ankietę konsultacyjną

Konsultacje w sprawie nowego europejskiego podejścia do
upadłości i niewypłacalności przedsiębiorstw
W grudniu 2012 r. Komisja przyjęła dokumenty mające na celu modernizację unijnych przepisów dotyczących
niewypłacalności – wniosek w sprawie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000
dotyczące postępowań upadłościowych oraz komunikat w sprawie nowego europejskiego podejścia do upadłości i
niewypłacalności przedsiębiorstw.
W dynamicznej nowoczesnej gospodarce fakt, że firma bankrutuje, nie ma w sobie nic zaskakującego. Około połowa
firm upada w ciągu pierwszych pięciu lat swojej działalności. Oznacza to, że co roku w UE bankrutuje średnio 200 tys.
firm, co prowadzi do utraty 1,7 mln miejsc pracy. Około jedna czwarta takich przypadków ma wymiar międzynarodowy.
Dlatego potrzebne są nowoczesne przepisy i skuteczne procedury, które pomogą firmom o wystarczającym potencjale
pokonać trudności finansowe, a uczciwym przedsiębiorcom – jeszcze raz spróbować swoich sił w biznesie. Procedury
powinny być szybkie i skuteczne (zarówno w interesie dłużników, jak i wierzycieli), umożliwiać ochronę miejsc pracy,
pomagać dostawcom w zachowaniu dotychczasowych klientów, a właścicielom – w utrzymaniu wartości rentownych
przedsiębiorstw. W nowej europejskiej inicjatywie dotyczącej upadłości i niewypłacalności firm najważniejsze jest to, by
uczciwi przedsiębiorcy mieli szansę po raz drugi rozpocząć działalność gospodarczą, oraz to, by udało się zachować
istniejące miejsca pracy. Celem tej strategii jest zapewnienie solidnego wsparcia europejskim firmom działającym na
wspólnym rynku.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z listopada 2011 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie postępowań
upadłościowych w kontekście prawa spółek w UE przedstawia sytuacje, w których rozbieżności pomiędzy krajowymi
przepisami prawnymi dotyczącymi niewypłacalności i restrukturyzacji stwarzają przeszkody, prowadzą do powstania
przewagi konkurencyjnej i powodują inne utrudnienia z punktu widzenia przedsiębiorstw prowadzących działalność
międzynarodową lub charakteryzujących się międzynarodowymi powiązaniami własnościowymi. Tego rodzaju
rozbieżności mogą utrudniać proces restrukturyzacji niewypłacalnych firm w dającej się przewidzieć przyszłości. W
swojej rezolucji Parlament domaga się harmonizacji niektórych aspektów krajowego prawa upadłościowego. Mogłaby
ona przynieść takie korzyści, jak ochrona wartości składników majątku, a co za tym idzie wyższą wartość z punktu
widzenia wierzycieli i udziałowców, zmniejszenie kosztów zarządzania majątkiem, większa przewidywalność
zachowań wierzycieli i udziałowców stanowiąca zachętę do zapewnienia większego kapitału obrotowego, ograniczenie
zjawiska polegającego na tym, że firmy w trudnej sytuacji finansowej wybierają sąd ze względu na możliwość
korzystniejszego rozstrzygnięcia sprawy (ang. forum shopping) oraz innego rodzaju korzyści, np. ochrona istniejących
miejsc pracy.
W komunikacie Komisji z grudnia 2012 r. wymieniono niektóre obszary, w których różnice przepisów krajowego prawa
upadłościowego mogą utrudniać ustanowienie skutecznych ram upadłościowych na unijnym rynku wewnętrznym.
Autorzy dokumentu starają się określić obszary, na których należy skoncentrować działania podejmowane w ramach
nowego europejskiego podejścia do upadłości i niewypłacalności przedsiębiorstw, tak aby we wszystkich państwach
członkowskich tworzyć klimat sprzyjający ratowaniu i odbudowie firm. W komunikacie opisano również korzyści, jakie
mogłyby wyniknąć ze zbliżenia niektórych obszarów krajowych przepisów prawa upadłościowego.
Jak podano w komunikacie, Komisja zamierza bardziej dogłębnie przeanalizować skutki różnic między krajowymi
przepisami prawa upadłościowego. W tym celu rozpoczyna konsultacje społeczne z udziałem zainteresowanych stron
dotyczące obszarów, w których zbliżenie przepisów prawa upadłościowego poszczególnych krajów mogłoby przynieść
korzyści.
Na podstawie udzielonych przez Państwa odpowiedzi Komisja określi, w jakich obszarach dotyczących prawa
upadłościowego potrzebne są konkretne działania na poziomie Unii, oraz jaka forma działania byłaby najbardziej
odpowiednia.
Kwestionariusz można wypełnić online. W jego ostatniej części można też załączyć dodatkowy dokument z
komentarzami.
Nie wszystkie pytania mają charakter obowiązkowy (z wyjątkiem pytań ogólnych dotyczących respondenta).
*
Pola oznaczone gwiazdką ( ) są obowiązkowe.
I. Informacje ogólne
Ponieważ ważne jest uzyskanie opinii wszystkich zainteresowanych stron i podmiotów, do udziału w konsultacjach zapraszamy
wszystkich zainteresowanych. Abyśmy mogli jak najlepiej przeanalizować nadesłane odpowiedzi, prosimy o podanie kilku
podstawowych informacji na swój temat.
*
Proszę wskazać, w jakim charakterze biorą Państwo udział w tych konsultacjach: jako osoba prywatna lub osoba pracująca na własny rachunek
w imieniu przedsiębiorstwa
w imieniu banku, instytucji kredytowej lub funduszu inwestycyjnego
jako sędzia
jako syndyk masy upadłości
jako osoba wykonująca inny zawód prawniczy
jako doradca biznesowy lub organizacja wsparcia dla biznesu
w imieniu organu administracji publicznej
jako pracownik naukowy
inne
*
Proszę określić wielkość przedsiębiorstwa: duże (zatrudniające ponad 250 pracowników)
średnie (zatrudniające mniej niż 250 pracowników)
małe (zatrudniające mniej niż 50 pracowników)
mikro (zatrudniające mniej niż 10 pracowników)
*
Proszę wyjaśnić. *
Czy mieli już Państwo do czynienia z postępowaniem upadłościowym? Jeśli tak, w jakim charakterze? Tak
Nie
*
Jeżeli tak: jako wierzyciel
jako pracownik firmy w związku z upadłością pracodawcy
jako właściciel lub dyrektor upadłego przedsiębiorstwa
jako nadmiernie zadłużona osoba prywatna lub konsument
jako sędzia
jako syndyk masy upadłości
jako osoba wykonująca inny zawód prawniczy
jako doradca biznesowy lub organizacja wsparcia dla biznesu
inne
*
Proszę wyjaśnić. *
Proszę wskazać kraj zamieszkania lub siedziby podmiotu Austria
Niemcy
Polska
Belgia
Grecja
Portugalia
Bułgaria
Węgry
Rumunia
Chorwacja
Irlandia
Słowacja
Cypr
Włochy
Słowenia
Czechy
Łotwa
Hiszpania
Dania
Litwa
Szwecja
Estonia
Luksemburg
Wielka Brytania
Finlandia
Malta
Inne
Francja
Holandia
*
Proszę wyjaśnić. *
Proszę podać swoje dane kontaktowe (imię i nazwisko / nazwę, adres i adres e-mail) II. Wybrane obszary, w których rozbieżności krajowych
przepisów prawa upadłościowego mogą powodować problemy
na rynku wewnętrznym
1. Druga szansa dla przedsiębiorców, którzy uczciwie zbankrutowali
Długie i kosztowne postępowanie upadłościowe może skutecznie zmniejszyć szansę na ponowne podjęcie
działalności gospodarczej. W wielu krajach UE tzw. uczciwi bankruci podlegają z reguły takim samym
ograniczeniom jak oszuści. Oznacza to, że uczciwi bankruci muszą sobie radzić nie tylko z piętnem porażki, lecz
również z prawnymi i administracyjnymi formalnościami, które utrudniają im założenie nowej firmy. Za największy
problem z ich punktu widzenia można uznać trudności z uzyskaniem finansowania na nową działalność. Ale ci,
którzy decydują się mimo wszystko spróbować jeszcze raz, uczą się na błędach i z reguły ich firmy rozwijają się
szybciej niż inne nowe przedsiębiorstwa.
W maju 2011 r. Rada ds. Konkurencyjności wezwała państwa UE do udzielenia wsparcia przedsiębiorcom ponownie
rozpoczynającym działalność poprzez skrócenie, o ile to możliwe, okresu umorzenia lub spłaty należności.
„Uczciwe” bankructwo to sytuacja, w której do upadłości firmy doszło z przyczyn, które nie leżą w sposób oczywisty
po stronie właściciela bądź kierownika, w przeciwieństwie do przypadków, gdy do bankructwa doszło z powodu
działań niezgodnych z prawem lub nieodpowiedzialności. Aktualnie w systemach prawnych, w których stosuje się
pojęcie „upadłości wynikającej z działań niezgodnych z prawem”, sądy mają w tym celu do dyspozycji szereg
kryteriów, jak na przykład przeniesienie majątku dłużnika do raju podatkowego, wypłata zaliczki na rzecz jednego
wierzyciela lub nadmierne wydatki prywatne.
Formy wsparcia dla przedsiębiorców ponownie podejmujących działalność – druga szansa w biznesie
Okres likwidacji upadłej firmy jest różny w poszczególnych krajach UE. W Irlandii trwa na przykład cztery miesiące, a
w Czechach ponad sześć lat. Długi okres likwidacji może zniechęcać przedsiębiorców do podejmowania kolejnych
prób. Mogłyby to zmienić przyśpieszone procedury dla uczciwych bankrutów. Poza tym piętno porażki, jakie w wielu
krajach UE wiąże się z bankructwem, prowadzi często do dyskryminacji osób na nowo podejmujących działalność
gospodarczą, przede wszystkim pod względem dostępu do finansowania i zamówień publicznych. Należy zatem
ograniczyć praktyki dyskryminujące takich przedsiębiorców. Osobom korzystającym z drugiej szansy czasami
brakuje również konkretnego wsparcia przy zakładaniu nowej firmy. Należy zapewnić uczciwym bankrutom dostęp
do programów wsparcia dla nowych firm bez traktowania ich przy tym lepiej niż przedsiębiorców, którzy nie
zbankrutowali.
Pytanie 1 – Które z poniżej wymienionych metod byłyby Państwa zdaniem najbardziej skuteczne, aby zapewnić
uczciwym bankrutom drugą szansę w biznesie? Wyeliminowanie społecznego piętna porażki i dyskryminacji przedsiębiorców, którzy zbankrutowali (jeśli
takie sytuacje mają miejsce)
Opracowanie i stosowanie przyśpieszonych postępowań upadłościowych w przypadku uczciwych
bankructw
Opracowanie i poszerzanie zakresu programów mentoringu, szkoleń, doradztwa i wsparcia dla osób
ponownie rozpoczynających działalność gospodarczą
Inne
Proszę wyjaśnić. Okresy na rozliczenie się i uregulowanie zobowiązań ułatwiające nowy start w biznesie
Istotną kwestią pomagającą w zapewnieniu faktycznej drugiej szansy jest kwestia okresu, jaki musi minąć od ogłoszenia
bankructwa firmy do czasu, kiedy będzie mogła ona ponownie podjąć swoją działalność. Uważa się, że etap uregulowania
zobowiązań ma podstawowe znaczenie dla możliwości ponownego podjęcia działalności. Obecnie długość tego okresu jest
różna w poszczególnych krajach. W niektórych krajach zobowiązania uczciwych przedsiębiorców są regulowane automatycznie
zaraz po zakończeniu postępowania likwidacyjnego. W innych – przedsiębiorcy muszą ubiegać się o tego rodzaju uregulowanie,
a w jeszcze innych w ogóle nie mogą go uzyskać.
W 2011 r. kraje UE zgodnie stwierdziły, że trzeba ujednolicić przepisy regulujące długość okresu rozliczenia i skrócić go do
maksymalnie trzech lat. To bardzo ważne, ponieważ uczciwi przedsiębiorcy nie powinni do końca życia ponosić konsekwencji
swojej porażki.
Pytanie 2 – Czy popierają Państwo unijny cel polegający na skróceniu okresu na rozliczenie się i uregulowanie
zobowiązań do maksymalnie trzech lat, aby ułatwić przedsiębiorcom ponowne założenie firmy? Tak
Nie
Proszę uzasadnić 2. Warunki wszczęcia postępowania upadłościowego
Kryteria upadłości i czas trwania postępowania
W UE istnieją duże różnice pod względem kryteriów, jakie muszą zostać spełnione, aby można było wszcząć
postępowanie upadłościowe. W niektórych krajach postępowanie można wszcząć tylko przeciwko dłużnikom, którzy
już mają trudności finansowe i są niewypłacalni. W innych krajach postępowanie można wszcząć przeciwko firmom
wypłacalnym, które przewidują, że mogą stać się niewypłacalne w najbliższej przyszłości. Kolejne różnice dotyczą
kryteriów niewypłacalności (test płynności lub test bilansowy) zapisanych w przepisach krajowych. W związku z tymi
różnicami firmy z różnych krajów nie mają takich samych szans, jeśli chodzi o możliwość przeprowadzenia na
wczesnym etapie postępowania restrukturyzacyjnego, aby rozwiązać problemy finansowe i uniknąć likwidacji.
Inne są również terminy, jakich dłużnik musi przestrzegać, kiedy wszczęcie postępowania upadłościowego jest
obowiązkowe – wynoszą one od dwóch tygodni do dwóch miesięcy, począwszy od różnych zdarzeń. Długość
takiego okresu może wpłynąć na zdolność dłużnika do rozwiązania problemów finansowych.
Pytanie 3 – Czy Państwa zdaniem różnice przepisów krajowych dotyczących wszczęcia postępowania
upadłościowego (kryteria upadłości lub czas trwania postępowania) powodują problemy dla firm działających na
rynku wewnętrznym? Tak
Nie
Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. Podmioty kwalifikujące się jako dłużnicy i podmioty, które mogą złożyć wniosek upadłościowy
Przepisy krajowe różnią się pod względem możliwości rozpoczęcia postępowania upadłościowego, jakie oferują
wierzycielom. W niektórych systemach prawnych zdolność wierzycieli do wszczęcia postępowania upadłościowego
przeciwko dłużnikowi jest ograniczona do wybranych rodzajów postępowań lub podlega określonym warunkom, jak
na przykład minimalna kwota roszczenia. Różnice przepisów krajowych w zakresie zdolności wierzyciela do
wszczęcia postępowania upadłościowego mogą prowadzić do sytuacji, w których wierzyciele będą traktowani
różnie, w zależności od tego, w którym państwie członkowskim zostało wszczęte postępowanie. Poza tym w
niektórych krajach prawo do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego przysługuje konkretnym
podmiotom publicznym.
Różne są także przepisy określające to, w stosunku do jakich podmiotów lub osób można wszcząć postępowanie
upadłościowe. Na przykład w niektórych krajach niemożliwe jest wszczęcie takiego postępowania w stosunku do
osób prywatnych i małych przedsiębiorców. Z kolei w innych krajach nie można ich wszcząć w stosunku do
podmiotów prawa publicznego.
Pytanie 4 – Czy Państwa zdaniem rozbieżności przepisów krajowych w wymienionych poniżej obszarach
powodują problemy? Możliwość zgłoszenia wniosku o upadłość przez wierzycieli
Możliwość zgłoszenia wniosku o upadłość przez konkretne podmioty publiczne
Możliwość otwarcia postępowania upadłościowego w stosunku do określonych podmiotów
Nie
Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. 3. Krajowe ramy prawne dotyczące planów restrukturyzacji
Przepisy dotyczące planów restrukturyzacji (w tym ich treści i powiązanych zagadnień proceduralnych) mają zasadnicze
znaczenie dla stworzenia warunków dla udanej restrukturyzacji w toku postępowania upadłościowego). Sztywne i trudne w
praktycznej realizacji przepisy mogą zmniejszyć szansę przyjęcia planu restrukturyzacji, nie pozostawiając innego wyjścia jak
likwidacja przedsiębiorstwa. Krajowe przepisy zasadniczo się różnią, jeśli chodzi o ustalenie, które strony mogą pełnić rolę
promotorów planu. Choć przepisy państw członkowskich dopuszczają na ogół, by to dłużnik i likwidator proponowali plan
restrukturyzacji, przepisy dotyczące tego, czy taki plan może zostać zaproponowany przez wierzycieli (lub czy mogą oni mieć
wpływ na jego opracowanie) są zróżnicowane. Istnieją również duże różnice w przepisach dotyczących procedury przyjmowania
planu, w tym odnośnie do tego, czy wierzyciele podzieleni są na kategorie (zwykli, uprzywilejowani, zabezpieczeni) oraz co do
większości, jakich wymaga przyjęcie planu. Przepisy krajowe różnią się także w odniesieniu do standardów stosowanych przez
sądy podczas zatwierdzania planu oraz możliwości zakwestionowania tego zatwierdzenia. Przepisy niektórych państw przyznają
sądom sporą swobodę decyzyjną, w innych jest ona bardziej ograniczona.
Pytanie 5 – Czy Państwa zdaniem potrzebne jest wyeliminowanie niektórych rozbieżności w przepisach
krajowych dotyczących planów restrukturyzacji? Tak
Nie
Proszę wskazać, w których dziedzinach wymienionych poniżej. Ustalenie, które strony mogą zaproponować plan
Skład kategorii wierzycieli
Większości wymagane do zatwierdzenia planu / zasad głosowania
Możliwa treść planu
Kryteria, na podstawie których sąd nadzorujący postępowanie zatwierdza plan
Możliwość złożenia odwołania w odniesieniu do planu
Inne
Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. 4. Specjalne uregulowania dla MŚP
Restrukturyzacja może być dla MŚP niezwykle kosztowna – tak kosztowna, że często jedyną racjonalną opcją jest
bankructwo. Należy znaleźć rozwiązania umożliwiające restrukturyzację MŚP mniejszym kosztem. Rozwiązaniem
mogą okazać się limity wysokości opłat. Należy opracować procedury alternatywne, tak aby znaleźć odpowiednie
rozwiązania dla każdego rodzaju MŚP. Procedury powinny być proporcjonalne do wielkości przedsiębiorstwa.
Procedury pozasądowe powinny być otwarte dla wszystkich rodzajów dłużników, niezależnie od dostępnych
środków. Chociaż średni czas trwania procedur zmierzających do osiągnięcia ugody pozasądowej jest stosunkowo
krótki, w większości państw członkowskich ugodę udaje się osiągnąć w ponad połowie przypadków. Chociaż w wielu
państwach członkowskich ugody pozasądowe i postępowania przedupadłościowe to mechanizmy niedawno
wprowadzone,
w
UE
są
one
coraz
częściej
wykorzystywane
przez
MŚP.
Dobre zarządzanie postępowaniami upadłościowymi zależy w przeważającej mierze od skuteczności działań
wszystkich
elementów
procedury
(sądów,
syndyków
masy
upadłościowej
lub
innych
pośredników).
MŚP mogą przeżywać trudności gospodarcze także jako wierzyciele. Niektórzy uważają, że mikroprzedsiębiorstwa
jako wierzyciele tracą bezzasadnie dużą część swoich wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ze względu
na długie procedury i krajowe przepisy dotyczące kolejności zaspokajania roszczeń.
Pytanie 6 – Czy w Państwa kraju istnieje efektywny pod względem kosztów system upadłości obejmujący MŚP? Tak
Nie
Jeśli tak, czy mają Państwo jakieś uwagi lub komentarze na temat tego, jak można by ten system
ulepszyć? Jeśli nie, czy brak tego rodzaju systemów powoduje problemy? Proszę wyjaśnić. Czy wiedzą Państwo o jakichkolwiek problemach, z jakimi MŚP zmagają się jako wierzyciele? Jeśli tak, prosimy o
podanie szczegółów. Pytanie 7 – Czy w Państwa kraju MŚP mają dostęp do następujących rodzajów procedur? Pozasądowe rozstrzyganie sporów i umowy dobrowolne
Systemy wczesnego ostrzegania i postępowania przedupadłościowe
Postępowania w trybie przyśpieszonym
System upadłości osób fizycznych i upadłość konsumencka
Punkty kontaktowe dysponujące specjalistyczną wiedzą z różnych dziedzin i oferujące porady oraz pomoc
firmom w trudnej sytuacji
Nie
Pytanie 8 – Które z niżej wymienionych zagadnień wymagają udoskonalenia, aby postępowania upadłościowe
MŚP były bardziej skuteczne i efektywne? Kolejność zaspokajania roszczeń
Koszty procedur (opłaty sądowe, wynagrodzenie syndyka masy upadłości)
Wydajność i skuteczność syndyka masy upadłości
Wydajność i skuteczność sądów oraz interakcji między sądami a stronami
Wydajność i skuteczność procedur pozasądowych
Proszę wyjaśnić, w jaki sposób należy udoskonalić ten aspekt z perspektywy MŚP. Jeśli nie, czy te aspekty wymagają udoskonalenia? Proszę wyjaśnić. 5. Status i zakres uprawnień syndyków masy upadłości oraz nadzór nad nimi
Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1346/2000 zarządca-likwidator odgrywa pierwszorzędną rolę zarządzaniu
postępowaniem upadłościowym. Zarządca w głównym postępowaniu upadłościowym posiada konkretne
uprawnienia oraz obowiązek współpracy i przekazywania informacji w postępowaniach międzynarodowych. To
jednak kraj, w którym wszczęto postępowanie, określa ogólne uprawnienia likwidatora, jak również wymogi
dotyczące jego kwalifikacji, mianowania i nadzoru nad nim. We wniosku w sprawie zmian do tego rozporządzenia
poszerzono uprawnienia i obowiązki likwidatora, jednak podstawowe przepisy dotyczące likwidatorów reguluje
prawo krajowe.
Przepisy krajowe państw członkowskich w różny sposób regulują kwestie kwalifikacji syndyków masy upadłości,
zasad ich powoływania, przyznawania licencji, uregulowań, nadzoru oraz etyki zawodowej i postępowania. Tego
rodzaju różnice w przepisach mogą zakłócać funkcjonowanie wspólnego rynku. Zbliżenie w pewnym stopniu
przepisów w tym zakresie mogłoby umożliwić likwidatorom bliższą współpracę oraz zagwarantować
porównywalność standardów zawodowych.
Pytanie 9 – Czy uważają Państwo, że różnice przepisów krajowych w odniesieniu do wymienionych poniżej
kwestii powodują problemy w międzynarodowych postępowaniach upadłościowych? Kwalifikacje, jakich wymaga się od likwidatora
Procedury udzielania licencji likwidatorowi (jeśli takie istnieją)
Kryteria powoływania likwidatora do konkretnej sprawy
Warunki odwołania zarządcy
Uprawnienia przyznane likwidatorowi
Przepisy dotyczące nadzoru nad likwidatorem i procedury dyscyplinarne (jeśli takie istnieją)
System wynagrodzenia likwidatora
Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. Proszę wyjaśnić. 6. Zakres obowiązków i odpowiedzialności dyrektorów oraz pozbawienie
prawa do wykonywania zawodu
Zakres obowiązków i odpowiedzialności dyrektorów w przypadku niewypłacalności
Dyrektorzy firmy realizują swoje uprawnienia korporacyjne. Spoczywa na nich także zobowiązanie do dbałości i
lojalności oraz złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub zaprzestania działalności, kiedy firma ma poważne
problemy finansowe. We wszystkich państwach członkowskich istnieją wymogi dokonania określonych czynności w
sytuacji zagrożenia niewypłacalnością. Choć strategie mające zagwarantować właściwe uwzględnienie interesów
wierzycieli w sytuacjach, kiedy firma jest bliska upadłości, są różne, wydaje się, że tworzą one podobne bodźce do
działania dla dyrektorów. Stwierdzono problemy, jakie pojawiają się w związku z egzekwowaniem wykonania
obowiązków dyrektorów po wejściu firmy w fazę postępowania upadłościowego. Likwidatorom może brakować
bodźców do tego, by dochodzić roszczeń w stosunku do dyrektorów. Ponadto koszty i czas trwania postępowania
sądowego mogą zniechęcać likwidatorów do wytaczania powództw w zakresie odpowiedzialności.
Pytanie 10 – Czy Państwa zdaniem w UE dochodzi do problemów związanych z wytaczaniem powództw w
zakresie odpowiedzialności przeciwko dyrektorom niewypłacalnych przedsiębiorstw? Tak
Nie
Proszę wyjaśnić: Kolejny problem dotyczy ewentualnych luk w systemie odpowiedzialności. Problem wynika z różnic w klasyfikacji
obowiązków dyrektorów w sytuacji bliskiej upadłości w prawie prywatnym międzynarodowym. Obowiązki te są
częściowo objęte prawem upadłościowym, częściowo prawem spółek, a częściowo – prawem deliktów. W sytuacji
gdy sprawa ma wymiar krajowy, mają do niej zastosowanie wzajemnie się uzupełniające przepisy ze wszystkich
tych trzech kategorii. Problemy mogą się jednak pojawić, jeśli statutowa siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w
innym państwie członkowskim niż jej „główny ośrodek podstawowej działalności”, a postępowanie upadłościowe
wszczęto w tym innym państwie członkowskim zgodnie z art. 3 rozporządzenia dotyczącego upadłości. W takiej
sytuacji zastosowanie będą miały przepisy prawa upadłościowego państwa członkowskiego, w którym zostało
wszczęte postępowanie upadłościowe oraz przepisy prawa spółek państwa członkowskiego, w którym znajduje się
statutowa siedziba. Może to prowadzić do arbitrażu regulacyjnego, czyli sytuacji, w której dyrektorzy mogą chcieć
zalegalizować spółkę w kraju, w którym system odpowiedzialności zapisany w prawie spółek jest stosunkowo
łagodny, a główny ośrodek działalności przenieść do państwa członkowskiego, w którym stosunkowo łagodny jest
system odpowiedzialności zapisany w prawie upadłościowym. I odwrotnie – dyrektorzy mogliby mieć do czynienia
ze sprzecznymi zasadami w zakresie odpowiedzialności w przypadku przeniesienia głównego ośrodka działalności
do innego państwa członkowskiego ze względu na inny system odpowiedzialności mający zastosowanie na mocy
lokalnego prawa upadłościowego (zbyt silny efekt odstraszający).
Pytanie 11 – Czy Państwa zdaniem opisane powyżej luki w systemie odpowiedzialności doprowadziły do
jakichkolwiek problemów w praktyce? Tak
Nie
Proszę wyjaśnić (arbitraż regulacyjny, trudności w dostosowaniu się do rozbieżnych przepisów w dziedzinie
odpowiedzialności dyrektorów itp.). Jak można by najlepiej rozwiązać te problemy? Proszę wyjaśnić. Pozbawienie prawa wykonywania zawodu w kontekście postępowań upadłościowych
Pozbawienie dyrektorów prawa wykonywania zawodu może powodować problemy w kontekście międzynarodowym. Aktualnie
nie istnieją przepisy na poziomie europejskim, które gwarantowałyby, że dyrektor pozbawiony prawa wykonywania zawodu w
jednym państwie członkowskim (np. z powodu nadużyć finansowych) nie będzie mógł założyć nowej firmy lub zostać mianowany
na dyrektora innej – w innym państwie członkowskim. W tej chwili nie ma nawet gwarancji co do tego, że państwo członkowskie
ma dostęp do informacji o tym, czy dany dyrektor został pozbawiony prawa wykonywania zawodu w innym państwie
członkowskim w chwili rejestrowania przez niego nowej działalności gospodarczej.
Pytanie 12 – Czy Państwa zdaniem potrzebne są działania na szczeblu UE, które pozwolą zapobiec sytuacjom, w
których dyrektorzy pozbawieni prawa wykonywania zawodu są powoływani na stanowiska dyrektorów
przedsiębiorstw w innym państwie członkowskim? Tak
Nie
Proszę wyjaśnić. Poprzez zagwarantowanie udostępnienia informacji o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu
odpowiednim urzędom w innych państwach członkowskich
Poprzez zagwarantowanie, że decyzje o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu wydane w jednym
państwie członkowskim będą uznawane we wszystkich innych państwach członkowskich
7. Unieważnianie niektórych czynności dłużnika
W poszczególnych państwach członkowskich obowiązują też bardzo różne przepisy dotyczące transakcji godzących
w ogólne interesy wierzycieli. Różnice odnoszą się przede wszystkim do warunków, które muszą być spełnione, aby
można było unieważnić lub zaskarżyć czynności dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli, oraz interpretacji tych
warunków przez sądy krajowe. Przepisy niemieckie stosunkowo łatwo dopuszczają unieważnienie tego rodzaju
czynności, a prawo angielskie wymaga w tym celu spełnienia szczegółowych warunków. Przepisy krajowe
przewidują też różną długość okresu, w którym można zakwestionować działania dokonane z pokrzywdzeniem
wierzycieli. Na przykład przepisy niemieckie, hiszpańskie i angielskie dopuszczają unieważnienie transakcji z
powiązanymi stronami, które miały miejsce dwa lata przed otwarciem postępowania upadłościowego. Okres ten w
Czechach wynosi trzy lata, w Estonii pięć lat, a na Węgrzech – tylko trzy miesiące. Te rozbieżności mogą być
problematyczne, ponieważ zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1346/2000 strona trzecia ma prawo sprzeciwić
się unieważnieniu czynności w oparciu o fakt, że przepisy prawa mające zastosowanie do tej transakcji nie
przewidują żadnych sposobów jej zakwestionowania. W związku z tym strony mogą wybrać do celów transakcji
takie państwo członkowskie, którego przepisy najmniej sprzyjają unieważnieniu transakcji i zmniejszyć szanse na jej
unieważnienie. Choć analiza rozporządzenia w sprawie upadłości nie wykazała, że w tym kontekście doszło do
przypadków nadużyć, teoretycznie istnieje taka możliwość, co może wymagać działania na poziomie UE.
Pytanie 13 – Czy Państwa zdaniem różnice w UE pod względem warunków, jakie muszą być spełnione w celu
unieważnienia działania dokonanego z pokrzywdzeniem wierzycieli doprowadziły do jakichkolwiek problemów w
praktyce? Tak
Nie
Czy uważają Państwo, że niektóre warunki związane z unieważnianiem działań dokonanych z
pokrzywdzeniem wierzycieli, takie jak obowiązujące terminy, powinny zostać zharmonizowane? Proszę wyjaśnić. III. Inne kwestie
Pytanie 14 – Czy Państwa zdaniem istnieją jeszcze jakiekolwiek inne kwestie, w związku z którymi rozbieżności przepisów
krajowych powodują problemy na rynku wewnętrznym?
Czy chcą Państwo załączyć dodatkowy dokument?