docAnau w epoce brazu - Paweł Borycki
download 
Reklamacja Transkrypt
Anau w epoce brazu - Paweł Borycki
Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Anau w epoce brazu ˛ Azja środkowa w epoce brazu ˛ Paweł Borycki 4 grudnia 2014 http://www.pborycki.pl/pdf/anau.pdf Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Plan prezentacji 1 Topografia i dzieje Anau Eksploracje w Turkiestanie Trzy kopce Chronologia i dzieje Anau Kopiec Południowy 2 Kultura Anau III Pochówki pod podłogami domów Figurki terakotowe Zabytki metalowe Podział ceramiki na grupy Sektory stanowiska Zabytki i architektura Tarasu B Architektura Tarasu C Piecz˛eć z Anau Periodyzacja kultury Anau III Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Eksploracje w Turkiestanie Raphael Pumpelly (1837 – 1923) Amerykański geolog i podróżnik Praca dla koncernów górniczych USA, Japonia, Mongolia, Rosja Pumpellyit Podróże do Turkiestanu 1903, 1904 Anau, Merw Rewolucja rosyjska 1905 roku Hubert Schmidt (1864 – 1933) Niemiecki prehistoryk Kustosz muzeum Profesor Uniwersytetu Berlińskiego Wykopaliska archeologiczne 1893 – Troja 1902 – Sam’al (Turcja) 1904 – Anau, Merw Raphael Pumpelly Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Eksploracje w Turkiestanie Only mounds now, only rarer treeee, Tell where cities slowly sank and died away, Tell where hearte and hopes of paeaing races Came to nought in melting mirage, time’s decay. Raphael Welles Pumpelly Rok 1903 Wyjazd z Aszchabadu do cytadeli Anau Meczet Seyit Jemaletdin 1455 – 1948 Obserwacja dwóch wzgórz Ceramika Meczet Seyit Jemaletdin, Anau Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Położenie Anau Anau na mapie Turkmenistanu Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Położenie i topografia Anau Położenie Turkmenistan Wilajet achalski Etrap Akbugdaý Anau 13 km E od Aszchabadu Podnóże Kopet-dagu Anau (Google Earth – 2013) Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Ak Bugdaý, czyli Biała Pszenica Dwa słynne kopce wznosza˛ sie˛ niczym wieczność czasu. (...) Odnaleziono tu dowody mówiace, ˛ iż mieszkańcy tutejszych starożytnych osad po raz pierwszy w dziejach ludzkości zacz˛eli uprawiać pszenice˛ i jeczmie ˛ ń, a także wypiekli pierwszy chleb z białej maki ˛ pszennej. «Altyn asyr» elektron gazeti Raphael Pumpelly Jeczmie ˛ ń i pszenica Poczatek ˛ Anau I Migracja ludności znajacej ˛ uprawe˛ zbóż Gospodarka Anau I Muzeum Ak Bugdaý, Anau Paweł Borycki Uprawy zbóż Poczatkowo ˛ łowiectwo Udomowienie bydła, świni, konia Udomowienie owcy Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Chronologia kultur archeologicznych Anau Sekwencja osadnictwa Kopiec północny ok. 5000-3300-2800 p.n.e. (ok. 8000-6000-5000 p.n.e.) Kopiec południowy ok. 2800-2000 p.n.e., 900-650 p.n.e. (ok. 5200-2200 p.n.e., 500-1 p.n.e.) Kopiec wschodni ok. 200-1850 n.e. (ok. 200-1850 p.n.e.) Kultury archeologiczne Anau I, Anau II Anau III, Anau IV (Anau V) Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Chronologia kultur archeologicznych Anau Ceramika ← roślinność Formowana recznie ˛ Kopiec Północny Na kole garncarskim Kopiec Południowy Stratygrafia Przyrost warstw naturalnych i kulturowych 1 : 2,5 Przed wprowadzeniem irygacji Depozycja aluwialna i eoliczna Warstwy kulturowe 61 cm / 100 lat – kopce 76 cm / 100 lat – cytadela Irygacja Cytadela Kopiec Południowy? Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Chronologia kultur archeologicznych Anau Cykl rozwoju kultur T = 3000-4000 lat Zmiany lokalizacji osadnictwa Zmiany koryta strumienia Zmiany klimatu Zbyt duża wysokość depe Kultura Anau II Nowa ludność Pochówki dzieci pod podłogami domów Kontynuacja Anau I Brak figurek ludzi i zwierzat ˛ Ceramika malowana Monochromatyczna Ornamenty geometryczne Udomowienie zwierzat ˛ Kopiec Północny (Google Earth) Paweł Borycki Koza, wielbład, ˛ pies pasterski Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Kopiec Południowy Kopiec Południowy Wysokość – +15,8 m Głebokość ˛ – -6,1 m Warstwy kulturowe – 21,9 m Anau III → Anau IV +11,3-12,5 m Badania wykopaliskowe w 1904 roku 5 wykopów szerokopłaszczyznowych 4 szyby Kultura Anau III Wczesna i środkowa epoka brazu ˛ Namazga IV-V Rozwój gospodarczy i technologiczny Koło garncarskie i piece Zanik kolorowej dekoracji malowanej Doskonalsze formy Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Pochówki dzieci pod podłogami domów Pochówki dzieci pod glinianymi podłogami domów Kultury Anau I – Anau III Zabudowa z cegły suszonej Brak cegły wypalanej Fragmenty wypalonej gliny o rozmiarze pieca [ Warstwa popiołów ] Dary grobowe – koraliki Pozycja skurczona na boku Interpretacja pochówków Szacowanie gestości ˛ zaludnienia Założenie: Jedyny rodzaj pochówku dzieci Pochówek dziecka w Anau Paweł Borycki Dzieci-ofiary ? Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Pochówki dzieci pod podłogami domów Interpretacja pochówków Hipoteza o stanowisku alternujacym ˛ Zwiazki ˛ darów grobowych i wyposażenia użytkowego domów Hipoteza o stanowisku grobowym Domy → budynki grobowe Piece → ołtarze ofiarne Przedmioty codziennego użytku Kości ze śladami pokonsumpcyjnymi Pochówek dziecka w Anau Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Figurki terakotowe Figurki terakotowe Przedstawienia kobiet i bydła Różny poziom szczegółowości Glina niewypalana Figurki antropomorficzne Piersi, pepek, ˛ organy płciowe [ Rece ˛ na piersiach → rola bogini-żywicielki ] Przedstawienia z przodu i z tyłu Funkcja figurek Idole kultowe? Zabawki dla dzieci? Nowy rodzaj zabytków w Anau III Figurki terakotowe z Tarasu B Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Zabytki metalowe Wyroby miedziane Domieszki cyny (ok. 1,5%) Braz ˛ – 9-10% Sn Domieszki arsenu i antymonu Zabytki metalowe Szpile Ozdobne dyski Dłuta Sierpy Noże Sztylety Groty strzał Anau II – wyroby miedziane bez domieszek Zabytki metalowe kultury Anau III Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Podział ceramiki Grupy ceramiki Grupa 1 Wykonana na kole, jasna, wypalana w wysokiej temperaturze Grupa 2 Niskiej jakości, wykonana recznie, ˛ zabarwiona na czerwono Zdobiona wzorami geometrycznymi Grupa 3 Wykonana na kole, czerwona Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Podział ceramiki Grupy ceramiki Grupa 4 Wykonana na kole, szara Ornament nacinany, równoległe linie faliste Technologia i formy podobne do ceramiki czerwonej Grupa 5 Wykonana na kole, jasnozielona Faliste i poziome rowki [ Dekoracja malowana – linie pionowe i zygzaki, krata z trójkatów, ˛ romby z przekatnymi ˛ ] Dominujaca ˛ w głebszych ˛ warstwach Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Wykop górny, Taras A, Wykop zewnetrzny ˛ Wykop górny Zakres stratygraficzny +15,8 m – +6,4 m Zanik ceramiki grup 1 i 2 ≤ +12,5 m – +11,3 m Pitosy – grupy 3 i 5 Szyb C w obrebie ˛ wykopu Taras A Wymieszane warstwy Anau III i IV Ceramika grup 1-5 Groty strzał Plan Wykopu górnego Wykop zewnetrzny ˛ Najmłodsze warstwy Pitos Groty strzał z brazu ˛ Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Zabytki Tarasu B Zabytki Tarasu B Ceramika grup 3-5 ≤ +8,5 m – tylko grupa 5 Trójstronna piecz˛eć z przedstawieniami Lew, człowiek i gryf (uskrzydlony lew z głowa˛ ptaka) Poziom +9,1 m Zwierzeta ˛ – dokładniejsze przedstawienia Kamienny próg drzwi Jasnozielone pitosy grupy 5 Przedmioty miedziane Sztylety, dłuta, dyski dekoracyjne Koraliki z turkusu Zabytki z Tarasu B Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Architektura Tarasu B Gliniana “skrzynia” z cegły suszonej Konstrukcja czworokatna ˛ Poziom – +8,5 m Imitacja drewnianej skrzyni? Wymiary zewnetrzne ˛ – 92 × 70 × 68 cm Ślady ognia wewnatrz ˛ Zawartość “skrzyni” Figurka terakotowa Kości zwierzece, ˛ W˛egiel Ceramika grupy 5 Kamienny koralik dwustożkowy Funkcja “skrzyni” Rytualna ← figurka Magazynowa ← kształt, kości zwierzece, ˛ wypalenie chroniace ˛ przed wilgocia˛ 5 grobów szkieletowych z ceramika˛ Gliniana “skrzynia” Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Architektura Tarasu B Budynek mieszkalny Czworokatne ˛ pomieszczenie Cegły suszone – 45,7 × 22,9 × 10,1 cm Szkielet dziecka → dom mieszkalny Wapienna zaprawa za ścianach wewnetrznych ˛ Cieńsze ściany przylegajace ˛ do pomieszczenia → cze˛ ść rozległego budynku Górna powierzchnia muru Poziom – +6,1 m Zniszczenie w pożarze Wykorzystanie drewna w konstrukcji Plan Tarasu B Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Architektura Tarasu B Profil Tarasu B Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Architektura Tarasu C Taras C Południowo-wschodnie zbocze Piec z cegły suszonej 3 ścianki Ślady ognia Podłoga z małych kamieni Najwyższy z sekwencji nadlegajacych ˛ pieców Podnoszenie poziomu podłogi Domy mieszkalne budowane jeden nad drugim Groby szkieletowe pod podłoga, ˛ w pobliżu pieca Pitos o wysokości 66 cm, grupa 5 Wyroby z miedzi Koraliki z agatu, turkusu i marmuru Szyb → Ceramika grupy 5 od powstania kopca Piec na Tarasie C Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Piecz˛eć z Anau Piecz˛eć z Anau Gagat Zbity wegiel ˛ brunatny V-kształtne rowki Protopismo Prze˛ śliki, figurki i ceramika Pismo chińskie, protoelamickie, Harappa Pośrednie kontakty z Xinjiang i Chinami Rozwój pisma logograficznego w czasach dynastii Shang (1200-1045 p.n.e.) Budynek administracyjny AS/2 Budynek z przedsionkiem i dziedzińcem Piecze˛ ć z Anau Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Periodyzacja kultury Anau III Wnioski Periodyzacja kultury Anau III Okresy A-F Kryterium stratygraficzne Okresy A-E – ceramika grup 3-5 Okresy F – ceramika grupy 5, brak zabytków miedzianych Naczynia kamienne z marmuru i alabastru Dobra luksusowe Obsydianowe groty strzał Kontakty z Wyżyna˛ Armeńska˛ Zabytki kamienne kultury Anau III Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Anau w epoce brazu ˛ Dziekuj ˛ e. ˛ http://www.pborycki.pl/pdf/anau.pdf Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛ Bibliografia Wstep ˛ Topografia i dzieje Anau Kultura Anau III Bibliografia Bibliografia F. Hiebert, A Central Asian Village at the Dawn of Civilization, Excavations at Anau, Turkmenistan, Philadelphia 2003. F. Hiebert, “The Context of the Anau Seal,Śino-Platonic Papers, 124 (August, 2002)“, Sino-Platonic Papers, 124, San Francisco 2002. R. Pumpelly, Explorations in Turkiestan. Expedition of 1904. Prehistoric Civilizations od Anau, Washington 1908. T.C. Young, Jr., G.A. Pugachenkova, “Anaw, village and archaeological site at the foot of the Kopet-Dag mountains east of Ashkhabad in Soviet Turkestan”, in: Encyclopaedia Iranica, New York, 1996-..., http://www.iranicaonline.org/articles/anaw, data pobrania: 03.12.2014. Paweł Borycki Anau w epoce brazu ˛
