Rynek zbóż i rzepaku

Rynek zbóż i rzepaku
Kończący się rok dla producentów zbóż i rzepaku obfitował w wiele wydarzeń mniej lub
bardziej sprzyjających. Początek roku mimo srogiej zimy nie przyniósł większych strat w
uprawach, ani nie wpłynął na wzrost cen ziarna.
Sytuacja zaczęła się zmieniać się w raz z końcem zimy. Duża ilość śniegu znajdująca się na
polach zaczęła topnieć i w połączeniu z wiosenną deszczową pogodą spowodowała w maju i
czerwcu przejście przez największe polskie rzeki dwóch fal powodziowych, które wyrządziły
ogromne szkody w uprawach polowych i dobytku gospodarskim w około 100 000 gospodarstw
rolnych. Stan ten nie mógł pozostać bez wpływu a ceny ziarna na rynku. Po pierwszych czterech
bardzo spokojnych miesiącach od maja na giełdach towarowych i targowiskach rozpoczął się mrsz
cen w górę. Dodatkowym czynnikiem wzrostu notowań ziarna były słabe prognozy zbiorów w Unii
Europejskiej oraz na całej półkuli północnej.
Nawet rozpoczynające się w lipcu żniwa nie wpłynęły na spadek cen, słabe dane płynące z
całej Europy przyczyniały się do dalszego wzrostu notowań ziarna. Stawki jakie mogli uzyskać
rolnicy pozwoliły przynajmniej zrekompensować część strat wynikających ze słabych zbiorów.
W dobrej sytuacji znaleźli się producenci rzepaku, którego notowania osiągnęły rekordowy poziom.
Okres jesienny oprócz dobrych notowań ziarna przyniósł trochę niekorzystnych zjawisk, sporą ilość
wrześniowych opadów negatywnie wpłynęły na stan zasiewów ozimin. Stan ten może odbić się na
poziomie zbiorów w sezonie 2011/2012.
Sytuacja w ostatnim kwartale pod względem pogodowym i cenowym przebiegała już
spokojnie.
Ceny w IV kwartale
W ostatnim kwartale 2010 roku na rynku zbóż można było zauważyć stabilizację. Ceny zbóż
na koniec września wyhamowały tendencje wzrostową jaka trwałą przez II i III kwartał 2010 roku.
Giełdy Towarowe
Ceny pszenicy oraz kukurydzy w IV kwartale nie podlegały większym zmianom, notowania
grudniowe zakończyły się na poziomie 820-860 zł/t pszenicy oraz 760-780 zł za kukurydze co w
pierwszym przypadku było kwotą identyczną jak na początku IV kwartału, zaś w przypadku
kukurydzy o 30 zł niższym w przypadku cen maksymalnych. Jęczmień oraz żyto w tym samym
czasie nieznacznie drożało w obu przypadkach ceny maksymalne wzrosły o 40 zł/t do 710 zł/t.
Obrót rzepakiem na krajowych giełdach odbywał się pod dyktando paryskiej giełdy MATIF.
Cały IV kwartał przebiegał po dyktando wzrostu notowań, o ile w październiku i listopadzie stawki
rosły powoli i systematycznie o tyle w grudniu notowano bardzo szybkie wzrosty. Na początku
grudnia za tonę rzepaku trzeba było zapłacić 1650 zł natomiast 2 tygodnie później cena sięgała już
1890 zł. Ostatecznie notowania w 2010 roku zakończyły się na poziomie 2200 zł/t co stanowiło
rekord ostatnich lat.
Targowiska Pszenica
IV kwartał na targowiskach przebiegał o wiele spokojniej niż II i III kwartał. W trakcie
października i listopada ceny nie ulegały większym zmianom. Najwyższe notowania utrzymywały
się w woj. podkarpackim, lubuskim i śląskim gdzie za tonę pszenicy na początku października
trzeba było zapłacić 865 zł/t, 850 zł/t, 823 zł/t. W tym samym okresie najtańsza pszenicy była w
północnych województwach. Na Pomorzu tona ziarna kosztowała zaledwie 600 zł/t zaś na Warmii i
Mazurach 675 zł/t. Kolejne tygodnie IV kwartału w większości województw nie przyniosły
większych zmian w cennikach. Jedynie w woj. warmińsko-mazurskim, w którym notowano na
początku października jedną z najniższych stawek można był odczuć wyraźny ruch cen w górę. Za
tonę ziarna trzeba było zapłacić 750 zł/t.
Dopiero ostatnie cztery tygodnie 2010 roku przyniósł ożywienie w cennikach. Notowania w
województw zaczęły piąć się w górę osiągając maksima tegoroczne. Na Podkarpaciu w tygodniu
świątecznym za tonę ziarna żądano 925 zł. Natomiast w woj. lubuskim trzeba było zapłacić
900 zł/t. W tym samym czasie na Podlasiu i Kujawach i Pomorzu ziarno było o 150 zł tańsze i
kosztowało około 750 zł/t.
W ostatnim tygodniu 2010 roku na rynku nadal dominowały wzrosty, średnia krajowa cena
wyniosła 819 zł/t i była o 16 zł wyższa niż tydzień wcześniej, jednocześnie zwiększyła się
rozpiętość miedzy minimalnymi i maksymalnymi cenami. Najtańsze ziarno występowało na
Podlasiu na którym trzeba było zapłacić 650 zł/t co było o 83 zł mniej niż tydzień wcześniej.
Natomiast najwyższa stawka nadal utrzymywała się na Podkarpaciu i wynosiła 917 zł/t czyli o 8 zł
mniej niż tydzień wcześniej.
Tabela 1. Ceny pszenicy wg województw w IV kwartale 2010 roku w zł/t
Dolnośląskie
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Podkarpackie
Podlaskie
pomorskie
Śląskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
27-03 października
04-10 października
11-17 października
18-22 października
23-29 października
30-05-listopada
06-11 listopada
12-19 listopada
20-26 listopada
27-03 grudnia
06-12 grudnia
13-19 grudnia
20-26 grudnia
27-31 grudnia
780
770
760
760
760
760
760
760
760
760
760
760
760
760
693
550
660
680
667
667
600
650
717
650
750
750
700
700
756
766
759
757
768
795
800
786
814
850
796
802
840
875
850
700
800
800
800
800
800
800
800
900
900
900
-900
737
737
780
776
779
800
767
750
757
730
775
786
792
794
791
819
844
804
815
794
822
820
800
826
814
886
860
900
788
769
771
783
769
797
780
785
786
810
807
815
867
867
865
872
862
863
870
871
894
880
897
897
897
897
925
917
679
688
682
686
719
740
700
730
717
750
750
735
733
650
-600
600
600
600
600
600
--------
823
825
820
818
804
828
791
795
804
830
838
815
853
869
767
740
683
705
697
708
745
683
708
675
574
714
760
788
675
675
685
675
800
750
750
700
750
800
700
800
800
800
743
731
731
726
726
723
706
709
724
743
761
799
818
848
700
700
700
700
700
775
700
700
700
700
700
700
730
800
Źródło: www.minrol.gov.pl
Jęczmień
W IV kwartale obrót jęczmieniem odbywał w większości województw. Najniższą cenę
jęczmienia w pierwszym tygodniu IV kwartału zanotowano w północnej Polsce, w woj. warmińskomazurskim oraz pomorskim gdzie należało zapłacić 600 zł/t. Przemieszczając się na południe ceny
powoli rosły. W woj. wielkopolskim oraz kujawsko-pomorskim i woj. łódzkim jęczmień kosztował
około 635 zł/t natomiast na południu kraju na Śląsku i Podkarpaciu trzeba było zapłacić 731 zł/t
oraz 700 zł/t.
W trakcie kolejnych tygodni października i listopada ceny powoli rosły jednak zmiany te nie
były istotnie. Dopiero w kolejnych tygodnie grudnia można było zauważyć ożywienie w cennikach.
W woj małopolskim i mazowieckim po obniżkach jakie nastąpiły w pierwszym tygodniu grudnia
ceny zaczęły rosnąć osiągając w ostatnim tygodniu grudnia poziom 805 zł i 809 zł za tonę. Inaczej
sytuacja prezentowała się w woj. podlaskim, kujawsko-pomorski i podkarpackim, tam ceny po
stabilizacji na początku grudnia w drugiej połowie miesiąca zaczęły spadać osiągając 600 zł , 650 zł
700 zł za tonę ziarna.
Tabela 2. Ceny jęczmienia wg województw w IV kwartale 2010 roku w zł/t
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
Śląskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
27-03 października
04-10 października
11-17 października
18-22 października
23-29 października
30-05-listopada
06-11 listopada
12-19 listopada
20-26 listopada
27-03 grudnia
06-12 grudnia
13-19 grudnia
20-26 grudnia
27-31 grudnia
630
635
613
640
650
625
550
643
657
700
700
725
650
650
663
660
670
673
696
740
700
690
705
750
733
746
750
775
750
700
700
700
700
700
-700
600
700
700
----
654
640
685
676
671
723
705
672
650
667
708
722
703
744
685
665
739
726
745
711
764
739
725
772
695
778
756
805
698
685
702
709
685
708
709
727
728
788
713
735
812
809
722
700
700
700
705
710
760
708
725
725
725
725
750
700
650
656
648
682
660
690
625
679
667
700
674
690
663
600
-600
600
600
600
-600
600
-------
733
731
734
733
743
778
728
731
738
746
722
749
777
779
669
679
629
658
648
674
721
628
651
663
554
656
742
745
-600
----650
-650
------
640
633
650
637
637
633
640
652
653
643
650
677
710
730
----600
700
600
700
700
------
Żyto
Ceny żyta nie wykazywały istotnej zmienności w porównaniu z końcem 3 kwartału, jednak
rozbieżność cen między poszczególnymi województwami była duża. O ile na Pomorzu żyto można
było kupić już za 400 zł/t to na Podkarpaciu i w Małopolsce tona ziarna kosztowała 775 zł/t, 800
zł/t. Natomiast w pozostałych województwach żyto było sprzedawane od 500 zł/t do 617 zł/t.
W trakcie października i listopada ceny na Podkarpaciu i Małopolsce i spadły do 750 i 650 zł/t
natomiast na Pomorzu wzrosły o 50 do 450 zł/t. Na pozostałym obszarze kraju ceny nie uległy
istotnym zmianom.
W raz ze zbliżaniem się końca roku ceny między poszczególnymi województwami zaczęły
się wyrównywać. Maksymalna różnica notowań wynosiła 185 zł. Najwyższe stawki nadal
utrzymywały się w Małopolsce, gdzie trzeba było zapłacić 725 zł/t, natomiast na Podkarpaciu
710 zł/t. Na Pomorzu gdzie żyto było do tej pory najtańsze w grudniu nie odnotowano obrotu
ziarnem na targowiskach. Prym wśród województw w których były najniższe ceny przejął rejon
Podlaski i Śląski gdzie średnie ceny wyniosły 525 zł/t, 533 zł/t.
Tabela 3. Ceny żyta wg województw w IV kwartale 2010 roku w zł/t
Kujawsko-pomorskie
Lubelskie
Lubuskie
Łódzkie
Małopolskie
Mazowieckie
Podkarpackie
Podlaskie
Pomorskie
Śląskie
Świętokrzyskie
Warmińsko-mazurskie
Wielkopolskie
Zachodniopomorskie
27-03 października
04-10 października
11-17 października
18-22 października
23-29 października
30-05-listopada
06-11 listopada
12-19 listopada
20-26 listopada
27-03 grudnia
06-12 grudnia
13-19 grudnia
20-26 grudnia
27-31 grudnia
510
---500
500
-480
500
------
650
617
617
650
650
600
650
600
600
700
600
600
600
--
400
500
450
450
450
450
650
600
500
600
600
550
-550
529
524
562
556
545
590
518
529
517
517
550
563
555
660
800
-800
-800
-795
-750
716
710
720
725
--
554
552
550
559
545
554
546
549
561
595
530
551
623
666
800
775
775
765
755
710
600
655
655
655
655
655
655
710
521
524
524
518
506
506
500
588
560
-548
580
625
525
400
-400
400
----450
------
588
500
500
525
530
525
600
575
570
550
575
563
563
533
617
608
559
564
553
592
725
517
544
538
550
575
600
600
---------------
556
558
554
550
550
556
566
550
560
537
564
590
602
622
---------------
Kukurydza
Obrót kukurydzą w IV kwartale był dość stabilny nie występowały większe ruchy cenowe, a
różnice w stawkach w poszczególnych województwach były niewielkie. Jednocześnie handel
ziarnem odbywał się na targowiskach w 9 województwach z czego najwyższe ceny zanotowano w
województwo lubuskim gdzie mimo sporadycznego występowania, za tonę ziarna na początku
października trzeba było zapłacić około 1100 zł/t. Stawka ta była o 150-200 zł wyższa niż w innych
województwach. W południowej części kraju notowano również jedne z wyższych stawek, w
Małopolsce, Podkarpaciu i Śląsku za tonę ziarna trzeba było zapłacić 975 zł, 950 zł, 901 zł.
Natomiast w pozostałych województwach kukurydza była wyceniana od 827 do 892 zł.
W trakcie kolejnych tygodni nie notowano większych ruchów cenowych oprócz województwa
świętokrzyskiego gdzie ceny na przełomie listopada i grudnia ulegały krótkotrwałym wahaniom.
Koniec roku zakończył się stawkami nie wiele różniącymi się od tych z początku kwartału. W
województwie lubuskim za tonę ziarna należało zapłacić 1100 zł, na południu kraju stawki
wynosiły od 920 do 962 zł, natomiast najtaniej za ziarno żądali rolnicy z Wielkopolski gdzie tona
ziarna kosztowała 850 zł/t.
Tabela 4. Ceny kukurydzy wg województw w IV kwartale 2010 roku w zł/t
------1 100
-1 100
1 100
1 100
-1 100
Wielkopolskie
-800
800
800
800
-900
900
-900
900
900
900
Warmińsko-mazurskie
--------------
Świętokrzyskie
--------------
Śląskie
860
pomorskie
Łódzkie
--
Podlaskie
Lubuskie
--
Podkarpackie
Lubelskie
--
Mazowieckie
Kujawsko-pomorskie
--
Małopolskie
Dolnośląskie
27-03 października
04-10 października
11-17 października
18-22 października
23-29 października
30-05-listopada
06-11 listopada
12-19 listopada
20-26 listopada
27-03 grudnia
06-12 grudnia
13-19 grudnia
20-26 grudnia
27-31 grudnia
950
925
950
--
--
882
875
--
900
892
856
869
895
900
894
928
915
950
844
875
950
983
950
930
920
920
920
-920
890
890
920
920
910
920
--------------
--------------
901
925
1 007
944
915
940
953
940
940
962
965
962
962
863
860
845
857
854
864
851
792
850
643
742
896
875
--------------
827
827
890
890
860
860
853
817
830
875
875
850
850
880 975
880 975
880 950
880 950
-- 1 000
880 950
880 950
880 925
880
--975
880 950
880 975
880 950
Rzepak
Sytuacja na rynku rzepaku przebiegała bardziej dynamicznie. Ceny ziarna, które rozpoczęły
swój marsz w górę w połowie czerwca, kontynuowały go aż do końca roku. O ile na przełomie
września i października można było liczyć, że ceny utrzymają się jedynie w lekkim trendzie
wzrostowym o tyle październik i listopad przyniósł przyspieszenie tempa wzrostów notowań
rzepaku. Ceny w zakładach tłuszczowych z 1300 zł/t powędrowały do 1450 zł/t na koniec listopada
W pierwszym tygodniu grudnia za tonę ziarna oferowały średnio 1684 zł/t czyli o ponad 200 zł/t
więcej niż w listopadzie. W kolejnych tygodniach ceny powędrowały do 1707 zł/t co stanowiło
tegoroczny rekord cenowy. Ostatni tydzień grudnia przyniósł sporą zmianę, ceny rzepaku w
zakładach tłuszczowych spadły do 1482 zł/t, jednak jest to chwilowa obniżka, a ceny w pierwszych
tygodniach stycznia powinny powrócić do poziomu 1700 zł/t.
O ile ceny netto notowane przez MRiRW nie wydają się wysokie o tyle ceny na krajowych
giełdach towarowych w styczniu w ofertach kupna powinny wynosić około 2000 zł/t natomiast
oferty sprzedaży 2500 zł/t.
Wykres 1. Ceny rzepaku w zakładach tłuszczowych w IV 2010 roku w zł/t.
1800
1600
Cena
1400
1200
1000
6.01
2. 20
. 2 01
0
10
1
23. 1
.201
10
9.12
1. 2 0
10
25 . 1
0 . 20
10
10
0 . 20
10
1. 20
9 . 20
1 2. 1
28. 1
14. 1
30. 0
Okres
Źródło: www.minrol.gov.pl
Makuchy i śruta rzepakowa.
Makuch oraz śruta rzepakowa w IV kwartale kontynuowały tendencje wzrostową jak
rozpoczęła się w I półroczu 2010. Jednak nie był one tak silne jak w przypadku rzepaku. Śruta
rzepakowa na początku października kosztowała 637 zł/t i w trakcie października ceny lekko
spadały. Dopiero początek listopada przyniósł wzrost stawek do 681 zł/t. Od tego momentu
podobnie jak w październiku ceny zaczęły lekko spadać aby chwilę później znowu wzrosnąć. Na
początku grudnia za śrutę płacono 717 zł/t i w kolejnych tygodniach ceny nieznacznie się wahał
osiągając w tygodniu świątecznym 740 zł/t, a w ostatnim tygodniu grudnia 730 zł/t.
W przypadku makuchu rzepakowego sytuacja wyglądała nieco inaczej. Notowania w
połowie października osiągnęły swoje maksimum 796 zł/t. Stawka ta nie obowiązywała zbyt długo.
W listopadzie i grudniu ceny obniżyły się do około 750 zł/t i w poszczególnych tygodniach wahały
się w przedziale +/- 20 zł. Dopiero w ostatnim tygodniu roku ceny wzrosły do 794 zł/t
Wykres 2.Ceny śruty i makuchu rzepakowego w zakładach tłuszczowych w IV kw. 2010 r. w zł/t
850
800
Śruta rzepakow a
Cena
750
Makuch rzepakow y
700
650
600
6.01
.201
1
0
0
www.minrol.gov.pl
10
2. 20
. 201
1
1.20
Źródło:
23. 1
9.12
25. 1
10
1.20
10
0
10
1
0.20
9.20
0. 20
12. 1
28.1
14. 1
30. 0
Okres