PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ,,INNOWACYJNE

PROGRAM
STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ,,INNOWACYJNE ZARZĄDZANIE FIRMAMI RODZINNYMI”
realizowanych w ramach projektu ,,Firmy rodzinne II”
Blok kompetencji twardych – 160 h
Blok kompetencji twardych w zakresie „Innowacyjnego zarządzania firmami rodzinnymi” zaprojektowany zostały w sposób procesowy. Uczestnicy pracują w multidyscyplinarnych zespołach wzbogaconych o wiedzę ekspercką różnych środowisk (naukowego, biznesu, projektantów), zgodnie z
innowacyjną metodologią design thinking. Program jest maksymalnie dostosowany do potrzeb
uczestników, rozwiązuje ich realne problemy biznesowe oraz uwzględnia specyfikę firm rodzinnych
w celu tworzenia charyzmatycznej marki konkurencyjnej na rynku lokalnym, krajowym czy międzynarodowym. Design thinking to metodologia pracy, która wykorzystuje naturalne pr dyspozycje
projektantów oraz wypracowane przez nich narzędzia w celu rozwiązywania problemów i tworzenia innowacji w zakresie nie tylko wyglądu czy użyteczności produktu, ale także strategii działania,
rozwoju nowych usług, usprawniania procesów czy metod działania. Design thinking skupia się na
procesie, czyli sposobie dochodzenia do rozwiązań, a nie koncentruje się jedynie na samym celu i
jak najszybszym do niego dotarciu. W szukaniu rozwiązań kluczową zasadą jest ko centracja na
potrzebach ludzi i sposobach na dobre ich rozpoznanie. Dopiero na bazie zebranych informacji,
które stają się inspiracją do szukania rozwiązania, rozpoczyna się proces tworzenia, rozwijania i
testowania pomysłu. Wszystko po to, by jak najlepiej przygotować się do implementacji, czyli skutecznego wdrożenia rozwiązania w życie. Parafrazując Tima Browna, pioniera design thinkingu,
celem jest zmienić potrzebę w pobyt, czyli postawić ludzi na pierwszym miejscu. Podstawą metodologii design thinkingu jest praca warsztatowa z wykorzystaniem różnego rodzaju technik kreatywnych przy udziale ekspertów z wielu dziedzin nauki i różnych obszarów działalności organizacji.
Program bloku:
1. Przywództwo i innowacyjne zarządzanie firmą rodzinną – 24 h
2. Trendy w rozwoju biznesu i firmy rodzinnej – 16 h
3. Tworzenie innowacji za pomocą designu w firmie rodzinnej – 16 h
4. Modelowanie strategii biznesowej firmy rodzinnej – 16 h
5. Kreowanie tożsamości marki rodzinnej – 16 h
6. Badania wspierające innowacyjność – 16 h
7. Projektowanie innowacyjnych produktów i zarządzanie pracą projektową – 16 h
8. Projektowanie usługi i doświadczenia – 16 h
9. Projektowanie identyfikacji wizualnej marki, produktu i usługi firmy rodzinnej – 16 h
10. Zwinne zarządzanie projektami – 8 h
Ad. 1 Przywództwo i innowacyjne zarządzanie firmą rodzinną. Zarządzanie XXI wieku zajęcia
warsztatowe – 24 h
Firmy XIX i pierwszej połowy XX wieku nie różniły się zbyt od siebie. Charakteryzowały je:
• hierarchiczna struktura organizacyjna (na wzór armii),
Strona
Ad. 2 Trendy w rozwoju biznesu i firmy rodzinnej zajęcia warsztatowe – 16 h
Trendwatching to skomplikowany proces stałej obserwacji większości gałęzi przemysłu i światowego rynku. Umiejętność obserwacji i analizy wniosków to zawód, który wymaga wieloletniego doświadczenia, dużej wiedzy oraz ciągłego monitoringu. Większość firm i projektantów myli trendy
masowej sprzedaży (to, co obecnie jest w sklepie i to, co konsument uważa za trend) z trendami,
które są potrzebne, aby zbudować strategię marki i produktu. Podczas dwóch bardzo intensywnych dni uczestnicy zajęć będą ćwiczyć umiejętności obserwacji, analizy oraz wdrażania trendów
na trzech poziomach operacyjnych: na poziomie Mega Trendów (poszukiwanie możliwości), na
poziomie Trendów Strategicznych (wpływ możliwości na przyszłość firmy, jej wartości, biznesu i
przyszłego produktu, a także pozycjonowanie firmy w krajobrazie niedalekiej przyszłości) oraz na
poziomie Trendów Implementacji (jakich najważniejszych zmian należy dokonać dzisiaj, aby firma
osiągnęła swoje cele strategiczne). Duży nacisk będzie położony na wartość trendu dla MSP oraz
firm rodzinnych. Słuchacze zapoznają się z językiem i nomenklaturą trendów i dizajnu. Zajęcia
warsztatowe z anatomii trendu rozwiną umiejętności analizowania trendów branżowych, poszukiwania idei nowych produktów i formułowania wytycznych projektowych.
Treści programowe:
Teoria. Poziomy trendów:
• Mega Trends – definicja i umiejętność obserwacji
• Consumer Trends – definicja, obserwacja
• Warsztaty (analiza, mapping, wartość słowa)
• Design Trends – definicja, obserwacja, warsztaty (analiza, klastry oraz wdrożenie, możliwość
pracy w terenie)
Marka
Tłumaczenie Mega Trends i Consumer Trends na potrzeby:
• marki, firmy
• scenariusza rozwoju (teoria + warsztaty)
2
• droga do jakości przez eliminację produktów wadliwych,
• motywowanie korzyściami materialnymi,
• komunikacja przy pomocy kanałów komunikacyjnych.
Druga połowa XX wieku przyniosła fundamentalne zmiany tego modelu, które będą dominować w
wieku XXI:
• procesowa (niehierarchiczna) struktura organizacyjna,
• droga do jakości przez eliminowanie źródeł powstawania wad,
• motywowanie godnościowe,
• platformy komunikacyjne uzupełniające kanały.
Celem zajęć jest przedstawienie słuchaczom nowych paradygmatów zarządzania, które nierzadko
stoją w sprzeczności z paradygmatami obowiązującymi dziś w wielu firmach i organizacjach.
Treści programowe:
• Wprowadzenie do TQM – podstawowe idee i narzędzia,
• Zarządzanie godnościowe – budowanie zespołu w oparciu o zasadę partnerstwa i przez odwoływanie się do godnościowych potrzeb człowieka. Samodyscyplina w miejsce kontroli, kar i nagród,
• Zarządzanie procesowe i zarządzanie wiedzą,
• Dwie idee paradygmatu „Firma 2.0“ – rynki prognostyczne i platformy komunikacji
Strona
Ad. 3 Tworzenie innowacji za pomocą designu w firmie rodzinnej zajęcia warsztatowe – 16 h
Dlaczego dobry design porusza nasze serca? a kiedy tak się dzieje, że design i pragnienie stają się
jednym? Dlaczego niektóre firmy odnoszą sukces? Co powoduje, że wzrasta pożądanie klientów na
ich produkty? Dlaczego pracownicy chcą zdobyć w nich pracę? Odpowiedzi na te pytania można
szukać w zrozumieniu roli, jaką odgrywa design w zarządzaniu. Design łączy biznes i technologię w
celu zaspokajania potrzeb i rozwiązywania problemów, poprawiając tym samym jakość życia i
kreując nową, innowacyjną wartość. Spaja świat biznesu opartego na logice ze światem klienta,
napędzanym przez emocje i koncentrację na człowieku. Dzięki temu design manager firmy rodzinnej w oparciu o pracę multidyscyplinarnego zespołu może wykreować nową wartość dla produktu
oraz współtworzyć efektywną strategię opartą na designie, zyskując w ten sposób przewagę nad
konkurencją i podbijając serca konsumentów. Celem studium jest przedstawienie designu jako
wartości strategicznej dla firm rodzinnych, która wzmacnia biznes i podnosi ich konkurencyjność
oraz rozwój umiejętności zarządzania designem w celu tworzenia organizacji ukierunkowanej na
design, czyli skoncentrowanej na człowieku oraz jego potrzebach.
Pozyskanie narzędzi design thinkingu pozwoli absolwentom samodzielnie prowadzić tego typu
procesów w firmie rodzinnej.
Treści programowe:
Strategiczna rola designu
Definicja designu i jego rola na poziomie operacyjnym, taktycznym i strategicznym jako potencjalne narzędzie wsparcia dla działań w zakresie tworzenia innowacji
Design thinking
Innowacyjny proces oraz metodologia pracy oparta na wizualizowaniu idei i pracy w multidyscyplinarnym zespole służąca rozwiązywaniu różnych problemów w zakresie tworzenia strategii działania, oferowanych produktów, czy usług.
Design management
Ramy i narzędzia design managementu. Przedstawienie części składowych precyzyjnie stworzonej
polityki designu. Zarządzanie designem we wszystkich obszarach działalności firmy
Tworzenie strategii designu
Strategie firm na konkretnych przykładach. Analiza, kreowanie, wybór i implementacja w praktyce
Innowacja oparta na designie
Strategia marki, produktu i jego komunikacji. Rola współczesnego marketingu oraz zależności między marketingiem a designem
Kultura organizacji wspierająca innowacyjność
16 dźwigni kreowania kultury innowacji
Design driven innovation – warsztaty na temat innowacji za pomocą designu
Rozwój nowych produktów zgodnie z metodologią design driveninnovation – szukanie innowacji
radykalnej, pozwalającej zdecydowanie wyprzedzić konkurencję. Dzielenie się ideami projektów
mi. Łączenie idei w celu zbudowania nowej wartości. Praca na wartościach kluczowych z perspek-
3
• strategii marki (teoria + warsztaty)
Produkt
Tłumaczenie Consumer Trends i Design Trends na potrzeby strategii produktu (warsztaty).
Styl i język nowoczesnego designu.
Prezentacja tzw. storytellingu.
tywy klienta. Rozwijanie scenariuszy idei projektowych. Tworzenie persony – reprezentacji grupy
odbiorców produktu
Strona
Ad. 5 Kreowanie tożsamości marki rodzinnej zajęcia warsztatowe – 16 h
Firmy rodzinne odgrywają coraz większą rolę we współczesnej gospodarce. Wiele marek firm rodzinnych posiada utrwalony i rozpoznawalny oraz wysoko wyceniany wizerunek. Firmy rodzinne,
które wykorzystują i podkreślają w komunikacji marketingowej swoją rodzinną tożsamość, zyskują
dodatkowy i silny atut w konkurowaniu na rynku. Studium pozwoli zrozumieć cele i korzyści wynikające z kreowania tożsamości marek w firmach rodzinnych. Umożliwi poznanie i nabycie praktycznej umiejętności budowy modelu tożsamości marki z uwzględnieniem specyfiki firmy rodzinnej. Jak zaprojektować markę i nie zapomnieć o produkcie? Jak kształtować tożsamość marki, by
nasze intencje zakodowały się w głowach klientów? Co robić, by uchronić wizerunek marki przed
zagubieniem się w gąszczu konkurentów? Jak sprawić, że marka będzie dostrzegana i doceniana
przez nabywców? Jak działać, by marka podnosiła swoją wartość i przynosiła zyski? Tożsamość
marki jest kreowana we wstępnym procesie jej wprowadzania na rynek i jest niezbędna dla osią-
4
Ad. 4 Modelowanie strategii biznesowej firmy rodzinnej zajęcia warsztatowe – 16 h
Budowanie strategii przedsiębiorstwa jest coraz istotniejszym wyzwaniem dla innowacyjnie zarządzanych przedsiębiorstw rodzinnych. Czas intuicyjnego zarządzania w erze turbulentnych zmian już
minął i wszystkie firmy pragnące osiągnąć sukces rynkowy potrafią określić swoją pozycję konkurencyjną oraz ustalić wizję rozwoju firmy. Dotyczy to również firm rodzinnych, dla których proces
ten jest bardziej złożony z racji nachodzenia na siebie systemu rodzinnego i firmowego. Umiejętność modelowania strategii biznesowej staje się wyróżnikiem firm o dużym potencjale rozwoju.
Celem przedmiotu jest zwiększenie wiedzy na temat koncepcji z zakresu zarządzania strategicznego przedsiębiorstwem rodzinnym, które mają istotne walory pragmatyczne i mogą być traktowane
jako instrumentarium prowadzenia analiz, a także podejmowania decyzji o charakterze strategicznym w rodzinach biznesowych.
Treści programowe:
• Cechy strategii przedsiębiorstwa rodzinnego i procesu jej formułowania,
• Strategie indywidualne właścicieli, definiowanie strategii rodzinnej, zamknięcie procesu decyzyjnego – strategia biznesu,
• Pojęcie wartości i ich znaczenie dla procesu zarządzania strategicznego w firmie rodzinnej,
• Analiza sektora w ujęciu M. Portera, przewaga i pozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa, strategie konkurencji: wiodąca pozycja pod względem kosztowym, wyróżnianie i koncentracja,
• Specjalizacja działalności przedsiębiorstwa,
• Dywersyfikacja działalności przedsiębiorstwa,
• Formalne i nieformalne planowanie strategiczne, strategia jako rozwój potencjału. Definiowanie
oczekiwań interesariuszy, ustalanie zakresów oczekiwań, budowanie wartości przedsiębiorstwa w
oparciu o realizację oczekiwań interesariuszy,
• Określanie modeli biznesowych, innowacyjne strategie biznesowe,
• Formułowanie i implementacja strategii w przedsiębiorstwach rodzinnych, wyzwania i praktyczne aspekty,
• Skuteczna implementacja strategii z wykorzystaniem nowoczesnego modelu BSC wg metody
europejskiej.
gnięcia pożądanego wizerunku marki w oczach nabywców. Właściwe zaprojektowanie elementów
marki, takich jak nazwa, znak graficzny czy opakowanie, zwiększa szansę oferty firmy na odniesienie sukcesu rynkowego. Nie może się ono dokonywać wyłącznie intuicyjnie – niezbędna jest znajomość określonych reguł.
Treści programowe:
• Zrozumienie różnic między tożsamością a wizerunkiem marki (istota tożsamości, funkcje tożsamości marki, tożsamość a wizerunek)
• Praktyczne zapoznanie się z wybranym modelem tożsamości marki, stosowanym w praktyce
biznesu
• Nabranie umiejętności opracowywania kompleksowej tożsamości marki
• Wizja/misja, wartości marki
• Nazwa marki, znaczenie nazwy, kategorie nazw, kryteria doboru,
• Znak graficzny marki, znaczenie znaku, kategorie znaków, kryteria doboru
Wykorzystanie atutów firmy rodzinnej w kształtowaniu tożsamości marki:
• jakie aspekty tożsamości rodzinnej firmy wykorzystywać w kreowaniu marki?
• jakich korzyści oczekiwać dzięki kształtowaniu wizerunku firmy rodzinnej?
• jakich środków i kanałów komunikacji używać w budowie wizerunku?
• jak wzmacniać markę, podkreślając jej rodzinny wymiar?
Strona
Treści programowe:
• Podstawowe informacje o technikach badawczych
• Rola badań w procesie zarządzania designem/innowacjami
• Sposoby integracji wiedzy płynącej z badań w innowacyjnych praktykach marketingowych/biznesowych
• Metody segmentacji rynku i konsumentów
• Badania z użytkownikami, m.in.:
– Etnografia
– Obserwacja uczestnicząca
– Shadowing
– Użytkownicy „ekstremalni”
– Użytkownicy nietypowi, np. osoby niedosłyszące (inclusive design research)
• Proces kreowania tzw. person i ich rola w tworzeniu produktu oraz komunikacji marketingowej,
produktów interaktywnych i nie tylko
5
Ad. 6 Badania wspierające innowacyjność zajęcia warsztatowe – 16 h
Jak badać potrzeby klienta w celu projektowania funkcjonalnych, rynkowych produktów na podstawie najnowszych światowych trendów oraz jak badać produkty, czy na te potrzeby odpowiadają? Co to jest relatywizm badawczy i czy bez tej wiedzy można tworzyć konkurencyjne produkty?
Zajęcia uzmysłowią słuchaczom, na czym polega odmienność funkcji badań w designie od tradycyjnych badań rynku (badań marketingowych). Pozwolą poznać narzędzia badawcze, które dostarczają wiedzy o produkcie w wymiarze funkcjonalnym, ergonomicznym, sensorycznym i użytecznościowym, o samym procesie tworzenia produktu i usługi, jego implementacjach, a także użytkowniku produktu i jego potrzebach w emocjonalnym wymiarze doświadczeń w kontakcie z przedmiotem/usługą/ marką.
• Od insightu do idei – metody wykorzystywania odkryć badawczych w grupowych technikach
kreatywnych
• Badanie relacji pomiędzy doświadczeniami użytkownika (user-experience) a doświadczeniami
marki (brand experience)
• Wieloaspektowa analiza produktów (prototypów) oraz ich rynkowego potencjału z perspektywy
użytkownika
Strona
Ad. 8 Projektowanie usługi i doświadczenia zajęcia warsztatowe – 16 h
Spoglądając na kondycję współczesnego konsumenta, da się zauważyć, że jest on dość szczególną
hybrydą dwóch tendencji. Z jednej strony jest coraz intensywniejszym poszukiwaczem nowych
doświadczeń i doznań, a z drugiej mimowolnym kolekcjonerem coraz większej ilości informacji.
Ten pierwszy aspekt jest kluczowy w zrozumieniu relacji pomiędzy sferą codziennych aktywności i
potrzeb (doświadczeń) a światem biznesu, który próbuje owe potrzeby zdefiniować, zrozumieć i
zaspokoić. Takie podejście jest szczególnie istotne w kontekście firm rodzinnych, które stanowią
znaczącą większość na świecie (w tym również w Polsce) i które mają unikatową możliwość budowania doświadczeń spójnych z ich tradycją oraz wartościami, tym bardziej, że firmy rodzinne, które
wykorzystują i podkreślają swoją rodzinną tożsamość, zyskują silny atut na rynku. Przedmiot Projektowanie usługi i doświadczenia wpisuje się w punkt styku pomiędzy designem, użytkownikiem
(konsumentem) w jego psychologicznym wymiarze a innowacyjną przedsiębiorczością. Wszędzie
6
Ad. 7 Projektowanie innowacyjnych produktów i zarządzanie pracą projektową zajęcia warsztatowe – 16 h
Największym wyzwaniem dla firm rodzinnych na globalnym, silnie konkurencyjnym rynku jest tworzenie technologii/produktów/ usług, które zdobędą masowego odbiorcę. Jak systematycznie rozwijać umiejętności w zakresie tworzenia konceptu produktów, wdrażania nowych możliwości
technologicznych i budowania wyjątkowych konsumenckich doświadczeń? Studium rozwoju nowych produktów rozwija umiejętności tworzenia projektów i komunikacji za pomocą połączenia
metod tradycyjnych z innowacyjnymi i eksperymentalnymi – jako stosowną i szybką odpowiedź na
występujące zmiany kulturowe i społeczne. Omawia również niezbędne kompleksowe działania
towarzyszące wprowadzaniu na rynek nowych produktów, manifestów technologii.
Treści programowe:
• Eksploracja/faza zero/poszukiwanie/badanie/rozpoznawanie nowych, unikalnych i dopasowanych możliwości
• Wprowadzanie modyfikacji „bottom up” na bazie innowacji materiałowych i technologicznych,
praca badawcza – inkubator innowacji
• Stworzenie multidyscyplinarnego zespołu projektowego.
• Nadzór nad wdrożeniami nowych technologii
• Elastyczne procesy produkcyjne, produkcja jednostkowa, dopasowana a produkcja seryjna
• Nadzór nad wdrożeniami nowych produktów
• Nadzór nad modyfikacjami istniejącej oferty produktowej
• Projektowanie produktu doświadczeń (tworzenie nowych/wyjątkowych doświadczeń konsumenckich)
• Dyrekcja artystyczna – planowanie, rozwój kolekcji i wizerunku oraz nadzór nad spójnością oferty
na wszystkich polach prezentacji
tam, gdzie osiągnięcie sukcesu rynkowego jest właśnie próbą zaprojektowania kompleksowej i
strategicznej wizji „architektury” doświadczeń przyszłych użytkowników produktów czy usług. Należy przy tym pamiętać, że rozdzielenie pomiędzy tym, co „offline”, a tym, co „online” jest już tylko
umowne, zaś projektowanie usług i doświadczeń dotyczy obu tych aspektów. Celem zajęć jest
przygotowanie słuchaczy do zrozumienia specyfiki service designu w kontekście firm rodzinnych
oraz wyposażenie w praktyczne narzędzia, które pozwolą im wdrażać takie podejście w codziennej
pracy.
W ramach kursu każdy słuchacz:
• dowie się, czym jest projektowanie usług,
• zrozumie, jak wykorzystać wartości firmy rodzinnej w definiowaniu produktów i usług,
• spróbuje procesu badawczego angażującego użytkowników projektowanych rozwiązań,
• spróbuje projektowania i analizy wszystkich punktów styku między produktem, usługą, marką a
jej użytkownikiem, poszukując w nich wartości będących wyrażeniem tradycji i wartości rodzinnych.
Treści programowe:
• Stworzenie wizji projektowej opartej na wartościach rodzinnych dla ekosystemu usług
• Przygotowanie mapy interesariuszy oraz mapy empatii
• Zdefiniowanie idealnego procesu korzystania z danej usługi, przygotowanie i przeprowadzenie
krótkiego badania jakościowego
• Projektowanie person i scenariuszy dla wybranej grupy użytkowników
• Przygotowanie mapy ścieżki użytkownika na bazie zdefiniowanych kategorii potrzeb oraz person,
a także stworzenie alternatywnych koncepcji rozwiązań
Strona
Treści programowe:
Planowanie systemu identyfikacji wizualnej (analiza briefu)
• Co wiemy o nas samych?
• Czym różni się nowa firma rodzinna od Coca-Cola Company?
• Nasze oczekiwania
• Nasza konkurencja
• Trendy, czyli rozglądamy się wokół
7
Ad. 9 Projektowanie identyfikacji wizualnej marki, produktu i usługi firmy rodzinnej zajęcia
warsztatowe – 16 h
Identyfikacja wizualna odgrywa kluczową rolę w prowadzeniu każdej, małej i wielkiej, działalności
biznesowej. Jest narzędziem niezbędnym dla kreowania realnych produktów, wirtualnych usług i
organizowania eventów. Jest dla biznesu tym, czym ubranie dla człowieka. Widzimy go i momentalnie, wręcz podświadomie wyrabiamy sobie o nim zdanie. Dopiero później poznajemy go, dowiadujemy się, kim jest, co robi. Tylko dzięki spójnej wizualnej tożsamości przedsiębiorstwa, konsekwentnie prowadzonej komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej można zrealizować strategiczne
cele biznesowe. Słuchacze „przejdą“ przez etapy procesu powstawania identyfikacji wizualnej – od
briefu, przez pierwsze idee, po gotowy wizerunek. Nauczą się rozpoznawać wagę poszczególnych
narzędzi budowania tożsamości wizualnej firmy, zrozumieją istotę jej spójności. W konsekwencji
nauczą się świadomie i efektywnie współpracować z firmami projektowymi w celu wypracowania
najbardziej skutecznego wizerunku własnego biznesu.
Projektowanie logo i identyfikacji wizualnej
• Materializacja idei
• Czy logo jest konieczne?
• Nośniki identyfikacji, kolor, czcionka, system ikon, forma niedozwolona itp.
Projektowanie opakowań
• Produkt czy opakowanie?
• Ożywiamy nieożywione
• Opakowanie produktu a identyfikacja wizualna
• Kształt, kolor, czcionka, fotografia itp.
Projektowanie koncepcji kreatywnych w zakresie komunikacji
marketingowej
• Mamy już identyfikację wizualną… i co dalej?
• Krzyk albo szept
Eventy
• W odpowiednim miejscu i czasie
• Wydać dokładnie tyle, ile potrzeba
• Świadome i nieświadome obszary postrzegania (identyfikacja multizmysłowa)
WWW i nowe media
• Obecność marki w Internecie i nowych mediach
• Nadzór nad kreacjami internetowymi i multimedialnymi
Treści programowe:
Kluczowe zasady adaptacyjnego zarządzania projektami
Strona
międzyludzkich, ciągłego dostarczania wartości dla klienta, rzeczywistych i wiarygodnych pomiarów postępu prac w oparciu o wytwarzane elementy funkcjonalności. Agile Project Management
odrzuca postrzeganie menedżerów jako tych, którzy realizują biurokratyczne wymagania harmonogramów i budżetów, zastępując to obrazem menedżera mocno zaangażowanego w pomoc zespołowi w dostarczeniu produktu. Menedżerowie skupiają się na produktach/efektach i na ludziach, a nie na biurokracji i formalnościach. Bardzo duża grupa przedsiębiorstw w Polsce to przedsiębiorstwa rodzinne, oparte często na mocnej kulturze organizacyjnej – w przeciwieństwie do
wielkich korporacji bazujących na wysokim stopniu sformalizowania. Zajęcia promują elastyczność
w zarządzaniu projektami i wyróżniają się również tym, że nie obejmują rozbudowanych formalizmów i procedur projektowych, charakterystycznych dla tradycyjnych form zarządzania projektami, występujących w bardzo dużych organizacjach.
8
Ad. 10 Zwinne zarządzanie projektami (APM – Agile Project Management) zajęcia warsztatowe
–8h
Zarządzanie firmą rodzinną charakteryzuje się podejmowaniem wielu działań mających na celu
osiągnięcie unikalnego celu, wartości w określonym czasie. Wymaga to szczególnego podejścia i
organizacji pracy zorientowanej na cel. Zasady, metodyka i najlepsze praktyki z zakresu zarządzania
projektami stanowią niezbędną wiedzę, dzięki której zarządzanie firmą rodzinną staje się efektywniejsze. Agile Project Management to adaptacyjne, elastyczne podejście do zarządzania projektami, które – zamiast skupiać się na technikach, procesach i procedurach – podkreśla istotę interakcji
• Ciągła innowacja i zdolność adaptacyjna produktu
• Adaptacyjność ludzi i procesów
• Ludzie i interakcje
• Współpraca z klientem i tworzenie wartości – działające produkty projektu
Zarządzanie w stylu przywództwo – współpraca
• Centryczna struktura organizacji
• Budowa samoorganizacyjnych i samodyscyplinujących się zespołów
• Upraszczanie – metodyka niezbędnego minimum – lean thinking
• Oceny wydajności zespołu
Faza tworzenia wizji
• Oczekiwania i dane projektu
• Klient a zespół projektowy
• Matryca kompromisów
Faza planowania adaptacyjnego
• Funkcjonalności i wymagania wydajności
• Planowanie – kamienie milowe i iteracje
• Oszacowanie czasu i pracochłonności
Eksploracja
• Zarządzanie pracą
• Zmiana niskonakładowa
• Coaching i rozwój zespołu
• Wspólne podejmowanie decyzji i współpraca z klientem
Adaptacja i zamknięcie projektu
• Przeglądy techniczne
• Oceny wydajności zespołu
• Raporty o stanie projektu
• Zamknięcie projektu
Strona
W ostatnich latach w najważniejszych programach edukacyjnych dla menedżerów, to jest podyplomowych studiach typu Master of Business and Administration, obserwuje się wzrost zainteresowania i zajęć poświęconych rozwijaniu kompetencji społeczno-psychologicznych. Traktuje się je
jak integralny składnik umiejętności niezbędnych do efektywnego zarządzania firmą. W Polsce
mamy bardzo wiele programów rozwoju kompetencji menedżerskich, ale zwykle nie są one powiązane, z wyjątkiem niewielkiej części szkoleń sprzedażowych czy negocjacyjnych, z „twardymi”,
czysto biznesowymi aspektami funkcjonowania menedżerów. Firmy rodzinne są pod tym względem szczególne. Rodzaj relacji interpersonalnych i – szerzej rzecz ujmując – psychologiczne
uwarunkowania funkcjonowania takich firm, zwłaszcza mikro i małych, znacząco odbiegają od tych
z dużych korporacji. Z jednej strony, wielkim kapitałem, ale czasami również balastem jest zaangażowanie właścicieli firmy. Zwykle są bez reszty oddani firmie, wykonując przeróżne, zarówno strategiczne, jak i – w razie potrzeby – najprostsze czynności. Zarazem potrafią nadmiernie kontrolować pracowników („sam najlepiej potrafię wszystko zrobić'), podejmując zbyt wiele decyzji, nie
9
Blok kompetencji miękkich – 100 h
Strona
Program bloku:
1. Umiejętności przywódcze w zarządzaniu zespołem – 16 h
2. Budowanie i rozwijanie zespołów w firmach rodzinnych – 16 h
3. Motywowanie podwładnych – 8 h
4. Rozwiązywanie konfliktów w firmach rodzinnych/ Negocjacje i mediacje – 8 h
5. Równowaga życie osobiste - praca – 8 h
6. Proces sukcesji w firmach rodzinnych – 16 h
7. Psychologia sukcesji – 8 h
8. Coaching kompetencji miękkich – 20 h/os.
10
rozwijając samodzielności pracowników i pracując ponad miarę („to wszystko dla dobra rodziny”).
W firmach rodzinnych kluczowe znaczenie ma zaufanie interpersonalne, którego – jak systematycznie pokazują badania – dramatycznie brakuje nam, Polakom, w życiu społecznym. Jednocześnie styl zarządzania w bardzo wielu firmach rodzinnych jest silnie związany z osobowością i nawykami komunikacyjnymi kluczowych właścicieli. Miewają oni poważne kłopoty z dostrzeganiem i –
w razie potrzeby – modyfikacją tegoż stylu. W wielu przypadkach to główna bariera dalszego rozwoju firmy, gdy na przykład potrzebne jest odejście od bezpośredniego do pośredniego, przez
innych menedżerów, zarządzania liniowymi pracownikami firmy. Osobna grupa wyzwań związana
jest ze zdolnościami adaptacyjnymi, zwłaszcza pokolenia pierwszych właścicieli, do zmieniających
się warunków społeczno-kulturowych. Praktyki zarządcze, które świetnie sprawdzały się kilka czy
kilkanaście lat temu, mogą być dalece nieadekwatne w czasach, gdy znaczna część pracowników
wywodzi się z pokolenia Y, które – jeśli wierzyć socjologom – ma znacząco odmienny od poprzedników stosunek do pieniędzy czy do pracy w ogóle. Wreszcie kwestia sukcesji, która jest kluczowym zadaniem zarządczym, przed jakim stoi znacząca większość firm rodzinnych. Jak pokazują
badania PwC, większość firm rodzinnych nie dotrwa do trzeciego pokolenia właścicieli. Zwykle jest
to /sukcesja/ zadanie trudne tak ze względów zarówno organizacyjnych, jak i – w nie mniejszej
mierze – psychologicznych. Firma bywa dla założyciela firmy swego rodzaju kolejnym dzieckiem,
w skrajnych przypadkach emocjonalnie najważniejszym. I tak jak z dorastającymi dziećmi rolą rodziców jest oddać je światu, tak właściciele firm rodzinnych, zwykle, powinni w pełni oddać prowadzenie firmy kolejnym pokoleniom. W praktyce bywa tak, że ojciec formalnie rezygnuje z prowadzenia firmy, ale nadal na różne sposoby kontroluje jej funkcjonowanie, a pracownicy przychodzą do niego po porady czy nawet decyzje. Od strony psychologicznej sukcesorom bywa też trudno
zbudować autorytet w procesie przejmowania zarządzania firmom dlatego, że nierzadko starsi
pracownicy pamiętają jego czy ją, jak biegał/ biegała w krótkich spodenkach czy spódniczce.
Na drugą część programu składają się zajęcia, głównie o charakterze warsztatowym, które służyć
będą przede wszystkim rozwijaniu kompetencji społeczno-psychologicznych niezbędnych
do zarządzania i rozwijania innowacyjnej firmy rodzinnej. W skład bloku II wchodzi 7 elementów, z
których sześć pierwszych realizowanych jest w formie zajęć grupowych, a ostatni –
coaching – indywidualnych. Każdy z uczestników będzie miał możliwość diagnozy swoich odnośnych kompetencji przed i po programie. Jednocześnie należy mieć świadomość, że np. umiejętności przywódcze będą mogły zostać rozwinięte w ograniczonym zakresie. Jedynie problematyka
sukcesji, ze względu na specyfikę uczestników programu, będzie przepracowywana w ramach dłuższego, 16godzinnego warsztatu.
Ad. 1 Umiejętności przywódcze w zarządzaniu zespołem zajęcia warsztatowe – 16 h
Truizmem jest powiedzieć, że jakie jest przywództwo, taka jakość organizacji. Zajęcia będące
wprowadzeniem w problematykę pozwolą przyjrzeć się własnemu stylowi przywództwa w firmie,
wyznaczyć podstawowe kierunki własnego rozwoju i rozwinąć niektóre umiejętności kluczowe dla
zarządzania firmą. Uczestnicy zapoznają się z rolą lidera w zespole versus menedżera/właściciela/członka rodziny. Poznają też podstawowe założenia i możliwości aplikacji modelu
przywództwa transformacyjnego i tak zwanego naturalnego w ujęciu Golemana do firm rodzinnych. Będą się uczyć prowadzenia spotkań inspiracyjnych i budowania magnetic field w pracy z
zarządzanym zespołem. Poznają i będą ćwiczyć zasady nieagresywnych sposobów uzyskiwania
oczekiwanych zmian w zachowaniach pracowników. Uczestnicy poznają podstawowe sposoby
tworzenia planów rozwoju zawodowego podwładnych oraz prowadzenia rozmów rozwojowych, z
uwzględnieniem technik coachingu menedżerskiego. Przeanalizują zespoły, którymi zarządzają,
przy użyciu modelu przywództwa sytuacyjnego Blancharda.
Ad. 2 Budowanie i rozwijanie zespołów w firmach rodzinnych zajęcia warsztatowe – 16 h
Uczestnicy zapoznają się ze specyfiką funkcjonowania zespołów w firmach rodzinnych, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, w których członkami zespołów są osoby zarówno z rodziny, jak i
spoza niej.
Cele zajęć:
• Poznanie: rodzajów zespołów, faz rozwoju zespołu (jego dynamiki) i identyfikacji danej fazy w
konkretnym zespole
• Identyfikacja kluczowych aspektów komunikacji z zespołem w kontekście budowania obszaru
konstruktywnej i otwartej komunikacji
• Poznanie mechanizmów i narzędzi do budowania synergii zespołu zgodnie z modelem zarządzania talentami oraz w oparciu o model ról zespołowych M. Belbina
• Radzenie sobie z sytuacjami kryzysowymi w zespole jako metoda wzmacniania odpowiedzialności członków zespołu
Strona
Treści programowe:
Cykl życia zespołu i identyfikacja zasobów
• Fazy życia zespołu
• Role w zespole wg M. Belbina
• Identyfikacja talentów
• Socjogram zespołu
• Radzenie sobie z krytyką ze strony zespołu
Sytuacje kryzysowe w zespole
• Identyfikacja sytuacji kryzysowych
• Działania lidera i budowanie strategii w sytuacjach trudnych
• Wysoka rotacja, brak wyników, konflikt wewnętrzny, konflikt z liderem
• Zarządzanie trudnymi dla zespołu zmianami
11
Zajęcia pozwalają na przegląd podstawowych modeli przydatnych liderowi w zarządzaniu zespołem. Motywem przewodnim jest koncepcja lidera jako menedżera zorientowanego zarówno na
zadania i wyniki zespołu, jak i na rozwój zespołu oraz jego członków.
• Tworzenie programów naprawczych
Narzędzia rozwoju zespołu
• Team coaching jako forma pracy z zespołem
• Doradztwo i facylitacja lidera
• Team building
• Analiza profilów komunikacyjnych zespołu (DISC)
Ad. 5 Równowaga życie osobiste – praca zajęcia warsztatowe – 8 h
Strona
Ad. 4 Rozwiązywanie konfliktów w firmach rodzinnych/Negocjacje i mediacje zajęcia warsztatowe – 8 h
Konflikty w firmach rodzinnych mają po części specyficzną naturę i dynamikę. Konflikty w pracy
mogą być zarówno kosztownym i czasochłonnym źródłem stresu, jak i okazją do głębszego poznania się, zbudowania mocniejszych i bardziej prawdziwych relacji oraz wypracowania rozwiązań
dających lepsze efekty pracy. Uczestnicy nauczą się rozpoznawać różne formy możliwych konfliktów, z którymi będą musieli sobie radzić, to jest konflikty relacyjne, między osobami reprezentującymi różne działy firmy, konflikty danych czy konflikty o charakterze światopoglądowo- ideologicznym. Uczestnicy warsztatu będą mieli możliwość przyjrzenia się swojemu podejściu do konfliktów,
zdiagnozowania swoich preferowanych strategii rozwiązywania spornych sytuacji i poznania alternatywnych sposobów zarządzania nimi. Adresując swoje osobiste wyzwania, związane z radzeniem
sobie z konfliktami, będą mogli skorzystać z wiedzy w zakresie:
• sposobów prowadzenia rozmowy zmierzającej do lepszego rozumienia punktu widzenia drugiej
strony i skuteczniejszego przekazywania swoich poglądów,
• metod udzielania informacji zwrotnych w sposób konstruktywny,
• podstawowych strategii negocjacyjnych.
W trakcie ćwiczeń i symulacji słuchacze będą mogli doświadczyć efektywności omawianych metod
i nakreślić swój indywidualny plan rozwoju.
12
Ad. 3 Motywowanie podwładnych - zajęcia warsztatowe – 8 h
Wszelkie kompetencje i możliwości działania są zbędne, jeśli nie umiemy wzbudzić w sobie i innych
chęci i energii do ich wykorzystania. Trwała motywacja jest kluczem do własnego sukcesu i sukcesu
swojej firmy. Chcąc efektywnie motywować podwładnych, muszę najpierw zarządzać swoim zaangażowaniem w pracę. Specyficznym wyzwaniem w wielu firmach rodzinnych jest motywowanie
członków własnej rodziny. Uczestnicy poznają podstawowe koncepcje motywacji pracy (m.in. koncepcję typów pracowników McGregora, zmodyfikowaną koncepcję Maslowa, model czynników
higieny i motywatorów wewnętrznych w ujęciu Herzberga).
Po tym warsztacie uczestnicy będą potrafili:
• rozpoznawać u swoich pracowników podstawowe czynniki motywacyjne i potrzeby psychologiczne oraz ich potrzeby i oczekiwania wobec środowiska pracy
• formułować cele w sposób sprzyjający ich efektywnej realizacji
• tworzyć sobie i innym warunki działania sprzyjające motywacji
• wykorzystywać symulacje mentalne do zwiększenia skuteczności w osiąganiu celów
• zrozumieć i wyeliminować najczęstsze powody zdemotywowania zespołu
• zdiagnozować własne źródła motywacji do działania
Zachowanie tejże równowagi jest szczególnie trudne w firmach rodzinnych, ze względu na wielość
funkcji właścicieli. Na początku zajęć uczestnicy poznają sposoby rozpoznawania symptomów
nadmiernego obciążenia stresowego i wypalania się zawodowego zarówno u siebie, jak i u współpracowników. Równowaga życie osobiste – praca oznacza zachowanie harmonii między życiem
zawodowym a życiem prywatnym, w zgodzie z własnymi wartościami i potrzebami w zakresie samorealizacji. Podczas warsztatu uczestnicy poznają swoje aktualne koło życia, zidentyfikują obszary harmonii i jej braku oraz określą swoją indywidualną wizję równowagi życiowej. Zwracając się ku
swoim podstawowym wartościom, wyznaczą kierunek zmian oraz wyzwolą energię do ich przeprowadzenia. Tworząc swój autorski projekt równowagi życie osobiste – praca, będą korzystać z
wiedzy w trzech obszarach wpływających na równowagę życiową: styl funkcjonowania w pracy,
zarządzanie czasem i zarządzanie energią osobistą. Uczestnicy zidentyfikują swój preferowany styl
funkcjonowania, jego mocne strony i ograniczenia, a także poznają różnorodne sposoby podwyższania efektywności pracy własnej. Podstawowe strategie zarządzania czasem uzupełnią o szersze
podejście zarządzania własną energią i strategie zarządzania nią w czterech obszarach efektywności życiowej (ciało, umysł, emocje, duch). Efektem warsztatu będzie stworzenie indywidualnego
planu działania, zwiększającego harmonię w codziennym życiu, poczucie sensu, spokoju wewnętrznego i spełnienia.
Ad. 6 Proces sukcesji w firmach rodzinnych zajęcia warsztatowe – 16 h
Sukcesja jest kluczowym zadaniem zarządczym, przed jakim stoi znacząca większość firm rodzinnych. Jak pokazują badania PwC większość firm rodzinnych nie dotrwa do trzeciego pokolenia właścicieli. Zwykle jest to zadanie trudne nie tylko ze względów organizacyjnych, ale też – w nie mnie szej mierze – psychologicznych.
Strona
Ad. 7 Psychologia sukcesji zajęcia warsztatowe – 8 h
Celem zajęć jest prezentacja praktycznego podejścia do tematu sukcesji, opartego na doświadczeniach zdobytych w trakcie prowadzonych projektów. Forma prowadzonych zajęć to kombinacja
warsztatów połączonych z analizą przypadków, realizowanych w taki sposób, że uczestnicy będą
mogli ćwiczyć umiejętności ważne w krytycznych momentach procesu sukcesji. Zajęcia uwzględ-
13
Prawno-organizacyjne uwarunkowania sukcesji – 8 h
Wprowadzenie programu sukcesji w firmie rodzinnej stawia jej właścicieli wobec szeregu pytań i
wyzwań: Jak sprawić, żeby sukces biznesu przełożył się na sukces rodziny? w jaki sposób, zapewniając stabilność i ciągłość biznesu, przekazać go następcom i jednocześnie zachować spokój w
rodzinie? Czy biznes trzeba przekazać dzieciom? Uczestnicy warsztatu zapoznają się z profesjonalnymi zasadami prowadzenia sukcesji, obejmującymi:
• stworzenie „konstytucji rodziny”
• zarządzanie oczekiwaniami i ambicjami członków rodziny
• zapobieganie roszczeniom prawnym pomiędzy członkami rodziny
• zabezpieczenie przedsiębiorstwa na wypadek zdarzeń losowych (np. śmierci)
• podjęcie decyzji w sprawie modelu sukcesji (sprzedaż, oferta publiczna, członek rodziny, inne)
• określenie poziomu zaangażowania i „mocy decyzyjnej” po sukcesji
• wyznaczenie i przygotowanie odpowiedniego następcy
• określenie precyzyjnych zasad ładu korporacyjnego przed procesem
niają psychologiczne aspekty sukcesji i korzyści wynikające z wykorzystania skutecznych narzędzi
(np. coaching indywidualny i/lub grupowy), które pomagają konstruktywnie określić role, zasady i
wartości, którymi będą kierować się członkowie rodziny w trakcie oraz po ukończeniu sukcesji. W
trakcie prowadzonych zajęć uczestnicy będą również mieli okazję przyjrzeć się zagrożeniom i pułapkom wynikającym z przyspieszenia lub wydłużenia procesu sukcesji, nadmiernej koncentracji
na rozwoju kompetencji merytorycznych sukcesora, z pominięciem znaczenia rozwoju gotowości
do uruchomienia w sobie wewnętrznego przywódcy.
Strona
14
Ad. 8 Coaching kompetencji miękkich zajęcia indywidualne – 20 h/os.
Każdy z uczestników będzie miał możliwość indywidualnej pracy z coachem nad rozwojem wybranych własnych kompetencji zarządczych. Do określenia obszarów rozwojowych wykorzystywany
będzie Kwestionariusz Praktyk Menedżera Firm Rodzinnych. Na koniec spotkań coachingowych z
każdym uczestnikiem zostanie wypracowany indywidualny program rozwoju kompetencji zarządczych.