Informacja - WIOŚ Białystok

Transkrypt

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku
Delegatura w Łomży
18-402 Łomża, ul. Akademicka 20
tel. (0 prefix 86) 218-21-69; fax: 218-28-93; e-mail:[email protected]
Informacja
Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Środowiska w Białymstoku
o stanie środowiska na terenie powiatu zambrowskiego
w 2009 roku
Łomża, sierpień 2010
WIOŚ Białystok
Informacja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska
w Białymstoku o stanie środowiska na terenie powiatu
zambrowskiego
w 2009 roku
Spis treści:
Wstęp...........................................................................................................3
1. Stan czystości i ochrona wód.......................................................................6
1.1.
1.2.
1.3.
Presje- Źródła zanieczyszczenia wód ……….........................................6
Stan - Ocena jakości wód powierzchniowych.......................................12
Przeciwdziałania – Działalność kontrolna….........................................14
1.4.
Wody podziemne..................................................................................17
2. Powietrze....................................................................................................17
2.1.
2.2.
2.3.
Presje - Emisja zanieczyszczeń do powietrza ……..…………………...17
Stan - Monitoring imisji..........................................................................19
Przeciwdziałania – Działalność kontrolna ……....................................20
3. Gospodarka odpadami...............................................................................22
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
Presje- Ilość wytworzonych odpadów.....…………………………….…..22
Stan - Składowiska odpadów…….......…………………………….……..23
Stan - Odpady niebezpieczne…….......…………………………….….…26
Przeciwdziałania..........………………………………………………….…29
4. Promieniowanie elektromagnetyczne /PEM/………..………..…………..…30
4.1.
4.2.
4.3.
Presje – Źródła emisji PEM…………………………………………..……30
Stan – Pomiary kontrolne PEM……………………………………………31
Przeciwdziałania……….................................................................……32
5. Hałas..........................................................................................................33
5.1.
Hałas przemysłowy...............................................................................33
6. Ochrona środowiska przed poważnymi awariami......................................34
7. Działania kontrolne WIOŚ..........................................................................37
2
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Wstęp ‐ charakterystyka powiatu Powiat zambrowski położony jest w środkowo ‐ zachodniej części województwa podlaskiego. Jest to najmniejszy powiat ziemski woj. podlaskiego. Powierzchnia całkowita wynosi 733 km2, co stanowi tylko 3,6% powierzchni woj. podlaskiego. Liczba mieszkańców wynosi 44,4 co stanowi ok. 3,7% ludności województwa. Pod względem geograficznym są to obszary leżące na Wysoczyźnie Wysokomazowieckiej. Przeważającą część powierzchni powiatu (ponad 63%), stanowią użytki rolne zajmujące 46 145 ha. Większość, bo ponad 65% użytków rolnych stanowią grunty orne, a ok. 35% to łąki i pastwiska. Lasy zajmują 18326 ha, a wskaźnik lesistości powiatu wynosi 25 % i jest to wskaźnik niższy od wskaźnika dla województwa podlaskiego wynoszącego 30,2 %. Najwyższą lesistością w powiecie cechuje się gmina Zambrów – 32,3%. Struktura administracyjna i ludność Jednostki samorządowe powiatu zambrowskiego – dane GUS,2009 2
Gminy miejskie: Powierzchnia [km ] Zambrów (1) Ludność [tys.] 19,1 22 353 298,98 8 838 Rutki – 46 jednostek osadniczych 200 5 993 Szumowo – 20 jednostek osadniczych 141 4 842 Kołaki Kościelne – 24 jednostki osadnicze 73 2 389 Gminy wiejskie: gm. Zambrów – 72 jednostki osadnicze Według danych GUS z 2009 roku powiat zambrowski zamieszkiwany był przez 44 385 mieszkańców w tym 22 423 kobiety i 21 962 mężczyzn. Sieć osadniczą tworzą 1 miasto i 162 miejscowości. Ludność mieszkająca w Zambrowie stanowi 50,4%, a ludność wiejska 49,6%. Dominującą formą mieszkalnictwa na terenie powiatu jest zabudowa jednorodzinna i zagrodowa. W strukturze ludności powiatu stwierdza się duży udział ludności w wieku produkcyjnym (62,7%) i zdecydowanie mniejszą liczbę ludności w wieku przed (20,8%) i poprodukcyjnym (16,5%). 6 513 osób tj. około 50 % ludności pracującej zatrudniona jest w sektorze rolniczym, 24% w sektorze przemysłowym i 26% w usługach (dane GUS, 2008, brak danych za 2009). Gospodarka Powiat zambrowski zaliczany jest do regionów typowo rolniczych. Na terenie powiatu występują bardzo korzystne warunki dla rolnictwa w szerokim zakresie upraw, nawet o bardzo wysokich wymaganiach pokarmowych. Tak dobre warunki glebowe determinują rolniczy kierunek gospodarki na tym obszarze i ograniczają inne formy rozwoju. W strukturze obszarowej największy odsetek zajmują gleby III i IV klasy bonitacyjnej, natomiast znikomy jest udział klasy I i II‐ ej. Zdecydowanie dominują gleby pszenne dobre z małym udziałem gleb pszenno‐żytnich. Gleby te należą do IIIa‐IIIb, a sporadycznie IV klasy. Odznaczają się dużą 3
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
zasobnością w składniki pokarmowe, korzystnymi warunkami wodnopowietrznymi i są łatwe do uprawy. Grunty orne o lżejszym składzie mechanicznym zajmują niewielki procent powierzchni. Są to gleby brunatne, bielicowe lub sporadycznie czarne ziemie o składzie mechanicznym piasków gliniastych na glinach. Zaliczają się one do gleb żytnio ‐ ziemniaczanych dobrych klasy IVa ‐ IVb. Gleby najsłabsze ‐ żytnio‐ziemniaczane i żytnio‐
łubinowe piaszczyste ‐ zajmują znikomy procent powierzchni omawianego terenu. Są to zwykle piaski słabo gliniaste na piaskach luźnych, łatwo przepuszczalne i ubogie w składniki pokarmowe. Należą one do V lub VI klasy bonitacyjnej. W roku 2000 wszystkie gminy województwa podlaskiego były badane przez Instytut Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach pod kątem przydatność do produkcji rolnej. Wskaźnik bonitacji jakości i przydatności rolniczej gleb powiatu zambrowskiego wynosi 49,8 i jest zbliżony do średniego wskaźnika Polski (49,5). Ogólny wskaźnik jakości warunków rolnictwa uwzględniający: jakość i przydatność rolniczą gleb, agroklimat, rzeźbę terenu, i warunki wodne wynosi 65,5 przy średniej dla Polski ‐ 66,6. Wskaźniki te potwierdzają, iż warunki przyrodnicze powiatu pozwalają na rozwijanie funkcji rolniczej. Dominującym działem gospodarki powiatu jest rolnictwo w większości związane z sektorem prywatnym. W powiecie jest 4 371 gospodarstw rolnych o średniej powierzchni 13,05 ha. W produkcji rolniczej przeważa produkcja zwierzęca, produkcja roślinna dostosowana jest do produkcji pasz dla zwierząt. Najbardziej rozwiniętym kierunkiem produkcji jest chów trzody chlewnej ‐ obsada 156,8 szt./100 ha UR. Daje to powiatowi I miejsce w województwie. Drugie miejsce w województwie zajmuje powiat zambrowski jeśli chodzi o obsadę bydła ‐ 88,9 szt./100 ha UR. Wysoka jest produkcyjność gospodarstw. Biorąc pod uwagę obsadę w DJP/1 ha UR wszystkich zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach ‐ średnio w województwie 0,62 DJP/1 ha UR, powiat zambrowski 0,95 DJP/1 ha UR. W najbardziej produkcyjnych wybranych wsiach obsada wynosi 1,6‐1,73 DJP/1 ha UR. Zwiększanie poziomu produkcji niesie za sobą także ujemne skutki polegające na zagrożeniach dla środowiska naturalnego. Szybki rozwój produkcji zwierzęcej znacznie ograniczył produkcję roślinną. W gospodarstwach mlecznych całe powierzchnie użytków rolnych przeznaczone są pod uprawę traw oraz kukurydzy. Gospodarstwa utrzymujące trzodę chlewną uprawiają tylko zboża. Obecna struktura zasiewów jest bardzo niekorzystna ze względu na zmianowanie roślin głównie uprawę zbóż, które stanowią 81% w powierzchni gruntówrolnych. Zróżnicowana budowa geologiczna obszaru powiatu pozwala na eksploatację kopalin pospolitych, wykorzystywanych głównie w budownictwie. Polodowcowe wzgórza morenowe gminy Szumowo i gminy Rutki zawierają dobrej jakości żwiry budowlane. Dolina Narwi wypełniona jest złożami torfu. Złoża te są nieodnawialne i dlatego powinny podlegać szczególnej ochronie i racjonalnemu wykorzystaniu. Chodzi tu również o przemyślną rekultywację obszarów wyrobiskowych. Przemysł w powiecie zambrowskim skupia się w większych ośrodkach, głównie w Zambrowie. W powiecie zambrowskim funkcjonują 3325 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 136 należy do publicznego sektora własności, natomiast 3189 to sektor prywatny (GUS,2009). Dominują małe i średnie zakłady handlowo ‐ usługowe. 4
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Wśród branży przemysłu rozwijających się w Zambrowie wymienić można: ‐ przetwórstwo rolno‐spożywcze (Zakład Mleczarski w Zambrowie Spółdzielni Mleczarskiej „MLEKPOL” Grajewo, Przetwórnia Owoców i Warzyw „PROVITUS”, młyny zbożowe i wytwórnie makaronów), ‐ mechanika precyzyjna i telekomunikacja („TELZAM” Sp. z o.o., „LASER"), ‐ budownictwo (Przedsiębiorstwo Budowy Dróg „BITUM” Sp. z o.o., Zakład Budowlano –Drogowy „SJ” Szymański‐Jarząbek Sp. j.; „ZAM‐BRUK” Zakład Remontowo – Drogowo –Budowlany, Jozef Jabłonowski; „DOBROPLAST” Fabryka Okien i Drzwi, Renata Kaczyńska; Zakład Produkcji Kruszyw z/s w Szumowie, Kazimierz Rupiński, KEYLITE RW POLSKA Sp. z o.o. – z/s w Warszawie – Zakład Produkcyjny w Zambrowie), ‐ ubojnie i przetwórstwo mięsne (Ubojnia Zwierząt „MIREX” Zambrzyce Króle; Ubój Bydła, trzody i cieląt Śliwowo Łopienite; Wyrób i Sprzedaż, Rzeźnictwo, Górskie; Ubojnia Bydła „ANMAR”, Falki; Wytwórnia Mączek Zwierzęcych „URBIMAX”– Gorskie Ponikły), Atrakcje przyrodnicze Teren powiatu zambrowskiego znajduje się w ramach obszaru funkcjonalnego „Zielone Płuca Polski", a także częściowo w obszarze Europejskiej Sieci Natura 2000. Ogółem tereny chronione obejmują 279,4 ha powiatu i są położone głównie w gminach: Zambrów i Rutki (GUS,2008). Cztery rezerwaty przyrody o ogólnej powierzchni 275,2 ha i użytki ekologiczne – 4,2 ha (dane GUS, 2008), pomniki przyrody, rozlewiska Narwi, jak również wiele innych, nie posiadających statusu obszarów chronionych, winny być chronione przynajmniej na poziomie planowania przestrzennego, zabezpieczając je przed zakusami przekształcenia i dewastacji. Zadaniem władz samorządowych jest kreowanie polityki czystych technologii, przyjaznych środowisku. Winno dotyczyć to inwestycji nowych, jak też zakładów już funkcjonujących. Rezerwaty przyrody znajdujące się na terenie powiatu zambrowskiego: Bagno Wizna I i Bagno Wizna II ‐ powstały w 1967 roku, są to rezerwaty torfowiskowe, powołane w celu ochrony torfowisk niskich ze stanowiskiem rzadkich roślin. Grabówka ‐ powstał w 1996 roku, rezerwat leśny zachowany w celu ochrony wielogatunkowego lasu liściastego o wysokim stopniu naturalności. Dębowe góry ‐ powstał w 2001 roku, jest to rezerwat leśny utworzony w celu zachowania w stanie naturalnym znajdującej się tam dąbrowy świetlistej z dębem bezszypułkowym. Pomniki przyrody zlokalizowane na Ziemi Zambrowskiej: •
Dąb szypułkowy w uroczysku Grabówka •
Aleja lipowa w Zbrzeźnicy •
Wiąz pospolity we wsi Gosie Małe •
Skupisko jałowca we wsi Podłatki Duże Użytki ekologiczne Powiatu Zambrowskiego: Bagno "Moczary" w obrębie wsi Wyszomierz ; Bagno "Pastwisko" w obrębie wsi Poryte Jabłoń. 5
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
1. Stan czystości i ochrona wód 1.1. Presje ‐ Źródła zanieczyszczeń wód Łączna długość czynnej rozdzielczej sieci wodociągowej w powiecie zambrowskim wynosi 509,8 km, co stanowi 4,3 % sieci województwa podlaskiego. Najdłuższą sieć posiadają: gmina Zambrów i gmina Rutki. Wodociągi ‐ długość czynnej sieci rozdzielczej w km ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 493,3 500,5 507,1 507,9 508,4 509,6 509,8 Zambrów (1) ‐ miasto 45,6 46,1 47,4 48,1 48,6 49,1 49,3 Kołaki Kościelne (2) ‐ gmina 53,5 53,5 53,5 53,5 53,5 53,5 53,5 117,6 123,6 123,7 123,7 123,7 123,7 123,7 Szumowo (2) ‐ gmina 92,6 92,6 97,3 97,3 97,3 98,0 98 Zambrów (2) ‐ gmina 184,0 184,7 185,2 185,3 185,3 185,3 185,3 PODLASKIE ‐ ogółem 10 105,1 10 620,2 11 006,4 11 375,7 11 572,6 11 789,7 11 937,5 Rutki (2) ‐ gmina Gminy powiatu zambrowskiego mają zrealizowaną podstawową sieć wodociągową. Według danych GUS ludność obsługiwana przez wodociągi stanowiła w 2009 roku 93 % ludności powiatu. W stosunku do ilości mieszkańców w gminach wiejskich, ponad 90% ludności korzysta z sieci wodociągowej w gminach Kołaki Kościelne (93,6%) oraz Zambrów (91,5%). Poza siecią pozostają pojedyncze domostwa w zabudowie kolonijnej. Ludność korzystająca z sieci wodociągowej‐ w osobach ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 41 702 41 732 41 621 41 592 41 463 41 342 41 213 Zambrów (1) 22 408 22 379 22 331 22 275 22 152 22 071 21 921 Kołaki Kościelne (2) 2 304 2 280 2 290 2 273 2 249 2 244 2 237 Rutki (2) 4 787 4 819 4 748 4 722 4 719 4 681 4 660 Szumowo (2) 4 338 4 325 4 346 4 344 4 316 4 296 4 306 Zambrów (2) 7 865 7 929 7 906 7 978 8 027 8 050 8 089 1 026 774 1 030 738 1 034 152 1 037 356 1 037 042 1 038 588 1 040 368 PODLASKIE ‐ ogółem Wg danych GUS średnie roczne zużycie wody z wodociągów w gospodarstwach domowych powiatu zambrowskiego w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosiło w 2009 roku 35,6 m3 i było wyższe niż w woj. podlaskim (31m3/mieszkańca). Wskaźnik ten w gminach wiejskich powiatu był większy jak w mieście i wynosił 41,2 m3/osobę (w mieście 30 m3/os.) . Największe zużycie wody wśród gmin wiejskich ma największa terytorialnie gmina Zambrów, ale największe zużycie wody na 1 mieszkańca w 2009 roku było w najmniejszej w powiecie gminie Kołaki Kościelne i wynosiło 63,5 m3. Wszystkie wsie w tej gminie posiadają wodociągi. Trzy wodociągi grupowe obsługują tu 100% ludności. 6
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Eksploatacja sieci wodociągowej w dam3/rok ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 Powiat zambrowski 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1 747,8 1 732,9 1 787,9 1 817,9 1 759,8 1 747 1 750,1 Zambrów (1) 905,0 882,4 887,4 863,0 816,2 818,8 774,1 Kołaki Kościelne (2) 135,9 127,6 147,8 146,1 159,4 159,3 152,7 Rutki (2) 163,4 162,6 181,7 196,4 177,2 141,9 180,2 Szumowo (2) 247,8 273,6 252,7 263,9 265,1 264,1 269 Zambrów (2) 295,7 286,7 318,3 348,5 341,9 362,9 374,1 44 022,6 43 010,8 43 853,6 45 829,2 45 339,9 45 418,9 45 243,5 PODLASKIE ‐ ogółem Pochodną zwodociągowania jest konieczność budowy kanalizacji sanitarnej. Tylko miasto Zambrów oraz gminy Zambrów i Rutki inwestują w tym kierunku. Kanalizacja wraz z oczyszczalnią ścieków należą do inwestycji kapitałochłonnych, których wskaźnik efektywności zależy od koncentracji wytwórców ścieków. Alternatywą dla zabudowy rozproszonej są oczyszczalnie przydomowe, mogące obsłużyć kilka do kilkunastu domostw. Kierunek ten preferowany jest we wszystkich programach pomocowych, wspierających finansowanie inwestycji komunalnych. W stosunku do sieci wodociągowej bardzo krótka jest sieć kanalizacyjna w powiecie zambrowskim i jej długość w kolejnych latach wzrasta nieznacznie. Jej długość w 2009 roku wyniosła 69 km co stanowiło 2,9 % sieci wojewódzkiej. Kanalizacja ‐ długość czynnej sieci kanalizacyjnej w km ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 60,0 60,8 64,7 66,0 67,1 67,9 69 Zambrów (1) 37,8 38,0 40,2 41,3 42,5 43,3 44,4 0 0 0 0 0 0 0 13,6 14,2 15,9 15,9 15,8 15,8 15,8 Szumowo (2) 0 0 0 0 0 0 0 Zambrów (2) 8,6 8,6 8,6 8,8 8,8 8,8 8,8 1 798,4 1 878,4 2 030,3 2 160,6 2 243,0 2 300,1 2 410,4 Kołaki Kościelne (2) Rutki (2) PODLASKIE ‐ ogółem Najgorsza sytuacja jest w gminach: Kołaki Kościelne i Szumowo, gdzie brak jest sieci kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków sanitarnych. Ścieki gromadzone są w szambach, które nie zawsze są szczelne. Ponadto cześć ścieków wywożona jest na łąki, pola i do rowów, skąd trafia do środowiska zanieczyszczając wody gruntowe. W Urzędzie Gminy Kołaki Kościelne nie ma ewidencji istniejących zbiorników na nieczystości płynne oraz danych o ich stanie technicznym. W roku 2007 gmina Kołaki Kościelne opracowała „Program Gospodarki Ściekowej Gminy Kołaki Kościelne”, który ma być realizowany w latach 2007 – 2013. Realizowany będzie wariant III, który obejmuje budowę sieci kanalizacji sanitarnej oraz oczyszczalni ścieków w miejscowości gminnej Kołaki Kościelne z możliwością budowy oczyszczalni przydomowych. W pozostałych miejscowościach nieruchomości wyposażone będą w oczyszczalnie przyzagrodowe oraz w szczelne zbiorniki. Oczyszczalnia wyposażona będzie w punkt zlewny, gdzie będą dowożone ścieki gromadzone w zbiornikach. Ścieki z Szumowa wywożone są na miejską 7
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
oczyszczalnię w Zambrowie. Kanalizacja obsługuje zaledwie 51% mieszkańców powiatu zambrowskiego i są to głównie mieszkańcy miasta Zambrów. W gminie Rutki kanalizacja obejmuje 26% mieszkańców, a w gminie Zambrów zaledwie niecałe 7%. (GUS,2009) Ludność korzystająca z sieci kanalizacyjnej w osobach ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 22 873 23 030 23 115 23 063 22 984 22 898 22 770 Zambrów (1) 21 058 21 060 20 979 20 932 20 820 20 746 20 620 1 303 1 389 1 557 1 547 1 579 1565 1 561 512 581 579 584 585 587 589 674 497 683 872 692 885 698 783 701 988 708 702 713 929 Rutki (2) Zambrów (2) PODLASKIE ‐ ogółem Ewidencja kontrolna Delegatury WIOŚ w Łomży obejmowała w 2009 roku w powiecie zambrowskim 10 oczyszczalni w tym: 8 oczyszczalni ścieków komunalnych i 2 przemysłowe Zakładu Mleczarskiego w Zambrowie i Oczyszczalnia Tłoczni Gazu w Grzymałach. Ta ostatnia oprócz ścieków socjalnych oczyszcza również wody popłuczne ze stacji zmiękczania wody. Ścieki oczyszczone z tej oczyszczalni odprowadzane są do ziemi. Pozostałe oczyszczalnie odprowadzają ścieki do wód powierzchniowych. We wszystkich oczyszczalniach ścieki oczyszczane są biologicznie, a w oczyszczalni miejskiej dla Zambrowa funkcjonują ponadto stawy biologiczne doczyszczające ścieki. Dane GUS za rok 2009 obejmują 4 największe oczyszczalnie komunalne i 3 przemysłowe. Ludność obsługiwana przez oczyszczalnie ścieków ‐dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 25 348 25 284 26 021 25 958 25 892 25 662 25 621 Zambrów (1) 22 926 22 462 22 763 22 700 22 598 22 259 22 353 1 850 2 250 2 700 2 700 2 800 2 800 2 800 572 572 558 558 494 603 468 725 523 735 566 744 848 751 372 744 325 758 899 743 438 Rutki (2) Zambrów (2) PODLASKIE ‐ ogółem 87% ścieków oczyszczonych w powiecie zambrowskim odprowadza oczyszczalnia miejska w Zambrowie. Około 11% ścieków odprowadzają 2 oczyszczalnie komunalne gminy Rutki, a pozostałe 2 % odprowadzają 3 małe oczyszczalnie komunalne o niedużej przepustowości (łącznie w 2009 roku ‐469 m3/dobę) – dane GUS,2009. Oczyszczone ścieki komunalne odprowadzane ogółem w dam3/rok Jednostka terytorialna 2003 Powiat zambrowski 2004 2005 2006 2007 2008 2009 999,6 905,1 871,4 848,9 925 888,3 838,5 Zambrów (1) 924 829,2 786,4 755,3 827 778,6 725,8 Rutki (2) 65,2 66,6 75,4 82 79 88,9 91,4 Zambrów (2) 10,4 9,3 9,6 11,6 19 20,8 21,3 32380,4 32713,9 32507,3 32994,7 34229,5 33 554,3 34 064,7 PODLASKIE ‐ ogółem 8
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Ładunki zanieczyszczeń odprowadzane ze ściekami komunalnymi do wód powierzchniowych są znaczne (BZT5‐ 4513 kg /rok ; ChZT‐ 45 208 kg/rok; zawiesina‐ 10 068 kg/rok – dane GUS 2009) . W powiecie zambrowskim przeważający procent zanieczyszczeń trafia do rzeki Jabłonki ze ściekami odprowadzanymi z oczyszczalni miejskiej w Zambrowie. Jest to 71% w zakresie BZT5 i zawiesiny oraz 84% w zakresie ChZT. Ładunki zanieczyszczeń w ściekach komunalnych odprowadzanych
w pow. zambrowskim do wód powierzchniowych [kg/r] - dane GUS
80 000
60 000
40 000
20 000
0
2003
2004
2005
BZT5
2006
ChZT
2007
2008
2009
zawiesina
Do rzek trafia również znaczny ładunek związków biogennych, głównie związków azotu. Widoczne na wykresie obniżanie się ładunku stężeń zarówno azotu jak i fosforu wynika z prawnego zwolnienia mniejszych oczyszczalni od roku 2005 z badania tych związków w oczyszczanych ściekach. Taki zapis prawny spowodował zaprzestanie Ładunki zanieczyszczeń biogennych w ściekach komunanych
odprowadzanych do wód powierzchniowych [kg/r] - dane GUS
zarządzających oczyszczalniami strącania ściekach 35 000
30 000
25 000
20 000
15 000
10 000
5 000
0
przez w oczyszczanych związków biogennych. Może się to odbić bardzo niekorzystnie na jakości wód 2003
2004
2005
azot ogólny
2006
2007
2008
2009
do których ścieki oczyszczane są odprowadzane, szczególnie w przypadku jeżeli fosfor ogólny
odbiornikiem ścieków są cieki o małym przepływie. Prowadzona w poprzednich latach polityka ochrony wód poprzez nakładanie na oczyszczalnie obowiązku redukcji biogenów zaowocowała wyraźnym spadkiem stężeń, głównie związków fosforu, we wszystkich badanych przez WIOŚ rzekach. Przez wiele lat fosforany były jednym z głównych wskaźników obniżających jakość wód do wartości pozaklasowych, ostatnio ich stężenia przeważnie nie przekraczają granic I i II klasy czystości. Niestety obowiązujące obecnie regulacje prawne, w tym również „samokontrola” podmiotów emitujących zanieczyszczenia do środowiska, mogą doprowadzić do powrotu problemu z utrzymaniem dobrej jakości wód. 9
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
W ostatnich latach wzrasta ilość ścieków przemysłowych odprowadzanych z powiatu zambrowskiego. Ścieki przemysłowe na terenie powiatu powstają w ponad 80% w Zambrowie. Są to głównie ścieki z oczyszczalni Zakładu Mleczarskiego. Wszystkie ścieki przemysłowe w powiecie są oczyszczane biologicznie. 3
Ścieki przemysłowe odprowadzone i oczyszczane ogółem w dam ‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 380 340 360 358 441 531 549 Zambrów (1) 380 340 318 293 365 434 450 Zambrów (2) 0 0 42 65 76 97 99 12 589 12 024 10 934 11 071 11 388 10 786 10 590 PODLASKIE ‐ ogółem Ładunki odprowadzane, głównie do Jabłonki, ze ściekami przemysłowymi są znaczne, chociaż wg danych GUS z 2009 roku zdecydowanie zmalały w stosunku do lat poprzednich. Biorąc pod uwagę wielkość odbiornika jest to dla niego bardzo duże obciążenie.
BZT5 [kg/rok] Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 1 808 3 668 4 404 16 404 21 347 17 430 4 513 Zambrów (1) 1 808 3 668 3 259 3 226 2 562 2 430 4 004 Zambrów (2) 0 0 1 145 13 178 18 785 15 000 509 ChZT [kg/rok] Powiat zambrowski 19 460 12 314 17 402 36 697 42 732 61 039 23 255 Zambrów (1) 19 460 12 314 14 162 10 618 11 978 17 186 19 513 Zambrów (2) 0 0 3 240 26 079 30 754 43 853 3 742 zawiesina [kg/rok] Powiat zambrowski 6 410 4 716 5 928 13 204 8 657 29 857 7 333 Zambrów (1) 6 410 4 716 5 058 3 980 4 397 4 600 6 051 0 0 870 9 224 4 260 25 257 1 282 Zambrów (2) chlorki i siarczany [kg/rok] Powiat zambrowski 27 295 21 222 23 604 24 117 0 68 572 57 712 Zambrów (1) 27 295 21 222 23 604 24 117 0 68 572 57 712 10
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Ładunki zanieczyszczeń biogennych odprowadzanych w ściekach
przemysłowych odprowadzanych do wód w kg/rok - dane GUS
5 000
4 000
3 000
2 000
1 000
0
2005
2006
2007
azot ogólny
2008
2009
fosfor ogolny
Dane GUS o ładunkach azotu i fosforu w ściekach przemysłowych pochodzą tylko z oczyszczalni Zakładu Mleczarskiego w Zambrowie. Ilość fosforu ogólnego odprowadzanego przez zakładową oczyszczalnię w 2009 roku wyniosła 707 kg/rok, a azotu ogólnego 3 004 kg/rok (GUS,2009). Niekorzystnym „ubocznym” zjawiskiem związanym z procesem oczyszczania ścieków jest powstawanie na oczyszczalniach znacznej ilości osadów ściekowych. W powiecie zambrowskim w 2009 roku było to 209 ton osadów z oczyszczalni komunalnych, z czego 84% powstało na oczyszczalni komunalnej w Zambrowie oraz 205 ton osadów z oczyszczalni przemysłowych, pochodzące w 70% z oczyszczalni Zakładu Mleczarskiego w Zambrowie. W roku 2009 ilość osadów przemysłowych wzrosła prawie dwukrotnie w stosunku do roku poprzedniego. Osady ściekowe z oczyszczalni komunalnych ogółem w Mg‐ dane GUS Jednostka terytorialna 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Powiat zambrowski 335
291
259
212
231 203 209
Zambrów (1) 321
275
243
194
211 173 176
14
15
15
16
19 29 32
0
1
1
2
1 1 1
Rutki (2) Zambrów (2) Osady ściekowe z oczyszczalni przemysłowych ogółem w Mg‐ dane GUS Powiat zambrowski 146
52
28
47
74 108 205
Zambrów (1) 146
52
28
47
74 108 144
Zambrów (2) 0
0
0
0
0 0 61
Wg danych GUS w latach 2008 i 2009 osady ściekowe z obu oczyszczalni komunalnych w gminie Rutki i w gminie Zambrów były w całości składowane. Osady wytworzone na zambrowskiej oczyszczalni komunalnej zostały wykorzystane na terenie oczyszczalni. Natomiast osady ściekowe z oczyszczalni przemysłowych w Zambrowie i gminie Zambrów były w całości wykorzystane w rolnictwie. 11
WIOŚ Białystok
1.2.
zambrowskiego
w 2009 roku
Stan - Ocena jakości wód powierzchniowych
Łączna długość sieci wodnej w powiecie zambrowskim wynosi 90,54 km. Cieki płynące na omawianym terenie są to dopływy Narwi (Jabłonka z Gacią) i Bugu (Mały Brok). Największym ciekiem wodnym powiatu jest rzeka Jabłonka, która po połączeniu z rzeką Gać jest lewobrzeżnym dopływem Narwi, uchodzącym do niej na 228,4 km. Długość rzeki wynosi 38,5 km, a powierzchnia zlewni 431,8 km2. Mniejszymi ciekami są rzeki Dąb (gm. Kołaki Kościelne) i Prątnik, dopływy Jabłonki. Na terenie powiatu brak jest naturalnych zbiorników wód powierzchniowych. W Zambrowie, na rzece Jabłonce, zbudowany został niewielki sztuczny zbiornik wykorzystywany głównie do celów retencyjno‐rekreacyjnych. Zasilane przez Jabłonkę są również stawy rybne Poryte i Jabłoń, których powierzchnia wynosi około 120,3 ha. W związku z wprowadzeniem przepisów prawnych mających na celu dostosowanie prawodawstwa polskiego do wymogów Unii Europejskiej, zasady badań i oceny jakości wód powierzchniowych uległy istotnej zmianie. Poniżej wymieniono główne przepisy prawne wg których dokonano oceny jakości rzek za rok 2009: Ocena stanu wód ◘ Ogólna klasyfikacja wód Podstawę oceny stanowi Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. nr 162 poz. 1008 ) ◘ Ocena przydatności do bytowania ryb Podstawę oceny stanowi Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455). ◘ Ocena wrażliwości wód na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych i podatności na eutrofizację Podstawę oceny stanowi Rozporządzenie Ministra Środowiska z 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. Nr 241 poz. 2093). Nowe regulacje prawne zmieniają podejście do oceny jakości wód. Punkty monitoringowe ustanawiane są na zamknięciach jednostek, wyznaczonych przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, zwanych Jednolitymi Częściami Wód (JCW). Monitoring JCW prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę ich stanu oraz ilościowe ujęcie czasowej i przestrzennej zmienności elementów jakości i parametrów wskaźnikowych dla elementów biologicznych, hydromorfologicznych , fizykochemicznych i chemicznych. Dla punktów wyznaczonych do badan w monitoringu diagnostycznym wykonuje się ocenę stanu ekologicznego i stanu chemicznego . Dla punktów wyznaczonych do badań w monitoringu operacyjnym wykonuje się ocenę stanu ekologicznego. 12
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
W 2009 roku na terenie powiatu zambrowskiego badaniami w ramach monitoringu wód
powierzchniowych objęto rzekę Jabłonkę na odcinku ujściowym do Gaci.
Zgodnie z przedstawionymi wyżej unormowaniami prawnymi ustanawiającymi punkty pomiarowo‐kontrolne na zamknięciu wydzielonych części wód, w 2008 roku ocenę dla Jabłonki przeprowadzono w punkcie wyznaczonym na odcinku przyujściowym w Konopkach‐Kozikach, tuż poza granicami powiatu zambrowskiego. Ze względu na niewielką zlewnię Jabłonki wyznaczony punkt objęty został siecią monitoringu operacyjnego, tj. w ograniczonym zakresie wskaźników zanieczyszczeń. W 2010 roku w punktach monitoringu operacyjnego wyznaczonych na ciekach do których odprowadzana jest znaczna ilość zanieczyszczeń, w tym na Jabłonce, przeprowadzone będą badania substancji z listy szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (metale ciężkie, WWA, pestycydy itp. )Oprócz oceny stanu ekologicznego w 2009 roku Jabłonkę ujęto do badań i oceniono w monitoringu operacyjnym‐celowym tzw. „rybnym” oraz zbadano pod kątem podatności wody na eutrofizację. Omówienie wyników badań rzek:
Ocena jakości wód rzeki Jabłonki – ppk Konopki-Koziki – powyżej ujścia do Gaci
• Ocena stanu ekologicznego na podstawie elementów biologicznych tj. Makrofitowego Indeksu Rzecznego (MIR) oraz indeksu fitobentosowego (IO) wskazała umiarkowany stan wód. Również ocena wskaźników fizykochemicznych kwalifikowała wodę do stanu poniżej dobrego. W związku z tym ocena ogólna jakości wody wskazała na umiarkowany stan ekologiczny (w skali od bardzo dobrego poprzez dobry, umiarkowany, słaby i zły). O obniżeniu klasyfikacji, podobnie jak w roku 2008, zadecydowało podwyższone stężenie wskaźników biogennych tj. azotu Kjeldahla, azotu amonowego oraz fosforu ogólnego. W granicach określonego rozporządzeniem stanu dobrego wód mieściły się średnioroczne wartości wszystkich pozostałych badanych wskaźników. Notowano tu jednak również podwyższone stężenia pozostałych wskaźników biogennych (m.in. azotanów, azotu ogólnego, fosforanów) oraz zawiesiny i ogólnego węgla organicznego. Zakres badań w monitoringu operacyjnym w 2009 roku nie obejmował też wskaźników, które w latach poprzednich decydowały o obniżeniu klasyfikacji tj. chemiczne zapotrzebowanie tlenu ChZT‐Mn i ChZT‐Cr. • Ocena przydatności do bytowania ryb wykazała, że woda w badanym punkcie, podobnie jak w 2008 roku, nie spełniała wymagań jakie powinny spełniać wody śródlądowe będące środowiskiem dla życia ryb karpiowatych w warunkach naturalnych. Przyczyną były niekorzystne stężenia dwóch wskaźników: tlenu rozpuszczonego i fosforu ogólnego. • Ocena podatności na eutrofizację wskazuje, że średnioroczne wartości stężeń aż 3 wskaźników: fosforu ogólnego, azotanów i azotu ogólnego były wyższe od wartości kryterialnych określających podatność cieku na eutrofizację. Przekroczenia wartości wskaźników określających podatność na eutrofizację notowano w latach 2005‐2006 w punkcie badanym bezpośrednio poniżej Zambrowa oraz w latach 2007‐2008 na odcinku ujściowym. Świadczy to o znacznym stopniu zeutrofizowania Jabłonki na całym odcinku od Zambrowa aż do ujścia. • Stan sanitarny rzeki był niekorzystny, średnia ilość bakterii grupy coli typu fekalnego w 100 ml wynosiła 2390, ale występowały tu również bardzo wysokie wartości , np. w czerwcu 2009 roku liczba bakterii coli typu fekalnego wyniosła 240 000. 13
WIOŚ Białystok
1.3.
zambrowskiego
w 2009 roku
Przeciwdziałania - Działalność kontrolna
Rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 lipca 2006r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. nr 137, poz. 984, z późn. zmian.) określa częstotliwość poboru prób ścieków do badań i ich parametry. Inspektorzy WIOŚ w czasie kontroli prowadzą analizę wyników badania ścieków przedstawioną przez zarządzającego oczyszczalnią i na tej podstawie określają czy warunki pozwolenia w zakresie ilości i jakości ścieków zostały dotrzymane. Wykaz źródeł zanieczyszczeń wód powierzchniowych na terenie powiatu zambrowskiego wg danych za 2009 rok Lp Miejscowość, nazwa zakładu Uwagi Typ oczyszczalni m. Zambrów (odbiornik bezpośredni – rz. Jabłonka dopływ rz. Gać dopływ Narwi) 1 2 Zambrowskie Ciepłownictwo i Wodociągi – Podmiot odprowadził w okresie styczeń 2008‐styczeń 2009 ‐ 3
856 835 m ścieków mechaniczno ‐ biologiczna, BIOOXYBLOK, stawy biologiczne Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada pozwolenie ważne do 31 marca 2013r. W trakcie przeprowadzonej 27.08., 28.08. oraz 02.09.2009 roku kontroli stwierdzono, że w badanym okresie 27.01.2008‐26.01.2009 obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego została wykonana wymagana ilość badań prób ścieków oraz nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń. W oczyszczanych ściekach osiągnięto wymagany pozwoleniem stopień redukcji zanieczyszczeń. S.M. MLEKPOL w Grajewie, Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie Podmiot odprowadził w 2009 3
roku ‐ 450045m ścieków, oraz wytworzył 410,11 ton s.m. osadów ściekowych, w całości zostały one wykorzystane rolniczo. mechaniczno ‐ biologiczna, osad czynny, PIX‐ do strącania związków fosforu osad czynny nadmierny odwadniany na wirówce dekantacyjnej i wykorzystywany rolniczo. Wody opadowe podczyszczane są na separatorze koalescencyjno‐cyrkulacyjnym typu AWAS‐SK Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada pozwolenie zintegrowane ważne do 30.06.2016r. Podczas kontroli gospodarki wodno‐ściekowej zakładu za okres 2008‐2009 nie stwierdzono nieprawidłowości. Wartości średnioroczne wskaźników zanieczyszczeń w próbach ścieków oczyszczonych nie przekroczyły poziomu dopuszczalnego określonego pozwoleniem wodnoprawnym. Stwierdzono natomiast, że niezgodnie z obowiązującymi przepisami przekazywano osady ściekowe rolnikom w okresie zimowym. Brak było również badań gleby na jednej z działek , na której stosowane były osady. Zastosowano pouczenie oraz wydano zarządzenia pokontrolne. Przeprowadzona ocena jakości wód opadowych odprowadzanych z zakładu wykazała, że w roku 2009 nie stwierdzono przekroczenia wartości dopuszczalnych wskaźników zanieczyszczeń. W 2009 roku separator był oczyszczony. m. Długobórz (odbiornik bezpośredni – rz. Prątnik dopływ Jabłonki ,dopływ rz. Gać dopływ Narwi) 3 Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy w Długoborzu Podmiot odprowadził w 3
okresie 2007/2008 – 2346 m ścieków mechaniczno – biologiczna typu ELJOT – 50 14
Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład uzyskał nowe pozwolenie wodnoprawne ważne do 31.12.2015r. Decyzja Starostwa Powiatowego zwolniła zarządzającego oczyszczalnią z badań azotu i fosforu w odprowadzanych ściekach W trakcie przeprowadzonej 24.08. oraz 26.08.2009 roku kontroli stwierdzono, że w badanym okresie 21.10.2007 do 20.10.2008 obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego została wykonana wymagana ilość badań prób ścieków – we wszystkich badanych próbach nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych wartości WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
wskaźników zanieczyszczeń. m. Poryte Jabłoń (odbiornik bezpośredni – rz. Jabłonka dopływ rz. Gać dopływ Narwi) 4 Wodociągi Wiejskie Spółka z o.o. w Łomży Oczyszczalnia ścieków w Porytem Jabłoni mechaniczno‐biologiczna BIOCLAR EG50 z osadem czynnym Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada nowe pozwolenie wodnoprawne ważne do 12.12.2016r. W trakcie przeprowadzonej 16.12.2009 roku kontroli stwierdzono, że w badanym okresie 12.12.2008 do 11.12.2009 roku została wykonana wymagana ilość badań prób ścieków, a dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń nie zostały przekroczone. Podczas tej samej kontroli stwierdzono przekroczenia ładunku zanieczyszczeń w roku 2006 – ze względu na kwotę nie przekraczającą 800 zł nie wszczęto postępowania w sprawie wymierzenia kary. Natomiast w sprawie przekroczeń za 2007 rok wszczęto postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. mechaniczno‐biologiczna Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada nowe pozwolenie wodnoprawne ważne do 31.03.2017r. Przeprowadzona w dniach 04.05 i 02.06.2009 roku kontrola dotrzymania warunków pozwolenia w latach 2007‐2009 wykazała brak wymaganej ilości badań ścieków oczyszczonych oraz przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w zakresie ChZT‐Cr i zawiesiny. Gminie Zambrów jako zarządzającej oczyszczalnią wymierzono administracyjna karę pieniężną. m. Osowiec – rów melioracyjny 5 Szkoła Podstawowa w Osowcu gm. Zambrów – Podmiot odprowadził w 3
2007/2008 roku ‐ 969 m ścieków m. Czerwony Bór – (odbiornik bezpośredni ‐ rów melioracyjny dopływ rz.Gać dopływ Narwi) 6 Gospodarstwo Pomocnicze przy Zakładzie Karnym w Czerwonym Borze oczyszczalnia mechaniczno ‐ biologiczna, złoże biologiczne Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada pozwolenie wodnoprawne ważne do 31 października 2013 r. Przeprowadzona w styczniu 2009 roku kontrola stwierdziła, że zrealizowane została modernizacja i rozbudowa oczyszczalni. Analiza prób ścieków odprowadzanych do odbiornika w pierwszym roku obowiązywania nowego pozwolenia tj. 01.01.2009‐
31.12.2009 wykazała, że ścieki odpowiadają wymaganym warunkom wymaganym przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. W związku z tym Zakładowi zmniejszono do zera płatności kar naliczonych za rok 2006 i 2007. m. Mężenin ‐ (odbiornik bezpośredni rz. Mężynianka dopływ Narwi) 7 Oczyszczalnia Gminy Rutki w Mężenienie eksploatowana przez Wodociągi Wiejskie w Łomży Podmiot odprowadził w 2008 3
roku – 51 598 m ścieków mechaniczno‐biologiczno‐
chemiczna z osadem czynnym oraz komorą denitryfikacji, z instalacją do redukcji fosforu – PIX (nie użytkowaną) oraz z instalacją do odwadniania osadów typu DRAIMAD‐ osady po wysuszeniu wywożone są na składowisko dla gminy Śniadowo Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada pozwolenie wodnoprawne ważne do 31.12.2015r. Stacja odwadniania osadu i stacja dozowania PIX są wyłączone z użytkowania W trakcie przeprowadzonej 07.12. i 15.12.2009 roku kontroli stwierdzono, że w badanym okresie za 2008 rok została wykonana wymagana ilość badań prób ścieków, a dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń nie zostały przekroczone. m. Grądy Woniecko (odbiornik bezpośredni ‐ rów melioracyjny dopływ Narwi) 8 Oczyszczalnia Gminy Rutki w Grądach Woniecko eksploatowana przez Wodociągi Wiejskie w Łomży Podmiot odprowadził w 2008 roku – 31 836 m3 ścieków mechaniczno‐biologiczna z osadem czynnym oraz komorą denitryfikacji i defosfatacji oraz instalacją do odwadniania osadów typu DRAIMAD , osady po odwodnieniu wywożony na składowisko gminy Śniadowo. 15
Zakład posiada pozwolenie wodnoprawne ważne do 31.12. 2015r. W marcu 2009r. Starosta Powiatowy w Zambrowie wydał decyzję zmieniającą pozwolenie w zakresie sposobu pobierania ścieków i określenia dopuszczalnej ilości ścieków odprowadzanych do środowiska. Stacja dozowania PIX jest wyłączona z użytkowania Podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 22.; 26 i 27 stycznia 2009 roku za okres 01.01.2006‐31.12.2008 nie stwierdzono przekroczeń wartości dopuszczalnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Ścieki odprowadzane do ziemi: m. Grzymały 9 Tłocznia gazu ziemnego Zambrów Podmiot odprowadził w 2008 roku ‐ 441 m3 ścieków, 3
a w I półroczu 2009r. – 199m m. Srebrna 10. Oczyszczalnia przy Szkole Podstawowej w Srebrnej Mechaniczno‐biologiczna typu AWAS MB300 3
o przepustowości 5 m /dobę Stan formalno‐prawny uregulowany. Zakład posiada nowe pozwolenie wodnoprawne ważne do 31.08.2015r. Na oczyszczalni oczyszczane są ścieki socjalne i wody popłuczne ze stacji zmiękczania wody. W trakcie przeprowadzonej 24.06. i 09.07.2009 roku kontroli stwierdzono, że w badanym okresie od 2008 roku została wykonana wymagana ilość badań prób ścieków, a dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń nie zostały przekroczone. W 2006 i 2007 roku występowały przekroczenia wartości dopuszczalnych w zakresie BZT5, ChZT i zawiesiny. Mechaniczno biologiczna typu kompaktowego BIOPAN 18 3
O przepustowości 2,3‐3 m /d Oczyszczalnia uruchomiona w 2006 roku . W 2009 nie była kontrolowana. Dobrą pracą charakteryzuje się największy obiekt odprowadzający ścieki do Jabłonki tj. oczyszczalnia komunalna dla Zambrowa. Poprawiła się jakość ścieków odprowadzanych z oczyszczalni mleczarskiej. Zmodernizowana i rozbudowana została oczyszczalnia Zakładu Karnego w Czerwonym Borze. Ocena pracy oczyszczalni wykonana po upływie pierwszego roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego potwierdziła dobrą jakość oczyszczanych ścieków. W mniejszych oczyszczalniach w zlewni Jabłonki i Gaci tj. w Porytem Jabłoni i Osowcu, zdarzały się przekroczenia wartości wskaźników zanieczyszczeń dopuszczalnych w pozwoleniach wodnoprawnych. Na oba podmioty nałożono administracyjne kary pieniężne. Obie kontrolowane oczyszczalnie, leżące w gminie Rutki, a odprowadzające ścieki poprzez rów melioracyjny do Narwi charakteryzowały się w dobrą pracą i dobrą jakością ścieków oczyszczonych. W 2009 r. nie stwierdzono przypadków zdarzeń o charakterze poważnych awarii powodujących zanieczyszczenie wód rzeki Jabłonki. Podstawowym działaniem w zakresie ochrony wód w powiecie zambrowskim jest kontrola nad prawidłowym działaniem oczyszczalni ścieków i rozbudowa sieci kanalizacyjnej. W związku z niewielkim stopniem skanalizowania powiatu istotną sprawą jest budowa szczelnych, wybieralnych zbiorników z zapewnieniem kontrolowanego wywozu ścieków dla mieszkańców i obiektów nie objętych zbiorowym systemem oczyszczania ścieków. Pożądanym działaniem gmin byłoby opracowanie pełnej ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków w poszczególnych gminach oraz wdrożenie harmonogramu wywozu nieczystości płynnych łącznie z opracowaniem i wdrożeniem systemu kar za niedotrzymanie harmonogramu wywozu. Gminy powinny mieć precyzyjne dane nie tylko o ściekach z kanalizacji , ale także dotyczące ilości wywożonych zanieczyszczeń z szamb, by móc określić parametry oczyszczalni działających na swoim terenie. Kontrole w tym zakresie prowadzi NIK. Z kontroli urzędów gmin wynika, że władze często nie miały ewidencji mieszkańców nie posiadających kanalizacji i nie miały żadnego rozpoznania ile ścieków wywozi się z szamb specjalistycznymi pojazdami. W części kontrolowanych gmin wielkości te ustalano szacunkowo. Na terenie powiatu znajduje się znaczna ilość gospodarstw rolnych o 16
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
skoncentrowanej produkcji zwierzęcej, które produkują w dużej ilości gnojowicę. Nawóz ten niewłaściwie przechowywany i wykorzystywany stanowi potencjalne zagrożenie dla wód powierzchniowych i podziemnych. Celem nadrzędnym wszystkich działań, wynikającym z transpozycji prawa wspólnoty europejskiej do prawodawstwa polskiego, jest osiągnięcie do 2015 roku dobrego stanu wód w Polsce. 1.4
Wody podziemne
■ W ramach krajowej sieci monitoringu wód podziemnych, prowadzonej przez Państwowy Instytut Geologiczny (PIG) na zlecenie Inspekcji Ochrony Środowiska, w 2008 roku badaniami na terenie kraju objęto tylko zagrożone jednolite części wód podziemnych. Punktów takich w powiecie zambrowskim nie wyznaczono. W 2009 roku zaplanowano przeprowadzenie badań w punktach zakwalifikowanych do monitoringu operacyjnego, natomiast monitoring diagnostyczny (we wszystkich jednolitych częściach wód podziemnych) jest przewidziany na 2010 rok. WIOŚ nie dysponuje obecnie wynikami badań za rok 2009. Po przekazaniu przez PIG będą one dostępne na stronie www.wios.bialystok.pl→Publikacje 2. Powietrze 2.1 Presje ‐ Emisja zanieczyszczeń do powietrza Powiat zambrowski charakteryzuje się stosunkowo niewielkim poziomem emisji zanieczyszczeń do powietrza. Ewidencja GUS obejmuje 5 kotłowni, 21,1 km sieci cieplnej przesyłowej i 1,8 km połączeń prowadzących do budynków i innych obiektów (GUS,2008). Według danych GUS największa ilość zanieczyszczeń gazowych przypada na dział wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz i wodę. Emisja zanieczyszczeń gazowych z zakładów szczególnie uciążliwych w powiecie zambrowskim wg GUS wyniosła w 2009 roku 37 737 ton, co stanowi 2,3% emisji gazowej w woj. podlaskim. Największy udział w emisji zanieczyszczeń gazowych miał dwutlenek węgla. Emisja zanieczyszczeń gazowych do powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych w 2009 roku [Mg/rok]‐ dane GUS Jednostka terytorialna ogółem (bez dwutlenku węgla) Powiat zambrowski PODLASKIE dwutlenek siarki tlenki azotu tlenek węgla dwutlenek węgla 219 81 58 80 37 518 9 056 3 394 3 141 2 213 1 588 581 Emisja zanieczyszczeń pyłowych do powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych w 2009 roku [Mg/rok]‐ dane GUS Powiat zambrowski PODLASKIE ogółem w tym ze spalania paliw węglowo‐grafitowe, sadza 58 58 0 1 146 893 19 17
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Znacznie niższa była emisja zanieczyszczeń pyłowych z zakładów szczególnie uciążliwych i wyniosła w 2009 roku 58 ton, w tym prawie 100% pochodziło ze spalania paliw (GUS,2009). Emisja pyłowa z większości kotłowni komunalnych i zakładowych jest skutecznie redukowana w urządzeniach odpylających. W 2009 roku 450 ton zanieczyszczeń pyłowych było zatrzymanych lub zneutralizowanych w urządzeniach do redukcji (GUS‐2009). Na terenie powiatu znajdują się nieliczne źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza. Są to głównie kotłownie emitujące do powietrza zanieczyszczenia powstające w wyniku spalania węgla, gazu ziemnego i paliw płynnych. Największe z nich zlokalizowane są na terenie Zambrowa. Jest to Ciepłownia Miejska w Zambrowie i kotłownia SM „MLEKPOL” Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie. Na terenie miasta znajdują się również mniejsze obiekty takie jak: kotłownia olejowa „PROVITUS” S.C. Zakład w Zambrowie, nowa kotłownia węglowa ZZPB „ZAMTEX” oraz kotłownia Szpitala Ogólnego w Zambrowie. W 2008 roku wyłączona została z eksploatacji kotłownia parowa ZZPB ZAMTEX w Zambrowie oraz kotłownia i źródła technologiczne w Zakładach Mięsnych NETTER. Poza Zambrowem, dość duże źródła emisji zanieczyszczeń, powstających w procesach energetycznego spalania paliw, znajdują się w SGT EUROPOL GAZ Tłocznia Gazu Zambrów, oraz mniejsze w Zakładzie Karnym w Czerwonym Borze, w Gospodarstwie Mieszkaniowym Zasobu Skarbu Państwa „WIZNA” w Grądach Woniecko, EKOSTOK Górskie Ponikły . Pozostałe obiekty na terenie powiatu to niewielkie kotłownie o mocy 0,3‐0,8 MW pracujące na potrzeby grzewcze szkół i instytucji (np. Zakład Karny w Grądach Woniecko, Specjalny Ośrodek Szkolno‐Wychowawczy w Długoborzu) oraz piekarnie i ciastkarnie np. PSS „SPOŁEM” w Zambrowie, Piekarnia w Gaci, itp. Na terenie powiatu zlokalizowane są również obiekty emitujące zanieczyszczenia z procesów technologicznych. Największym źródłem tego typu jest Wytwórnia Mas Bitumicznych w Zambrowie należąca do Przedsiębiorstwa Robót Drogowych Sp. z o.o. w Zambrowie, oraz Wytwórnia Mas Bitumicznych zlokalizowana na terenie kopalni kruszyw w Szumowie, należąca do WPRD S.A. w Warszawie. Wytwórnie emitują do powietrza zanieczyszczenia pyłowe (pył krzemowy) i gazowe (CO, NOx, węglowodory) powstające w procesie produkcji mas asfaltowych do budowy dróg. Źródła technologiczne występują również, obok źródeł energetycznych, w zakładach branży przetwórstwa mięsnego. Na terenie powiatu znajdują się również niewielkie zakłady rzemieślnicze, o znaczeniu lokalnym, emitujące zanieczyszczenia z procesów technologicznych (lakiernie, warsztaty samochodowe, stolarnie), o niewielkim zasięgu oddziaływania. Zlokalizowane na terenie powiatu zambrowskiego obiekty emitujące zanieczyszczenia do powietrza różnią się znacznie wielkością i stopniem oddziaływania na środowisko. W części z nich oddziaływanie na środowisko ograniczane jest poprzez stosowanie urządzeń odpylających. Są to: Ciepłownia Miejska w Zambrowie, WMB BITUM w Zambrowie, Zakład Karny w Czerwonym Borze, Gospodarstwo Mieszkaniowe Zasobu Skarbu Państwa „WIZNA” w Grądach Woniecko. W innych spalane jest paliwo w mniejszym stopniu oddziałujące na środowisko: ‐ gaz ziemny – turbiny i kotłownie SGT EUROPOL GAZ Tłocznia Gazu Zambrów, Kotłownia OSM w Zambrowie ‐ olej opałowy ‐ kotłownia „PROVITUS” S.C. Zakład w Zambrowie. 18
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Pozostałe niewielkie kotłownie, opalane głównie węglem kamiennym i drewnem oraz olejem opałowym, nie są wyposażone w urządzenia ochrony atmosfery. Wielkość emisji zanieczyszczeń z zakładów w powiecie zambrowskim (dane: baza opłat Urzędu Marszałkowskiego). Nazwa zakładu Emisja zanieczyszczeń w 2009r. [Mg/rok] SO2 NO2 CO CO2 pył benzo(a)piren Europol Gaz S.A. w Warszawie (tłocznia gazu w Zambrowie) 0,2473 197,52 938,968 244752 1,4767 0 Spółdzielnia Mieszkaniowa "Narew" w Grądach Woniecko 7,6552 2,734 13,67 1435,35 4,3744 0,002187 12,8 1,333 59,9985 2666,6 26,666 0,018666 "PROVITUS" s.c Dąbrowscy, Malesa w Radzyminiu (kotłownia w Zambrowie) 0,1569 0,295 0,0254 97,35 0,1062 0 Zambrowskie Ciepłownictwo i Wodociagi Sp z o o w Zambrowie 81,112 48,268 72,13 26311,5 58,497 0,007658 0,116 6,91 8 11205,5 0,152 0 BILFINGER BERGER POLSKA S. A. (Zakład Produkcji Kruszyw w Szumowie) 5,2245 2,1038 0,21348 752,724 0,0772 Suma 107,31 259,17 1093,01 287221,024 91,35 0,028511 Gospodarstwo Pomocnicze przy Zakładzie Karnym w Czerwonym Borze Spóldzielnia Mleczarska "MLEKPOL" w Grajewie (kotłownia w Zambrowie) W powiecie zambrowskim natężenie ruchu kołowego (poza drogą S8) pod względem emisji spalin nie stwarza zagrożenia dla środowiska i zdrowia człowieka. Gorsza sytuacja występuje w pasie drogi krajowej S8 (E67), która w przyszłości będzie przebudowana na dwupasmową drogę ekspresową. Rocznie jeździ po niej ok. 6 mln pojazdów, w tym ok. 1 mln samochodów ciężarowych, które są źródłem emisji tlenków węgla, tlenków azotu, węglowodorów aromatycznych i alifatycznych, pyłu, dwutlenku siarki, związków ołowiu i sadzy. Pogarsza to znacznie stan środowiska, co skutkuje wyłączeniem użytków rolnych znajdujących się wzdłuż drogi krajowej z ekologicznej produkcji rolnej.
2.2.
Monitoring imisji
W roku 2009 dla strefy – zambrowsko‐wysokomazowieckiej ‐ przyjęto dla trzech zanieczyszczeń (SO2, NO2 i benzenu) najwyższą klasę wynikową A, gdzie wielkości mierzonych zanieczyszczeń powietrza nie przekraczają dopuszczalnych wartości (z uwzględnieniem ustalonego przepisami marginesu tolerancji). Wymaganym działaniem dla tej strefy jest utrzymanie jakości powietrza w strefie na tym samym lub lepszym poziomie. Klasyfikacja stref z uwzględnieniem poziomów dopuszczalnych określonych dla zanieczyszczeń powietrza – ochrona zdrowia. Symbol klasy wynikowej dla poszczególnych substancji w strefie Nazwa strefy SO2 NO2 PM 10 Pb Benzen CO zambrowsko ‐
wysokomazowiecka A A A A A A Na terenie strefy nie prowadzono pomiarów zanieczyszczeń pyłowych. Pełne informacje dot. klasyfikacji stref zawiera „Ocena poziomów substancji i klasyfikacja stref woj .podlaskiego w 2009r.” dostępna na : www.wios.bialystok.pl. 19
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
2.3. Przeciwdziałania ‐ Działalność kontrolna Kontrolowane przez Delegaturę WIOŚ obiekty charakteryzują się różnym stopniem oddziaływania na środowisko. W przypadku kotłowni są to obiekty o niewielkiej mocy. Są one przeważnie zwolnione z obowiązku posiadania pozwolenia na wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza. Delegatura w Łomży Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Białymstoku w 2009 roku kontrolowała w zakresie przestrzegania norm ochrony powietrza następujące zakłady: ZCiW Ciepłownia Miejska w Zambrowie PRD Wytwórnia Mas Bitumicznych w Zambrowie SM „Mlekpol” Grajewo, Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie SGT EUROPOL GAZ Tłocznia Gazu Zambrów EKO STOK Sp. z o.o. Górskie Ponikły Stok „Zambrowskie Ciepłownictwo i Wodociągi” Sp. z o.o. w Zambrowie Spółka eksploatuje Ciepłownię Miejską w Zambrowie opalaną węglem kamiennym, pracującą na potrzeby grzewcze Zambrowa. Ciepłownia pracuje w ruchu ciągłym. Wyposażona jest w 5 jednostek kotłowych o mocy: kocioł WR‐2,5m nr 1 o mocy 4,2 MW kocioł WR‐5m nr 2 o mocy 10,0 MW kocioł WR‐5 nr 3 o mocy 5,8 MW kocioł WRm‐12 nr 4 o mocy 12,0 MW kocioł WRm‐12 nr 5 o mocy 12,0 MW W sezonie letnim eksploatowany jest kocioł WR‐2,5 nr 1. Sporadycznie, w przypadku awarii, uruchamiany jest kocioł WR‐5 nr 3. W sezonie grzewczym pracują głównie zmodernizowane kotły WRm‐12 nr 5 lub WRm‐12 nr 4. W razie potrzeby te kotły są wspomagane mniejszymi jednostkami (przy spadku temp. zewnętrznej poniżej ‐10oC). Kotły WR‐2,5m nr 1, WR‐5m nr 2, WRm‐12 nr 4 i WRm‐12 nr 5 posiadają II‐
stopniowy układ odpylania spalin (odpylacz wstępny + bateria cyklonowa). Kocioł WR‐5 nr 3 wyposażony jest w bateryjny odpylacz cyklonowy. Ciepłownia Miejska w Zambrowie zasilana jest miałem węgla kamiennego. W 2009 r. zużyto 12 067 Mg paliwa. Laboratorium WIOŚ Białystok Pracownia w Łomży w maju 2009 roku przeprowadziła kontrolne pomiary emisji zanieczyszczeń z kotła WR‐2,5. Nie stwierdzono przekroczeń wartości dopuszczalnych. Zakład zobowiązany jest do prowadzenia pomiarów emisji zanieczyszczeń 2‐krotnie w ciągu roku. Zleca ich wykonanie firmie zewnętrznej posiadającej akredytację PCA. Przeprowadzone w 2009 roku pomiary nie wykazały przekroczeń wartości dopuszczalnych. 20
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie, SM „MLEKPOL” Grajewo ZPM w Zambrowie eksploatuje na potrzeby technologiczne i grzewcze kotłownię parową wyposażoną w 3 kotły parowe f‐my LOOS zasilane gazem ziemnym GZ‐50. Są to dwa kotły typu FH 5000 (kotły nr 1 i nr 2) o wydajności po 5 Mg pary/godz. każdy oraz kocioł typu UL‐S‐IE. Spaliny z kotłów odprowadzane są oddzielnymi emitorami o wysokości 30 m. n.p.t. ZPM eksploatuje nagrzewnicę gazową SHG/MT‐160 współpracującą z proszkownią mleka. Nagrzewnica wyposażona jest w palnik zasilany gazem ziemnym. Zanieczyszczenia emitowane są do powietrza również z emitora instalacji proszkowni mleka. Instalacja proszkowni wyposażona jest w pulsacyjny filtr tkaninowy TRH‐A‐45‐150 zapewniający skuteczność odpylania powyżej 99% . W 2009 roku, w ramach monitoringu emisji, pomiary zostały wykonane 2‐krotnie. Pomiary wykonane zostały przez firmę zewnętrzną posiadająca akredytację PCA. Nie wykazały one przekroczeń dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń emitowanych do powietrza dla wszystkich źródeł objętych pozwoleniem. Przedsiębiorstwo Budowy Dróg „BITUM” Sp. z o.o. w Zambrowie Na terenie PBD „BITUM” przy ul. Sitarskiej w Zambrowie zlokalizowana jest instalacja AMMAN typu GLOBAL‐160. Jest to instalacja do produkcji mas bitumicznych o wydajności 160 Mg mas/godzinę, wyposażona w urządzenia odpylające o wysokiej skuteczności. Instalacja pracuje wyłącznie w okresie dodatnich temperatur powietrza, zazwyczaj od kwietnia do października. Instalacja wyposażona jest w II stopniowy system odpylania – odpylacz wstępny + filtry workowe. o wysokiej sprawności. W pomiarach kontrolnych przeprowadzonych w maju 2009 roku przez Laboratorium WIOŚ Białystok Pracownia w Łomży nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń. Również pomiary przeprowadzone przez certyfikowaną firmę zewnętrzną w ramach monitoringu emisji nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń. SGT EUROPOL GAZ Tłocznia Gazu Zambrów Tłocznia Gazu w Zambrowie wchodzi w skład systemu gazociągu tranzytowego DN1400. Jej zadaniem jest sprężenie gazu do ciśnienia umożliwiającego pokonanie oparów hydraulicznych rurociągu na określonym odcinku. Sprężanie gazu realizowane jest przez zespoły turbosprężarkowe napędzane turbinami gazowymi. Do powietrza emitowane są zanieczyszczenia powstające w wyniku spalania gazu w: ‐ zespół turbin gazowych – 3 turbiny gazowe GT 10 o mocy 25 MW każda, pracują 2 turbiny (jedna pozostaje w rezerwie), zasilanie gazem ‐ kotłownia grzewcza – pracuje na potrzeby grzewcze i ciepłej wody użytkowej, wyposażona jest w 2 kotły VITOPLEX 100SX1 o mocy po 0,72 MW i 1 kocioł VITOGAS 100 o mocy 0,42 MW, zasilanie gazem ziemnym ‐ kotłownia technologiczna – dostarcza energię cieplną na potrzeby technologiczne tłoczni, wyposażona jest w 3 kotły VITOPLEX SX1 o mocy po 0,285 MW (pracują 2 kotły, trzeci pozostaje w rezerwie), zasilane gazem ziemnym. 21
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
W zakładzie eksploatowany jest również zespół agregatów prądotwórczych ‐ wykorzystywany w stanach awaryjnych, wyposażony w 2 agregaty o mocy 800 kVA, każdy, zasilanie gazem ziemnym Wymagane prawem okresowe pomiary emisji (2 razy w ciągu roku) są prowadzone przez firmę zewnętrzną której laboratorium posiada akredytację PCA. W przeprowadzonych w 2009 roku pomiarach nie stwierdzono przekroczeń wartości dopuszczalnych. EKO STOK Sp. z o.o. Górskie Ponikły Stok EKO STOK Sp. z o.o. Górskie Ponikły Stok prowadzi działalność w zakresie unieszkodliwiania padłych lub ubitych zwierząt lub odpadowej tkanki zwierzęcej. Na jej terenie znajduje się instalacja IPPC o zdolności przetwarzania odpadów 100 Mg/dobę. Na terenie zakładu zlokalizowana jest kotłownia wyposażona w 2 kotły parowe OKONOM FH 3000 o mocy 2,01 MW i wydajności pary 3,0 Mg/godz. każdy, zasilane gazem płynnym propan‐butan lub olejem opałowym lekkim. Kotły nie są wyposażone w urządzenia ochrony atmosfery. W 2009 roku zużycie oleju opałowego wyniosło 274 Mg, a gazu płynnego 46 Mg. W ramach monitoringu emisji zakład zobowiązany jest do 2‐krotnych w ciągu roku pomiarów. W 2009 roku pomiary przeprowadzone zostały przez certyfikowaną firmę zewnętrzną. Nie stwierdzono przekroczeń standardów emisyjnych. Na terenie zakładu znajduje się również instalacja oczyszczająca powietrze z hal produkcyjnych z substancji złowonnych ‐ biofiltr dwukomorowy z wypełnieniem z kory, jałowca i torfu. 3. Gospodarka odpadami 3.1. Presje – Ilość wytwarzanych odpadów Odpady przemysłowe W powiecie zambrowskim sektor przemysłowy zdominowany jest głównie przez przetwórstwo rolno‐
spożywcze, z przewagą przemysłu mleczarskiego. Struktura powstających odpadów przemysłowych ze względu na ich pochodzenie przedstawia się następująco: •
Odpady z rolnictwa, sadownictwa, hodowli, leśnictwa oraz przetwórstwa żywności, •
Odpady nieorganiczne z procesów termicznych, •
Odpady z przetwórstwa drewna oraz papieru, tektury, płyt i mebli, •
Odpady z urządzeń do likwidacji i neutralizacji odpadów oraz oczyszczania ścieków i gospodarki wodnej, •
Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz drogowych. Według danych uzyskanych z Głównego Urzędu Statystycznego ilość odpadów wytworzonych i nagromadzonych w powiecie zambrowskim w 2009r. stanowi tylko około 2% ogólnej ilości odpadów wytworzonych i nagromadzonych w województwie podlaskim. 22
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Jednostka terytorialna Ogółem w tys. ton/rok – dane GUS 2002 Powiat zambrowski Podlaskie ogółem 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2,3 8,7 5,4
4,7
4,7
10,4 11,9 11,8
807,1 927,5 887,4
927,9
957,4
1 057,2 838,3 737,9
Na terenie powiatu zambrowskiego nie funkcjonuje obecnie żadne stałe składowisko odpadów przemysłowych. Odpady komunalne W przypadku odpadów komunalnych bardzo trudne jest prowadzenie monitorowania powstającej ilości zwłaszcza na składowiskach nie prowadzących ewidencji dowożonych odpadów. Znaczna również ilość odpadów komunalnych trafia na nielegalne wysypiska odpadów. Tabela poniżej przedstawia ilość zebranych zmieszanych odpadów komunalnych w powiecie zambrowskim. Odpady komunalne zmieszane zebrane w latach 2006‐2008 (dane GUS) Ogółem w Mg Jednostka terytorialna 2006 Powiat zambrowski PODLASKIE 2007 2008 6 080,54 6 069,52 6 110,29 271 510,60 254 774,01 235 946,09 Według danych uzyskanych z Głównego Urzędu Statystycznego ilość zmieszanych odpadów komunalnych w powiecie zambrowskim stanowi około 2,0% ogólnej ilości odpadów wytworzonych w województwie podlaskim. Pomimo trwającego od kilku lat upowszechniania systemów segregacji i selektywnej zbiórki odpadów obejmującej papier i tekturę, szkło, tworzywa sztuczne, metale, tekstylia i odpady wielkogabarytowe, w dalszym ciągu podstawowym sposobem unieszkodliwiania odpadów komunalnych jest ich deponowanie na składowiskach. W powiecie zambrowskim zbiórką selektywną były objęte: papier i tektura, szkło i tworzywa sztuczne. W gminach Rutki i Kołaki Kościelne mających najniższy w powiecie procent mieszkańców objętych zorganizowaną zbiórką odpadów istnieje w dalszym ciągu problem dzikich wysypisk odpadów. W pozostałych gminach problem ten nie występuje. Jedynie Zambrów posiada ewidencję umów zawartych na odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (źródło: Powiatowy plan gospodarki odpadami dla pow. zambrowskiego na lata 2008‐2011). 3.2.
Stan - Składowiska odpadów
Na terenie powiatu zambrowskiego funkcjonuje jedno składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Składowisko odpadów Zambrowskiego Związku Gmin dla: miasta Zambrów, gmin: Zambrów, Kołaki Kościelne, Rutki, Szumowo, Czyżew, Zawady oraz gmin z terenu woj. mazowieckiego: Andrzejewo, Zaręby Kościelne, Nur i Szulborze), Składowisko zlokalizowane jest w Czerwonym Borze, zarządza nim Przedsiębiorstwo Gospodarki 23
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Komunalnej Sp. z o.o. w Zambrowie. Ostatnia kontrola przeprowadzona przez Delegaturę WIOŚ w Łomży na składowisku odpadów komunalnych, w związku z ogólnokrajowym cyklem kontrolnym składowisk odpadów komunalnych w oparciu o Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010, miała miejsce w dniach 16.09.2008r. i 14.10.2008r. PGK w Zambrowie posiada pozwolenie zintegrowane na eksploatacje instalacji do składowania odpadów na terenie składowiska zlokalizowanego w m. Czerwony Bór wydane przez Podlaski Urząd Wojewódzki, ważne do 30.04.2017r.. Przedmiotem działalności PGK Sp. z o.o. w Zambrowie jest unieszkodliwianie odpadów na składowisku o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę, w procesie klasyfikowanym zgodnie z załącznikiem nr 6 ustawy z 27 kwietnia 2001r. jako proces D – 5 (składowanie na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne). Dokładny opis eksploatowanej instalacji zawiera „Informacja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Białymstoku o stanie środowiska na terenie powiatu zambrowskiego w 2008 roku”. Zasady funkcjonowania składowiska przedstawiono poniżej: → Składowisko wyposażone jest w niezbędne elementy techniczne konieczne do jego prawidłowego funkcjonowania. Instalacja odgazowująca będzie wykonana po zakończeniu dowożenia odpadów na składowisko. → Odpady są ważone i rejestrowane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przed zdeponowaniem odpadów w kwaterze poddawane są one selekcji malejącej w celu wyodrębnienia odpadów niebezpiecznych oraz odzyskania surowców wtórnych nadających się do ponownego przetworzenia. → Ewidencja odpadów prowadzona jest na obowiązujących drukach w oparciu o rejestr dowożonych odpadów oraz potwierdzenie przyjęcia odpadów. → Zakład sporządza i przekazuje Marszałkowi Województwa zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości zbieranych odpadów oraz sposobie gospodarowania nimi. Prowadzenie monitoringu składowiska polega na : ‐ badaniu wielkości opadu atmosferycznego na podstawie danych ze stacji meteorologicznej z Ostrołęki (w 2009r. poziom opadów kształtował się w granicach 585 mm rocznie), ‐ badaniu poziomu i składu wód podziemnych przeprowadza się 4 x w roku, ‐ badaniu objętości i składu wód odciekowych (w 2009r. objętość wód odciekowych wyniosła 1375m3 z czego 230m3 wywiezione zostało do miejskiej oczyszczalni ścieków, natomiast 1145m3 rozdeszczowano na składowisku), ‐ badaniu przebiegu osiadania powierzchni składowiska prowadzone jest 1 x w roku (aktualna rzędna składowania odpadów wynosi około 148,0), ‐ badaniu struktury i składu masy składowanych odpadów prowadzone w celu określenia powierzchni i objętości zajmowanej przez odpady wykonuje się 1 x w roku. Zarządzający składowiskiem spełnia wszystkie obowiązki wynikające z art. 59 ustawy o odpadach. W Czerwonym Borze powstanie nowoczesny Zakład Przetwarzania i Unieszkodliwiania Odpadów dla Zambrowa, gmin powiatu zambrowskiego, wysokomazowieckiego oraz częściowo białostockiego. Inwestycja ta 24
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
dofinansowana jest ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Planowany, całkowity koszt inwestycji wyniesie 38,8 mln zł, z czego dotacja ze środków unijnych wyniesie 21,6 mnl zł. Realizacja przedsięwzięcia zapewni utworzenie systemu zagospodarowania odpadów komunalnych oraz umożliwi objęcie selektywną zbiórką odpadów wszystkich mieszkańców gmin uczestniczących w projekcie (realizacja tych celów nastąpi w roku 2025). Założono również, że do 2013 roku system gospodarki odpadami oraz ich selektywnej zbiórki obejmie 90% mieszkańców obszaru znajdującego się w zakresie zadania. Ocena wód podziemnych z piezometrów: Ocenę jakości wody wykonano zgodnie z nowym Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych /Dz. U. Nr 143 poz. 896/. Zgodnie z tym rozporządzeniem klasyfikacja elementów fizykochemicznych stanu wód podziemnych obejmuje 5 klas jakości wód podziemnych (I‐V). Klasy jakości wód podziemnych I, II i III oznaczają dobry stan chemiczny, a klasy IV i V oznaczają słaby stan chemiczny. Próbki do badań pobrano z dwóch piezometrów 4 razy w roku (zachowując częstotliwość prowadzonych badań 1x kwartał). W pobranych próbkach przeprowadzono badania w zakresie 10 wskaźników chemicznych: odczyn, pH, przewodnictwo właściwe, kadm, cynk, chrom, ołów, miedź, rtęć, ogólny węgiel organiczny (OWO) oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Piezometr 1 – Przewodnictwo właściwe będące miarą przedostawania się do wody zanieczyszczeń nieorganicznych we wszystkich przeprowadzonych w 2009r. pomiarach charakteryzowało się niskimi wartościami (I klasa czystości). Zawartość metali ciężkich w pobranych próbkach była nieznaczna i typowa dla I i II klasy czystości (tylko cynk). Stwierdzić więc można, że do wód podziemnych nie przedostają się metale ciężkie. Zanotowano niskie wartości (I kl. czystości) ogólnego węgla organicznego (OWO). Do wód podziemnych nie przedostają się więc związki organiczne. Wartości mierzonego wskaźnika WWA (zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych) charakterystyczne były dla wód I klasy czystości. Klasa wynikowa jakości wód podziemnych w piezometrze 1 oznacza dobry stan chemiczny wód. Piezometr 2 – Przewodnictwo właściwe będące miarą przedostawania się do wody zanieczyszczeń nieorganicznych mieściło się w granicach I klasy. Z badanych metali ciężkich wszystkie przyjęły wartości I klasy czystości. Zanotowano niskie stężenie ogólnego węgla organicznego OWO charakterystyczne dla wód dobrej jakości (I klasa czystości). Wartości mierzonego wskaźnika WWA (zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych) charakterystyczne były dla wód I klasy czystości. Klasa wynikowa jakości wód podziemnych w piezometrze 2 oznacza dobry stan chemiczny wód. 25
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Zestawienie klas czystości wód podziemnych pobranych w 2009r. z piezometrów zlokalizowanych na składowisku w m. Czerwony Bór dla Zambrowskiego Związku Gmin. Piezometr 1 Piezometr 2 Odczyn [pH] Badane parametry I I Przewodnictwo właściwe [µS/cm] I I Kadm [mg Cd/l] < granicy oznaczalności < granicy oznaczalności Cynk [mg Zn/l] II I Chrom 6+ [mg Cr/l] < granicy oznaczalności < granicy oznaczalności Ołów [ mg Pb/l] < granicy oznaczalności < granicy oznaczalności Miedź [mg Cu/l] < granicy oznaczalności < granicy oznaczalności Rtęć [mg Hg/l] < granicy oznaczalności < granicy oznaczalności Ogólny węgiel organiczny [mg/l] I I WWA [mg/l] I I KLASA WYNIKOWA Ocena stanu chemicznego II I DOBRY DOBRY W wodzie pobranej ze studzienki odciekowej stwierdzono wysoką wartość przewodnictwa właściwego wskazującą na zawartość jonów mineralnych, wysoką wartość ogólnego węgla organicznego świadczącą o dużej zawartości w wodzie odciekowej związków organicznych oraz wysokie wartości WWA. Ze względu na brak stosownego rozporządzenia dotyczącego oceny wód odciekowych nie przeprowadzono szczegółowej analizy i oceny tych wód. Wyniki jakości wody z piezometrów uzyskane w latach 2005‐2009 są dobre, szczególnie ze względu na małe stężenia metali ciężkich. Istotne jest stwierdzenie, że stężenia wskaźników zanieczyszczeń zanotowane w piezometrach są zdecydowanie niższe niż w studzience na odcieki. Izolacja podłoża spełnia więc swoją rolę. Efekty przeprowadzonej w 2008 roku przez Delegaturę WIOŚ w Łomży planowej kontroli przestrzegania wymagań prawa ochrony środowiska w Urzędzie Gminy Rutki poprzez oględziny gminnego składowiska na gruntach wsi Rutki Kossaki oraz nielegalnych składowisk na terenie gminy: ‐ całkowicie uporządkowano składowiska w Pruszkach Wielkich i Zambrzycach Nowych, ‐ wójt gminy uzyskał decyzję Starostwa Powiatowego w Zambrowie na zamknięcie gminnego składowiska odpadów poprzez wydobycie odpadów i przewiezienie ich na składowisko odpadów w Czerwonym Borze. Urząd Gminy w Rutkach przedstawił harmonogram prac związanych z likwidacją gminnego składowiska odpadów poprzez wywiezienie zdeponowanych odpadów na składowisko w Czerwonym Borze oraz zrekultywowanie terenu po składowisku. 3.3.
Stan - Odpady niebezpieczne
Odpady niebezpieczne to szczególnego rodzaju odpady przemysłowe, komunalne oraz powstające w trakcie zwalczania skutków nadzwyczajnych awarii środowiska, które zawierają w swoim składzie substancje mogące powodować poważne zagrożenie środowiska. Odpady niebezpieczne z sektora komunalnego nie powinny trafiać na składowiska odpadów komunalnych. Zaleca się ich selektywną zbiórkę od mieszkańców i docelowo przekaz do zakładów unieszkodliwiających , posiadających odpowiednie pozwolenia. 26
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Gospodarkę odpadami niebezpiecznymi scharakteryzowano na podstawie prowadzonej przez WIOŚ bazy danych o odpadach niebezpiecznych SIGOP‐W. Informacje o ilości powstających odpadów, podobnie jak w latach ubiegłych, zbierane są na podstawie ankiet przesyłanych do zakładów. W roku 2009 uzyskano dane od 26 wytwórców odpadów niebezpiecznych z terenu powiatu zambrowskiego (w latach 2007‐2008 dane uzyskano tylko od 18 wytwórców). Wytworzyli oni łącznie 185,273Mg odpadów z czego do odzysku przekazano 40,309 Mg, unieszkodliwiono poza składowaniem 24,394 Mg , poprzez składowanie unieszkodliwiono 131,342 Mg. Odpady tymczasowo magazynowane u wytwórcy stanowiły 44,998 Mg. Zestawienie danych obrazujących gospodarkę odpadami niebezpiecznymi przedstawiono poniżej: Odpady niebezpieczne (w Mg) Gmina / liczba zakładów wytwarzających odpady niebezpieczne wytworzone Zambrów 20 w tym : magazynowane tymczasowo przekazane do odzysku unieszkodliwione poza składowaniem unieszkodliwione przez składowanie 174,609 44,692 29,881 24,139 131,342 Szumowo 2 10,015 0,246 9,779 0,255 ‐ Rutki 3 0,649 0,060 0,649 ‐ ‐ Ogółem 26 185,273 44,998 40,309 24,394 131,342 Różnica pomiędzy ilością odpadów wytworzonych w 2009 roku a odpadów zagospodarowanych, powstała w wyniku tymczasowego składowania i unieszkodliwienia odpadów wytworzonych w latach ubiegłych. Odpady wytworzone w powiecie zambrowskim stanowią ok. 4% odpadów niebezpiecznych powstałych w województwie podlaskim. Poniżej wykazano producentów, którzy w 2009 roku wytworzyli ponad 1 Mg odpadów niebezpiecznych. Producent Wytworzone Mg Magazynowane Mg Przekazane do odzysku Mg Unieszkodliwione poza składowaniem Mg Unieszkodliwione przez składowanie Mg Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zambrowie 80,03 ‐ 13,78 ‐ 82,08 Zakład Usługowo‐Handlowy KOMPLEX DACH w Zambrowie 49,262 ‐ ‐ ‐ 49,262 DOBROPLAST Fabryka Okien i Drzwi PCV w Laskowcu Starym 13,014 0,644 1,72 10,95 ‐ Zakłady Produkcji Kruszyw Rupińscy S.J. w Szumowie 9,68 ‐ 9,68 ‐ ‐ Szpital Ogólny w Zambrowie 9,355 ‐ 0,406 8,948 ‐ Wytwórczo Spółdzielnia Zambrowie 6,02 43,87 ‐ ‐ ‐ 5,507 ‐ 6,807 ‐ ‐ Usługowa Pracy w Usługi Motoryzacyjne Długoborzu II w 27
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
KEYLITE RW POLSKA Sp. z o.o. Zakład Produkcyjny w Zambrowie 2,644 ‐ ‐ 2,644 ‐ Zakład Budowlano‐Drogowy S.J. w Zambrowie 1,928 ‐ 1,728 0,2 ‐ Zakład Naprawy Samochodów Ciężarowych w Woli Zambrzyckiej 1,805 0,002 1,740 0,068 ‐ SM MLEKPOL – Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie 1,247 ‐ 1,247 ‐ ‐ Rodzaje odpadów wytworzone w największej ilości w powiecie zambrowskim w roku 2009 przedstawia poniższa tabela: Rodzaj odpadu Materiały azbest izolacyjne zawierające Kod odpadu 17 06 01 Ilość w Mg wytworzo‐
na magazyno‐
wana przekazana do odzysku unieszkodliwiona poza składowaniem unieszkodliwione przez składowanie 115,512 ‐ ‐ ‐ 131,342 17 06 05 Zużyte urządzenia zaw. elementy niebezpieczne 16 02 13 13,809 ‐ 13,809 ‐ ‐ Odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe 13 02 05 17,08 0,624 17,431 ‐ ‐ Opakowania zaw. pozostałości substancji niebezpiecznych 15 01 10 12,564 ‐ ‐ 12,564 ‐ Odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki lekarskiej 18 01 02 8,688 ‐ ‐ 8,688 ‐ Szlamy i osady pofiltracyjne zawierające subst. niebezpieczne 11 01 09 6,02 43,87 ‐ ‐ ‐ Baterie i akumulatory 16 06 01 5,362 0,076 5,826 ‐ ‐ Inne oleje hydrauliczne 13 01 13 2,81 ‐ 2,81 ‐ ‐ Odpadowe kleje i szczeliwa zawierające rozpuszczalniki org. lub inne substancje niebezpieczne Szlamy z usuwania farb i lakierów zaw. rozpuszczalniki org. lub inne subst. niebezpieczne 08 04 09 1,858 ‐ ‐ 1,858 ‐ Wodne roztwory wywoływaczy i aktywatorów Roztwory utrwalaczy 09 01 01 0,81 ‐ 0,38 0,43 ‐ Filtry olejowe Płyny hamulcowe Płyny zapobiegające zamarzaniu 16 01 07 16 01 13 16 01 14 0,481 0,012 ‐ 0,559 ‐ Sorbenty, materiały filtracyjne 15 02 02 0,184 0,096 0,053 0,04 ‐ Szlamy z odwadniania olejów w separatorach 13 05 02 0,075 ‐ ‐ 0,075 ‐ 13 02 08 18 01 03 08 01 13 08 03 14 09 01 04 Różnica pomiędzy ilością odpadów wytworzonych w 2009 roku a odpadów zagospodarowanych, powstała w wyniku tymczasowego składowania i unieszkodliwienia odpadów wytworzonych w latach ubiegłych. 28
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Największe zakłady do których przekazywano celem unieszkodliwienia lub odzysku wytworzone odpady niebezpieczne to: OILER Sp. z o.o.,RAN DICKMAR z Warszawy, P.M.S. Bartnicki z Kobyłki, RAFIT Sp. z o.o. w Płochocinie, RAN BIAŁY Sp. z o.o. z Białegostoku, ORZEŁ BIAŁY z Bytomia, Rafineria Nafty z Jedlicz, CZYŚCIOCH Sp. z o.o. z Białegostoku. Odpady zawierające azbest zebrane z terenu powiatu zambrowskiego przez firmy KOMPLEX DACH (49,262 Mg) oraz Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej z Zambrowa (66,25 Mg) przekazane zostały na składowisko odpadów niebezpiecznych zawierających azbest w Tuczępach. W 2009roku, wraz z ilością tymczasowo magazynowaną z 2008r., przekazano w sumie 127,522 Mg odpadów azbestowych. Znaczna ilość, tj. prawie 43,87 ton odpadu w postaci szlamu i osadu pofiltracyjnego zawierającego substancje niebezpieczne, wytworzonego na podczyszczalni ścieków Wytwórczo Usługowej Spółdzielni Pracy w Zambrowie, jest zmagazynowana tymczasowo w betonowych, szczelnych osadnikach z instalacją odwadniającą. Po wyschnięciu jest on systematycznie przekazywany specjalistycznym firmom celem unieszkodliwienia. W 2009 roku zakład nie przekazywał tego odpadu do unieszkodliwienia. Zakłady wytwarzające odpady niebezpieczne na terenie powiatu zambrowskiego, od których uzyskano informacje o ich wytwarzaniu, prowadzą prawidłową gospodarkę tymi odpadami. Duża ilość (prawie 40ton) odpadów została w 2009 roku przekazana specjalistycznym firmom do odzysku. Było to o dwukrotnie więcej niż w roku 2008. Około 24 tony przekazano do unieszkodliwienia. Znaczna ilość bo ok. 43 ton odpadów (osady pofiltracyjne z neutralizacji ścieków pogalwanicznych) było magazynowane w sposób zabezpieczający środowisko. 131,342 ton odpadów zawierających azbest było unieszkodliwionych poprzez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych poza terenem powiatu zambrowskiego. 3.4.
Przeciwdziałania
Główne cele w gospodarce odpadami na terenie powiatu zambrowskiego (źródło: Plan gospodarki odpadami dla powiatu zambrowskiego na lata 2008‐2011): 1.
Zmniejszenie ilości odpadów kierowanych na składowisko w Czerwonym Borze poprzez minimalizację ilości wytwarzanych odpadów, zwiększenie ilości odpadów podlegających odzyskowi, w tym recyclingowi. Powstanie Zakładu Przetwarzania i Unieszkodliwiania Odpadów w Czerwonym Borze na terenie obecnie funkcjonującego składowiska odpadów jest w trakcie realizacji. 2.
Objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem zbiórki odpadów. 3.
Wyeliminowanie „dzikich” składowisk. 4.
Modernizacja systemu odzysku i unieszkodliwiania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego jak również zużytych baterii i akumulatorów w celu wyeliminowania ich ze składowania. 29
WIOŚ Białystok
5.
zambrowskiego
w 2009 roku
Ulepszenie działania systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odzysku w tym recyclingu odpadów powstających z pojazdów wycofywanych z eksploatacji. 6.
Wprowadzanie niskoodpadowych technologii produkcji. 7.
Nasilenie edukacji ekologicznej promującej odpowiednie postępowanie z odpadami. 8.
Zwiększenie intensywności kontroli podmiotów odbierających odpady od wytwórców oraz podmiotów, które posiadają instalacje do odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów. Teren powiatu zambrowskiego objęty jest systemem zbierania odpadów niebezpiecznych poprzez: •
prowadzone w szkołach, przedszkolach, obiektach handlowych, specjalnych punktach zbieranie zużytych baterii, akumulatorów i świetlówek, •
przekazywanie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego do punktów sprzedaży lub odbieranie go przez specjalistyczne firmy posiadające odpowiednie zezwolenie, •
organizację punktu zwrotu przeterminowanych leków na terenie aptek i przychodni, •
bezpośredni odbiór odpadów niebezpiecznych od ich posiadaczy przez wyspecjalizowane firmy, •
organizowanie gminnych punktów zbierania odpadów niebezpiecznych. 4. Promieniowanie elektromagnetyczne‐ PEM 4.1 Presje‐ Źródła emisji PEM Promieniowanie elektromagnetyczne (PEM) w tym promieniowanie niejonizujące zaliczane jest obecnie do podstawowych rodzajów zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Promieniowanie niejonizujące to emisja energii elektromagnetycznej w postaci pól elektromagnetycznych, wywoływana zmianami rozkładów ładunków elektrycznych w układach materialnych, której absorpcja w organizmach żywych może wywoływać efekty biologiczne, nie powodując jednak jonizacji atomów i cząsteczek tych organizmów. Najpowszechniej występującymi instalacjami będącymi źródłami PEM, które mają istotny wpływ na ogólny poziom pól w środowisku są linie elektroenergetyczne oraz instalacje radiokomunikacyjne, takie jak stacje bazowe telefonii komórkowej oraz stacje nadawcze radiowe i telewizyjne. Szczegółowe zasady pomiarów pól elektromagnetycznych w środowisku określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzenia dotrzymania tych poziomów (Dz.U. Nr 192, poz. 1883). Badania prowadzi się dla dwóch rodzajów terenów: ‐ przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, ‐ miejsc dostępnych dla ludności. 30
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Sprawdzenia dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku dokonuje się metodą pomiaru pól elektromagnetycznych w środowisku w otoczeniu instalacji wytwarzających takie pola i porównując otrzymane wyniki pomiarów z wartościami dopuszczalnymi parametrów fizycznych pól elektromagnetycznych określonymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Ochrona przed polami elektromagnetycznymi polega również na wykonaniu pomiarów przez inne podmioty. Przepisy prawne stanowią, że prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia emitującego pola elekromagnetyczne, które są przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, są obowiązani do wykonania pomiarów pól elektromagnetycznych w środowisku bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania oraz każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy instalacji. W roku 2009 pomiary prowadzono wg nowych wytycznych określonych przez Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2007 roku w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia okresowych badań poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. Nr 221 poz. 1645) 4.2. Stan – Pomiary kontrolne pól elektromagnetycznych Od 2004 roku WIOŚ prowadzi inwentaryzację źródeł promieniowania na obszarze województwa podlaskiego. W bazie WIOŚ wg stanu na dzień 31.12.2006 r. zewidencjonowane były 452 podmioty będące źródłami emisji. W większości są to stacje bazowe radiolinii telefonii komórkowej oraz stacje nadawcze radiowo‐telewizyjne. Ponadto znajdują się tu także obiekty i urządzenia radiokomunikacyjne, radiolokacyjne i radionawigacyjne, systemy radiowego dostępu abonenckiego SRDA oraz sieć elektroenergetyczna 400kV. W roku 2009 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska zrealizował kolejny program badań pól elektromagnetycznych (poprzednie programy i wyniki pomiarów opisane są w „Informacji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o stanie środowiska na terenie powiatu zambrowskiego w 2008r.” dostępnej na stronie www.wios.bialystok.pl→Publikacje). Program ten zakłada skoncentrowanie pomiarów na obszarach dostępnych dla ludności tj. w centralnych dzielnicach lub osiedlach miast o liczbie mieszkańców przekraczającej 50 tys. oraz w pozostałych miastach i na terenach wiejskich. Zakres badań obejmował pomiary natężenia składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego w przedziale częstotliwości, co najmniej od 3 MHz do 3 000 MHz. WIOŚ przeprowadził pomiary w 45 punktach pomiarowych rozmieszczonych równomiernie na terenie województwa. Na terenie powiatu zambrowskiego wytypowano do badań 1 punkt pomiarowy w Szumowie. Wyniki pomiarów zestawiono poniżej: Lokalizacja punktu kontrolnego Średnia arytmetyczna zmierzonych wartości skutecznych natężeń pól elektromagnetycznych promieniowania elektromagnetycznego przy użyciu sondy EP‐300 V/m % wartości dopuszczalnej (7 W/m) Szumowo – centrum miejscowości (plac obok kościoła) 0,31 4,4 31
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Na podstawie przeprowadzonych pomiarów należy stwierdzić, że w badanym punkcie pomiarowym w powiecie zambrowskim, nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych. Zmierzone wartości składowej elektrycznej, w większości punktów pomiarowych w województwie podlaskim, w tym również w powiecie zambrowskim, stanowiły poniżej 10% normy dopuszczalnej. Na 45 punktów badanych w województwie tylko w 1 punkcie pomiarowym w Drohiczynie wartość składowej elektrycznej przekroczyła 10% wartości dopuszczalnej. 4.3. Przeciwdziałania Oddziaływanie pola elektromagnetycznego na organizm człowieka jest trudne do ustalenia, gdyż człowiek nie posiada – podobnie jak w przypadku promieniowania jonizującego – receptorów, które ostrzegałyby go o jego istnieniu. Na dodatek skutki promieniowania nie są natychmiastowe. Skutki oddziaływania pola elektromagnetycznego na zdrowie człowieka to stosunkowo nowe zjawisko w dzisiejszym świecie. Jednoznaczne stwierdzenie wpływu, a szczególnie szkodliwego oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego na zdrowie człowieka jest obecnie trudne do ustalenia (brak odpowiednich, długofalowych badań). Każdy organizm reaguje indywidualnie i posiada różną odporność na działanie tego rodzaju promieniowania. Warto wspomnieć, że pomimo dużej liczby badań doświadczalnych, nie udało się do tej pory ujednolicić koncepcji dotyczących mechanizmów działania pól elektromagnetycznych na organizmy i ich elementy. Ważnym czynnikiem mającym wpływ na oddziaływanie promieniowania elektromagnetycznego na zdrowie człowieka są parametry tego pola, a także inne czynniki wynikające z warunków w których dochodzi do kontaktu człowieka z tym polem. Do istotnych parametrów należy zaliczyć: ‐ odległość od źródła pola. ‐ sumaryczny czas oddziaływania różnych źródeł. Ten czynnik w miarę wzrostu ilości źródeł promieniowania elektromagnetycznego staje się coraz bardziej istotny. Bowiem nawet jeśli z każdego ze źródeł będziemy korzystali krótko, ale będzie ich coraz więcej, to sumaryczny czas oddziaływania może okazać się nieobojętny dla naszego organizmu, szczególnie w przypadku ciągłego narażenia na promieniowanie w domach mieszkalnych. Przebywanie w pobliżu urządzeń będących emiterami promieniowania elektromagnetycznego, może mieć trudne do przewidzenia konsekwencje. Ponieważ jednoznaczna odpowiedź na pytanie, w jakim stopniu oddziaływanie promieniowania elektromagnetycznego na zdrowie człowieka w różnych warunkach jest szkodliwe, nie jest obecnie możliwa, konieczna jest szczególna ostrożność i rozwaga organów decyzyjnych przy wydawaniu pozwoleń na lokalizację nowych źródeł emisji PEM na terenach gęsto zaludnionych. 32
WIOŚ Białystok
5.
zambrowskiego
w 2009 roku
Hałas
Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku określa 4 grupy źródeł hałasu. Są to drogi lub linie kolejowe; starty , lądowania i przeloty statków powietrznych; linie elektroenergetyczne oraz pozostałe obiekty i działalność będące źródłem hałasu. W powiecie zambrowskim najbardziej narażone na uciążliwość związaną z hałasem drogowym są miejscowości leżące przy głównych ciągach komunikacyjnych przede wszystkim, przy prowadzącej ruch tranzytowy w stronę granicy wschodniej, drodze krajowej nr 8 i w mniejszym stopniu przy drogach nr 63 i 66 oraz drodze wojewódzkiej nr 679. Biorąc pod uwagę nakładanie się ruchu tranzytowego na ruch lokalny, najbardziej obciążone jest samo miasto Zambrów. W związku z tym WIOŚ prowadzi w tym mieście systematyczne pomiary hałasu komunikacyjnego. W związku ze zmianami w prawodawstwie dotyczącym zagadnień ochrony przed hałasem w roku 2008 przeprowadzono kolejne pomiary , uwzględniające nowe uregulowania prawne. Wyniki pomiarów wraz z omówieniem zawiera „Informacja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o stanie środowiska w powiecie zambrowskim w 2008 roku” dostępna na stronie www.wios.bialystok.pl→Publikacje. Na terenie powiatu zambrowskiego w 2009 roku kontrolowany był tylko hałas przemysłowy. 5.1
Hałas przemysłowy
Hałas przemysłowy nie stwarza w powiecie zambrowskim większych problemów. Systemy lokalizacji nowych inwestycji i sporządzania ocen ich oddziaływania na środowisko, kontroli i egzekucji nałożonych kar pozwalają na znaczne ograniczenia zasięgu rozprzestrzeniania tego rodzaju hałasu. Ważne jest również to, że dla źródeł hałasu przemysłowego, ze względu na ich stosunkowo niewielkie wymiary, istnieje wiele prostych możliwości ograniczenia emisji do środowiska przez zastosowanie skutecznych rozwiązań technicznych takich jak: tłumiki, obudowy dźwiękochłonne, zwiększenie izolacyjności akustycznej ścian czy stolarki okiennej pomieszczeń, w których pracują hałasujące maszyny. Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie SM MLEKPOL Grajewo ‐ Starosta Zambrowski decyzją RI.7621‐1/06/09 zmienił zakładowi pozwolenie zintegrowane w zakresie ochrony przed hałasem, ustalając tereny chronione położone najbliżej zakładu, w tym tereny zabudowy mieszkaniowo‐usługowej, zabudowy rolniczej oraz zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy zagrodowej. W pozwoleniu zintegrowanym ustalono dopuszczalne wartości dla obu typów zabudowy dla pory dnia i pory nocy. W 2008 roku podmiot wykonał pomiary emisji hałasu w ramach automonitoringu, nie wykazały one przekroczenia wartości dopuszczalnych. Tłocznia Gazu Zambrów Grzymały – System Gazociągów Tranzytowych „EUROPOL GAZ” S.A. Warszawa – kontrola przeprowadzona w 2009 roku w zakresie przestrzegania pozwolenia zintegrowanego w dziale ochrony przed hałasem stwierdziła, że zakład wywiązuje się z obowiązku wykonywania okresowych pomiarów hałasu dla określonych w pozwoleniu terenów chronionych z częstotliwością jeden raz na dwa lata. 33
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Pomiary przeprowadzone w porze dnia i porze nocy w 2008 roku nie wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych. W 2009 roku, w związku z brakiem zgłoszeń, nie prowadzono kontroli interwencyjnych podmiotów w zakresie ochrony przed hałasem w podmiotach zlokalizowanych na terenie powiatu zambrowskiego. 6. Ochrona środowiska przed awariami Awarie zagrażające środowisku, mogą nastąpić zarówno na terenie leżących na terenie powiatu obiektów przemysłowych, jak również poza nimi. Zagrożenia takie mogą również powstać w wyniku wypadków drogowych, szczególnie z udziałem autocystern przewożących materiały niebezpieczne, a także na skutek rozszczelnień rurociągów transportujących gaz ziemny. Delegatura WIOŚ w Łomży prowadzi "Rejestr potencjalnych sprawców poważnych awarii". W rejestrze tym znajdują się aktualnie dwie jednostki położone na terenie powiatu. Są to: Tłocznia Gazu Zambrów w Grzymałach oraz Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie Spółdzielni Mleczarskiej „MLEKPOL”w Grajewie. Pierwszy z nich, w rozumieniu Art. 248 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawa ochrony środowiska, ze względu na rodzaj i ilość magazynowanej substancji niebezpiecznej został zakwalifikowany jako zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii. System Gazociągów Tranzytowych "EUROPOL GAZ" S.A., Tłocznia Gazu Zambrów Na terenie Tłoczni Gazu Zambrów, zlokalizowanej na terenach wsi Grzymały w gminie Zambrów znajduje się 91 Mg gazu ziemnego. Ilość powyższa jest ilością maksymalną, wynikającą z wielkości instalacji technologicznych znajdujących się na terenie Tłoczni. Zakład w dniu 18.04.2005 r. dokonał zgłoszenia, o którym mówi artykuł 250 ww. ustawy. Zgłoszenia dokonano Komendantowi Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej w Zambrowie. Zgłoszenie przekazane zostało równocześnie do wiadomości Podlaskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Zgłoszenie spełnia wymogi określone w tym artykule. Łącznie ze zgłoszeniem, prowadzący zakład, przedłożył Program Zapobiegania Awariom, wypełniając tym samym obowiązek określony w art. 251 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. ‐Prawo ochrony środowiska. Dokument ten składa się z dwóch części: Program Zapobiegania Awariom dla Systemu Gazociągów Tranzytowych oraz aneksu dla Tłoczni Gazu Zambrów. Dokument spełnia wymagania określone w art. 251 ust. 2 ustawy i jako taki w trybie art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. ‐Prawo ochrony środowiska i został przyjęty. Ostatnia aktualizacja Programu została przeprowadzona w sierpniu 2009 roku i przesłana do Komendanta Powiatowego PSP w Zambrowie oraz do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. W Tłoczni funkcjonuje Grupa Ratownictwa Awaryjnego. W jej skład wchodzą wszyscy pracownicy Tłoczni. W zakładzie odbywają się corocznie ćwiczenia taktyczno‐bojowe, z udziałem Jednostki Ratowniczo‐
Gaśniczej PSP w Zambrowie, OSP, Policji i Pogotowia oraz zakładowej Grupy Ratownictwa Awaryjnego. Ćwiczenia takie w Tłoczni Gazu, odbyły się już trzykrotnie. Ćwiczenia obserwowali przedstawiciele Komendy 34
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Białymstoku oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska a także członkowie Powiatowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. Podczas corocznych kontroli przeprowadzonych w tym zakładzie, stwierdzono, że wdrażane są szczegółowe instrukcje i procedury, mające zapewnić praktyczną realizację Programu Zapobiegania Awariom. Do ich zakresu oraz zaawansowania nie wniesiono zastrzeżeń. W trakcie kontroli przeprowadzonej w 2009 roku nieprawidłowości nie stwierdzono. Spółdzielnia Mleczarska „MLEKPOL” Zakład Produkcji Mleczarskiej w Zambrowie ‐amoniak w instalacji chłodniczej: ‐max. do 6 Mg ‐kwas azotowy ‐ok. 6 000 kg ‐wodorotlenek sodu ‐ok. 10 000 kg Podstawowym źródłem zagrożenia w tym zakładzie jest amoniakalna instalacja chłodnicza. W przypadku wystąpienia awarii z udziałem amoniaku, w zależności od jej miejsca oraz wielkości emisji, może nastąpić zanieczyszczenie powietrza, w stopniu stwarzającym zagrożenie dla ludności, również poza granicami zakładu. Awaria związana z uwolnieniem się kwasu azotowego lub wodorotlenku sodu może spowodować skażenie gleby i wód podziemnych, a w przypadku przedostania się tych substancji do kanalizacji deszczowej także wód rzeki Jabłonki. Zakład posiada rozpoznanie zagrożeń, jakie stanowią eksploatowane i stosowane w procesach produkcyjnych, materiały niebezpieczne. Posiada również opracowany operacyjny plan likwidacji nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w przypadku jego wystąpienia. Plan ten jest uzgodniony z Komendantem Rejonowym Państwowej Straży Pożarnej w Zambrowie. Spółdzielnia posiada ratowników i sprzęt umożliwiający podjęcie działań w przypadku awarii z uwolnieniem materiałów niebezpiecznych. Kontrola zakładu obejmująca lata 2008‐2009 wykazała, że w zakład zmodernizował instalację amoniakalną, co wpłynęło istotnie zarówno na poziom emitowanego hałasu jak też na poprawę bezpieczeństwa w Zakładzie. W 2009 roku w zakładach przemysłowych leżących na terenie powiatu zambrowskiego nie stwierdzono zdarzeń o charakterze poważnych awarii. Transport: Poważne źródło zagrożenia na terenie powiatu zambrowskiego, oceniane nawet na większe niż pochodzące od obiektów stacjonarnych, mogą stwarzać katastrofy kolejowe oraz wypadki drogowe środków transportu, przewożących materiały niebezpieczne. Przez teren powiatu zambrowskiego wiodą trasy tranzytowe prowadzące ruch, w dużej mierze pojazdów ciężkich, w stronę granicy wschodniej. Są to: ‐ drogi krajowe: nr 8; nr 63 i nr 66. W przyszłości przez powiat zambrowski przebiegać ma droga ekspresowa S8 po śladzie obecnej drogi krajowej nr 8. 35
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
‐ drogi wojewódzkie: nr 679 Największe zagrożenie stwarza obciążona bardzo dużym ruchem tranzytowym, droga krajowa nr 8 (Warszawa‐
Białystok). Inspektor WIOŚ corocznie uczestniczy w kontroli przewozów substancji niebezpiecznych prowadzonych na drogach woj. podlaskiego przez Policję i Inspekcję Transportu Drogowego. W 2009 roku na terenie powiatu zambrowskiego nastąpiło dwa zdarzenia w ruchu drogowym zgłoszone do rejestru poważnych awarii: 18 czerwca 2009rok na drodze krajowej nr 8 na wysokości Rutek nastąpiło rozszczelnienie cysterny przewożącej kwas solny. Awaria została zauważona przez kierowcę , który po zjechaniu na parking i zawiadomieniu Straży Pożarnej podjął wstępne działania ratownicze. Z cysterny nastąpił wyciek ok. 1000 litrów kwasu solnego, głównie na teren parkingu. Nastąpiło zanieczyszczenie gruntu na powierzchni ok. 150 m2. Na podstawie przebiegu akcji ratowniczej oraz przeprowadzonych pomiarów stwierdzono, że akcja ratownicza przeprowadzona została prawidłowo. Stan gleby (nieużytki) po krótkotrwałym pogorszeniu, doprowadzony został do stanu właściwego (neutralizacja pH). Zaistniałe zdarzenie nie podlega przepisom ustawy z 13 kwietnia 2007r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 75 poz. 493). Nie zostały przekroczone standardy jakości gleby określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. 2002 nr 165 poz. 1359). 2 czerwca 2009 roku w Szumowie podczas wypadku drogowego nastąpiło uszkodzenie zbiornika ciągnika siodłowego. Ze zbiornika wyciekło na drogę około 100 l oleju napędowego. Ukształtowanie powierzchni drogi uniemożliwiło wypłynięcie oleju poza jezdnię. Jednostka PSP odpompowała zawartość zbiornika i zebrała rozlany olej oraz umyła jezdnię. Zanieczyszczenia środowiska nie stwierdzono. Gazociągi: Do istotnych źródeł zagrożenia na terenie powiatu zambrowskiego należy zaliczyć gazociągi tranzytowe oraz gazowe sieci i instalacje. Gazociąg tranzytowy JAMAL‐EUROPA ‐ trasa ‐ Zaręby Jartuzy ‐ Krajewo Białe (25,4 km) ‐ przekrój ‐ Dn = 1400 mm, ‐ ciśnienie ‐ pn = 6,4 MPa. Gazociąg tranzytowy Wyszków ‐ Zambrów ‐ Białystok ‐ trasa – Wyszomierz Wlk. ‐ Ostrożne ‐ Stary Wdziękoń ‐ Jabłonka Kościelna, ‐ przekrój ‐ Dn = 250 mm, ‐ ciśnienie ‐ pn = 6,4 MPa. Odgałęzienie do Łomży ‐ trasa ‐ Stary Wdziękoń ‐ Zambrów ‐ Puchały ‐ Łomża, ‐ przekrój ‐ Dn = 200 mm, ‐ ciśnienie ‐ pn = 6,4 MPa. 36
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
Sieć gazociągów i instalacji rozprowadzających gaz Powiat zambrowski należy do nielicznych powiatów w województwie podlaskim, który ma podłączenie do sieci gazowej. Wg danych GUS za 2008 rok (brak danych dla roku 2009) długość czynnej sieci gazowej na terenie powiatu wynosiła ok. 75 km. Przebiega ona przez Zambrów i gminy wiejskie – Zambrów i Szumowo. Do sieci gazowej przyłączonych było w 2008 roku 228 gospodarstw domowych tylko na terenie Zambrowa (w 2007 było ich 217). Przez pozostałe gminy biegnie sieć przesyłowa. Jednostka terytorialna
długość czynnej sieci ogółem w m
2007 2008 Powiat zambrowski 78 981 Zambrów (1) 32 154 Kołaki Kościelne (2) długość czynnej sieci przesyłowej w m
379 Szumowo (2) 26 107 Zambrów (2) 20 341 2007 74 881 2008 64 996 15 619 18 169 brak danych 379 26 027 26 107 33 235 długość czynnej sieci rozdzielczej w m
20 341 60 862 1 600 brak danych 26 027 33 235 2007 2008 13 985 13 985 0 14 019 14 019 brak danych 0 0 0 0 W 2009 roku w powiecie zambrowskim nie notowano zdarzeń o charakterze poważnych awarii związanych z siecią gazową. 7. Działania kontrolne WIOŚ w zakładach na terenie powiatu zambrowskiego w 2009 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku prowadzi ewidencję podmiotów oddziaływujących na środowisko, w szczególności w zakresie możliwości wystąpienia przekroczenia norm dopuszczalnych emisji. W kolejnych latach, w związku ze znacznym wzrostem zadań statutowych inspekcji ochrony środowiska, systematycznie rośnie ilość podmiotów kontrolowanych przez WIOŚ. W rejestrze Delegatury WIOŚ w Łomży w 2009 roku znalazło się 139 podmiotów z terenu powiatu zambrowskiego, kontrolowanych w związku z oddziaływaniem na środowisko. Liczba ich wzrosła w stosunku do roku 2005 o ponad 100% (w 2005 w rejestrze znajdowało się 51 podmiotów, w 2006 i 2007 – 122 podmioty, w 2008 ‐ 135). W roku 2009 przeprowadzono 35 kontroli w 30 podmiotach. Przeprowadzono: 4 kontrole kompleksowe (w roku 2008 – 4), 21 kontroli problemowych (w 2008 roku ‐ 31). Zwiększyła się liczba kontroli interwencyjnych w 2009 roku było ich 10 ( w 2008 roku – 6). W trakcie przeprowadzonych kontroli w 18 podmiotach nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. W pozostałych podmiotach najczęściej stwierdzane nieprawidłowości to : -
nieuregulowane sprawy dot. gospodarki odpadami, -
nieuregulowane sprawy dot. gospodarki ściekowej, Kontrole interwencyjne dotyczyły głównie problemów z gospodarką odpadami i gospodarką ściekową. Tylko trzy z tych kontroli okazały się niezasadne. 37
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
W celu wyeliminowania nieprawidłowości przeważnie wydawano stosowne zarządzenia pokontrolne i dokonywano pouczenia. Wydano 2 mandaty karne. Jednemu podmiotowi nałożono administracyjną karę pieniężną. W 2 przypadkach sprawę przekazano do rozpatrzenia Urzędowi Miejskiemu w Zambrowie oraz Wójtowi Gminy Zambrów. ■ Kontrole kompleksowe dotyczyły: ¾
W zakresie wypełniania wymogów określonych w pozwoleniu zintegrowanym skontrolowano 3 podmioty: 1. „EKO‐STOK” Sp.z o.o., Górskie Ponikły Stok ‐ Zakład posiada pozwolenie zintegrowane ważne do 31.07.2018 roku. W czasie kontroli w dniach 05.03.2009 oraz 24.03.2009 stwierdzono następujące nieprawidłowości: brak zapisów pomiarów wydajności studni i poziomu zwierciadła wody w książce eksploatacji studni. Wydano zarządzenia pokontrolne. 2. System Gazociągów Tranzytowych „EUROPOL GAZ” S.A., Zambrów – Zakład posiada pozwolenie zintegrowane ważne do 30.11.2015 roku. W kontrola przeprowadzona została w dniach: 24.06.2009 i 09.07.2009 w celu sprawdzenia wypełniania przez podmiot obowiązków zawartych w pozwoleniu zintegrowanym ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. 3. Spółdzielnia Mleczarska „MLEKPOL”, Zambrów – Zakład posiada pozwolenie zintegrowane ważne do 30.06.2016 roku. W kontrola przeprowadzona została w okresie od 23.11.2009 do 04.12.2009 w celu sprawdzenia wypełniania przez podmiot obowiązków zawartych w pozwoleniu zintegrowanym ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. ¾
Ponadto kompleksowo skontrolowano 1 podmiot: 1. PHU „MODZEL” E. Modzelewska, Zambrów ‐ W czasie kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: brak ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów, brak rocznego zestawienia danych o ilości i rodzajach wytwarzanych odpadach, brak ewidencji danych niezbędnych do wyliczania opłat za korzystanie ze środowiska. Stwierdzono także nielegalną zbiórkę pojazdów wycofanych z eksploatacji. Wydano zarządzenia pokontrolne. W zakresie spełniania wymagań ochrony środowiska skontrolowano 1 podmiot: 1. Skup Surowców Wtórnych W. Roszczewski, Zambrów ‐ W czasie kontroli w dniach 27.02.2009 oraz 25.03.2009 w zakresie wypełniania wymagań ochrony środowiska ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. ■ Kontrole problemowe : ¾
W zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska skontrolowano 5 podmiotów: 1. „AUTO SALE” M. Pac, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 16.06.2009 w sprawie realizacji zarządzeń pokontrolnych ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. 38
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
2. Ubojnia Trzody i Bydła Sp.J. W. Gołaszewski, M. Duchnowski, Rutki ‐ kontrola została przeprowadzona 20.03.2009 w zakresie przestrzegania wymogów ochrony środowiska. Podczas kontroli stwierdzono brak pozwolenia wodno‐prawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych ścieków przemysłowych. Wydano zarządzenia pokontrolne oraz wydano informację o stanie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. 3. Przedsiębiorstwo Budowy Dróg „BITUM”, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została 20.05.2009 w zakresie ochrony powietrza i gospodarki odpadami ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. 4. ZHU „AGRO‐SERWIS” D. Sobol, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została dnia 26.06.2009 w zakresie przestrzegania wymogów ochrony środowiska w celu sprawdzenia stanu eksploatacyjnego ujęcia wody tj. studni. Odpowiedzialny organ pouczono o potrzebie zabezpieczenia studni w przypadku dalszego użytkowania, a także o potrzebie opracowania i przedstawienia do Starostwa Powiatowego projektu w przypadku likwidacji studni. 5. „ANIMAX”, Szumowo ‐ kontrola została przeprowadzona w dniach 19.10., 20.10. oraz 22.10.2009 roku w sprawie przestrzegania wymogów ochrony środowiska w zakresie transportu ścieków. Podczas kontroli stwierdzono brak zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości na terenie gminy Czyżew. Wydano zarządzenia pokontrolne. ¾
W zakresie poważnych awarii skontrolowano 1 podmiot: 1.System Gazociągów Tranzytowych „EUROPOL GAZ” S.A., Zambrów – kontrola przeprowadzona została w dniach 10.12.2009 oraz 11.12.2009 w zakresie przepisów ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem ochrony środowiska przed poważnymi awariami ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. ¾
W zakresie gospodarki odpadami skontrolowano 1 podmiot: 1. „AUTO SALE” M. Pac, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniach 30.01.2009 oraz 12.02.2009 w zakresie gospodarki odpadami. Stwierdzono brak ewidencji odpadów, nieprawidłowe magazynowanie odpadów, a także nielegalny demontaż. Zakład ukarano mandatem oraz wszczęto postępowanie w sprawie wstrzymania działalności zakładu. ¾
W zakresie gospodarki wodo‐ściekowej: Skontrolowano 8 oczyszczalni ścieków w gminie Zambrów. Wyniki kontroli opisano w rozdziale 1.3 Przeciwdziałania – Działalność kontrolna. ¾
W zakresie ochrony powietrza skontrolowano 2 podmioty: 1. Przedsiębiorstwo Przemysłu Bawełnianego „ZAMTEX” S.A., Zambrów – kontrola przeprowadzona została dnia 27.02.2009. Podczas kontroli stwierdzono nie zrealizowanie zarządzeń dotyczących prowadzenia pomiarów emisji zanieczyszczeń z kotłowni w ciągu roku. Stwierdzono również, iż w związku z wyłączeniem kotłowni z eksploatacji realizacja obowiązku nałożonego na zakład jest niemożliwa i bezprzedmiotowa. 39
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
2. Zambrowskie Ciepłownictwo i Wodociągi Sp. z o.o., Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniach 12.05.2009 oraz 14.05.2009 w zakresie ochrony powietrza ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. ¾
W zakresie REACH skontrolowano 1 podmiot: 1. „TRUMEX” s.c., Szumowo – kontrola przeprowadzona została w okresie od 11.09. do 18.09.2009 roku – nie stwierdzono nieprawidłowości. ¾
W zakresie nadzoru rynku, w tym postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym skontrolowano 1 podmiot: 1. „EKOTECH” P. Jarząbek, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniach 20.03.2009 oraz 25.03.2009 roku w celu sprawdzenia zarządzeń realizacji przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym – nie stwierdzono nieprawidłowości. Podmiot w czasie kontroli pouczono o potrzebie przekazania informacji do burmistrza o rozpoczęciu działania punktu zbierania sprzętu. ¾
W zakresie wypełniania czy realizacji zarządzeń pokontrolnych oraz sprawdzenia stanu formalno‐
prawnego skontrolowano 2 podmioty: 1. Gospodarstwo rolne S. Mianowski, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 22.07.2009 w celu sprawdzenia realizacji zarządzeń pokontrolnych. Podczas kontroli stwierdzono brak dokumentów za wywóz ścieków. Wydano zarządzenie pokontrolne oraz nałożono mandat karny. 2. „RANCZO OPON”, Szumowo ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 27.07.2009 w celu sprawdzenia realizacji zarządzeń pokontrolnych. Podczas kontroli stwierdzono brak odpowiedniego wyposażenia technicznego dla punktu zbierania pojazdów. Wydano zarządzenie pokontrolne oraz ukarano właściciela mandatem karnym. ■ Kontrole interwencyjne: 1. Zakład Stolarski R. Wiśniewska, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 06.01.2009 w zakresie gospodarki odpadami ‐ nie stwierdzono nieprawidłowości. Właściciela pouczono. 2. Zambrowska Spółdzielnia Mieszkaniowa, Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została dnia 23.02.2009 w związku z zadymieniem osiedla. Podczas kontroli stwierdzono awarię paleniska w kotle kotłowni ZZPB „ZAMTEX”. 3. Posesja B. Bagińskiego, Zambrów – kontrola przeprowadzona została dnia 30.04.2009 w sprawie postępowania z odpadami zawierającymi azbest – stwierdzono teren zanieczyszczony odpadami zawierającymi azbest. Sprawę przekazano do rozpatrzenia Urzędowi Miejskiemu w Zambrowie. 4. Stacja Paliw, Rutki – kontrola przeprowadzona została dnia 20.07.2009 w zakresie przepisów ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem ochrony środowiska przed poważnymi awariami ‐ stwierdzono wyciek kwasu solnego. Skutki awarii usunięto. Środowisko zostało przywrócone do stanu sprzed awarii. 40
zambrowskiego
w 2009 roku
WIOŚ Białystok
5. Gospodarstwo rolne K. Krasowski, Rykacze gm. Zambrów ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 23.07.2009 w zakresie gospodarki wodno‐ściekowej i gospodarki odpadami, w tym postępowanie z nawozami naturalnymi – nie stwierdzono nieprawidłowości. 6. Posesja J.; K. i K. Gorczyca, Zambrów – kontrola przeprowadzona została dnia 10.09.2009 w sprawie gospodarki odpadami – stwierdzono niewłaściwe gromadzenie odpadów w miejscu na ten cel nie przeznaczonym oraz niewłaściwe składowanie odpadów zawierających azbest. Wydano zarządzenia pokontrolne. 7. Gospodarstwo rolne K. Mioduszewski, Czachy Kołaki ‐ kontrola przeprowadzona została w dniu 18.09.2009 w zakresie gospodarki wodno‐ściekowej i gospodarki odpadami – nie stwierdzono nieprawidłowości. 8. Gospodarstwo rolne J. i Z. Mianowskich, Wola Zambrowska ‐ kontrola przeprowadzona została 23.09.2009 w zakresie postępowania z nawozami naturalnymi – nie stwierdzono nieprawidłowości. 9. Gospodarstwo rolne Z. Dąbrowski, Krajewo Ćwikły – kontrola przeprowadzona została dnia 09.10.2009 w sprawie gospodarki odpadami – stwierdzono nieprawidłowości w zakresie postępowania z odpadami zawierającymi azbest. Wydano zarządzenia pokontrolne. 10. Gospodarstwo rolne J. i Z. Mianowskich, Wola Zambrowska ‐ kontrola przeprowadzona została 23.11.2009 w zakresie gospodarki ściekowej. Sprawa dotyczyła nieszczelnego szamba, i nieprawidłowego składowania obornika (wyciek gnojówki do rowu). W zakresie nieszczelności szamba sprawę przekazano do Wójta Gminy Zambrów. Kontrole dotyczące gospodarki ściekowej, ochrony powietrza, zapobiegania poważnym awariom oraz hałasu przemysłowego ujęto w rozdziałach dotyczących tych zagadnień. Sporządzono: Zatwierdzam: Dział Monitoringu Delegatury w Łomży mgr inż. Waldemar Gołaszewski Kierownik Delegatury w Łomży WIOŚ Białystok 41
WIOŚ Białystok
zambrowskiego
w 2009 roku
42
ZESTAWIENIE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO RZEK POWIATU ZAMBROWSKIEGO W PPK MONITORINGU
OPERACYJNEGO ZA 2009 R.
1
Jabłonka
nb - wskaźnik nie badany
w 2009r.
Substancje rozpuszcz.
Siarczany
Chlorki
Wapń
Magnez
Odczyn pH
Azot amonowy
II
nb
II
nb
I
II
nb
nb
nb
nb
I
I
poniżej poniżej
stanu
stanu
dobrego dobrego
II
poniżej
stanu
dobrego
Klasa elementów fizykochemicznych (1-5)
Przewodność w 20o
I
Fosfor ogólny
ChZT-Cr
nb
Azot ogólny
OWO
I
Azot azotanowy
ChZT-Mn
III
Azot Kjeldahla
BZT5
5. Substancje biogenne
Tlen rozpuszczony
III
3. Zasolenie
Zawiesina ogólna
nb
2. Warunki tlenowe
Temperatura
KonopkiKozilki
0,0 nb
1. Stan
fizyczny
Klasa elementów
biologicznych
Nazwa
rzeki
Fitoplankton - chlorofil „a”
Fitobentos (wskaźnik
1/
okrzemkowy IO)
Makrofity (makrofitowy indeks
rzeczny MIR)
Lp
Nazwa punktu
pomiarowokontrolnego
Kilometr biegu rzeki
ELEMENTY
BIOLOGICZNE
4. Zakwaszenie
Klasyfikacja wskaźników i elementów jakości wód
ELEMENTY FIZYKOCHEMICZNE
poniżej
stanu
dobrego
Substancje
szczególnie
szkodliwespecyficzne
zanieczyszczenia
syntetyczne i
niesyntetyczne)
dobry
STAN/
POTENCJAŁ
EKOLOGICZNY
UMIARKOWANY

Informacja - WIOŚ Białystok

Transkrypt

Podobne dokumenty

Lista projektów pozytywnie ocenionych przez KOP

Oferta pracy - Szpital Powiatowy w Zambrowie

R E G U L A M I N - Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im

Generuj PDF - KPP Zambrów

Konkurs na slogan reklamowy miasta Zambrów

Magazynier

STARSZY INSTRUKTOR DS. UPOWSZECHNIANIA KINA

WAKACJE 2012 w CK - Miejski Ośrodek Kultury w Zambrowie

21-22 marzec 2013 – obchody Światowego Dnia Wody w Łomży