D - Sąd Okręgowy w Lublinie

Sygn. akt VIII U 2011/14
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lipca 2015 roku.
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie: Przewodnicząca: Sędzia S.O. Dorota Stańczyk
Protokolant: p.o. prot. sąd. Joanna Zdunek
po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 roku w Lublinie
sprawy z wniosku K. Ż.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.
o prawo do emerytury
na skutek odwołania K. Ż.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B.
z dnia 17 września 2014 roku znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala wnioskodawcy K. Ż. prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia
2014 roku.
Sygn. akt 2011/14
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 września 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił K. Ż. prawa do emerytury na
podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników
zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż
na dzień 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 - letni okres pracy w szczególnych warunkach
wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a jedynie uznano okres
9 lat,11 miesięcy i 17 dni. Tym samym wnioskodawca nie spełnił, w ocenie organu rentowego, łącznie wszystkich
warunków wynikających z art. 184 ustawy emerytalnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił, jako pracy w
szczególnych warunkach okresu od 20 sierpnia 1975 r. do 15 maja 1981 r. z tytułu zatrudnienia w Zakładzie (...) w Z.,
ponieważ istnieją rozbieżności pomiędzy zajmowanym stanowiskiem pracy wskazanym w świadectwie wykonywania
prac w szczególnych warunkach z dnia 13 sierpnia 2014 r., tj. „funkcjonariusz pożarnictwa” a stanowiskiem pracy
wskazanym w świadectwie pracy z dnia 15 kwietnia 2002 r., tj. „pomocnik przodownika roty” (decyzja k. 27 a.e.).
W dniu 25 września 2014 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca K. Ż.. Z jego treści
wynika, że domaga się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku, przy
uwzględnieniu pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest w stanie przedłożyć świadectwa
pracy, ponieważ zakład został zlikwidowany. Pracował wykonując czynności przodownika roty, co odpowiada
stanowisku funkcjonariusza pożarnictwa, wykonując bezpośrednio prace, przy gaszeniu pożaru, ratowaniu mienia i
zabezpieczaniu przed dalszym rozprzestrzenianiem się ognia (odwołanie k. 2 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 29 października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych domagał się jego
oddalenia, podnosząc argumenty leżące u podstaw zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie k. 3-3v a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:
K. Ż., urodzony (...), w dniu 28 sierpnia 2014 r. złożył wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym (wniosek
k. 1-7v a.e.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wnioskodawcy staż ubezpieczeniowy w łącznym wymiarze
25 lat, 6 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 9 lat, 11 miesięcy i 17 dni prac w szczególnych
warunkach. Nadto ustalił, że wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego (część II, pkt 2
wniosku o emeryturę - k. 3 a.e., decyzja k. 27 a.e.).
Akta emerytalne wnioskodawcy zawierają świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione
przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. z 13 sierpnia 2014 r., z którego wynika, że skarżący
był zatrudniony w Centrali (...) Oddział (...) w Z. w okresie od 20 sierpnia 1975 r. do 15 maja 1981 r. i w tym okresie
stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace funkcjonariusza pożarnictwa wymienione w rozporządzeniu
Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w wykazie „A” dziale XIV poz. 23, pkt. 4 na stanowisku
funkcjonariusza pożarnictwa wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 23 pkt 1 stanowiącym załącznik Nr 1 do
Zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w
szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego
(świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k. 13 a.e.).
Poza sporem pozostaje, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymuje się okresem składkowym i
nieskładkowym w wymiarze 25 lat, 6 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 9 lat, 11 miesięcy
i 17 dni stażu prac w szczególnych warunkach, zaś w dniu 19 marca 2013 r. ukończył 60 lat życia i nie jest członkiem
otwartego funduszu emerytalnego.
Sąd w toku niniejszego postępowania ustalił, że wnioskodawca K. Ż. ukończył kurs strażaka szeregowca zawodowego
i z dniem 1 stycznia 1978 r. został mianowany do st. strażaka ze starszeństwem (k. 19 a.s., a w szczególności: rozkaz
personalny nr 1/76 w sprawie nadania stopnia pożarniczego k. 8 a.o.).
Wnioskodawca w okresie od 20 sierpnia 1975 r. do 15 maja 1981 r. (tj. 5 lat, 8 miesięcy i 26 dni) był zatrudniony w
Zakładzie (...) w Z. (następca prawny (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P.) na stanowisku
mundurowego funkcjonariusza pożarnictwa oraz pomocnika przodownika roty (kserokopia świadectwa pracy z dnia
15 maja 1981 r. k. 13 a.s., odpis świadectwa pracy z dnia 15 kwietnia 2002 r. k 7 znajdujących się we wniosku o ustalenie
kapitału początkowego, akta osobowe wnioskodawcy, a w szczególności angaż z dnia 10 października 1980 r. k 19
a.s.). W powyższym zakładzie pracy znajdowała się zakładowa straż pożarna. Wnioskodawca na początku zatrudnienia
złożył ślubowanie funkcjonariusza pożarnictwa oraz został wysłany w ramach delegacji na okres 3 miesięcy na kurs do
szkoły pożarnictwa w L.. Była to szkoła z internatem, gdzie odbywały się szkolenia teoretyczne i praktyczno – bojowe.
Podczas pracy w straży pożarnej odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową, w ten sposób, iż odbywał normalną
pracę w tym samym zakładzie pracy i wykonywał te same czynności otrzymując wynagrodzenie od zakładu pracy.
Wnioskodawca pracował w systemie zmianowym. Jedna zmiana trwała 24 godziny, pracowało się przez 24 godziny,
następnie 48 godzin było wolne. Na jednej zmianie było zatrudnionych 8 osób. Do zakresu obowiązków wnioskodawcy
na zajmowanym stanowisku należało gaszenie pożarów, zabezpieczanie terenu przed rozprzestrzenianiem się ognia,
zabezpieczanie pracowników. W lesie znajdowały się bunkry paliwowe i tam ciągle były pożary. Na terenie zakładu
znajdowały się tory i tam pociągiem przyjeżdżało paliwo z ZSRR. W trakcie rozładunku paliwa z pociągu były
podłączane szlaufy z cystern, które funkcjonariusze pożarnictwa, w tym wnioskodawca zabezpieczali przed pożarem,
które bardzo często miały miejsce. Wnioskodawca przygotowywał także sprzęt przeciwpożarowy, tłumice, szpadle oraz
pracował przy użyciu samochodu bojowego. Wnioskodawca zabezpieczał również przed pożarem cały teren zakładu.
W przypadku zlecenia Komendy Wojewódzkiej Pożarnictwa funkcjonariusze pożarnictwa jeździli gasić pożary poza
terenem zakładu pracy. Szczególne warunki pracy przejawiały się w tym, że ze zbiorników z benzyną wydostawał się
gaz i można było się nim udusić (zeznania wnioskodawcy k. 14v, 26v-27 a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach
osobowych, aktach organu emerytalnego oraz zeznań wnioskodawcy K. Ż..
Sąd obdarzył wiarą dowody z dokumentów, jako że zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmioty oraz nie
budzą wątpliwości zarówno, co do formy, jak i treści, a także nie były kwestionowane przez strony.
Sąd obdarzył także wiarą zeznania wnioskodawcy, który wskazywał, że w trakcie zatrudnienia w Zakładzie (...)
w Z. pracując na stanowisku „pomocnika przodownika roty” wykonywał te same czynności, co „funkcjonariusz
pożarnictwa”, gdyż były to tożsame stanowiska pracy.
Odwołanie K. Ż. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (t.j. Dz. U. 2009, Nr 153 poz. 1227 ze zm.), mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku
przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy
osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach
dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy,
o którym mowa w art. 27. Emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu
emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu
emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z § 2 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego
pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.)
okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których
praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu
pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia za okres zatrudnienia
wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20
lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.
Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach,
wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jednocześnie, przepis art. 1 § 2 rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych
oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych
i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach,
wymienione w wykazach A i B.
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15 –
letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował, bowiem
przedłożone przez wnioskodawcę na tę okoliczność świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach,
albowiem istnieją rozbieżności pomiędzy zajmowanym stanowiskiem pracy wskazanym w świadectwie wykonywania
prac w szczególnych warunkach z dnia 13 sierpnia 2014 r., tj. „funkcjonariusz pożarnictwa”, a stanowiskiem pracy
wskazanym w świadectwie pracy z dnia 15 kwietnia 2002 r., tj. „pomocnik przodownika roty”. Wskazać jednak należy,
iż wydanie świadectwa pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, zawierających braki formalne lub brak takiego
świadectwa nie ma decydującego znaczenia przy ocenie charakteru pracy. Nie stanowi ono dokumentu urzędowego
w rozumieniu art. 244 § l i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest ani organem państwowym, ani
organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy
stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w
postępowaniu sądowym, jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba,
która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno, co do
prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 25 maja 2004 roku, III UK 31/04 OSNP 2005/1/13).
Należy zauważyć, iż w przeciwieństwie do postępowania przed organem rentowym, Sąd nie jest związany środkami
dowodowymi określonymi dla dowodzenia faktów przed organami rentowymi. Zasadniczym celem postępowania
przed Sądem jest, bowiem rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym, wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności
spornych. Ułatwia to art. 473 k.p.c., który stanowi, iż w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa
pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków
i przesłuchania stron. Powyższe oznacza, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd
uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Wskazane okoliczności oznaczają, że brak świadectwa pracy w
szczególnych warunkach nie może niweczyć prawa wnioskodawcy do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie.
Podnoszone, zatem przez organ rentowy rozbieżności pomiędzy zajmowanym stanowiskiem pracy wskazanym w
świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 13 sierpnia 2014 r., tj. funkcjonariusz pożarnictwa”
a stanowiskiem pracy wskazanym w świadectwie pracy z dnia 15 kwietnia 2002 r., tj. „pomocnik przodownika roty”
nie przesądzają jeszcze, że ubezpieczony takiej pracy nie wykonywał.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż K. Ż. będąc zatrudnionym w
Zakładzie (...) w Z. w okresie od 20 sierpnia 1975 r. do 15 maja 1981 r. (z wyłączeniem okresu 3 miesięcy, kiedy
wnioskodawca odbywał kurs z zakresu pożarnictwa w L. tj. 5 lat, 5 miesięcy i 26 dni) w ramach obowiązującego go
pełnego wymiaru czasu pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę funkcjonariusza pożarnictwa.
Wykonywane przez niego prace należą do prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu
uciążliwości i są wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7
lutego 1983 roku w dziale XIV pod poz. 23 wymienione są prace funkcjonariuszy pożarnictwa. W zarządzeniu Nr 7
Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r. oraz Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z
30 marca 1985 r. w wykazie A w dziale XIV pod poz. 23 wymienione są prace funkcjonariuszy pożarnictwa, w pkt
1 funkcjonariusz pożarnictwa. Zgodnie z poglądem zawartym w treścią wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z
dnia 08.03.2012r. (III AUa 115/12), który należy w pełni podzielić, określenie „prace funkcjonariuszy pożarnictwa”, o
których mowa w wykazie A dziale XIV poz. 23 cyt. rozporządzenia z 07.02.1983r. , jest pojęciem szerszym od użytego
w § 9 ust.1 pkt 3 tego rozporządzenia „służba w jednostkach ochrony przeciwpożarowej przy wykonywaniu czynności
o charakterze operacyjno-technicznym” i dotyczy m.in. pracowników danego zakładu pracy będących członkami
zakładowych staży pożarnych.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki do przyznania mu prawa
do emerytury w obniżonym wieku. Na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił 25 lat, 6 miesięcy i 5 dni okresów
składkowych i nieskładkowych, a (...). ukończył wymagany wiek 60 lat. Po uwzględnieniu pracy w szczególnych
warunkach w wymiarze przekraczającym ustawowe 15 lat spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do ustalenia prawa
do świadczenia. Wobec powyższego Sąd, uznając odwołanie za uzasadnione, zmienił zaskarżoną decyzje i przyznał
ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia 2014 roku. Określając początek nabycia prawa do emerytury
Sąd miał na uwadze treść art.129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zgodnie,
z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż
od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Ponieważ wnioskodawca złożył wniosek
o emeryturę w dniu 28 sierpnia 2014 r., Sąd za datę początkową dla uprawnienia przyjął pierwszy dzień miesiąca
złożenia wniosku.
Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów oraz na mocy art. 47714 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak
w sentencji wyroku.