SKALA PROBLEMU PRZEMOCY W RODZINIE W

SKALA PROBLEMU PRZEMOCY W RODZINIE W WOJEWÓDZTWIE
WIELKOPOLSKIM
Obraz rozmiaru zjawiska przemocy domowej wynikający z badań opinii społecznych,
a także skalę problemu kreowaną często przez media warto również uzupełnić konkretnymi
danymi wynikającymi ze statystyk policyjnych dotyczących interwencji w przypadkach
przemocy w rodzinie1. Z pewnością może to stanowić podstawę do sporządzania bardziej
rzetelnych i wiarygodnych wyliczeń i prognoz w tym zakresie.
Liczba interwencji policyjnych dotyczących przemocy domowej nie jest oczywiście
tożsama z ilością faktycznie zaistniałych przypadków, których z pewnością jest więcej,
jednakże ukazuje pewne trendy i tendencje.
1. Interwencje policyjne dotyczące przemocy w rodzinie.
Ilość interwencji przeprowadzanych przez Policję w województwie wielkopolskim
w sytuacjach przemocy w rodzinie z roku na rok maleje. W latach 2008 – 2010 o ponad
2 tysiące zmalała liczba interwencji w ciągu roku. Największy spadek odnotowany został
w 2009 roku. Z poziomu 9579 interwencji w roku 2008 nastąpił spadek do poziomu 8302
interwencji w roku 2009. Różnica wynosi zatem 1277 interwencji, a więc w stosunku do roku
poprzedniego jest to spadek o 13,3 %. W roku 2010 liczba zgłaszanych przypadków przemocy
domowej spadła do poziomu 7488, tak więc w ciągu 2 lat odnotowany został spadek o ponad
22%. Największy spadek interwencji, bo aż o 26%
nastąpił w środowiskach miejskich
województwa wielkopolskiego, natomiast na obszarach wiejskich liczba ta zmalała o 16,5 %
w ciągu dwóch lat. Sytuacja ta może mieć związek z większym wzrostem świadomości
społeczności miejskich na temat problemu przemocy w rodzinie. Taki stan rzeczy może być
również spowodowany bardziej skupionymi i wyspecjalizowanymi działaniami szeroko
pojętych instytucji pomocowych w miastach. Różnego rodzaju działania o charakterze
pomocowym i profilaktycznym są wciąż lepiej zorganizowane na obszarach miejskich.
Z dużym
prawdopodobieństwem
także
różnorodne
kampanie
społeczne
promujące
przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w większym stopniu docierają do środowisk miejskich,
przez co osiągają większy oddźwięk.
1
Źródło danych statystycznych dla niniejszego artykułu stanowią statystyki Komendy Wojewódzkiej Policji
w Poznaniu dotyczące interwencji domowych wobec przemocy w rodzinie. Statystyki te oparte są na
sprawozdaniach z przeprowadzonych interwencji domowych w województwie wielkopolskim. Dotyczą okresu
od 2008 do 2010 roku. Informacje te zostały ujęte w raporcie końcowym „Przemoc w rodzinie – diagnoza
sytuacji w województwie wielkopolskim” sporządzonym przez BIOSTAT dla Regionalnego Ośrodka Polityki
Społecznej w Poznaniu.
2. Ilość osób doznających przemocy.
Proporcjonalnie do liczby interwencji policyjnych dotyczących przemocy domowej
spadła
również
liczba ofiar przemocy w rodzinie w województwie wielkopolskim. Jak
wynika z rejestrów policyjnych ze sporządzonych podczas interwencji „Niebieskich Kart” –
na przestrzeni lat 2008 – 2010 liczba ta spadła o 2420, a więc o 17%. Większość ofiar
przemocy w rodzinie stanowiły kobiety. Odsetek ten wahał się na poziomie 62 – 66%.
Odsetek mężczyzn wśród ofiar przemocy domowej oscylował w granicach 13,6 – 15,1%.
Pozostałą część ofiar przemocy stanowiły przeważnie dzieci. Ze względu na bezradność
i najczęściej całkowitą zależność ofiary od sprawcy, przemoc wobec dzieci do 13 roku życia
i nieletnich w wieku od 13 do 18 lat prawdopodobnie może być znacznie rzadziej zgłaszana
niż ma to miejsce w przypadku osób dorosłych. Udział ofiar przemocy w rodzinie w stosunku
do liczby ludności na obszarze całego województwa wielkopolskiego w latach 2008 – 2010
wyniósł 0,48%. Najmniejszy odsetek odnotowano na obszarze pomiędzy powiatem
gnieźnieńskim i ostrzeszowskim – wyniósł on 0,33%. Największy odsetek odnotowano
w powiatach konińskim – 0,93% oraz w powiecie czarnkowsko – trzcianeckim – 0,84%.
W powiecie kolskim odnotowano spadek udziału ofiar przemocy w rodzinie w społeczności
lokalnej z poziomu 0,96% do 0,46%.
3. Ilość osób stosujących przemoc.
W związku ze spadkiem liczby przypadków przemocy w rodzinie w województwie
wielkopolskim w okresie od 2008 – 2010 roku nastąpił również spadek liczby sprawców
przemocy domowej. Nie odnotowano jednakże żadnego wyraźnego trendu w zmianie
stosunku kobiet i mężczyzn do ogólnej liczby sprawców przemocy. W roku 2008 liczba
sprawców przemocy domowej wyniosła wśród płci męskiej 8655, natomiast wśród kobiet
odnotowano 529 przypadków. W roku 2010 wśród sprawców przemocy w rodzinie było 6836
mężczyzn i 324 kobiety. Również odsetek nieletnich sprawców przemocy nie wykazuje
wyraźnych tendencji zmiennych. Najczęściej osoby stosujące przemoc w rodzinie były
nietrzeźwe. Ponad 60% sprawców przemocy domowej w Wielkopolsce
znajdowało się
w momencie interwencji Policji pod wpływem alkoholu.
4. Działania podejmowane wobec osób stosujących przemoc.
Jak wynika ze statystyk policyjnych w okresie od 2008 do 2010 roku , pomimo
spadku ogólnej liczby interwencji w sytuacjach przemocy domowej, o niemal jedną trzecią
wzrósł odsetek zatrzymanych sprawców przemocy w rodzinie na terenie województwa
wielkopolskiego. Biorąc pod uwagę spadek liczby interwencji, okazuje się, że odsetek
zatrzymanych sprawców w okresie od 2008 do 2010 roku wzrósł z 25 do niemal 42%.
Nieznacznie wzrósł również odsetek sprawców przemocy, którzy zostali przewiezieni do
policyjnych pomieszczeń dla osób zatrzymanych. Fakty te świadczyć mogą o bardziej
konsekwentnych i surowych działaniach przeprowadzanych przez funkcjonariuszy prewencji
wobec osób stosujących przemoc. Średnio 14,7 % interwencji policyjnych dotyczących
przemocy w rodzinie na terenie województwa wielkopolskiego w 2010 roku kończyło się
wszczęciem postępowania przygotowawczego. W wielu przypadkach osoby doznające
przemocy rezygnują z wszczęcia postępowania i wówczas poprzestaje się na działaniach
prewencyjnych.
5. Współpraca Policji z instytucjami zewnętrznymi w zakresie przekazywania informacji
o sytuacji rodziny, w której wystąpił problem przemocy.
W ramach procedury „Niebieskiej Karty” istnieje możliwość powiadomienia przez
jednostkę policji odpowiednich podmiotów zewnętrznych, w tym Ośrodki Pomocy
Społecznej, gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych, różnego rodzaju
organizacje pozarządowe i inne podmioty, które z racji prowadzonej działalności angażują się
w działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie. W okresie od 2008 do 2010 roku
ilość informacji przekazanych przez Policję do lokalnych Ośrodków Pomocy Społecznej
w niewielkim stopniu wzrosła. Jednakże w stosunku do zmniejszającej się ogólnej liczby
interwencji policyjnych, osób doznających przemocy oraz osób stosujących przemoc, wzrost
ten okazuje się być bardziej wyraźny. W 2008 roku ten wskaźnik procentowy wyniósł 43,4%,
w roku 2009 wzrósł do 52,9%, a w roku 2010 osiągnął poziom 57,3%. Również liczba
informacji o sytuacji rodziny, które przekazane zostały przez Policję do gminnych komisji
rozwiązywania problemów alkoholowych, w stosunku do ilości sprawców przemocy pod
wpływem alkoholu wzrosła. W roku 2008 odsetek ten wyniósł 53,9%, w roku 2008 - 58,1%,
a w roku 2010 – 65,7%. Najbardziej wzrósł poziom współpracy pomiędzy jednostkami
Policji a organizacjami pozarządowymi. W roku 2010 ilość przypadków przemocy domowej
zgłaszanych przez Policję do organizacji pozarządowych realizujących zadania zlecone przez
organy
administracji
rządowej
i jednostki
samorządu
terytorialnego
w zakresie
przeciwdziałania przemocy w rodzinie wzrosła dwukrotnie. Uwzględniając spadek ogólnej
liczby interwencji policyjnych w sytuacjach przemocy w rodzinie nastąpił prawie trzykrotny
wzrost liczby przekazywanych informacji (z 5,1% do 13,1%). Liczba przypadków przemocy
domowej zgłoszonych przez jednostki Policji do innych instytucji, w tym m.in. placówek
opiekuńczo – wychowawczych, placówek służby zdrowia, Specjalistycznych Ośrodków
Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie utrzymała się na poziomie około 18%. W roku 2010
współpraca Policji z instytucjami zewnętrznymi zaangażowanymi w działania na rzecz
przeciwdziałania przemocy w rodzinie najlepiej funkcjonowała w powiecie ostrzeszowskim,
gdzie z jednej interwencji policyjnej informacje były przekazywane średnio do 3,6 instytucji.
Najsłabszy
poziom
współpracy
miał
miejsce
w powiecie
kaliskim,
gdzie
z 10
przeprowadzonych interwencji średnio tylko 1 informacja została przekazana przez Policję do
instytucji zewnętrznych. Liczby te obrazują poziom współpracy pomiędzy Policją
a wymienionymi powyżej instytucjami. Ze względu na konieczność uzupełniania się ich
działalności i obejmowania
osoby doznające przemocy, świadków przemocy i osoby
stosujące przemoc szerokim wachlarzem profesjonalnych i kompleksowych usług
pomocowych, jakość i natężenie tej współpracy nabierają szczególnego znaczenia.
Autor artykułu: Dawid Frąckowiak
Dawid Frąckowiak zajmuje się pracą z osobami stosującymi przemoc w rodzinie. Obecnie
współprowadzi zajęcia grupowe w ramach programu korekcyjno – edukacyjnego „Partner” dla
sprawców przemocy w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie we Wrześni oraz w Gnieźnie, a także
indywidualne konsultacje w punkcie konsultacyjnym Fundacji Przeciw Wykluczeniu Społecznemu
„Będziesz” w Poznaniu. Autor jest również kuratorem społecznym dla dorosłych przy Sądzie
Rejonowym Poznań - Stare Miasto w Poznaniu. Z wykształcenia jest filozofem o specjalności
komunikacja społeczna, ukończył studia magisterskie na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu
im. Adama
Mickiewicza
w Poznaniu
oraz
Podyplomowe
Studium
Profilaktyki
i Resocjalizacji na Wydziale Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama
w Poznaniu.
Społecznej
Mickiewicza