 10, s. 117-134
•
•
Bernard, H.S., MacKenzie, K.R., (2000). Podstawy terapii grupowej. Gdańsk, Gdańskie
Wydawnictwo Psychologiczne. (literatura uzupełniająca)
Cecchin G., 1995 (red.) Mediolańska szkoła terapii rodzin. Kraków: Collegium Medium
2
•
•
•
•
•
•
•
Prowadzący
zajęcia
UJ, s. 20-21; 23-32; 36-39; 46-47. (literatura uzupełniająca)
Corey G. (2005). Teoria i praktyka poradnictwa i psychoterapii. Poznań, Zysk i Spółka
- Czabała Cz. (1997). Czynniki leczące w psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo
Naukowe PWN, cz III,.roz. 4, (literatura uzupełniająca)
de Barbaro, B., red., (1997). Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny. Kraków.
Collegium Medicum UJ, (literatura uzupełniająca)
Dobrzańska-Socha, B., (1992). Propozycja profesjonalnego prowadzenia grup wsparcia.
Nowiny Psychologiczne, nr 2, 77-87.
Tryjarska, B. (1991). Terapia strategiczna. Podstawowe załoŜenia i techniki terapeutyczne.
(W:) M. Lis-Turlejska (red.) Nowe zjawiska w psychoterapii. Agencja Wyd. J. Santorski a.
Co. Warszawa, s. 104-113 (literatura uzupełniająca)
Praszkier, R. (1995). Zmieniać nie zmieniając. Warszawa. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne,
roz. 4, s. 37-45. (literatura uzupełniająca)
Przybyła-Basista, H. (2002). Proces mediacji rodzinnych – od teorii do praktyki, Mediator,
nr 21, 5-23. (literatura uzupełniająca)
Dr hab. Hanna Przybyła-Basista
3