Dobra praktyka w zintegrowanym zarządzaniu determinantami

Dobra praktyka
w zintegrowanym zarządzaniu
determinantami zdrowia
w miejscu pracy
Prof. dr hab. med. Bogusław Barański
Szkoła Zdrowia Publicznego
Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi
Szacuje się, że około w Regionie Europejskim można by
obniżyć poziom umieralności o około 30% poprzez
znaczną poprawę jakości i zakresu ochrony i promocji
zdrowia w miejscu pracy
(na podstawie Murray Ch. and Lopez A. D. 1996)
The Global Burden of Disease. Vol. 1. Harvard University Press, MA.
W 2000 roku – 27 procent pracujących w krajach
Unii Europejskiej uważało, że praca stwarza
zagrożenie dla ich zdrowia i bezpieczeństwa
Większość z nich wiązała się z pracą, takie dolegliwości jak:
•
•
•
•
bóle kręgosłupa (33%)
stres psychiczny (28%)
ogólne zmęczenie (23%)
bóle mięśni karku i barków (23%)
Liczba niezdolnych do pracy z powodów zdrowotnych
na 1000 pracujących
•
•
•
•
W Polsce – 153 osoby
Na Litwie – 100 osób
W Niemczech – 66 osób
W Szwajcarii – 44 osób
ZUS podkreśla, ze renta z tytułu niezdolności
do pracy nie ma charakteru socjalnej pomocy
dla bezrobotnych
Koszty chorób związanych z pracą w Niemczech w 1998
(źródło: BAuA 2002)
Czynniki środowiska pracy
• Ciężka praca/
Podnoszenie ciężarów (23%)
• Niebezpieczne substancje
• Wibracja
• Uciążliwa pozycja pracy
• Hałas
• Niskie wymagania (9%)
• Niska kontrola (14%)
Bln €
16
14
12
10
8
6
Min. Koszt całk.: 28 mld €
14.9
13.5
11.1
13.4
4
2
Koszty bezpośrednie
Koszty pośrednie
0
Obciążenie fizyczne
Obciążenie psychiczne
Koszty chorób związanych z pracą są to koszty leczenia i niezdolności do pracy pomnożone przez wartość ryzyka przypisanego (attributable risk -AR). AR
określa udział pracy w rozwoju choroby, służąc jako wskaźnik korelacji pomiędzy chorobą, rodzajem zawodowego czynnika szkodliwego i nasileniem tego
czynnika.
Według danych ZUS koszt renty z tytułu
niezdolności do pracy z powodów zdrowotnych
jest większy niż nakłady NFZ
na funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej
w Polsce
Badania Przemysłowej Kasy Ubezpieczeń Zdrowotnych
BKK i Niemieckiej Federacji Obowiązkowych Ubezpieczeń
Wypadkowych i Prewencji (HVBG) ujawniły, że:
• 1 € zainwestowane w zintegrowane zarządzanie zdrowiem
(ZZZ) w przedsiębiorstwie dawało od 2,3 € do 4,9 € dzięki
zmniejszeniu absencji chorobowej
• absencja może się zmniejszyć od 12% do 36 %
• 10 do 15 % osób objętych ZZZ wyzwalało się z nałogu palenia
• system zdrowia publicznego stosując ZZZ w miejscu pracy
może zyskać od 2,3 € do 5,9 € za każde zainwestowane Euro
ENWHP Newsletter • No.3 • September 10th, 2003
European Network for Workplace Health Promotion]
http://www.enwhp.org
Volkswagen AG / Niemcy
Liczba pracowników: 104.000 / lokalizacja: 6 fabryk w Niemczech
Î
Rada Nadzorcza i Wspólna Rada Pracy grupy Volkswagen wydały oficjalne
wytyczne i standardy w sprawie zarządzania zdrowiem
dla wszystkich fabryk VW
Î
Zdrowie na każdym poziomie zarządzania: System zarządzania zdrowiem
jest koordynowany przez Departament Zdrowia, komitety bezpieczeństwa i
zdrowia pracujących oraz „kółka” zdrowia
Î
Wprowadzono system sprawozdawczości nt. zdrowia pracujących:
zawierający m. in. analizę badań lekarskich, badań opinii załogi, dane o
absencji
Î
Wprowadzono wszechstronne uczestnictwo pracowników w zarządzaniu
zdrowiem: „kółka” zdrowia, zarządzanie pomysłami, specjalne seminaria i
warsztaty szkoleniowe oraz sprawdzanie skuteczności w praktyce
Î
Wyniki: zmniejszenie narażenia na czynniki fizyczne, mierzalna poprawa
stanu zdrowia oraz oszczędności finansowe
Urząd Miasta Dortmund
Liczba pracowników: 8.500
Î
Zmiany strukturalne związane z wprowadzaniem zaawansowanych
technologii wymagają umotywowanej, wykwalifikowanej i zdrowej siły
roboczej
Î
Utworzono specjalny systemu zarządzania zdrowiem pracujących w
urzędzie z własnym budżetem i personelem
Î
Działania dwupoziomowe: centralny zespół zarządzania systemem
zdrowia pracujących i działania zdecentralizowane
Î
Systematyczna analiza potrzeb zdrowotnych i uczestnictwa pracowników
w zarządzaniu zdrowiem
Î
Efekty: Zintegrowane Zarządzanie Zdrowiem w miejscu pracy
minimalizuje ryzyka zdrowotne i pomaga w pełni wykorzystać potencjał
twórczy pracowników
Determinanty zdrowia to:
Czynniki osobiste, społeczne, kulturowe,
ekonomiczne, środowiskowe i polityczne, które
wpływają na stan zdrowia indywidualnych osób
lub populacji
Dobra praktyka w zintegrowanym zarządzaniu
zdrowiem w miejscu pracy, a właściwie czynnikami
wpływającymi na zdrowie, to:
Systematyczny proces mający na celu poprawę wyników
przedsiębiorstwa w zakresie oddziaływania na zdrowie,
środowisko, bezpieczeństwo, podtrzymanie zdolności do
pracy i kapitał społeczny.
W proces ten zaangażowani są partnerzy społeczni i eksperci
zarówno z samego przedsiębiorstwa, jak i z organizacji i
instytucji spoza przedsiębiorstwa
Dobra praktyka z zarządzaniu zdrowiem umożliwia
pracodawcom i pracownikom zwiększenie kontroli
nad determinantami ich własnego zdrowia
zależnymi od:
• środowiska pracy (uwarunkowań zawodowych)
• stylu i kultury życia
• społecznych uwarunkowań zdrowia
• wpływu przedsiębiorstwa na środowisko (emisje
zanieczyszczeń, wpływ produktów na zdrowie i środowisko
Przykłady wskaźników
• Oczekiwana długość życia (latach) mieszkańców w wieku
20, 45 i 65 lat
• Częstość choroby niedokrwiennej serca (ICD-10: I20-I25,
chorób układu mięśnio-szkieletowego (M00-M99), chorób
psychicznych (F00-F99) wśród mieszkańców w wieku
produkcyjnym
• Częstość śmiertelnych wypadków zawodowych
• Nowe przypadki trwałej niezdolności do pracy z powodu
złego stanu zdrowia na 100 000 mieszkańców
• Liczba zgonów w populacji w wieku produkcyjnym
(18-65 lat) według przyczyny, płci, zawodu lub sektora
zatrudnienia
Kluczowi partnerzy
w zarządzaniu zdrowiem w miejscu pracy
• Władze rządowe i samorządowe
• Instytucje ubezpieczeniowe i finansowe
• Pracodawcy, pracownicy i ich organizacje
• Organizacje społeczne, pozarządowe
• Służby medycyny pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy,
ochrony środowiska
• Stowarzyszenia zawodowe
• Instytucje naukowe i edukacyjne
System dobrej praktyki
w zarządzaniu zdrowiem w miejscu pracy
•
•
•
•
•
•
•
•
•
deklaracja i zaangażowanie kierownictwa
aktywne uczestnictwo pracowników
wsparcie systemu przez profesjonalistów
ocena potrzeb w zakresie promocji zdrowia i podtrzymywania
zdolności do pracy
identyfikacja zagrożeń zawodowych, ocena ryzyka, informowanie
o ryzyku
plan działania ustalony przez pracodawcę i pracowników
skuteczny system zarządzania
uzgodnione wskaźniki do oceny zmian
roczne raporty i ocena wyników
Cele Narodowego Forum Zdrowia Pracujących
• Wzmocnienie społecznej dyskusji nad rolą przedsiębiorstw i
instytucji publicznych w kształtowaniu zdrowych i
bezpiecznych warunków pracy
• Ocena stanu i uwarunkowań zdrowia oraz potrzeb
zdrowotnych populacji w wieku produkcyjnym w Polsce na tle
sytuacji w krajach Unii Europejskiej
• Ocena skuteczności systemu ochrony i promocji zdrowia oraz
bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy
Cele Narodowego Forum Zdrowia Pracujących (cd.)
• Integrowanie różnych nurtów występujących w ochronie
zdrowia pracujących (medycyna pracy, BHP, ochrona
środowiska, zarządzanie personelem)
• Opracowanie wskazań dla rozwoju sektora usług w zakresie
ochrony zdrowia i podtrzymywania zdolności do pracy
• Upowszechnienie przykładów dobrej praktyki w zarządzaniu
determinantami zdrowia w przedsiębiorstwach i instytucjach
publicznych
• Przygotowanie wniosków i rekomendacji dla wielosektorowej
strategii umacniania zdrowia populacji w wieku produkcyjnym
w Polsce