Spis treści 10

ROCZNIK X
ISSN 1733-165X
PORÓWNANIA 10, 2012
CZASOPISMO PO WI CONE
ZAGADNIENIOM KOMPARATYSTYKI LITERACKIEJ
ORAZ STUDIOM INTERDYSCYPLINARNYM
[email protected]
www: staff.amu.edu.pl/~comparis
SPIS TRE CI
Od Redakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7
CZES AW MI OSZ WOBEC S OWIA SZCZYZNY I EUROPY
Alois W o l d a n, Podwójne spojrzenie Czes awa Mi osza na Wschód i Zachód. Jego wizerunek
Rosji i Niemiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Marek W e d e m a n n, Mi dzy imperium a koloni . Mi osz i Dostojewski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Lidia B a n o w s k a, Rozpacz i pragnienie cudu – Mi osz wobec Zdziechowskiego . . . . . . . . . . . . .
Agata S t a n k o w s k a, Mi osz i Mandelsztam o s owie i kulturze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Zbigniew K o p e , Mi osz – Rosja – Wat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rolf F i e g u t h, Krajobraz i krajobrazy w liryce Czes awa Mi osza, Friedricha Hölderlina i Johannesa Bobrowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Agnieszka C z y a k, Emigrant o emigrantach – Oskara Mi osza i Josifa Brodskiego portrety bez
skazy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Vaiva N a r u š i e n é, Czes aw Mi osz i Tomas Venclova o przesz o ci: tradycja jako ród o
wspólnoty i porozumienia mi dzy lud mi i narodami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rados aw O k u l i c z-K o z a r y n, Poezja przypisów. Czes awa Mi osza Gdzie wschodzi s o ce i k dy zapada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
W PERSPEKTYWIE BADA
87
109
123
141
PORÓWNAWCZYCH
Danuta S o s n o w s k a, Wp yw kulturowy jako tradycja i wyzwanie dla czeskiej, ukrai skiej
i polskiej komparatystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Radek M a l ý, O recepcji twórczo ci Georga Trakla w poezji czeskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Natalia L e m a n n, PODobni-NiePODobni Muza dalekich podró y Teodora Parnickiego
i Lód Jacka Dukaja, jako przyk ad dwóch sposobów alternatywizacji historii . . . . . . . . . . . . . . .
1
11
23
39
57
71
147
161
173
SZKICE O KULTURZE I LITERATURZE
Daniel T o m c z a k, Poeta, poecie, poet … Mi dzy artystyczn wolno ci a intencj autora . . . . .
Kinga P i o t r o w i a k-J u n k i e r t, „Bycie ydem” jako sytuacja uniwersalna. ydowska faculté
maîtresse Victora Klemperera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Sabina G i e r g i e l, Sarajewski elementarz Miljenka Jergovicia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
189
207
221
RECENZJE
Katarzyna L u k a s, Interdyskursywne maski Brunona Schulza (Dieter de Bruyn, Kris van
Heuckelom (red.), (Un)masking Bruno Schulz. New Combinations, Further Fragmentations,
Ultimate Reintegrations. Studies in Slavic Literature and Poetics LIV. Rodopi, Amsterdam – New York 2009, ss. 529) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Agata P o p d a, Interdyscyplinarno (Robert Frodeman, Julie Thompson Klein, Carl Mitcham
(red.), The Oxford Handbook of Interdisciplinarity. Oxford University Press 2010, pp. 304) . . . .
Tomasz S ó j k a, Czytanie gwiazd (Grzegorz Raubo, „Ludzie si na górne zapatruj obroty”.
Astronomiczne konteksty literatury polskiego baroku. Pozna 2011, ss. 244) . . . . . . . . . . . . . .
Dobrochna D a b e r t, Wszystko, co chcieliby cie wiedzie o literaturze erotycznej w Czechach,
a do tej pory wstydzili cie si zapyta . (Radim Kopá , Josef Schwarz, Z sta tež tudíž
tajemstvím… Známá i neznámá erotika (a skatologika) v eské literatu e 1809–2009. Artes
Liberales. Wyd. Paseka, Praha 2010, ss. 128) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Jan G a l a n t, Odwil i poezja (Janusz Detka Wiersze polskiej „odwil y” (1953–1957). Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego, Kielce 2010, ss. 256) . . . . . .
Dorota S k o t a r c z a k, Historyk ogl da film (Marc Ferro, Kino i historia. T um. T. Falkowski. Warszawa 2011, ss. 292) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Anna I d z i k o w s k a-C z u b a j, Czterdzie ci lat z ycia partii – niezjednoczonej i nierobotniczej (Bohdan Halczak, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w powiecie. Funkcjonowanie
powiatowych instancji PZPR na przyk adzie Zielonej Góry (1949–1989). Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2011, ss. 280) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
239
249
259
265
271
276
281
OMÓWIENIA
Czes awa Mi osza „pó nocna strona”. Red. naukowa tomu Ma gorzata Czermi ska i Katarzyna Szalewska. Nadba tyckie Centrum Kultury w Gda sku. Gda sk 2011, ss. 496 (Jaros aw
Bytner); „Postscriptum Polonistyczne” 2011, 1 (7) „Mi osz w stulcie urodzin” (Bogus aw
Baku a); Kultur und / als Übersetzung. Russisch-deutsche Beziehungen im 20. und 21. Jahrhundert. Red. Christine Engel, Birgit Menzel. Frank & Timme. Berlin 2011, ss. 344 (Wolfgang
Schlott, prze o y a Emilia Kledzik); Karol Irzykowski, A tizedik múzsa. A filmesztétika kérdései.
Fordította: Dabi M. István és Szíjártó Imre. Magyar Képz m vészeti Egyetem Doktori
Iskola – Brozsek Kiadó, Budapest, 2011, ss. 218 (Kinga Piotrowiak-Junkiert); „The Sarmatian
Review, September 2011–January 2012” (Bogus aw Baku a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
289
Autorzy „Porówna ” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
301
Ksi ki nades ane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
306
2
VOLUME X
ISSN 1733-165X
COMPARISONS 10, 2012
A JOURNAL ON COMPARATIVE LITERATURE
AND INTERDISCIPLINARY STUDIES
[email protected]
www: staff.amu.edu.pl/~comparis
CONTENTS
Editorial preface . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7
CZES AW MI OSZ ON SLAVICHOOD AND EUROPE
Alois W o l d a n, Czes aw Mi osz’s double perspective on East and West. His view of Russia and
Germany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Marek W e d e m a n n, Between empire and colony. Mi osz and Dostoyevski . . . . . . . . . . . . . . . . .
Lidia B a n o w s k a, Despair and longing for a miracle – Mi osz and Zdziechowski . . . . . . . . . . . .
Agata S t a n k o w s k a, Mi osz and Mandelshtam about the word and culture . . . . . . . . . . . . . . . .
Zbigniew K o p e , Mi osz – Russia – Wat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rolf F i e g u t h, Lanscape and landscapes in Czes aw Mi osz, Friedrich Hölderlin and Johannes
Bobrowski’s lyric . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Vaiva N a r u š i e n é, Czes aw Mi osz and Tomas Venclova on the past: tradition as a source of
commonwealth and understanding between people and nations . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Agnieszka C z y a k, Emigrant about emigrants – Oskar Mi osz and Josif Brodski’s flawless
portraits . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rados aw O k u l i c z-K o z a r y n, The poetry of notes. Czes aw Mi osz’s The Rising of the
Sun . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11
23
39
57
71
87
109
123
141
FROM THE HISTORY OF COMPARATIVE STUDIES
Danuta S o s n o w s k a, Cultural influence as a tradition and a challenge for Czech, Ukrainian
and Polish comparative studies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Radek M a l ý, On the reception of Georg Trakl’s work, in Czech poetry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Natalia L e m a n n, SIMilar – disSIMilar Teodor Parnicki’s Muse of faraway travels and Jacek
Dukaj’s Lód, as examples of two ways of alternativising history . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3
147
161
173
COMPARATIVE ESSAYS
Daniel T o m c z a k, A poet has a poet for the poet…Between the artistic freedom and the a intention of an author . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Kinga P i o t r o w i a k-J u n k i e r t, “To be a Jew” as a universal situation. Victor Klemperer’s
Jewish faculté maîtresse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Sabina G i e r g i e l, Sarajevo’s reading primer by Miljenko Jergovi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
189
207
221
REVIEWS
Katarzyna L u k a s, Bruno Schulz’s interdiscursive masks (Dieter de Bruyn, Kris van Heuckelom (red.), (Un)masking Bruno Schulz. New Combinations, Further Fragmentations, Ultimate Reintegrations. Studies in Slavic Literature and Poetics LIV. Rodopi, Amsterdam–
New York 2009, ss. 529) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Agata P o p d a, Interdisciplinarity (Robert Frodeman, Julie Thompson Klein, Carl Mitcham (red.), The Oxford Handbook of Interdisciplinarity. Oxford University Press, 2010,
pp. 304) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tomasz S ó j k a, Understanding stars (Grzegorz Raubo, „Ludzie si na górne zapatruj obroty”. Astronomiczne konteksty literatury polskiego baroku. Pozna 2011, ss. 244) . . . . . . . . . .
Dobrochna D a b e r t, Everything you wanted to know about erotic literature in The Czech Republic but were too ashamed to ask (Radim Kopá , Josef Schwarz, Z sta tež tudíž
tajemstvím… Známá i neznámá erotika (a skatologika) v eské literatu e 1809–2009. Artes
Liberales. Wyd. Paseka Praha 2010, ss. 128) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Jan G a l a n t, Thaw and poetry, (Janusz Detka Wiersze polskiej „odwil y” (1953–1957). Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Kielce 2010, ss. 256.) . . . . . .
Dorota S k o t a r c z a k, A historian watches a film (Marc Ferro, Kino i historia. T um. T. Falkowski, Warszawa 2011, ss. 292) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Anna I d z i k o w s k a-C z u b a j, Fourty years of the party’s life – non-unified and non(Bohdan Halczak, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w powiecie. Funkcjonowanie powiatowych instancji PZPR na przyk adzie Zielonej Góry (1949–1989), Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2011, ss. 280) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
239
249
259
265
271
276
281
OVERVIEWS
Czes awa Mi osza „pó nocna strona”. Red. naukowa tomu Ma gorzata Czermi ska i Katarzyna Szalewska. Nadba tyckie Centrum Kultury w Gda sku. Gda sk 2011, ss. 496 (Jaros aw
Bytner); „Postscriptum Polonistyczne” 2011, 1 (7). „Mi osz w stulcie urodzin” (Bogus aw
Baku a); Kultur und / als Übersetzung. Russisch-deutsche Beziehungen im 20. und 21. Jahrhundert. Red. Christine Engel, Birgit Menzel. Frank & Timme. Berlin 2011, ss. 344 (Wolfgang
Schlott, prze o y a Emilia Kledzik); Karol Irzykowski, A tizedik múzsa. A filmesztétika kérdései.
Fordította: Dabi M. István és Szíjártó Imre. Magyar Képz m vészeti Egyetem Doktori
Iskola – Brozsek Kiadó, Budapest, 2011, ss. 218 (Kinga Piotrowiak-Junkiert); „The Sarmatian
Review, September 2011–January 2012” (Bogus aw Baku a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
289
Contributors to “Comparisons” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
301
Received books and journals . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
306
4
X
ISSN 1733-165X
10, 2012
,
[email protected]
www.staff.amu.edu.pl/~comparis
.......................................................................
7
,
.
....................................................
,
.
..............
,
–
.................
,
.....................
,
–
–
.............................................
,
,
..........................................................
,
–
..............................................................
,
:
..............................
,
.
................................................................
,
,
,
-
,
...............................................
...............
.
..........
5
11
23
39
57
71
87
109
123
141
147
161
173
,
,
,
…
.......................................................................
, „
”
.
faculté maîtresse
............................................
,
.............................
,
(Dieter de Bruyn, Kris van
Heuckelom (red.), (Un)masking Bruno Schulz. New Combinations, Further Fragmentations, Ultimate Reintegrations. Studies in Slavic Literature and Poetics LIV. Rodopi,
Amsterdam–New York 2009, ss. 529) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
,
(Robert Frodeman, Julie Thompson Klein,
Carl Mitcham (red.), The Oxford Handbook of Interdisciplinarity. Oxford University
Press, 2010, pp. 304) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
,
(Grzegorz Raubo, „Ludzie si na górne zapatruj obroty”.
Astronomiczne konteksty literatury polskiego baroku. Pozna 2011, ss. 244) . . . . . . . . . . . . . .
,
,
,
(Radim Kopá , Josef Schwarz, Z sta tež tudíž tajemstvím… Známá
i neznámá erotika (a skatologika) v eské literatu e 1809–2009. Artes Liberales. Wyd.
Paseka Praha 2010, ss. 128) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
,
(Janusz Detka Wiersze polskiej „odwil y” (1953–1957).
Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Kielce 2010, ss. 256) . . .
,
(Marc Ferro, Kino i historia. T um. T. Falkowski, Warszawa 2011, ss. 292) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
,
(Bohdan Halczak, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w powiecie. Funkcjonowanie powiatowych instancji PZPR na przyk adzie Zielonej Góry (1949–1989), Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2011, ss. 280) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
189
207
221
239
249
259
265
271
276
281
Czes awa Mi osza „pó nocna strona”. Red. naukowa tomu Ma gorzata Czermi ska i Katarzyna Szalewska. Nadba tyckie Centrum Kultury w Gda sku. Gda sk 2011, ss. 496 (Jaros aw Bytner); „Postscriptum Polonistyczne” 2011, 1 (7) „Mi osz w stulcie urodzin” (Bogus aw Baku a); Kultur und / als Übersetzung. Russisch-deutsche Beziehungen im 20. und 21. Jahrhundert. Red. Christine Engel, Birgit Menzel. Frank & Timme. Berlin 2011, ss. 344 (Wolfgang Schlott, prze o y a Emilia Kledzik); Karol Irzykowski, A tizedik múzsa. A filmesztétika
kérdései. Fordította: Dabi M. István és Szíjártó Imre. Magyar Képz m vészeti Egyetem
Doktori Iskola – Brozsek Kiadó, Budapest, 2011, ss. 218 (Kinga Piotrowiak-Junkiert); „The
Sarmatian Review, September 2011–January 2012” (Bogus aw Baku a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
289
” ................................................................
301
................................................................
306
„
6