Zintegrowany Wieloletni Plan Kontroli dla Polski (MANCP)

Zintegrowany Wieloletni Plan Kontroli dla Polski
na lata 2015-2019 (MANCP)
Raport roczny za 2015 rok – z województwa lubelskiego
1. Kontrole urzędowe przeprowadzone w 2015r.
W tabeli nr 1 – załącznik nr 1 przedstawiono liczbę zaplanowanych, przeprowadzonych
kontroli, liczbę kontroli nieplanowanych (kontrole sprawdzające, interwencyjne, akcyjne), %
realizacji planu jak również łączną liczbę przeprowadzonych kontroli sanitarnych.
Województwo
Lubelskie
(psse,wsse)
Liczba
zaplanowanych
kontroli
w
zakładach
Liczba
przeprowadzon
ych
kontroli
planowanych
%
realizacj
i planu
kontroli
Liczba
kontroli
nieplanowan
ych
10715
9530
88,9%
8378
Jak
wynika
z
przedstawionej
tabeli
W tym
Liczba
rekontroli
3372
plan
Liczba
kontroli
interwenc
yjnych
Liczba
kontroli
akcyjnyc
h,
Łączna
liczba
przeprowa
dzonych
kontroli
985
227
17908
urzędowej
kontroli
żywności
w Powiatowych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych oraz Wojewódzkiej Stacji SanitarnoEpidemiologicznej w Lublinie, został zrealizowany w 88,9%. Plan kontroli w PSSE w
Zamościu
oraz
WSSE w Lublinie został zrealizowany w 100%. Główną przyczyną
niezrealizowania zaplanowanych kontroli to:
- w znacznej ilości zakłady planowane do kontroli na 2015r. nie zostały skontrolowane,
bowiem w roku 2015 zawiesiły działalność, zostały zamknięte lub nie prowadziły działalności
przez cały rok, nie informując o tym organ,
- przeprowadzono znaczną ilość kontroli nieplanowanych (8378) co stanowi 46,8% ogólnej
liczby kontroli w tym: sprawdzających (3372) co stanowi 40,2% liczby kontroli
nieplanowanych, kontroli interwencyjnych (985) co stanowi 11.8% liczby kontroli
nieplanowanych, kontroli akcyjnych (227) co stanowi 2,7% liczby kontroli nieplanowanych.
1
- istotny wpływ na brak wykonania planu kontroli związany był ze zmniejszoną obsadą osób
sprawujących bieżący nadzór sanitarny (urlopy wychowawcze, zwolnienia lekarskie itp.),
- nie skontrolowano wszystkich zaplanowanych gospodarstw prowadzących produkcję
pierwotną z powodu niekorzystnych warunków klimatycznych ( wysokie temperatury w lecie,
brak opadów, susza oraz w porze jesiennej przymrozki) dot. plantacji malin, aronii.
Wiodącą grupę kontroli pozaplanowych stanowiły kontrole sprawdzające, będące
następstwem postępowania administracyjnego i egzekucyjnego w związku z wydawanymi
decyzjami po stwierdzeniu naruszeń prawa żywnościowego przez podmioty. Łączna liczba
kontroli sprawdzających w 2015r. wyniosła 3372 co stanowiło 40,2% liczby kontroli
nieplanowanych.
Kontrole sprawdzające miały na celu sprawdzenie:
- realizacji zaleceń pokontrolnych,
- sposobu usunięcia stwierdzonych niezgodności,
- skuteczność nałożonych sankcji karnych,
Drugą znaczącą grupę kontroli pozaplanowych stanowiły kontrole związane z
rejestracją zakładów, na podstawie których wydano 2377 decyzji zatwierdzających.
Trzecia grupę kontroli pozaplanowych, to kontrole interwencyjne, których było 985
co stanowiło 11,8% w stosunku do kontroli nieplanowanych. Kontrole te przeprowadzane
były w związku z:
- powiadamianiami w ramach funkcjonowania systemu RASFF dot. nieprawidłowej jakości
środków spożywczych, materiałów i wyrobów do kontakt z żywnością znajdujących się w
obrocie,
- interwencjami zgłaszanymi przez konsumentów/klientów dot.:
 niewłaściwego stanu sanitarnego obiektów,
 niewłaściwej jakości zdrowotnej żywności wprowadzanej do obrotu (m.in. mięsa,
wędlin, ciast, warzyw i owoców),
2
 wprowadzaniem do obrotu środków spożywczych po upływie terminu przydatności do
spożycia lub daty minimalnej trwałości,
 niewłaściwych warunków higieniczno-sanitarnych w obiektach gastronomicznych,
 rozpoczęcie działalności bez złożenia wniosku o zatwierdzenie i wpis do rejestru
zakładów,
 podejrzenie zatrucia pokarmowego po spożyciu środków spożywczych, niewłaściwej
jakości zdrowotnej,
 braku orzeczeń do celów sanitarno-epidemiologicznych pracowników zatrudnionych
przy produkcji lub obrocie żywności,
 wprowadzaniem do obrotu żywności bez oznakowania,
W 2015r. w województwie lubelskim przeprowadzono 227 kontroli
akcyjnych, co stanowi 2,7% kontroli nieplanowanych. Kontrole akcyjne były
przeprowadzane w związku z:
 organizowaniem wypoczynku zimowego i letniego dla dzieci i młodzieży,
 kontrolą obiektów ruchomych i tymczasowych funkcjonujących sezonowo, na
targowiskach lub podczas regionalnych imprez masowych,
 dokonywanie
wspólnych
kontroli
z
Inspekcją
Weterynaryjną
w
okresie
przedświątecznym dot. sprzedaży ryb,
 nadzorem nad produkcją pierwotną, na plantacjach malin w celu zapewnienia
konsumentom pełnego bezpieczeństwa zdrowotnego wprowadzanych do obrotu malin,
 weryfikacją podmiotów wprowadzających do obrotu nasiona do produkcji kiełków,
 sprzedażą grzybów na targowiskach,
Na terenie woj. lubelskiego w 2015r. dokonano poza planem 379 kontroli
sanitarnych - granicznych (dotyczyły środków spożywczych oraz materiałów i wyrobów do
kontaktu z żywnością).
3
Pozostała grupa przeprowadzonych kontroli, która miała wpływ na zmniejszoną
realizację zaplanowanych kontroli to kontrole tematyczne, które dot. m.in.:

stopnia wdrożenia oraz skuteczności systemów kontroli wewnętrznej GHP/GMP i
HACCP,

prawidłowość stosowania procesów mycia i dezynfekcji naczyń, sprzętu oraz
urządzeń,

ocena warunków przechowywania żywności nietrwałej mikrobiologicznie,

przestrzeganie podstawowych zasad higieny,

weryfikacja terminów do spożycia i dat minimalnej trwałości, środków
spożywczych oferowanych do sprzedaży,

wprowadzania do obrotu i znakowania suplementów diety, środków spożywczych
specjalnego żywieniowego przeznaczenia oraz poboru próbek do badań
laboratoryjnych

oceny znakowania wprowadzanych do obrotu środków spożywczych pochodzenia
zwierzęcego do których zastosowano substancje dodatkowe,
Podsumowanie przeprowadzonych kontroli:
Urzędowe kontrole w obiektach produkcji i obrotu żywności były realizowane
w oparciu o opracowany, zaakceptowany i zatwierdzony harmonogram kontroli - w ramach
zasadniczych przedsięwzięć na 2015r. Plan, częstotliwość i zakres planowanych kontroli w
odniesieniu do poszczególnych zakładów, został opracowany na podstawie:

ryzyka związanego z rodzajem i ilością produkowanej bądź wprowadzanej do obrotu
żywności,

stopnia wdrożenia i utrzymania systemu kontroli wewnętrznej opartego na zasadach HACCP,
w szczególności jego skuteczność,

wyników poprzednich kontroli (ocena stanu sanitarnego z lat ubiegłych, analiza
stwierdzonych niezgodności, rodzaje niezgodności, decyzje w tym unieruchomienia
działalności
zakładu,
mandaty
,
decyzje
nakazowe,
prowadzone
postępowanie
administracyjno-egzekucyjne itp.),
4

interwencji przekazywanych przez konsumentów/klientów,

wytycznych Głównego Inspektora Sanitarnego dot. częstotliwości kontroli w poszczególnych
grupach obiektów,
Plan kontroli w całym województwie lubelskim został zrealizowany w 88,9%. Brak
wykonania planu kontroli związany był z przeprowadzeniem znacznej ilości kontroli poza
planem: sprawdzających, interwencyjnych, związanych z zatwierdzaniem obiektów,
kontrolami akcyjnymi, tematycznymi oraz związanymi z graniczną kontrolą żywności.
Likwidacja planowanych do kontroli zakładów, bądź zawieszenie działalności w roku
sprawozdawczym 2015, również miała wpływ na brak realizacji planu kontroli. W przypadku
interwencji wnoszonych przez klientów/konsumentów działania kontrolne podejmowano
niezwłocznie. Kontrole interwencyjne potwierdziły zarzuty w ok. 50% . W sytuacjach
potwierdzenia słuszności wniesionej interwencji, w odniesieniu do osób odpowiedzialnych
stosowano przewidziane prawem sankcje karne. W każdym przypadku (za wyjątkiem
sygnałów anonimowych) informowano osoby zainteresowane o ustaleniach pokontrolnych i
sposobie załatwienia interwencji. Działania
kontrolne realizowane w związku z
powiadomieniami w ramach systemu RASFF miały na celu sprawdzenie występowania w
obrocie kwestionowanych produktów oraz monitorowania ich wycofywania.
W roku 2015 prowadzone były działania kontrolne w nadzorowanych zakładach pod
kątem m.in.:
- oceny warunków higieniczno-sanitarnych i kondycji technicznej zakładów produkcji i
obrotu środków spożywczych oraz materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością,
- oceny zakładowych systemów bezpieczeństwa żywności GHP/GMP i HACCP,
- nadzoru nad produkcją pierwotną, przede wszystkim na plantacjach owoców miękkich, w
trakcie których zwracano uwagę na stosowanie przez plantatorów zasad Dobrej Praktyki
Higienicznej, Produkcyjnej i Rolniczej z uwzględnieniem m.in. jakości wody używanej do
uprawy, zapewnienia właściwych warunków do utrzymania higieny osób pracujących przy
zbiorze owoców oraz transportu,
- identyfikowalności surowców i gotowych produktów,
- prawidłowej jakości zdrowotnej żywności (ocena organoleptyczna oraz pobieranie próbek
do badań laboratoryjnych),
- prawidłowego znakowania żywności produkowanej i wprowadzanej do obrotu,
5
- zachowanie właściwego stanu sanitarno-higienicznego pomieszczeń zakładu,
- prawidłowości stosowania procesów mycia i dezynfekcji naczyń, sprzętu oraz urządzeń,
-zatwierdzania nowych zakładów, bądź związanych z rozszerzeniem prowadzonej
działalności,
- realizacji planu poboru próbek w ramach urzędowej kontroli żywności,
- monitorowanie wycofywania z obrotu żywności, materiałów i wyrobów do kontaktu z
żywnością w ramach systemu wczesnego ostrzegania o produktach niebezpiecznych
(RASFF),
W związku z prowadzonymi kontrolami sanitarnymi i stwierdzaniem niezgodności z
prawem żywnościowym, w celu poprawy istniejącego stanu sanitarnego podejmowano
następujące działania:
- wydawano doraźne zalecenia pokontrolne oraz decyzje opłatowe,
-wydawano decyzje nakazujące wykonanie obowiązków w zakresie poprawy
warunków sanitarnych,
- wydawano decyzje dot. unieruchomienia prowadzonej działalności,
- wydawano decyzje o zakazie wprowadzania produktu do obrotu,
- nakładano mandaty karne, grzywny,
- kierowano wnioski o wymierzenie kar pieniężnych do Lubelskiego Państwowego
Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie,
- kierowano wnioski o ukaranie do Sądu Grodzkiego,
Ogólny stan higieniczno-sanitarny w porównaniu do 2014r. uległ poprawie o 0,5 %.
Stan sanitarny nadzorowanych zakładów oceniany był zgodnie z procedurami urzędowej
kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością wg
zarządzeń Głównego Inspektora Sanitarnego Nr 132/2014, Nr 133/2014, Nr 134/2014, Nr
1355/2014 z dnia 9 czerwca 2014r. i Nr 153/2014 z dnia 1 lipca 2014r. W trakcie kontroli
kompleksowych zakładów stan sanitarny oceniano na podstawie arkuszy oceny zakładów
produkcji/obrotu żywnością materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością,
uwzględniając przepisy w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Prowadzone
kontrole miały na celu egzekwowanie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów prawa
żywnościowego. Konsekwentny nadzór sanitarny prowadzony przez organy Państwowej
6
Inspekcji Sanitarnej, przy zaangażowaniu przedsiębiorców w zakresie obowiązujących
wymagań, w tym przede wszystkim wdrażania i stosowania zasad GHP/GMP oraz
wprowadzanie systemu HACCP przyczynił się w znacznym stopniu do poprawy stanu
higieniczno-sanitarnego nadzorowanych zakładów żywnościowo-żywieniowych. Ze względu
na różny czas funkcjonowania nadzorowanych obiektów, czynności kontrolne prowadzono
również
poza
regulaminowym
czasem
pracy,
w
godzinach
wczesno
rannych,
popołudniowych, w wolne soboty i niedziele. Kontrole sanitarne obejmowały nie tylko
prawidłowość procesów technologicznych, stosowanie substancji dodatkowych, znakowania
żywności lecz również w zakładach produkcji i obrotu żywnością była ocena warunków
transportu żywności. Transport środków spożywczych jest istotnym elementem całego
procesu wytwarzania żywności i ma znaczący wpływ na jej bezpieczeństwo.
Wnioski wynikające z przeprowadzonych kontroli:
Wskutek prowadzonych systematycznych i konsekwentnych działań kontrolnych
następuje systematyczna poprawa stanu sanitarnego (w 2015r. w porównaniu do 2014r.
zanotowano poprawę o 0,5%) zakładów produkcji i obrotu żywnością oraz poprawa jakości i
bezpieczeństwa produkowanej żywności o czym świadczy mniejsza liczba kwestionowanych
próbek żywności pobieranych do badań laboratoryjnych (w 2015r. było ich 58, a w 2014r.
128), niewielka ilość potwierdzonych interwencji konsumenckich w stosunku do liczby
nadzorowanych obiektów (w 2015r. kontroli interwencyjnych przeprowadzono 985,
natomiast w 2014r. było ich 1174) , czy też brak występowania
zbiorowych zatruć
pokarmowych związanych ze spożyciem żywności. Poprawa stanu higieniczno-sanitarnego
została
osiągnięta
poprzez
skuteczność
kontroli
ze
względu
na
podejmowanie
natychmiastowych działań w przypadkach występowania ryzyka zagrożenia dla zdrowia
ludzkiego (doraźne zalecenia, decyzje nakazowe i opłatowe, mandaty , grzywny, kontrole
sprawdzające, interwencyjne, tematyczne, akcyjne). Większość nadzorowanych zakładów
posiada wdrożone i utrzymywane, sprawne systemy kontroli wewnętrznej, dostosowane do
charakteru prowadzonej działalności. Podejmowane działania oraz konkurencja na rynku
żywnościowym powoduje wzrost świadomości konsumentów i przedsiębiorców, a tym
samym wymusza na podmiotach prowadzących zakłady poprawę warunków sanitarnohigienicznych oraz wzrost higieny produkcji i obrotu środkami spożywczymi. W 2015r.
większy nacisk położono na ocenę kontroli wewnętrznej w zakładach (m.in. w piekarniach,
7
ciastkarniach, młynach) w zakresie zanieczyszczeń mikotoksynami. Ponadto w zakładach, dla
których mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2073/2005 z dnia 15
listopada
2005r.
w
sprawie
kryteriów
mikrobiologicznych
dotyczących
środków
spożywczych, podejmowano działanie mające na celu zapewnienie przez przedsiębiorców
zgodności
produkowanych
wyrobów
z
kryteriami
mikrobiologicznymi
w
ramach
potwierdzenia lub weryfikacji prawidłowego funkcjonowania stosowanych procedur opartych
na zasadach HACCP i GHP.
W dalszym ciągu w celu zapewnienia właściwego poziomu bezpieczeństwa
zdrowotnego żywności, materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością, nadzór sanitarny
nad obiektami żywnościowo-żywieniowymi w 2016r., będzie konsekwentnie
planem
zgodnie z
realizowany. Ponadto będzie zwiększony nadzór nad produkcją pierwotną, w
szczególności nad produkcję owoców miękkich i sprzedażą bezpośrednią.
8