Ogólny zarys - PomoceOrtoptyczne

BADANIE POLA WIDZENIA POLOMIERZEM RĘCZNYM
INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA
Copyright © 2012 Bożenna Odowska-Szlachcic Mirosław Kucharski
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wskazania:
Polomierz ręczny służy do badania zakresu pola widzenia w trudnościach w nauce czytania i
pisania oraz do ćwiczeń. Pozwala na dokonanie pomiaru obwodowego pola widzenia.
Wyniki mierzone są w stopniach kątowych i odczytywane na skali przyrządu.
Wykorzystywany jest do badania dzieci młodszych, starszych uczniów oraz osób dorosłych.
Jest przyrządem diagnostyczno-terapeutycznym.
W przypadku chorób narządu wzroku niezbędne jest okulistyczne, kliniczne badanie pola
widzenia. Powinien je wykonać i zinterpretować lekarz okulista.
Widzenie podczas czytania:
Pole widzenia to obszar widziany ostro w punkcie fiksacji oka. Pole widzenia składa się z
centralnego pola widzianego ostro i pola obwodowego, które jest mniej wyraźne. Nazywane
jest inaczej zakresem spostrzegania.
Ze względu na właściwości siatkówki zakres centralnego pola widzenia, obejmuje kąt 5
stopni i nie da się zwiększyć jego zakresu. Tangens 5 stopni pomnożony przez odległość
oczu od tekstu daje średnicę pola widzenia podczas jednej fiksacji, tj w spoczynku oka.
Wówczas obejmuje pewien obszar po obu stronach fiksacji.
Poszerzanie (usprawnienie) obwodowego pola widzenia w sposób istotny wpływa na tempo
czytania.
Pole widzenia dzieli się na:
1. Centralne:
Jest widziane ostro i ma kształt elipsy o długości ok. 3,5 cm i szerokości 3 cm. Parametry te
ulegają zmianie w zależności od odległości tekstu od oczu. Przy pomocy polomierza
ręcznego nie badamy centralnego pola widzenia, które ma zakres ok. 25 stopni.
2. Obwodowe:
Jest widziane mniej ostro i nazywane jest zakresem spostrzegania. Ma związek z
podzielnością uwagi i reakcjami równoważnymi. Wpływa znacząco na tempo i efektywność
czytania.
3. Peryferyjne
Obraz obiektów widziany jest niewyraźnie na obrzeżach. Widzenie peryferyjne odgrywa
istotną rolę w opanowaniu gier i zabaw ruchowych. Wpływa na wyniki osiągane w sporcie.
Niski zakres peryferyjnego pola widzenia może być spowodowany różnicami w poziomie
spostrzegania między oczami.
Mały zakres pola widzenia powoduje:
Wolne tempo czytania (słaby zakres fiksacji)
Spadek koncentracji uwagi wzrokowej
Problemy w opanowaniu gier i zabaw ruchowych
Przygotowanie do badania:
Polomierz ustawiamy na okrągłej podstawce. Obie części łączymy ze sobą za pomocą rurki.
W szczelinę plastykowego, prostokątnego elementu wkładamy od góry polomierza
kieszonkę na optotyp. Następnie w pionie wsuwamy optotyp w wycięcie we „wskazówce’’
polomierza tak, aby badany nie zobaczył co jest na kartoniku. Optotyp powinien być
czytelny dla osoby badanej (od wewnętrznej strony). Do dyspozycji mamy litery, cyfry oraz
inne znaki w różnych kolorach. Można również stworzyć swoje znaki, obrazy odpowiadające
specyficznym potrzebom.
Przebieg badania:
Urządzenie stawiamy na brzegu stosunkowo wąskiego stolika lub biurka. Dziecko siada na
krześle tak, aby stopy dotykały podłogi. Pochyla głowę a czoło opiera centralnie w miejscu
wycięcia. Polomierz tworzy wówczas rodzaj dużego daszka czapki.
Polecamy , aby badany patrzył na wprost koncentrując wzrok na kolorowym, pionowo
ustawionym wskaźniku znającym się w osi optycznej osoby badanej pod tarczą pomiarową.
Zafiksowanie wzroku na wskazanym punkcie zapobiega ruchom gałek ocznych.
Najpierw badamy zakres peryferyjnego pola widzenia, osobno dla jednego i drugiego oka.
Zawsze zaczynamy od oka prawego.
Terapeuta ustawia się na wprost badanego i wolno przesuwa ramię wskazówki od zera w
kierunku 90 stopni. Oczy pacjenta mają być nieruchome. W momencie, kiedy uczeń zobaczy
kartonik (nie musi rozpoznać co widzi) ma powiedzieć „stop ‘’. Wówczas badający odczytuje
wartość na skali, która stanowi wielkość peryferyjnego pola widzenia z prawej strony.
Po zmianie optotypu, analogicznie powtarzamy procedurę dla lewego oka. Badanie
prowadzimy po trzy razy dla każdego oka. Uzyskane wyniki uśredniamy i zapisujemy w karcie
badania. Szeroka norma dla prawego oka wynosi 160 -140 stopni a dla lewego 40 -20
stopni.
Następnie oceniamy zakres obwodowego pola widzenia. Procedura jest analogiczna tylko
tym razem badany ma za zadanie rozpoznanie/odczytanie określonego optotypu. Tym razem
uzyskujemy zakres spostrzegania. Wyniki trzech pomiarów (po trzy pomiary dla każdego
oka) uśredniamy i zapisujemy w karcie badania. Szeroka norma dla prawego oka wynosi
100 - 95 stopni a dla lewego 80 - 85 stopni.
Obliczanie wyników: od uśrednionej wartości kątowej dla prawego oka odejmujemy
średnią wartość kątowa lewego oka. W ten sposób otrzymujemy zakres obuocznego
widzenia peryferyjnego i obwodowego.
Szeroka norma dla widzenia peryferyjnego wynosi od 120 do 140 stopni a dla widzenia
obwodowego (zakresu spostrzegania) wynosi od 10 do 20 stopni .
Terapia- poszerzanie pola widzenia:
Punktem wyjścia w rozpoczęciu ćwiczeń poszerzających pole widzenia są wartości kątowe
otrzymane podczas badania.
Zasady prowadzenia terapii są identyczne jak te, które obowiązują podczas diagnozy.
Na początku terapii ćwiczenia dla jednego oka należy ograniczyć do serii sześciu powtórzeń.
Uzyskiwane wyniki (każdorazowo powinny być zapisywane w karcie ćwiczeń) będą
obiektywnym wskaźnikiem zwiększenia zakresu pola widzenia.
Różne kolory optotypów umożliwiają rozszerzenie zakresu terapii o ćwiczenia
w różnicowaniu barw.
Uwaga:
Jeżeli badany sygnalizuje bóle głowy, zawroty głowy, pieczenie, czy łzawienie oczu należy
przerwać ćwiczenia. Wskazana jest wówczas konsultacja okulistyczna.