docNuklearny renesans
download 
Reklamacja Transkrypt
Nuklearny renesans
NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Michał Poła Nuklearny renesans Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Zastrzeżenie Przedstawione w niniejszym dokumencie informacje nie stanowią oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego, mają one charakter wyłącznie informacyjny. Informacje zawarte w materiale pochodzą z ogólnie dostępnych, wiarygodnych źródeł, jednak New World Holding SA nie może zagwarantować ich dokładności i pełności. Działając pod marką New World Alternative Investments, New World Holding SA (dawniej New World Sp. z o.o.) nie świadczy doradztwa w związku z zawieranymi transakcjami ani nie udziela porad inwestycyjnych lub rekomendacji zawarcia transakcji, co oznacza, że udzielone informacje nie mają charakteru porady inwestycyjnej lub rekomendacji. Decyzja zawarcia jakiejkolwiek transakcji należy wyłącznie do Klienta. Przed zawarciem jakiejkolwiek transakcji Klient powinien, nie opierając się na informacjach przekazanych przez New World Holding SA, określić jej ryzyka, potencjalne korzyści oraz straty z związane z transakcją, jak również charakterystykę, konsekwencje prawne, podatkowe i księgowe transakcji, konsekwencje zmieniających się czynników rynkowych oraz w sposób niezależny powinien ocenić, czy jest w stanie sam lub po konsultacjach ze swoimi doradcami podjąć ryzyko transakcyjne. New World Holding SA nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody jakie może ponieść Klient w wyniku zawarcia transakcji. jak również nie ponosi odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym materiale. New World Holding SA, nie posiada licencji KNF na prowadzenie działalności maklerskiej czy zarządzanie aktywami w publicznym obrocie papierami wartościowymi, nie jest dystrybutorem tytułów uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, nie zarządza funduszami inwestycyjnymi zarówno publicznymi jak i niepublicznymi. Spółka nie oferuje również maklerskich instrumentów finansowych zarówno w obrocie publicznym jak i niepublicznym. New World Holding SA nie występuje w roli pośrednika ani przedstawiciela instytucji finansowych. Przedstawione w niniejszym dokumencie treści stanowią własność New World Holding SA. Ich kopiowanie i rozpowszechnianie w części lub w całości możliwe jest wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody New World Holding SA, za wyjątkiem konieczności przedstawienia dokumentu w związku z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. 1 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Wstęp Energetyczny kryzys, w obliczu zawirowań w skali całej gospodarki, został niejako uśpiony. Nieuniknione wydają się jednak wysokie ceny surowców energetycznych przekładających się na wzrastające ceny energii. To, przy akompaniamencie coraz bardziej wyraźnych skutków globalnego ocieplenia i deklaracji większości rządów o chęci i motywacji do walki z tym zjawiskiem, skłania do poszukiwania nowych rozwiązań. Mają one pogodzić sprzeczne interesy: dostęp do energii taniej i czystej (uwzględniając niski poziom emisji głównie dwutlenku węgla). Przy tej okazji warto wspomnieć, iż jest kilka segmentów polityki energetycznej, w oparciu o które można dążyć do poprawy globalnej sytuacji: • poprawa efektywności zużycia energii, • rozwój alternatywnych technologii energetycznych opartych o źródła odnawialne • rozwoju technologii pozwalającej na wykorzystanie wytworzonych podczas spalania paliw kopalnych gazów w celach energetycznych, bądź ich neutralizacji względem środowiska naturalnego • rozwój technologii jądrowej. Niniejszy raport poświęcony jest ostatniemu zagadnieniu. To właśnie w kontekście energii jądrowej można już mówić o prawdziwym renesansie, gdyż polityka energetyczna wielu krajów coraz wyraźniej skupia się na tym źródle. Wydaje się ono być złotym środkiem godzącym dążenia do ograniczenia kosztów produkcji energii oraz ograniczania szkodliwości względem środowiska naturalnego. Kondycję całej branży w najbliższych kilku latach dobrze obrazować będzie rynek uranu. W ramach takiego horyzontu przedstawiamy obraz rynku, gdyż szybki rozwój energetyki jądrowej może w horyzoncie kilkunastu kolejnych lat zmniejszyć wykorzystanie tego surowca. Choć alternatywy dla tego surowca w energetyce jądrowej są w fazie testów, należy uwzględnić możliwość ich ekspansji w drugiej dekadzie XXI wieku. Kulminacja wykorzystania energetyki jądrowej na świecie przy padła na przełom lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, lecz sytuacja ekonomiczna na świecie i wypadki w Three Mile Island w 1979 oraz katastrofa czarnobylska 1986 odwróciły tą tendencję. Łatwo było o przełożenie obaw w kontekście wojny nuklearnej na strach przed wypadkiem o podobnych skutkach. W Stanach Zjednoczonych od 1977 nie powstał żaden reaktor, a w Europie od 1985 roku uruchomiono jedynie kilkanaście. Warunki się jednak zmieniają, a fakt narastającej nadwyżki popytu na energię w ujęciu długoterminowym, sprawia, iż jesteśmy świadkami odrodzenia się segmentu energii jądrowej. Technologia również istotnie się poprawiła, stąd szereg mocnych argumentów do zwiększenia poparcia społecznego dla tego typu rozwiązań energetycznych. 2 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Podstawowe informacje • Działanie elektrowni atomowej opiera się na generowaniu ciepła przy kontrolowanej reakcji rozszczepiania jąder atomowych. W ramach tego procesu powstaje para, która bezpośrednio napędza turbinę. Metoda generowania energii elektrycznej jest zatem ta sama, co w zasadzie każdej elektrowni, jednak inaczej wytwarzane jest ciepło. Generując w ten sposób energię nie są emitowane żadne gazy cieplarniane – chmury towarzyszące działaniu elektrowni to czysta para wodna. Problemem jest jednak zużyty materiał, który wymaga niezwykle ostrożnego składowania. Uwolnienie tak silnie promieniotwórczej substancji nawet w stosunkowo niewielkich ilościach natychmiast powoduje ekologiczną katastrofę. Obecnie energetyka jądrowa opiera się na uranie (pluton występuje jako materiał z odzysku), trwają jednak intensywne prace nad wykorzystaniem toru. Dodatkowo, trwają badania mającego na celu sprowadzenie do poziomu opłacalności także procesu odwrotnego do reakcji rozszczepiania jąder atomowych – fuzji jądrowej. • Uran jest dość powszechnym pierwiastkiem (ilość w przyrodzie porównywalna jest do zasobów cynku), lecz zasadnicze zainteresowanie skupia się wokół izotopu uranu-235. W naturze izotop ten stanowi jedynie ok. 0,7% złóż uranu. Po wykluczeniu izotopów o jeszcze mniejszym udziale w rudzie, można wskazać, iż pozostałą część stanowi uran-238. Jest on również cennym składnikiem w cyklu paliwowym, przetwarzany jest bowiem w radioaktywny pluton. W zastosowaniach cywilnych (energetyka) wystarczy wzbogacenie do 3% zawartości U-235 (lub zredukowanie tego wskaźnika w materiale pochodzącym z arsenałów atomowych do tego samego poziomu). Po wydobyciu niezbędne jest przetworzenie rudy uranu, które najczęściej odbywa się jeszcze na terenie kopalni. W efekcie uzyskuje się koncentrat tlenku uranu (U3O8). Światowe zasoby uranu* (stan na 2007 rok) tony udział w globalnych zasobach Australia 1.243.000 23% Kazachstan 817.000 15% Rosja 546.000 10% RPA 435.000 8% Kanada 423.000 8% Stany Zjednoczone 342.000 6% Brazylia 278.000 5% Namibia 275.000 5% Niger 274.000 5% Ukraina 200.000 4% Jordania 112.000 2% Uzbekistan 111.000 2% Indie 73.000 1% Chiny 68.000 1% Mongolia 62.000 1% Pozostałe 210.000 4% Świat łącznie 5.469.000 100% * RAR+IR; <130 USD/kg Źródło: OECD NEA, IAEA 3 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS • Uran wykorzystywany jest również w innych gałęziach przemysłu (medycyna, broń, badania naukowe), lecz dominuje zdecydowanie energetyka. • Do największych producentów uranu zaliczyć można Kanadę oraz Australię. Znacznym zasobami dysponuje również Kazachstan, Rosja, Niger, USA czy Kongo. Mniejsze ilości występują w dziesiątkach innych krajów, jednak ekonomiczny rachunek wyklucza wydobycie w większości z nich na skalę przemysłową. W zasadzie całe pokłady uranu skupione są wokół 10 państw, lecz wspomniani dwaj najwięksi producenci należą do państw stabilnych politycznie. Dysponują one również szeregiem rozwiązań prawnych, które wykluczają dystrybucję uranu w celach innych niż cywilne. Charakterystyka wydobywania uranu Uran wydobywany jest metodą odkrywkową oraz głębinową. Promieniotwórczość ponad 95% pokładów rudy uranu stanowi połowę średniej naturalnej, lecz mimo to znane są złoża o zawartości uranu na poziomie 20%, gdzie wydobycie musi być zautomatyzowane. Mniej więcej 10% uranu wydobywana jest przy okazji górnictwa złota, miedzi czy innych metali (głównie w RPA). Niemniej najczęściej spotykane są „czyste” pokłady, gdzie to uran stanowi podstawowy materiał wydobywczy. Nakłady energetyczne są jednak często wysoce kosztochłonne, gdyż do odizolowania pierwiastka z rudy 1%, należy przerobić ok. 100 kg tej rudy. Ponadto, w rachunku kosztów należy również uwzględnić straty podczas przetwarzania. Uznaje się, iż wydobycie rudy o zawartości pierwiastka w okolicach 0,01 – 0,02 proc nie jest opłacalne, gdyż w zasadzie ekwiwalent energii wytwarzanej w cyklu paliwowym tego uranu byłby równy wcześniejszym nakładom do wyizolowania pierwiastka z rudy. Rynek Przez kilka dekad cywilny rynek uranu był niemal całkowicie odizolowany. Ponadto, był określany mianem „rynku kupujących”, gdyż to właśnie strona popytowa jedynie określała ceny, po których dochodziło do transakcji. Z tego też względu w kontekście produkcji nie było wielu chętnych do pokrycia strony podażowej, która jest stosunkowo mało elastyczna. W tym aspekcie tkwi potencjał wzrostowy cen uranu (U3O8). Rynek opiera się na transakcjach, których ilość w 2008 roku wyniosła 208 (źródło UxC). Są to zazwyczaj transakcje typu spot, w których określa się szczegółowe warunki dostaw (odmienne przy niemal każdym kontrakcie) oraz dopuszczalny przedział wahań cen. Na rynku aktywne są również fundusze typu hedge (do najaktywniejszych należą Uranium Participation Corp. oraz Nufcor Uranium Ltd.). Udział w całkowitej wielkości popytu zakupów na cele inwestycyjne wynosi ok. 1,8 proc. 4 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Elektrownie atomowe Siłownie atomowe to niejako rdzeń kontrowersji w kontekście wykorzystania energii nuklearnej do celów cywilnych. Z jednej strony rozpatruje się kwestie ich jakości, gdzie najistotniejszym punktem jest minimalizowanie ryzyka awarii, która potencjalnie mogłaby doprowadzić do skażenia środowiska na ogromnym obszarze. O ile ta bezawaryjność jest niezwykle wysoka ze względu na ogromny skok technologiczny na przestrzeni ostatnich trzech dekad, w świadomości wielu społeczeństw pozostaje słynna czarnobylska katastrofa z 1986 roku. Z drugiej strony są kontrowersje, których tłem są ogromne nakłady na budowę elektrowni tego typu. W zależności od wielu czynników budowa przeciętnej wielkości siłowni może w pierwszej fazie pochłonąć 3-5 miliardów USD. Nie można sprecyzować uniwersalnych kosztów, gdyż należy uwzględnić setki czynników o lokalnych charakterze, dlatego kalkulacje przeprowadzane są w konkretnych projektach. W ujęciu kosztów budowy typowej elektrowni (1500 MW) produkcja 1kW średnio wiąże się z kosztem 4700 USD. Jednak w Chinach koszt ten może zostać sprowadzony do 2500 USD, lecz są projekty w Europie, gdzie koszt sięgać może nawet 5500 USD/ kW. Cykl życia elektrowni atomowej jest niezwykle długi. Faza planowania pochłania kilka lat (z polskim przykładem, który w zasadzie może być liczony już w dekadach), kolejne 5-7 lat to czas niezbędny na wybudowanie reaktorów i ich uruchomienie oraz stworzenie niezbędnej infrastruktury. Następnie, w średnim ujęciu można liczyć nawet na 40 lat pracy reaktorów. Około 45% reaktorów w skali globalnej ma więcej niż 25 lat, 90% natomiast kwalifikuje się do grupy starszej niż 15 lat. Obecnie średnio 5-7 reaktorów jest uruchamianych w cyklu rocznym i szacuje się, iż trend ten potrwa do 2012-2013 roku. Niemniej, w dłuższym horyzoncie w celu utrzymania obecnych poziomów produkcji energii z siłowni atomowych, dbając przy tym o racjonalne dysponowanie reaktorami (wiek nie powinien przekroczyć 40 lat), rocznie powinno być uruchamianych nawet 20 nowych reaktorów. Obecnie działa ich 438, w horyzoncie 8 lat włączone do sieci będzie ok. 105. Dodatkową trudność sprawia kryzys światowej gospodarki. Znacznie utrudnione jest pozyskanie finansowania na tak kosztowne projekty. Jednak działania wielu państw, mające na celu stymulację gospodarki, uwzględniać będą również infrastrukturalne przedsięwzięcia. Energetyczne są często na pierwszych miejscach. Ilość pracujących reaktorów ze względu na wiek 32 33 24 22 23 22 21 18 19 16 14 10 9 3 4 6 5 2 2 6 3 6 4 4 3 4 5 15 14 14 11 11 12 10 7 6 7 5 4 1 1 0 2008 2005 2002 1999 1996 1993 1990 1987 1984 1981 1978 1975 1972 1969 Źródło: IAEA 5 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Reaktory obecnie MWe Reaktory w budowie (planowane ukończenie przed 2017) Ameryka Północna Kanada 18 12.606 3 Meksyk 2 1.364 0 Stany Zjednoczone 104 100.642 12 RAZEM 124 114.612 15 Belgia 7 5.761 0 Finlandia 4 2.656 1 Francja 59 63.363 1 Niemcy 17 20.384 0 Holandia 1 452 1 Hiszpania 8 7.430 0 Szwecja 10 8.933 0 Szwajcaria 5 3.220 0 Wielka Brytania 19 11.192 0 RAZEM 130 123.391 3 Europa Zachodnia Azja Chiny 11 8.828 26 Indie 19 4.183 10 Japonia 55 47.591 11 Korea Południowa 20 17.606 7 Pakistan 2 425 1 Tajwan 4 4.884 4 RAZEM 111 83.517 59 Ameryka Południowa Argentyna 2 935 1 Brazylia 2 1.901 1 RPA 2 1.842 1 RAZEM 6 4.678 3 Armenia 1 3.76 0 Czechy 6 3.472 2 Bułgaria 2 1.906 2 Węgry 4 1.755 0 Litwa 1 1.185 1 Rumunia 2 1.361 0 Rosja 31 21.743 17 Słowacja 4 2.034 2 Słowenia 1 686 0 Ukraina 15 13.330 3 RAZEM 67 47.848 27 ŚWIAT RAZEM 438 374.046 107 Europa Wschodnia 6 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Według Nuclear Energy Institute koszty atomowych produkcji energii elektrycznej w siłowniach atomowych szacuje się na 1,72 centa (US) za jedną kilowatogodzinę. Dla węgla koszt ten wynosi 2,21 centa, gazu 7,51 centa, natomiast dla ropy 8,09 centa. Uśredniając wyniki badań światowych instytucji z ostatnich 5 lat otrzymujemy koszt (USc/kWh): energia nuklearna - 4,72 (ze względu na wyższe koszty materiałów w ostatnich latach średnia wynosi zdecydowanie więcej niż szacunki WNEI), węglowa – 4,62, gazowa – 6,67, wiatrowa (instalacje lądowe) – 7,7, wiatrowa (instalacje pozalądowe) – 12,1. Średnie koszty wytworzenia energii (USc/kW) 12,1 7,7 6,67 4,72 4,62 nuklearna węglowa gazowa wiatrowa (lądowe) wiatrowa (pozalądowe) Polityka energetyczna • Obecna polityka energetyczna, choć ma szereg odmian, na przestrzeni całego globu posiada dwa rdzenie. Jednym z nich jest chęć zdywersyfikowania produkcji energii elektrycznej z przyczyn politycznych oraz ekonomicznych. Kwestie ekonomiczne ujawniają się na tle niepokojów panujących na świecie po odnotowaniu znacznej dynamiki wzrostu cen surowców energetycznych od początku XXI wieku. Drugi rdzeń to chęć walki z postępującymi zmianami klimatu, za którymi w opinii większości naukowców stoi ogromna ilość emitowanych do atmosfery gazów cieplarnianych, z dwutlenkiem węgla na czele. • Intuicyjne wydaje się skupienie na alternatywnych źródłach energii, poprzez wykorzystania energii: wiatru, Słońca, ciepła Ziemi, a nawet fal morskich. Jednak tego typu są we wczesnym stadium rozwoju, a niepewność w kontekście konkurencyjnych cenowo technologii kierują decydentów polityki energetycznej na pole „energetycznych pomostów”. Takim jest uwzględnianie energetyki jądrowej. • W oczekiwaniu na upowszechnienie się ekologicznych technologii wytwarzania energii, przy nadziejach na obniżenie jej kosztów intensywne działania podejmuje się w segmencie energii pozyskiwania z rozszczepiania atomów Choć wspomniany sposób produkcji energii jest nieco droższy w porównaniu z konwencjonalnym procesem uzyskiwania energii poprzez spalanie węgla (przy uwzględnieniu kosztów inwestycji), to należy mieć na uwadze, iż technologia jądrowa nie emituje żadnych gazów cieplarnianych. Jednoznaczne sklasyfikowanie energii nuklearnej jako „zielonej energii” do momentu opracowania globalnego systemu zabezpieczania takich odpadów z zachowaniem niemal 100- procentowego bezpieczeństwa jest znacznym nadużyciem. Ograniczenie tych odpadów będzie dopiero możliwe po wdrażaniu projektów związanych z reakcjami z udziałem toru (uran lub pluton inicjowałyby i podtrzymywałyby reakcje rozszczepiania atomów toru). • Najambitniejsze plany w zakresie polityki energetycznej dotyczą największych konsumentów energii. Zaliczyć tu można Stany Zjednoczone, gdzie nie jest wykluczone docelowe podwojenie ilości reaktorów (obecnie 104). Chiny, których zapotrzebowanie na energię systematycznie przekracza wcześniejsze prognozy, do 2020 chcą zwiększyć udział produkcji energii elektrycznej z obecnych 2% do 5% (do ok. 40 GWe). Elektrownie atomowe są niemal koniecznością. Również Europa zmienia nastawienie do energetyki jądrowej w wyniku napięcia politycznego bazującego na kwestiach dostaw gazu z Rosji. 7 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS • Swoją uwagę w kierunku energetyki jądrowej kierują władze krajów Zatoki Perskiej, z których Arabia Saudyjska i ZEA dominują na tym polu. Podyktowane jest to coraz częściej pojawiającym się deficytem energii, który już raz na przestrzeni kwartału dotknął Saudyjczyków, a prognozy konsumpcji energii z ZEA nie pozostawiają złudzeń – nowe inwestycje są niezbędne. Atrakcyjnym kosztowo (ze względu na koszty eksploatacji) wydają się projekty skupione właśnie wokół energetyki jądrowej, choć równie intensywne działania mają miejsce w kontekście siłowni wiatrowych czy kolektorów słonecznych. W styczniu 2009 doszło do podpisania umowy o bilateralnej współpracy w zakresie energetyki na linii USA – ZEA. Istotnie zwiększone zostały szanse na uruchomienie w ZEA pierwszego reaktora do 2013 roku. Krok ten istotnie wpłynie na dywersyfikację dostaw surowców energetycznych, gdyż ZEA opiera obecnie generowanie energii elektrycznej w zasadzie wyłącznie na gazie ziemnym. • Choć Europa Zachodnia dysponuje największą ilością reaktorów, przewiduje się, iż Ameryka Północna czy Azja wyprzedzą ten region w horyzoncie kilku dekad. Skrajny scenariusz zakłada, iż nawet cały kontynent europejski (z uwzględnieniem 71 dodatkowych reaktorów) pozostanie w tyle. Obraz ten wydaje się jeszcze bardziej prawdopodobny, gdy wykluczymy 31 rosyjskich reaktorów. • W efekcie International Energy Agency szacuje, iż na przestrzeni lat 2010 – 2050 rocznie może być włączanych do sieci między 24 a 32 nowych reaktorów. W efekcie w połowie stulecia świat dysponowałby 1.408 – 1.728 reaktorami. Udział energii jądrowej w produkcji elektryczności (proc.) Francja Litwa Słowacja Belgia Ukraina Szwecja Armenia Słowenia Węgry Korea Południowa Bułgaria Czechy Szwajcaria Finlandia Japonia Niemcy Stany Zjednoczone Hiszpania Rosja Wielka Brytania Kanada Rumunia Argentyna RPA Meksyk Holandia Brazylia Indie Pakistan Chiny 76,9 64,4 54,3 54,1 48,1 46,1 43,5 41,6 36,8 35,3 32,1 30,2 30 28,9 27,5 25,9 19,4 17,4 16 15,1 14,7 13 6,2 5,5 4,6 4,1 2,8 2,5 2,3 1,9 8 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Stabilna dynamika wzrostu popytu na uran • Według Energy Watch Group obecny popyt na uran wynosi 67 tys. ton rocznie, z tego 42 tys. ton zapewniane jest przez produkcję. Brakujące 21 tys. ton zapewniają zapasy kumulowane od 1980 roku. Przy założeniu uruchamiania przez najbliższe 4 lata średnio 5 nowych reaktorów, by w następnych latach utrzymać dynamikę 15 i 25 rocznie, na przestrzeni kolejnych 11 lat potrzebne będzie ok. 37 tys. ton uranu. Po 2020 roku roczna konsumpcja roczna może wynieść ok. 106 tys. ton. • Zapotrzebowanie na energię elektryczną jako całość jest pochodną wzrastającej dynamicznie konsumpcji. Ta z kolei wynika z dynamicznego rozwoju krajów Azji i Afryki. Szacuje się, iż bez elektryczności pozostaje ok. 2 miliarda ludzi, ponadto do 2050 całkowita liczba mieszkańców planety przekroczy najprawdopodobniej 9 miliardów. To ogromny potencjał do wzrostu. Nie bez znaczenia jest również potencjalna rewolucja w sektorze motoryzacyjnym – możliwe, iż do 2050 silniki spalinowe będą dotyczyły jedynie samochodów kolekcjonerskich. Zdecydowana większość napędzana będzie silnikami elektrycznymi bądź bazującymi na ogniwach wodorowych. Zapotrzebowanie na energię elektryczną wynikać również będzie z potrzeb produkcji wody zdatnej do spożycia. Tej z uwagi na wspomniany przyrost ludności i dynamiczny wzrost gospodarczy w krajach rozwijających się oraz dotychczasową niegospodarność coraz szybciej ubywa. Obecna technologia odsalania wody morskiej wymaga znacznych ilości energii. Podaż uranu może nie „dogonić” popytu • Klasyfikacja złóż uranu jest dość charakterystyczna i często można napotkać problemy, gdyż wiele instytucji z branży odmiennie podchodzi do tej systematyki. Najpowszechniejszy jest system wprowadzony przez Nuclear Energy Agency oraz International Atomic Energy Agency. Klasyfikacja ta wyróżnia dwa główne typy zasobów: Pierwsza to: „znane zasoby” (known resources) oraz „nieodkryte zasoby” (undiscovered resources). Druga grupa dzieli się z kolei na „prognozowalne zasoby” oraz „spekulacyjne”. • „Znane zasoby” dzielą się na ” Reasonably Assured Resources” (RAR) oraz “Estimated Additional Resources, category1" (EAR I). Można wyróżnić podział wewnątrz każdej z klas względem kosztów wydobycia. Są to przedziały określone poniżej 40 USD/kg, 80 USD/kg oraz 130 USD/kg. Najczęściej złoża określane mianem „RAR poniżej 80 USD/kg” uznawane są za „udowodnione rezerwy” (proved resereves), te same lecz z przedziału 80 USD/kg – 130 USD/kg to „prawdopodobne rezerwy” (probable reserves). • Dotychczas od 1945 roku wyprodukowano około 2,3 milionów ton uranu. Odkryte dostępne zasoby RAR stanowią od 1,9 do 3,3 milionów ton (w zależności od poziomu cen jednostkowego wydobycia). Zasoby EAR stanowią szacunkowo od 0,8 do 1,4 miliona ton. • Przy szacowaniu przyszłej podaży niezbędne jest uwzględnienie zawartości uranu w wydobytym materiale. Kluczowy jest tu wpływ kosztów energii przeznaczonej na wytworzenie tzw. żółtego ciasta (ze względu na charakterystyczny kolor). W obecnych czasach jedynie Kanada ma wystarczające ilości rudy o zawartości uranu powyżej 1%. Szacuje się, iż kraj ten może dysponować 400 tys. ton rudy o zawartości nawet do 20%. 90% światowych zasobów natomiast to rudy o zawartości poniżej 1%, ok. 65% poniżej 0,1%. Kanada oraz Kazachstan dysponują ok. 66% światowych zasobów o jednostkowym koszcie ekstrakcji poniżej 40 9 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS USD/kg. Warto dodać, iż ogromne zasoby uranu Australii (największe na świecie) aż w 90% są rudą o zawartości poniżej 0,06%. Niewiele lepszej jakości są zasoby Kazachstanu, gdzie większość to ruda z zawartością poniżej 0,1%. W przypadku tego ostatniego ma to znaczny wpływ na realizację zapowiedzi stamtąd płynących o zwiększeniu produkcji. • Choć szereg prognoz sugeruje, iż w okolicach 2010 roku podaż surowca wyraźnie wzrośnie, równie wiele analiz podkreśla obawy o wykonalność niektórych projektów. Podstawowym problemem są rosnące koszty operacyjne i dość znaczne opóźnienia. Nie bez znaczenia jest również problem z pozyskaniem finansowania na nowe górnicze projekty. Utrzymujący się kryzys na rynkach kredytowych sprawił, iż wiele projektów inwestycyjnych zostało przesuniętych w czasie bądź anulowanych. • Należy również podkreślić, iż dotychczas rynek uranu był „rynkiem kupujących”, co przy utrzymujących się cenach w pobliżu lub poniżej marginalnych kosztów zniechęcało przedsiębiorstwa branży górniczej. Kanadyjskie Cigar Lake odkryte zostało na początku lat 80-tych. Działania wokół uruchomienia kopalni przyspieszyły w 2000 roku, jednak moment wszczęcia wydobycia z uwagi na techniczne trudności i wypadki został przesunięty na 2011 rok. Skoro Kanadyjczycy (wydobywczy gigant Comeco), którzy mają niezbędne środki i doświadczenie z trudem eksploatują nowe złoża, pod wątpliwość można poddać również deklaracje Kazachów, którzy mają aspiracje do osiągnięcia 30 proc. udziału w rynku do 2011 roku. • Rozpatrując kwestię podaży należy również uwzględnić dotychczas wykorzystane paliwo (zawierające m.in. izotop plutonu 239), które może być, po przeprowadzeniu odpowiednich procesów, ponownie użyte. Choć teoretycznie po każdym cyklu paliwowym nadal znaleźć można cenne izotopy, koszt wynikający ze skomplikowanej technologii odzyskiwania w kolejnych cyklach wyklucza opłacalność przedsięwzięcia. • Źródłem również może być nadmiar w arsenałach atomowych, jednak ze względu na naturę tych źródeł (niechętnie kraje dzielą się informacjami o ilości broni nuklearnej w posiadaniu) oszacowanie ich jest bardzo trudne. Ok. 80 proc. stanowi materiał określany mianem Highly Enriched Uranium (wysoce wzbogacony uran), gdzie zawartość izotopu U-235 dochodzi do 20-80 proc. Pod cywilne zastosowanie w energetyce jest zawartość ta sprowadzana jest do 2-5 proc. Specjaliści jednak wskazują, iż o ile dotychczas ok. 20 tys. ton uranu rocznie pokrywane było z różnego typu zapasów, dynamika ich uszczuplania dorównuje dynamice przyrostu produkcji. Szacunki wskazują, iż po 2015 roku źródła wtórne militarne ulegną istotnemu uszczupleniu. Model popytu i podaży TYS. TON U3O8 2005 2006 2007 2008 2009P 2010P Wydobycie 47 037 44 724 49 441 53 206 60 000 62 500 Rynek wtórny 26 263 26 716 23 521 22 906 23 500 23 500 Podaż razem 73 255 71 440 72 962 76 112 83 500 86 000 Popyt 81 918 82 009 82 689 83 733 87 294 87 792,6 Bilans -8 664 -10 569 -9 727 -7 620 -3 794 -1 793 Cena (USD/lb) 80 90 10 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Podsumowanie Globalny zawirowania gospodarcze odsunęły w przyszłość kulminację energetycznego kryzysu, który bazuje na narastającej nadwyżce popytu na energię elektryczną względem możliwości jej wygenerowania. Z racji szeregu komplikacji (z aspektem kosztowym na czele) i konieczności szybkich i zdecydowanych kroków w zakresie długofalowej polityki energetycznej, projekty bazujące na energetyce jądrowej będą cieszyć się dużą popularnością. W ślad za wysoce dynamiczną ekspansją energetyki jądrowej na świecie istotnie mogą wzrosnąć ceny uranu. Rynek ten bardzo dobrze obrazuje tendencję w branży, co pokazują poziomy cen w ostatnich latach i projekcje na lata kolejne. Energetyka jądrowa ponownie będzie silnie kontrybuowała do światowego rynku energii. To nuklearny renesans. 11 Raport specjalny - Nuklearny renesans NEW WORLD ALTERNATIVE INVESTMENTS Aleje Ujazdowski 41 00-540 Warszawa www.nwai.pl tel.: +48 22 319 57 90 fax: +48 22 319 57 91 e-mail: [email protected] 12 Raport specjalny - Nuklearny renesans
