Uwagi ogólne Wyniki doświadczeń

Owies
Uwagi ogólne
W 2012 roku w województwie warmińsko-mazurskim założono dwa doświadczenia z owsem:
w ZDOO Rychliki i SDOO Wrócikowo. W bieżącym roku opracowanie zostało wzbogacone o dane
z doświadczenia w ZDOO Marianowo, z sąsiedniego województwa podlaskiego, w celu poszerzenia
informacji o badanych odmianach.
W ZDOO Rychliki badano wszystkie odmiany, które w 2012 roku znajdowały się
w krajowym rejestrze, z wyjątkiem szczególnie zalecanych do uprawy na tereny górskie.
W doświadczeniu przeprowadzonym we Wrócikowie uczestniczyło 9 odmian (w tym dwie
nieoplewione – Siwek i Nagus) wybrane przez Wojewódzki Zespół PDOiR. Podkreślić należy, że
formy nieoplewione cechuje mały udział włókna w plonie oraz większa zawartość białka i tłuszczu.
W krajowym rejestrze znajduje się obecnie 30 odmian, w tym 4 zalecane do uprawy górskiej.
Celem badań było sprawdzenie wartości gospodarczej odmian w naszych warunkach
siedliskowych. Były to doświadczenia proste, bez ochrony fungicydowej, bez zastosowania regulatora
wzrostu i dodatkowego nawożenia azotem. Owies spełnia ważną rolę fitosanitarną w gospodarstwach
o dużym udziale zbóż w płodozmianie (dobrze znosi uprawę po zbożach, a także sam jest dobrym
przedplonem dla innych zbóż).
W 2012 roku na LZO do uprawy na obszarze naszego województwa zalecano 6 odmian owsa:
Krezus, Furman, Pogon, Zuch, Bingo i owies nagi Siwek. Na LZO w 2012 roku wpisano odmianę
Siwek.
Wyniki doświadczeń
Średni plon ziarna badanych odmian w 2012 roku był wysoki i wyniósł 79,8 dt/ha.
Plonowanie owsa było wyższe niż w roku ubiegłym (tabela 3). Z odmian badanych przez trzy lata
najlepsze wyniki w plonowaniu za wielolecie uzyskał Krezus. Za okres dwóch lat najlepszy wynik
uzyskały Haker i Zuch. W ostatnim roku wyższym plonowaniem wyróżniły się również: Krezus,
Bingo oraz Haker (tabela 5). W stacjach plonowanie poszczególnych odmian było zróżnicowane.
We Wrócikowie najwyższe plony uzyskały: Pogon, Bingo oraz Haker, w Rychlikach Krezus, Arden
i Haker natomiast w Marianowie na czoło wysunęła się odmiana Bingo oraz Haker. Z odmian nagich
najwyżej plonował Siwek (tabela 4).
W minionym sezonie wystąpiło niewielkie nasilenie chorób owsa. Objawy porażenia rdzą
wieńcową zaobserwowano w Marianowie i we Wrócikowie. Helmintosporioza wystąpiła nieznacznie
tylko we Wrócikowie. Rdzą wieńcową szczególnie porażone były: Furman, Pogon, Zuch, Siwek
i Nagus. Zwiększoną odporność wykazał w tym kierunku Krezus. Większą podatność na porażenie
helmintosporiozą w ostatnim roku wykazał Krezus, a dużą odpornością wyróżniły się odmiany:
Furman, Pogon oraz Siwek (tabela 6).
W minionym sezonie wskutek wysokich opadów deszczu w lipcu i sierpniu wystąpiło znaczne
wylegnięcie większości odmian owsa. W fazie dojrzałości mlecznej dość silne wyleganie roślin
wystąpiło w Rychlikach, natomiast przed zbiorem pogłębiło się we wszystkich miejscowościach.
Najsilniej wyległy oplewione odmiany Arden, Haker i nieoplewione Siwek i Nagus. W najmniejszym
stopniu wyległy Krezus i Bingo.
W regionie średnia masa tysiąca ziaren (MTZ) wszystkich badanych odmian była niższa
w stosunku do ostatniego trzylecia. Wyższą MTZ w 2012 roku wyróżniły się Haker i Furman
(tabela 7).
Tabela 1.
Owies. Odmiany badane. Rok zbioru: 2012
Lp.
Odmiana
Kod kraju
pochodzenia
Rok wpisania do
Krajowego
Rejestru Odmian
w Polsce*
Rok
włączenia
do LZO
Hodowca
(jednostka prowadząca hodowlę zachowawczą lub dla odmian
zagranicznych krajowy przedstawiciel)
odmiany nizinne oplewione
1.
Krezus
PL
2005
2007
Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o. Grupa IHAR ul. Główna 20; PL- 99-307
Strzelce
2.
Furman
PL
2006
2008
DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. Choryń 27; PL- 64-000 Kościan
3.
Pogon
DE
2007
2010
Saaten-Union Polska sp. z o.o. ul. Straszewska 70; PL- 62-100 Wągrowiec
4.
Zuch
PL
2008
2010
DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. Choryń 27; PL- 64-000 Kościan
5.
Bingo
PL
2009
2011
Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o. Grupa IHAR ul. Główna 20; PL- 99307 Strzelce
6.
Arden
PL
2010
DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. Choryń 27; PL- 64-000 Kościan
7.
Haker
PL
2010
Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o. Grupa IHAR ul. Główna 20; PL-99307 Strzelce
odmiany nizinne nieoplewione
8.
Siwek
PL
2010
9.
Nagus
PL
2011
*- według "Listy odmian roślin rolniczych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce”`
2012
Małopolska Hodowla Roślin- HBP sp. z o.o. ul. Zbożowa 4; PL- 30-002
Kraków
DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. Choryń 27; PL- 64-000 Kościan
Tabela 2.
Owies. Warunki polowe doświadczeń. Rok zbioru: 2012
SDOO Wrócikowo
pow. Olsztyn
ZDOO Rychliki
pow. Elbląg
ZDOO Marianowo
woj. podlaskie
żytni dobry
pszenny dobry
żytni dobry
Klasa bonitacji gleby
IVa
III b
IVb
pH gleby w KCl
7,01
5,25
6,4
Przedplon
bobik
groch siewny
ziemniaki
Data siewu
12.04.12
28.03.12
02.04.12
450
450
450
19.08.12
23.08.12
19.08.12
Miejscowość
Kompleks rolniczej przydatności gleby
Obsada nasion (szt./m2)
Data zbioru
Nawożenie mineralne
N
(kg/ha)
70
70
90
P2O5
(kg/ha)
30
80
40
K2O
(kg/ha)
50
100
60
Środki ochrony roślin
Zaprawa nasienna (nazwa)
Herbicyd (nazwa, dawka/ha)
Insektycyd (nazwa, dawka/ha)
Funaben Plus 02 WS Funaben Plus 02 WS
Sarfun T 65 DS
Chwastox Turbo
Granstar 75 WG
Granstar 75 WG
340 SL (2 l)
(25 g)
(25 g)
Pirimor 500 WG
(0,5kg)
Fastac 100 EC
Sumi Alpha 050 EC
(0,12 l)
(0,25 l)
Fastac 100 EC
(0,12 l)
Tabela 3.
Owies. Wyniki ogólne doświadczeń. Rok zbioru: 2012
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Wyszczególnienie
Rychliki
Marianowo
13.06.
30.07.
15.06.
23.07.
103
8,3
6,1
Wysokość roślin (cm)
118
Wyleganie roślin w fazie dojrzałości mlecznej (skala 9)
7,8
4,8
08.06.
28.07.
107
4,6
2,6
Wilgotność ziarna podczas zbioru (%)
6,6
9
9
9
8,6
32,9
13,6
9
9
9
9
9
34,8
10,7
7,2
9
9
9
9
35,3
16,1
Plon ziarna (przy wilgotności 14%) (dt/ha)
72,9
90,1
76,5
Termin wiechowania (data)
Termin dojrzałości woskowej (data)
Wyleganie roślin przed zbiorem (skala 9°)
Porażenie przez choroby (skala 9°):
-rdza wieńcowa
-rdza źdźbłowa
-mączniak prawdziwy
-septorioza liści
7.
8.
9.
Wrócikowo
-helmintosporioza
Masa 1000 ziaren (przy wilgotności 14%) (g)
Wyniki średnie ze wszystkich badanych odmian
Skala 9°: 9 – oznacza stan najkorzystniejszy, 1 – oznacza stan najmniej korzystny
Tabela 4.
Owies. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru: 2012
przy wilgotności ziarna 14%
Lp.
Poziom a1
Odmiana
Wzorzec (dt/ha)
Wrócikowo
Rychliki
Marianowo
78,2
97,3
83,4
odmiany nizinne oplewione
1.
Krezus w
101
105
98
2.
Furman
97
100
97
3.
Pogon
104
100
96
4.
Zuch w
98
97
100
101
99
102
w
5.
Bingo
6.
Arden
95
106
98
7.
Haker
100
109
103
odmiany nizinne nieoplewione
w
8.
Siwek
77
72
75
9.
Nagus
67
75
74
- odmiany wchodzące w skład wzorca w 2012 roku
Tabela 5.
Owies. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2012, 2011, 2010
przy wilgotności ziarna 14%
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
Barwa
łuski
Wzorzec (dt/ha)
Lata
2012
2011
2010
2011-2012
2010-2012
86,2
75,9
74,5
81,1
78,9
odmiany nizinne oplewione
1.
Krezus w
3
żółta
101
101
104
101
102
2.
Furman
3
żółta
98
101
92
99
97
3.
Pogon
3
żółta
99
99
97
99
99
4.
Zuch w
3
żółta
98
102
97
100
99
5.
Bingo w
3
żółta
101
97
99
99
99
6.
Arden
3
żółta
100
98
99
99
99
7.
Haker
3
żółta
104
100
88
102
97
odmiany nizinne nieoplewione
8.
Siwek
3
75
79
69
77
74
9.
Nagus
2
72
77
-
74
-
2
2
2
4
6
Liczba doświadczeń
w
- wzorzec w 2012 – w 2011 i 2010 roku - Krezus, Zuch, Bingo
Tabela 6.
Owies. Porażenie odmian przez ważniejsze choroby (odchylenia od wzorca). Lata zbioru: 2012, 2010 2012
Lp.
Odmiana
Helmintosporioza
Rdza wieńcowa
Liczba
lat
badań
2012
2010-2012
2012
2010-2012
7,3
7,5
8,4
8,2
Wzorzec (skala 9º)
odmiany nizinne oplewione
1.
Krezus
2.
3.
w
3
0,6
0,3
-0,2
-0,3
Furman
3
-0,7
-0,8
0,6
0,4
Pogon
3
-1,2
-0,8
0,3
-0,6
3
-0,5
-0,3
0,1
0,2
w
4.
Zuch
5.
Bingo w
3
0,0
0,1
0,1
0,1
6.
Arden
3
0,2
0,0
0,1
0,3
7.
Haker
3
0,3
0,4
0,1
0,3
-1,3
-1,1
0,3
0,5
-0,8
-
0,1
-
2
4
1
3
odmiany nizinne nieoplewione
8.
Siwek
9.
Nagus
3
2
Liczba doświadczeń
Wyniki pochodzą jedynie z doświadczeń, w których wystąpiło dane zjawisko; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą
w
- wzorzec w 2011- ;2010 i 2009 roku- Krezus, Zuch, Bingo
Tabela 7.
Owies. Ważniejsze właściwości rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca).
Lata zbioru: 2012, 2010 - 2012
Wyleganie (skala 9o)
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
Wzorzec (skala 9º)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Krezus w
Furman
Pogon
Zuch w
Bingo w
Arden
Haker
Wysokość
Masa 1000 Udział łuski
w fazie doj.
roślin
(cm)
ziaren (g)
(%)
przed zbiorem
mlecznej
201020102010201020102012
2012
2012
2012
2012
2012
2012
2012
2012
2012
7,5
6,3
5,3
5,0
110
odmiany nizinne oplewione
114
36,8
36,7
23,4
24,4
3
-0,3
0,1
0,3
0,2
-5
-4
-1,8
-1,8
1,4
1,9
3
-0,1
-0,4
-0,6
-0,6
-1
-2
-1,5
-1,6
2,6
4,6
3
-0,4
-0,5
-0,6
-0,5
-7
-4
1,8
2,4
1,7
0,7
3
0,0
-0,1
-0,4
-0,3
4
4
-2,9
-2,5
0,8
1,1
3
0,3
0,1
0,1
0,2
1
0
4,8
4,4
-2,1
-3,0
3
-1,3
-0,4
-1,1
-0,5
5
2
-1,0
-3,0
-0,5
0,7
3
-1,3
-0,3
-1,0
-0,9
5
3
-1,0
-2,2
2,2
0,6
odmiany nizinne nieoplewione
8.
9.
Siwek
Nagus
Liczba doświadczeń
3
2
-0,8
-0,2
-2,0
-0,6
-7
-6
-9,5
-11,8
-21,2
-22,8
-1,2
-
-2,1
-
1
-
-10,9
-
-22,7
-
3
5
3
7
3
7
3
7
3
7
Wyleganie: wyniki pochodzą jedynie z doświadczeń, w których wystąpiło dane zjawisko; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą
w
- wzorzec w 2012- ;2011i 2010 roku- Krezus, Zuch, Bing