Parterowy? Piętrowy? A może z poddaszem? Te pytania pojawiają

schemat działania systemu
odkurzania centralnego
Magdalena Gąsowska
16
poniżej:
— aranżację poddasza możemy równiez urozmaicić
świetlikami usytuowanymi nad elementami
wyposażenia, które chcemy szczególnie wyeksponować
— dobrze doświetlone miejsce do pracy na poddaszu
pomoże nam zachować koncentrację i świeżość
umysłu.
© FAKRO
obok:
Okna umieszczone od wschodu we wczesnych godzinach rannych i przedpołudniowych przez cały rok będą dostarczały najwięcej światła, jednak nie spowodują wysokiego
wzrostu temperatury. Korzystnie jest w tej
części poddasza usytuować sypialnię. Na
zachodzie najwięcej światła wpada w godzinach popołudniowych, co podczas gorącego
lata może spowodować znaczne nagrzanie
wnętrza np. pokoju wypoczynkowego. Od
północy okna wpuszczają przez cały dzień
światło stonowane, niezmiennej barwy, które
nie męczy wzroku. Ten fragment poddasza
jest idealnym miejscem na zorganizowanie
pracowni. Południowa strona zapewnia najbardziej intensywne warunki oświetleniowe
przez cały dzień i bez względu na to, jakie
wnętrze tam zaprojektujemy, powinniśmy
pomyśleć o roletach lub żaluzjach ograniczających intensywność wpadających promieni.
Najprostszym i zarazem najtańszym rozwiązaniem jest umieszczenie w ścianach
szczytowych budynku zwykłych okien. Taki
typ okien możemy jednak zastosować jedynie, gdy dach naszego domu jest jedno— lub
dwuspadowy. Nie będzie to już możliwe,
kiedy dach będzie czterospadowy lub wielopołaciowy. Oświetlenie takie zazwyczaj jest
wystarczające, gdy poddasze jest niezbyt
duże i są na nim zaplanowane tylko dwa
pomieszczenia przylegające do ścian szczytowych. Kiedy przestrzeń jest zbyt duża,
a z okien rozciąga się mało atrakcyjny widok,
pozostaje nam skorzystać z innego rozwiązania i zamatować okna w konstrukcji dachu.
Najczęściej w nowym budownictwie w powierzchniach dachowych stosuje się okna
połaciowe zwane też dachowymi. Używa
się ich do doświetlania pomieszczeń w środkowej części domu oraz w domach z dachami czterospadowymi. Okna te posiadają
konstrukcję umożliwiającą montaż w połaci
dachowej odpowiadającej nachyleniu dachu. Dzięki temu wpada przez nie więcej
światła, dlatego mogą być nieco mniejsze
od innych — ich powierzchnia może stanowić 1/8–1/10 powierzchni podłogi. Okna
połaciowe niewiele wystają ponad pokrycie,
a tym samym dobrze wtapiają się w dach,
co często decyduje o ich wyborze przez inwestorów. Równomiernie doświetlają całe
pomieszczenie, są łatwe w montażu i tańsze
© ROTO
© FAKRO
Parterowy? Piętrowy? A może z poddaszem? Te pytania pojawiają się w chwili, gdy
podejmujemy decyzję o budowie domu. Warto już w tym momencie wybiec nieco
w przyszłość i zastanowić się, czy za parę lat w naszym domu nie zacznie robić się
ciasno. Dzieci szybko dorosną, pojawią się wnuki, warto więc, aby każdy miał swój
kąt do zabawy lub wypoczynku. Najlepszym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest
zatem budowa domu z poddaszem.
Zagospodarowanie przestrzeni pod dachem
pozwala zwiększyć powierzchnię mieszkalną
domu o brakujące metry bez konieczności
budowy pełnej, drugiej kondygnacji. Adaptacja poddaszy wiąże się również ze względami
estetycznymi. Niejednokrotnie inwestorzy
wybierają projekty domów ze spadzistymi
dużymi dachami, co automatycznie nakłania
ich do wykorzystania dodatkowej przestrzeni. Poza tym pomieszczenia na poddaszu
mają często wiele uroku. Nierzadko widoczne
elementy więźby dachowej, słupy, skośne
połacie dachu nadają wnętrzom szczególny
klimat i charakter, który może odpowiadać wielu osobom. Adaptacja poddasza niesie ze sobą wiele możliwości różnorodnych
rozwiązań przestrzennych. Strych możemy
przekształcić w pomieszczenie mieszkalne
dodając świetliki, nowe wykończenie ścian
i podłóg oraz projektując schowki w skosach
pod dachem, gdzie jest już tak nisko, że
nie można się wygodnie poruszać. Jedyną
wadą umiejscawiania na poddaszu pomieszczeń typowo mieszkalnych, takich jak np.
sypialnia, jest hałas. W praktyce bowiem
okazuje się, że bębnienie deszczu o dach jest
bardziej irytujące niż romantyczne. Dlatego
też o wiele praktyczniejsze jest lokalizowanie
na poddaszu pomieszczeń zabaw dla dzieci
czy kącika do pracy, miejsca komputerowego
bądź pokoju gościnnego. Musimy jednak pamiętać, że bez względu na to, jakie wnętrze
tam wymyślimy, to o jego funkcjonalności
decydować będą dobry projekt i właściwe
urządzenie.
Niewątpliwie najważniejszym elementem wpływającym na dobre funkcjonowanie
pomieszczeń użytkowych na poddaszu jest
staranne zaplanowanie doświetlenia. W tym
celu należy zastosować wszystkie możliwe
rozwiązania, które maksymalnie pozwolą wykorzystać światło naturalne, światło
sztuczne oraz kolor rozjaśniający wnętrze.
Istnieje kilka sposobów na doświetlenie poddasza za pomocą różnego rodzaju okien. Jednak jeszcze przed ich konkretnym wyborem
należy zastanowić się, jak rozmieścić je na
połaciach dachowych względem kierunków
świata. Intensywność i ilość dostającego się
do środka światła będą miały szczególne znaczenie przy zagospodarowaniu powierzchni
poddasza, a konkretnie przy rozmieszczeniu
poszczególnych wnętrz.
Przeprowadzka na poddasze
KREATOR–PROJEKTY • 1/2008
KREATOR–PROJEKTY • 1/2008
17
Istnieje ogólnie przyjęta reguła, zgodnie z którą nie
Zagospodarowane poddasze może być idealnym miejscem
powinno się ustawiać mebli bezpośrednio pod oknem
do wypoczynku, pracy lub zabawy.
połaciowym. Unikniemy przez to uciążliwego uderzania
głową o skos połaci dachowej przy wstawaniu z łóżka
czy przemieszczaniu się pomiędzy meblami w pozycji
18
KREATOR–PROJEKTY • 1/2008
stanie lub jeśli nasze okna zlokalizowane
są po południowej lub zachodniej stronie,
możemy wówczas regulować ilość dostarczanego światła różnymi przesłonami, np.:
roletami zewnętrznymi i wewnętrznymi,
markizami albo żaluzjami umieszczanymi
zwykle w aluminiowych ramach w świetle
szyby. Warto o nich pomyśleć już przy zakupie okien, ponieważ dzięki temu, że chronią
wnętrze przed przegrzaniem, są niezastąpione. Mamy do wyboru osłony o różnym stopniu ochrony przed słońcem, w rozmaitych
kolorach i o wielu wzorach. Niektóre z nich
mogą być nawet automatycznie otwierane
i zamykane. Wszystko jest tylko kwestią
ceny i zasobności naszego portfela.
Ramy okien dachowych, podobnie jak
zwykłych okien, mogą być wykonane z PCV
lub metodą tradycyjną z drewna. Trwałość
i wytrzymałość obu okien jest podobna.
Okna PCV wzmacniane są rdzeniem stalowym i zabezpieczane od zewnątrz blachą.
Plastik stosowany do wyrobu ram barwiony
jest bezpośrednio w masie. Ramy drewniane
najczęściej wykonuje się z klejonego warstwowo drewna sosnowego, ponieważ drewno
klejone mniej się odkształca. Ramy dostępne
są w różnej kolorystyce (mogą być również
malowane lakierem bezbarwnym). Podobnie
jak w oknach PCV, ramy drewniane od strony
zewnętrznej osłaniane są blachą z aluminium,
miedzi lub tytanocynku, co zabezpiecza je
przed działaniem niekorzystnych warunków
atmosferycznych.
Przy zakupie okien warto również zwrócić
uwagę, czy są one zaopatrzone w nawiewniki
pozwalające na napływ powietrza, nawet
wtedy, gdy okna są zamknięte. Trzeba pamiętać, że na poddaszu, oprócz naturalnej
wentylacji grawitacyjnej, która często jest
mało skuteczna, lub mechanicznej ważną rolę
w wymianie powietrza będą stanowiły nasze
okna. Są one niezbędne, by sprawnie usunąć
z pomieszczeń np. parę wodną, która nie
może przenikać przez paroszczelne powłoki
pokrywające znaczną powierzchnię przegród
zewnętrznych.
Urządzanie przestrzeni pod skosami, która nie przekracza 150 cm wysokości, przysparza wiele trudności. Doskonale spraw-
dzają się tam różnego rodzaju wbudowane
szafki, schowki, głębokie szuflady i półki.
Ponieważ wymiary muszą być odpowiednio
dobrane do rozmieszczonych okien oraz
innych stałych elementów, np. kominów
czy słupków ściany kolankowej, trzeba je
często wykonać na zamówienie, co nieco
podnosi koszty.
Istnieje ogólnie przyjęta reguła, zgodnie
z którą nie powinno się ustawiać mebli
bezpośrednio pod oknem połaciowym. Miejsce to zarezerwowane jest najczęściej na
grzejnik, którego suche i ciepłe powietrze
efektywnie zminimalizuje osiadanie pary
wodnej na powierzchni szyby. Ustawienie
łóżka na poddaszu, szczególnie pod ścianą,
również może przysporzyć trochę trudności.
Aby wygodnie można było usiąść na łóżku,
a podczas rannego wstawania nie uderzyć
się głową o skos, wysokość pomieszczenia
nad połową długości naszego posłania może
być nie mniejsza niż 210 cm. Jeśli ścianka
kolankowa jest niższa niż 150 cm, nie należy
ustawiać łóżka krótszym do niej bokiem.
Przy takim rozwiązaniu konieczne byłoby
spanie „nogami do ściany”. Sprawdzającym
się w takiej sytuacji sposobem jest wstawienie za wezgłowiem lóżka np. stolika na
lampkę nocną lub skrzyni na rzadziej używane rzeczy. Umożliwi nam to wysunięcie
łóżka nieco do przodu i uzyskanie brakujących centymetrów nad głową. Takie samo
rozwiązanie można zastosować stawiając
łóżko bokiem do ściany kolanowej.
Gdy mamy pomysł na wykorzystanie poddasza jako pokoi gościnnych, warto pomyśleć
nad urządzeniem tam również niewielkiej
łazienki. Może być ona bardzo przytulna
i funkcjonalna, pod warunkiem jednak, że
pamiętamy podczas jej planowaniu o niezbędnych proporcjach i wysokościach. Wanna może być umiejscowiona pod skosem
w dwóch trzecich jej długości, co umożliwi
swobodne stanie podczas kąpania. Muszla
klozetowa wymaga wysokości, co najmniej
80–100 cm z tyłu i około 210 cm od przodu. Korzystne jest zaplanowanie nad nią
okna dachowego. Dzięki wnęce w dachu
wokół otworu okiennego zyskamy więcej
przestrzeni.
© FAKRO
© VELUX
niż lukarny. Aby wstawione okna były funkcjonalne i wygodne w użytkowaniu, dolna
ich krawędź powinna być zamontowana na
wysokości 90–110 cm. Ze względu na różny
sposób otwierania, wśród okien połaciowych
możemy wyróżnić:
• obrotowe — z osią obrotu w połowie
wysokości skrzydła;
• uchylne — z osią obrotu w górnej krawędzi ramy;
• uchylno–obrotowe — otwiera się je
albo jak uchylne, albo jak obrotowe po
zwolnieniu zamontowanej blokady;
• rozwieralne — z osią obrotu w bocznej
krawędzi ramy, prawej lub lewej;
• nierozwieralne — bez osi obrotu, okno
takie można jedynie umyć, gdy znajduje
się w sąsiedztwie innych okien otwieralnych.
Lukarny — nieco rzadziej stosowane
— wymagają zaprojektowania specjalnej
konstrukcji dachu. Wykonanie lukarny
jest zdecydowanie bardziej pracochłonne
i kosztowne. Ta nadbudówka z pionowo
osadzonym, typowym oknem jest efektowna
i często uatrakcyjnia bryłę budynku. Jako
jeden z elementów kompozycyjnych powinna być dostosowana do wielkości okien
w elewacji i ich rozmieszczenia. Daje stosunkowo najmniej światła, jednak ze względu
na układ powstających cieni oraz zmienne
oświetlenie, dla niektórych może być zaletą, bo w pomieszczeniu tworzy się dzięki
temu przytulny nastrój. Powierzchnia lukarny powinna stanowić 1/6–1/8 powierzchni podłogi, a wysokość otworu okiennego
120–150 cm. Odpowiednio umiejscowiony parapet należy umieścić na wysokości
85–90 cm nad podłogą.
Łączna powierzchnia okien w jakimkolwiek pomieszczeniu pod skosami nie
powinna przekraczać 10 proc. powierzchni podłogi. Korzystniej jest wstawić kilka
mniejszych okien w różnych miejscach wnętrza niż jedno duże — pozwoli to na lepsze
doświetlenie. Nie możemy jednak przesadzić
również z ich liczbą. Przy dużym nasłonecznieniu, szczególnie podczas upalnego lata,
przebywanie w takim pomieszczeniu może
stać się uciążliwe. Gdy jednak już tak się
© ROTO
© FAKRO
stojącej.
Poddasze jest dobrym pomysłem na
zwiększenie powierzchni mieszkalnej naszego domu, nawet jeśli jego urządzanie
przełożymy na późniejszy termin. Wizja
zaadoptowania poddasza staje się niezwykle
kusząca, ponieważ daje nieograniczone możliwości kreowania nietypowych przestrzeni.
Szeroka gama rozwiązań doświetleniowych
pomieszczeń pod dachem jeszcze bardziej
inspiruje do zaaranżowania ciepłych i przyjaznych wnętrz, w których przebywać może
cała rodzina.
Magdalena Gąsowska
KREATOR–PROJEKTY • 1/2008
19