Recenzja prof. Z. Pawelski

Prof.zw. dr hab. inŻ.ZbigniewPawelski
Po|itechnika
ŁÓdzka
KatedraPojazdowi PodstawBudowyMaszyn
SEKRETARIAT DZIEKANA W.M.
Wpłynęłodnia .tł./..k5,,..,!
RECENZJA
pracydoktorskiejmgr inz. GrzegorzaTomaszaMotrycza
pt.,Ąnalizastateczności
i kierowalności
transportera
opancerzonegow wybranych
stanachawaryjnychna podstawiewynikÓwbada eksperymentalnych''
opinię opracowanow odpowiedzina prośbę
DziekanaWydziałuMechanicznego
PolitechnikiGdarlskiej,prof.dr hab. inż.Jana Stąsieka,wyrażonąw piśmiez dnia
24.06.2015r. Podstawąopracowaniaopiniijest praca doktorskapzesłana wraz ze
zleceniem.
Na wstępie do niniejszejrecenzji pragnę potwierdzić,Że recenzowanapraca
doktorskajest odrębnymopracowaniem
w porÓwnaniudo monografiipt. ,,Badania
eksperymentalnei symulacyjnedynamiki pojazdu wieloosiowegow warunkach
uszkodzeniaogumienia'',WydawnictwoPo|itechnikiKrakowskiej,KrakÓw 2012.
Monografiata powstaław ramachprojekturozwojowegonr o R00008312,,Badania
po eksplozyjnym
zachowaniaslę transportera
wojskowego
uszkodzeniuogumieniaw
celu oceny jego możliwościruchomych oraz W aspekcie zapewnienia
bezpiecze stwa załogi''.Byłto projektzespołowypracownikÓwnaukowychtakich
uczelnijak: PolitechnikaKrakowska,Gda ska, Warszawska,WAT, WITPIS oraz
zakładuWZM SiemianowiceŚląskie. WŚrÓd wykonawcÓwbyli rÓwnieżpromotori
doktorantniniejszej pracy doktorskiej.Jako recenzent wydawniczywymienionej
monografiipoddałemszczegÓłowejanalizie obydwie publikacjei nie zna|azłem
powtÓrze , pomimo opisu tych samych bada eksperymenta|nych.
Zawarte W
się.
obydwupracachinformacjewzajemnieuzupełniają
W
DoktorantbardzowyraŹnieokreślił
swÓj udział pracachzespołu,przy omawianiu
ko|ejnych rozdziałÓw i wynikÓw z bada . W mojej ocenie udział ten jest
jako odrębnapracadoktorska.
wystarczający
do przedstawienia
Tematykępracy doktorskiejmgr inż.Grzegoza Motryczauważamza waŻnąze
i
względowutylltarnychi naukowych,bowiemana|izai badanladynamikiwzdłużnej
poprzecznej pojazdu W warunkach obciąze awaryjnych po eksplozyjnym
uszkodzeniu ogumienia, wybiegają znacząco poza typowy zakres bada
samochodÓw. Przygotowanyplan i zakres bada , zgromadzonado tych zadafl
wynlkÓw,to wymierne
aparatura,ktÓra pozwoliłana uzyskaniedużejpowtarzalności
efekty naukowe, utylitarnei dydaktyczneopinlowanejpracy, ktÓre zostały jui
wdrożonem.in. W procesieszkoleniakierowcÓwtransporterÓwopancerzonychW
WojskovuychZakładachw S iemianowicachŚ ląskich
Cel i teza pracy zostaty sformułowaneprzez Autora W rozdzia|eczwartym.W
najkrÓtszejformiemożna je pzedstawiÓnastępująco:
Celem pracybyło:
o
Zbadanie za pośrednictwem
bada drogowychi stanowiskowychwspołpracy
kołaz podłożem
w stanachawaryjnychtj. w wynikuuszkodzeniaopony przezi
przebicie,przestrzelenie,
rozerwanie,jazdana wkładceRun F|at.
O Wykazanie,Że uszkodzenieopony nie spowodujezagrożeniadla załogi przy
poruszaniusię z odpowiednią
prędkoŚcią.
o Zdefiniowanie,,bezpiecznych''
wartości
kierowa|noŚÓi stateczność
określających
pojazduporuszającego
się z uszkodzonąoponą.
Teza pracy,choÓ nie zostaławyrażniewymieniona,
w zasadzieograniczasię do
stwierdzenlao moż|iwoŚciopracowaniametody badawczej dynamlki wzdłużnej
pojazdu,pozwa|ającejzdefiniowaÓi wyznaczyćpodstawowewielkościfizyczne z
zakresu statecznościi kierowalnoŚci, określającebezpieczer1stwozałogi W
uszkodzonymtransporterze.
Zakres pracydoktorskiejobejmuje:
. WymaganiastawianezawieszeniompojazdÓw,W szczegÓlnoŚci transportera
kołowego
oraz krÓtkiprzeglądkonstrukcji.
o Podstawy teoretyczneukładukierowniczegojako podstawa analizy ruchu
krzywoliniowego.
o Testy bada drogowychdla oceny statecznoŚcii kierowa|ności
samochodÓww
przez
WojskowąAgencjęStandaryzacjiPaktu
ujęciunorm lso oraz zalecane
UdziałDoktorantaw pracachbadawczychdotyczących
Połnocno-At|antyckiego.
pojazdowwojskowychoraz kierowanieprojektem
kierowaIności
i stateczności
i kierowalności
pt. ,Ąnaliza metod(|So, GosT) oceny parametrÓwstateczności
procedury
propozyĄa
03.160W do
AVTP
aktualizacji
wozÓw opancerzonych
podstawęwyborutematui realizacjipracy.
KomitetuNATo'', stanowiły
o Badania stanowiskowe.rozkładumasy na poszczegÓlne koła,Wyznaczanie
pojazdu oraz Wznaczanie kinematykiukładukierowniczego
Środka ciężkości
przeprowadzone
pojazdu,
W laboratoriumWojskowegolnstytutuTechnlkl
koł
Pancerneji Samochodowej.
o Badania poligonowena lotnisku W Białej Podlaskiej, gdzie zrea|izowano
wszystkieprzewldzianetestydla transporterasprawnegooraz z uszkodzonym
jezdnym.W ramachbada wykonano:
układem
. Test usta|onejjazdy po okręgu metodą,,ustalonejkierownicy'',W obydwu
kierunkachjazdy:w lewo i w prawo.Pojazdsprawnywykazałniesymetryczną
W prawo- neutra|ną.
w |ewo- podsterowną,
kierowalności:
charakterystykę
Pomimo tego kierowca nie odczułtych zmian, gdyż wartoŚci momentu
obrotowegona kole kierownicyzawieratysię w przedziale1 - 5 Nm.
- Test pojedynczej zmiany pasa ruchu,gdzie okazałosię, Że pzy tej samej
wartościkąta obrotu kierownicy6rr=1500prędkośćodchylenia pojazdu z
niższaniżdla pojazdusprawnego.
uszkodzonąoponąjesto ok. 30o/o
- Test podwojnejzmianypasa ruchuz prędkoŚcią40 km/hwykazał,Że wartości
prędkoŚciodchy|aniaczy kątaobrotukierownicąza|eżąty|kood umiejętności
kierującego.
- wynirl użyskanepodczasbada wykazaĘ przydatność
tych testÓw odnośnie
Testyte mogąposłuiyćrÓwnieżw
transporterÓw.
kierowatnoŚcii stateczności
badaniachmającychna cetuokreŚ|ićodczuciakierowcyWtakichtazachjazdy.
na nieczynnym
o Badaniatransporteraprzywybuchuładunku|ED zrea|izowano
zjawiskoeksplozji
lotniskuwojskowymw Redzlkowie.W ruchuprostoliniowym
i dalsze
poprzecznego
W niewlelkim stopniu wptywałona kąt przechyłu
poruszanie pojazdem było możliwe. W ruchu krzywo|iniowym
, przY
eksplozyjnymuszkodzeniuprawychkołli!l osi kierowanejkierowcareagował
reakcjęobronnąwykonującobrot kierownicyo 2500,wartoŚćprzyspieszenla
poprzecznegoosiągała4 m/s2 a kąt przechyłuspowodowanybył zmianą
promieniadynamicznegokoła.Uszkodzeniaoponywystępujące
podczas prob
tylkow niewie|kim
stopniuwptywaty
na technikękierowaniapojazdem.
. Badaniastanowiskowe
ogumieniaz wkładkąRun Flat,wykonaneW szerokim
zakresie zmian clśnienia,
na stanowiskuW Katedrze KonstrukcjiMaszyn i
PojazdowPolltechnikiGdariskiej,pozwolityokreśliÓzmiany oporÓw toczenia
koła oraz rozkładytemperaturyna powierzchnizewnętrznejopony. Zmiana
oporÓw toczenia skutkuje wzrostem temperatury rozszczelnionej opony
doprowadzającdo jej zniszczeniaprzy dłuższym
okresiejazdy, natomiastnie
wptywana wzrost momentuobrotowegona kole kierownicy,ze względu na
Wzmocnienie
w układzie
wspomagania.
Zakres pracy, przedstawionyW skrÓcie powyżej,W mojej ocenie spełnia
Wymaganiastawianepracomdoktorskim.
NależypodkreŚ|iÓpraktycznąprzydatnośÓ
jako instrukcjeniezbędnychdziata , jakie
wykonanychprac, ktÓre mogą posłużyć
należywykonaćp:zytakichbadaniach.
Realizacjaedytorskapracy w wielu miejscachbudzi wątp|iwości
i zastrzeżenia.
Przede wszystkimtrzy pierwszerozdziatysą zbytniorozbudowane.Zajmująok. 50
stroni koticząsię stwierdzeniami,
cytuję:
. Na podstawie przeprowadzonejanalizy można stwierdzić,iŻ rozwiązaniem
konstrukcyjnym,ktÓre jest bliskie spełnieniawszystkich wymaga jest
zawieszeniewlelowahaczowe.
To właŚnieten typ zawiesze dominujeobecnie
w konstrukcjiTransporterÓwopancerzonychnowejgeneracji.Z tego względu
zdecydowanosię do bada wykorzystaÓobiektz takimzawieszeniem.Str. 20
podsumowanie rozdziału
2.
jest na badaniaeksperymentalne
o Praca niniejszauklerunkowana
kierowalnoŚci
i stateczności ruchu pojazdow specjalnych. Przykładowe rozwaŻania
teoretycznemają na celu jedynieomÓwienieogÓlnych podstawteoretycznych
ruchu krzywoliniowego
W aspekcie ułożeniaplanu i zakresu bada . Str.35
podsumowanierozdziału
3.2.
o Do najczęŚciej wykorzystywanychmetod przedstawionychW literaturze
pojazdumożemyza|iczyć.
i stateczność
naukowejokreŚ|ającychkierowa|noŚć
jazdy
przytrzymywanej
po okręgu metodą
kierownicy,proba
probę ustalonej
podwojnejzmiany pasa ruchu,prÓba pojedynczejzmlany pasa ruchu. Dwie
pierwszesą zalecane przezWojskowąAgencjęStandaryzacjiPaktu PÓłnocno.
3
rozdziału
Atlantyckiego.
Str.51podsumowanie
Wszystkieprzytoczonepublikacjeodnosząsię do pojazdowsprawnycha brak
jest ana|izz zakresu stateczności
pojazdowz uszkodzonymi
i kierowalności
podjęcia
się tego tematu jako pracy
kołami.To skłoniłoDoktorantado
badawczej.Str.55.
badaniom.
o Wniosek5 jest zbyt ogÓlnya wniosek6 zaprzeczaprzeprowadzonym
o Wniosek11 nie wynikabezpośrednio
zpracy doktorskiej.
Układ treŚci i opracowanieredakcyjnew pozostatychrozdziałachnie budzą
większych zastzeże . Swoje uwagi łącznie z tzw. ,,literÓwkami''przekazałem
bezpoŚrednio doktorantowi.
Dorobek uty|itarnypracy jest bardzo wartoŚciowy, bowiem przedstawiono
metodykępostępowaniaprzy badanlachstatecznoŚcii kierowalności
transporteraw
stanach awaryjnychpo eksplozjiładunkuwybuchowego.opracowane proceduryi
okreŚloneWarunkibadar1poligonowych
i |aboratoryjnych
wspÓłpracykołaz podłożem,
Św|adcząo przemyŚlaneji uporządkowanej
wiedzyWtymzakresie.
Na wyraŹne podkreślenie
zasługujefakt, Że W rozprawiedoktorskiejmgr inż.
Grzegorza Motrycza zaobserwowaćmożnadobre przygotowaniedo prowadzenia
bada eksperymentalnych.
Stopie roauiązaniazagadnieniaw tym ujęciutematui
pracy
pełni.
celu
zrea|izowanow
Reasumując,wyrażamopinię,że dysertacjamgr ini. GrzegorzaMotryczaspełnia
wymagania,jakle stawia obowiązującaUstawa o pracach doktorskich(Ustawa o
stopniachnaukowychi tytulenaukowymoraz o stopniachi tytulew zakresie sztuki z
dnia 14 marca 2003roku)i możebyćdopuszczonado publicznejobrony.