więcej

MINIMALNA INTERWENCJA ANTYTYTONIOWA
To rodzaj porady udzielonej przez lekarza pacjentowi palącemu tytoń. Jej celem
jest ustalenie w ciągu krótkiego czasu (stąd termin "minimalna"), czy pacjent
pali tytoń i, jeśli istnieje taka potrzeba, pomoc w wyborze właściwej metody
rzucenia nałogu. Termin "minimalna interwencja antytytoniowa" (MIA) bierze
się również stąd, że zarówno lekarz, jak i pacjent ponoszą minimalne koszty
związane z taką poradą - właściwie nie tracą nic poza poświęceniem chwili
czasu...
Umiejętność MIA jest przydatna dla wszystkich lekarzy, także rodzinnych. Ci
ostatni mają nawet pewną "przewagę" nad kolegami specjalistami, ponieważ
trafiają do nich pacjenci nie tylko z problemami zdrowotnymi (spowodowanymi
m.in. paleniem papierosów), ale także osoby zdrowe. Lekarze rodzinni mają
więc ogromną szansę wczesnego wychwycenia palaczy nie mających jeszcze
żadnych objawów choroby odtytoniowej i nie zdających sobie sprawy z
konsekwencji tego nałogu.
Na czym polega MIA? Jej strukturę określa się mianem "Reguły czterech P":
Pytaj, Poradź, Pomóż, Pamiętaj.

Reguła I - Pytaj - przypomina lekarzowi, aby przy każdej okazji/wizycie
pacjenta pytał go, czy pali tytoń. W przypadku odpowiedzi twierdzącej
powinien zapytać o liczbę wypalanych dziennie papierosów, czas trwania
nałogu i o motywację do zerwania z nim.

Reguła II - Poradź - przypomina, aby przy okazji każdego kontaktu z
palącym pacjentem doradzał mu zaprzestanie palenia.

Reguła III - Pomóż - polega na doradzeniu pacjentowi właściwej terapii
odwykowej.

Reguła IV - Pamiętaj - przypomina, aby przy każdej kolejnej wizycie
pytał pacjenta o jego stosunek do palenia.
Do "Reguły czterech P" Amerykańskie Towarzystwo Medyczne dodaje jeszcze
jedną :

O (Oceń), która polega na ocenie przez lekarza gotowości pacjenta do
podjęcia próby rzucenia nałogu.
Pojęcie MIA wprowadził w naszym kraju prof. W. Zatoński, kierownik Zakładu
Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii - Instytutu im. M.
Skłodowskiej-Curie w Warszawie. On też zaproponował Kolegium Lekarzy
Rodzinnych w Polsce cykl szkoleń z dziedziny rozwiązywania problemów
wynikających z palenia papierosów, w tym również nt. MIA. W całym kraju
odbyły się już takie szkolenia dla nauczycieli rezydentów medycyny rodzinnej
oraz dla samych lekarzy rodzinnych. Wzięło w nich udział ponad 500 osób. Ich
celem jest włączenie polskich lekarzy rodzinnych do akcji mającej prowadzić do
beznikotynowego stylu życia społeczeństwa polskiego poprzez ograniczenie
nałogu palenia papierosów wśród populacji ich pacjentów.
Mimo początkowego sceptycyzmu lekarzy rodzinnych, dotyczącego szkoleń z
zakresu MIA, ostatnio coraz chętniej uczestniczą oni w kursach z tej dziedziny.
Trudno się dziwić. Choroby odtytoniowe kosztują, a ponadto w latach 90.
umieralność z powodu chorób tytoniozależnych u mężczyzn w średnim wieku
zwiększyła się w Polsce 3-krotnie, a u kobiet 9-krotnie. Palenie papierosów
powoduje blisko połowę przedwczesnych zgonów Polaków w wieku średnim.
Jaka jest skuteczność MIA? Podobna do skuteczności nikotynowej terapii
zastępczej, nieco mniejsza niż stosowanie bupropionu, ale za to aż o 50%
wyższa od interwencji behawioralnej i psychologicznej. Zgodnie z regułą I i IV
minimalną interwencję antytytoniową trzeba powtarzać, bo informację o tym, że
trzeba przestać palić papierosy, pacjent może po prostu... zapomnieć lub
zignorować. Wyliczono wszak, że po 10 minutach od konsultacji pacjentowi
"ucieka" 50% informacji, przekazanych mu przez lekarza, a po 8 godzinach - aż
95%!
I pamiętajmy jeszcze o jednym. Lekarze mogą (i powinni) stosować MIA nie
tylko w stosunku do pacjentów, ale także wobec swojej rodziny, przyjaciół i
znajomych. Profesjonalnych działań o charakterze promocji zdrowia i
profilaktyki nigdy bowiem za wiele!
Artykuł pochodzi z tygodnika "Służba Zdrowia" nr 32-35/2001