święci specjaliści. sylwetki patronów

święci
specjaliści
s y lw e t k i pat r on ó w
Wydawnictwo WAM n Księża Jezuici
Kraków 2012
© Wydawnictwo WAM, 2012
© ks. Stanisław Cieślak SJ, Anna Pobóg-Lenartowicz,
Paweł Szpyrka SJ, Ewa Wieczorek, Jadwiga Zięba
© Posłaniec Miesięcznik Katolicki
Redakcja
Jadwiga Zięba
Projekt okładki
Andrzej Sochacki
ISBN 978-83-7767-005-7
NIHIL OBSTAST. Przełożony Prowincji Polski Południowej Towarzystwa jezusowego
ks. Wojciech Ziółek SJ, prowincjał, Kraków, 24 października 2011 r., l. dz. 326/2011
WYDAWNICTWO WAM
ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków
tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003
e-mail: [email protected]
www.wydawnictwowam.pl
DZIAł HANDLOWY
tel. 12 62 93 254-255 • faks 12 43 03 210
e-mail: [email protected]
KSIęGARNIA INTERNETOWA
tel. 12 62 93 260, 12 62 93 446-447
faks 12 62 93 261
e.wydawnictwowam.pl
Drukarnia Wydawnictwa WAM
ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków
Wprowadzenie
Świętość nie jest przywilejem niewielu, lecz celem, który Bóg «po
trzykroć święty» i «źródło wszelkiej świętości» stawia przed człowiekiem stworzonym na Jego obraz i podobieństwo.
bł. Jan Paweł II
Chcąc bardziej zrozumieć swój człowieczy los, dostrzec wielkość i niepowtarzalność życia, pożytecznym jest ukierunkowanie spojrzenia na świętych. Gdy stają przed nami, możemy zauważyć, że świętość jest barwna, posiada wiele odmian
i rodzajów: Od lekarza, który bezinteresownie pełni swą służbę, po uczonych, po prostych ludzi, po założycieli zakonów i po
świeckich, którzy żyją w tym świecie (Benedykt XVI). Pociąga
nas ich zwyczajny sposób bycia, wyrażania się, solidarność
z ludźmi w podejmowaniu trudów egzystencji.
Lecz święci nie są jedynie do tego, by się nimi zachwycać,
szukać w nich wzorów do naśladowania, widzieć w nich drogowskazy na krętych ścieżkach życia. Nie tylko są adresatami naszych modlitewnych wezwań. Wnikliwość obserwacji
pozwala odkrywać ich niepowtarzalny sposób wskazywania
na Chrystusa, dostrzec, jak na różne sposoby pomnażali liczne dary Ducha Świętego i obdarzali nimi innych. Pociągają
nas ci świadkowie prawdy o obecności Boga żywego pośród
ludzi każdej epoki. W ich towarzystwie wszystko wydaje się
możliwe. Życie w ubóstwie, mężne znoszenie prześladowań,
5
przebaczenie nieprzyjaciołom, umiłowanie słowa Bożego
i karmienie się nim, rozpoznawanie Zmartwychwstałego
w Eucharystii i zdarzeniach codzienności. Poprzez nich na
różne sposoby Bóg przemawia do naszych serc i zachęca:
Nie lękajcie się chcieć świętości. Nie lękajcie się być świętymi!
(bł. Jan Paweł II).
Alfabetyczny zapis krótkich życiorysów przewodników
takiego sposobu życia zawiera książka Święci specjaliści. Tworzy ją 45 tekstów, które ukazywały się na łamach miesięcznika katolickiego „Posłaniec” w latach 2006-2010. Informacje
zostały wzbogacone modlitwą liturgiczną przez wstawiennictwo przedstawianego patrona. Ten mały przewodnik biograficzny świętych od różnych specjalności stanowi praktyczną
pomoc duszpasterską. Z pism samych świętych lub z wypowiedzi na ich temat wyłania się motyw, dla którego każdy
z nich określany jest jako patron kogoś czy czegoś.
Pochód rozpoczynają pierwsi błogosławieni małżonkowie: Maria i Alojzy Beltrame Quattrocchi. W rodzinnym klimacie ich domu świętość stawała się codziennością.
Piękny korowód tworzą święci. Podążają w nim kobiety
i mężczyźni z całego świata i z różnych epok historycznych,
bo święci nie przemijają. Dla świętości nie ma bowiem żadnych granic geograficznych, społecznych czy kulturowych.
Dojrzewa i rozwija się ona wszędzie na ziemi, promieniując
z postawy osób, które z wolnością przylgnęły do Chrystusa,
poważnie potraktowały Ewangelię i na serio nią żyły. Warto
dołączyć do tego korowodu.
Jadwiga Zięba
6
Maria i Alojzy Beltrame Quattrocchi
patroni życia małżeńskiego
25 listopada
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty nam dajesz nowe dowody
swojej miłości, gdy pozwalasz błogosławionej parze małżonków,
Marii i Alojzemu, uczestniczyć w Twojej chwale, spraw, aby ich
modlitwa i przykład pobudzały nas do wiernego naśladowania
Twojego Syna. Przez Chrystusa, Pana naszego.
Wśród wielu świętych wyniesionych na przestrzeni wieków
na ołtarze znajdujemy męczenników i wyznawców, ascetów
i mnichów, papieży, biskupów, kapłanów, królów i żebraków.
Znajdujemy także święte kobiety – dziewice i mężatki, matki,
wdowy. Ale po raz pierwszy zdarzyło się, aby w jednym dniu
wynieść na ołtarze męża i żonę, rodziców czworga dzieci,
których jedyną zasługą – tak się na pierwszy rzut oka wydaje
– było to, że potrafili w zgodzie i miłości przejść razem przez
życie. A tak właśnie stało się z Marią i Luigim (Alojzym) Beltrame Quattrocchi.
Maria urodziła się w 1884 roku w znanej arystokratycznej rodzinie florenckiej Corsini. W Rzymie, do którego przeniosła się wraz z rodzicami, poznała swego przyszłego męża,
świetnie zapowiadającego się prawnika Luigiego (ur. w 1880
roku). Po ślubie, który odbył się w 1905 roku, wiedli typowe
dla ówczesnej elity intelektualnej Rzymu życie – prowadzi7
li otwarty dom, poświęcali się działalności charytatywnej,
jeździli „do wód”. Wkrótce doczekali się potomstwa: w 1906
roku przyszedł na świat syn Filip, w 1908 roku córka Stefania, rok później kolejny syn – Cezary. Gdy Maria spodziewała się czwartego dziecka, wykryto u niej poważną chorobę,
zagrażającą nie tylko życiu dziecka, ale i jej samej. Mimo to
małżonkowie nie zdecydowali się na aborcję. Wbrew obawom w 1914 roku przyszła na świat zdrowa córka – Enrichetta. Efektem religijnej atmosfery panującej w ich domu były
kolejne powołania zakonne i kapłańskie. Starszy syn został
księdzem, młodszy – trapistą, córka Stefania – benedyktynką.
Mimo niesprzyjających warunków zewnętrznych (rozwój faszyzmu, druga wojna światowa) udało im się prowadzić życie
zgodne z duchem miłości i Ewangelii. Szczególne nabożeństwo mieli także do Najświętszego Serca Pana Jezusa. Luigi
zmarł w 1951 roku, jego żona przeżyła go o 14 lat. Beatyfikował ich w 2001 roku papież Jan Paweł II.
Historię swej niezwykłej miłości pozostawili w przeszło
280 listach, które pisali do siebie. Nie oszczędzały ich cierpienia, choroby czy nieprzewidziane sytuacje. Tworzyli piękną
parę dwojga wierzących, którzy mają udział w tej samej nadziei, tym samym ideale, tym samym sposobie życia, tej samej
służbie (kard. Ruini). Ich przykład pokazuje, że w życiu małżeńskim i rodzinnym można pielęgnować miłość i wierność,
a jednocześnie poświęcić się dzieciom i pozostać otwartym
na duchowe potrzeby innych ludzi.
Anna Pobóg-Lenartowicz
8
A
Św. Adam Chmielowski (1845–1916)
patron ubogich i cierpiących
17 czerwca
Boże, bogaty w miłosierdzie, Ty natchnąłeś świętego Brata Alberta, aby dostrzegł w najbardziej ubogich i opuszczonych znieważone oblicze Twojego Syna, spraw łaskawie, abyśmy spełniając dzieła miłosierdzia, za jego przykładem umieli być braćmi wszystkich
potrzebujących. Przez Chrystusa, Pana naszego.
Urodził się w 1845 roku w Igołomi pod Krakowem w zubożałej rodzinie szlacheckiej jako jedno z czworga dzieci Wojciecha i Józefy Borzysławskiej. Wcześnie osierocony przez rodziców (ojciec zmarł, gdy miał 8 lat, matka – 6 lat później) musiał sobie radzić w życiu sam. Początkowo uczył się w szkole
kadetów w Petersburgu, potem w gimnazjum w Warszawie,
w końcu rozpoczął studia w Instytucie Rolniczo-Leśnym
w Puławach. Tam zastał go wybuch powstania styczniowego, w którym wkrótce wziął osobisty udział. Mimo iż na
początku powstania został schwytany i osadzony w więzieniu w Ołomuńcu, po ucieczce z aresztu ponownie wrócił do
powstańców. W bitwie pod Mełchowem został ciężko ranny
(stracił nogę) i dostał się niewoli rosyjskiej. Dzięki staraniom
rodziny został wypuszczony z niewoli, musiał jednak wyjechać za granicę. W 1864 roku udał się do Paryża, gdzie zaczął
studiować malarstwo, następnie przeniósł się do Gandawy na
9
studia inżynierskie, w końcu ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Monachium. Już jako znany malarz powrócił do Polski. Tu jednak niespodziewanie, w wieku 35 lat, zrezygnował
z dalszej kariery malarskiej i zdecydował się wstąpić do nowicjatu jezuitów w Starej Wsi. Po pół roku opuścił jednak nowicjat, przez pewien czas leczył się nawet w szpitalu psychiatrycznym, w końcu udał się do swego brata na Podole. Tam
zetknął się z regułą III Zakonu św. Franciszka z Asyżu i zaczął
ją propagować wśród tamtejszych chłopów. Po powrocie do
Krakowa sprzedał swoje obrazy i przekazał uzyskane środki
na rzecz ubogich i najbardziej potrzebujących. Osiadł wśród
nich jako zarządca ogrzewalni dla bezdomnych. W 1887 roku przyjął habit tercjarski i imię Albert, a rok później złożył
śluby tercjarskie. Jednocześnie powołał do życia Zgromadzenie Braci III Zakonu św. Franciszka Posługujących Ubogim,
zwanych albertynami (później powstała też żeńska gałąź tego
zgromadzenia, tzw. albertynki). Brat Albert był niestrudzony w niesieniu pomocy najbardziej potrzebującym: zakładał
przytuliska, sierocińce, domy dla starców, kuchnie dla ubogich (za jego życia powstało ponad 20 takich domów). Nie
bał się osobiście kwestować na rzecz swoich podopiecznych.
Sam także żył jak nędzarz, zmagając się z kalectwem, w końcu wyniszczony trudami życia i ciężką chorobą zmarł w Boże Narodzenie 1916 roku. Jego pogrzeb zgromadził tysiące
krakowian, wśród których byli biskupi, profesorowie, rajcy
miasta Krakowa, mieszczańskie elity, a także rzesze ubogich,
biednych i bezdomnych, katolicy i żydzi – a wszyscy uważali
go za najpiękniejszego człowieka pokolenia.
Paweł VI w 1977 roku ogłosił dekret o heroiczności cnót
Sługi Bożego Brata Alberta, a Jan Paweł II w 1983 roku dokonał jego beatyfikacji. W 1985 roku przeniesiono relikwie
Błogosławionego z krypty kościoła karmelitów bosych (gdzie
10
złożono je w 1949 roku) do kościoła Ecce Homo (gdzie znajduje się jego legendarny obraz pod tym tytułem). Uroczystej
kanonizacji dokonał w Rzymie 12 listopada 1989 roku Jan Paweł II, który jeszcze jako Karol Wojtyła dał wyraz swego podziwu dla jego dzieła, pisząc sztukę Brat naszego Boga. Dzieło Brata Alberta trwa do dnia dzisiejszego. Ten powstaniec,
więzień, wybitny malarz, bywalec salonów, w końcu ubogi
tercjarz franciszkański uczy nas, jak być dobrym jak chleb
dla każdego cierpiącego, chorego, nieszczęśliwego i ubogiego
człowieka.
Anna Pobóg-Lenartowicz
11
Spis treści
Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
Bł. Maria i Alojzy Beltrame Quattrocchi – patroni życia
małżeńskiego
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Św. Adam Chmielowski – patron ubogich i cierpiących
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Bł. Adolf Kolping – kapłan-społecznik
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
Św. Agata – heroiczna dziewica
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Św. Ambroży – polityk i pasterz
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
Św. Andrzej Bobola – patron jedności
Ewa Wieczorek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Św. Anna – patronka kobiet rodzących i matek
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Św. Antoni od św. Anny Galvão – człowiek pokoju i miłosierdzia
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Św. Antoni Padewski – święty globalny
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
Św. Barnaba – orędownik w czasie kłótni, sporów i smutku
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
Św. Brendan z Clonferi – żeglarz nieustraszony
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
Św. Dominik Guzmán – sługa Słowa
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
105
Św. Dominik Savio – gigant ducha
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Św. Edyta Stein – męczennica miłości i patronka Europy
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Bł. Fra Angelico – patron artystów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Św. Filip Neri – patron humorystów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
Św. Franciszka Ksawera Cabrini – patronka emigrantów
Jadwiga Zięba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Św. Franciszek Salezy – patron pisarzy i dziennikarzy katolickich
Jadwiga Zięba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
Św. Franciszek z Asyżu – patron ekologów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Św. Hieronim – patron uczonych i tłumaczy
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Bł. Ignacy Maloyan – męczennik „rzezi Ormian”
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Św. Izydor Oracz – patron rolników
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Św. Izydor z Sewilli – patron internautów i Internetu
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
Św. Jadwiga Śląska – solidarna z ubogimi
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Bł. Jakub Laval – znak pojednania między religiami
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
Bł. Jan Beyzym – sługa odrzuconych
ks. Stanisław Cieślak SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Św. Jan Boży – patron chorych
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Św. Joanna Beretta Molla – świadek świętości życia
Jadwiga Zięba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Św. Józef – patron rodzin
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Krystyn – pierwszy święty świecki Polak
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
106
Św. Maksymilian Maria Kolbe – patron alkoholików
i narkomanów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Św. Marcin z Tours – patron żołnierzy
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
Bł. Maria Klementyna Anuarita Nengapeta – pierwsza Afrykanka
wyniesiona na ołtarze
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
Św. Paweł z Tarsu – Apostoł Narodów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
Bł. Piotr Jerzy Frassati – patron młodzieży, studentów
i ludzi gór
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
Św. Piotr Kanizjusz – patron szkolnych organizacji katolickich
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
Św. Piotr Klawer – „niewolnik niewolników”
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
Bł. Stanisław Papczyński – patron dzieci poczętych
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Św. Teresa z Lisieux – patronka misji katolickich
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Św. Tomasz z Akwinu – patron uniwersytetów
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Św. Tomasz Becket – biskup i męczennik, patron Anglii
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
Św. Tomasz Morus – patron rządzących i polityków
Jadwiga Zięba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
Bł. Władysław Findysz – pierwszy polski męczennik komunizmu
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Św. Zygmunt Gorazdowski – człowiek Eucharystii
Anna Pobóg-Lenartowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
Bł. Zygmunt Szczęsny Feliński – niechciany metropolita
Paweł Szpyrka SJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Noty o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
Źródła tekstów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
107