Tabela 1. Określone substancje niebezpieczne

Ocena zagrożeń związanych
z przechowywaniem substancji,
i mieszanin niebezpiecznych
w Magazynie Centralnym
Politechniki Śląskiej
Andrzej M. Grossman, Politechnika Śląska, Gliwice
SYGOS IX, Ustroń 29.11-1.12.2012
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia
2006; Dz. U. 2006, nr 3, poz 206.
zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów
i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie
się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu
o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku
wystąpienia poważnej awarii przemysłowej
Rozporządzenie to nakłada, również na uczelnie,
obowiązek przeprowadzenia, pod tym kątem,
inwentaryzacji magazynu odczynników.
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Byłoby to
katorżniczna praca
gdyby nie ...
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
Tabela 1. Określone substancje niebezpieczne - fragment
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
Tabela 1. Określone substancje niebezpieczne - fragment c.d.
Razem w tabeli 1 są 34 pozycje
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
Tabela 2. Kategorie substancji niebezpiecznych niewymienionych w tabeli 1
Kategorie substancji niebezpiecznych
charakteryzowane określeniem rodzaju zagrożenia
Ilość substancji
niebezpiecznej
Zwiększone ryzyko
[Mg]
Duże
ryzyko
[Mg]
1. Substancje bardzo toksyczne: R26, R27, R28
5
20
2. Substancje toksyczne: R23, R24, R25
50
200
3. Substancje utleniajace: R7, R8, R9
50
200
4. Substancje wybuchowe podklasy: 1.4
50
200
5. Substancje wybuchowe podklasy: 1.1, 1.2, 1.3, 1.5,
1.6 lub rodzaj zagrożenia: R2, R3
10
50
Podklasy 1.1 do 1.6 są zgodne z klasyfikacją ONZ/ADR i zgodne z GHS
odpowiednio: H201, H202, H203, H204, H250, brak
Dokładne przełożenie R2 i R3 na CLP nie jest możliwe (1272/2008)
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
Tabela 2. Kategorie substancji niebezpiecznych niewymienionych w tabeli 1 – cd.
Kategorie substancji niebezpiecznych
charakteryzowane określeniem rodzaju zagrożenia
Ilość substancji
niebezpiecznej
Zwiększone ryzyko
[Mg]
Duże
ryzyko
[Mg]
5 000
50 000
50
200
7b. Substancje wysoce łatwo palne (obj.8 pkt.2b) ->R11
5 000
50 000
8. Substancje skrajnie łatwo palne (obj. 8 pkt. 3) ->R12*
10
50
9. Substancje niebezpieczne dla środ.: R50 też R50/53
R51/53
100
200
200
500
10. Substancje niebezpieczne dla ludzi i środowiska
z innych względów: R14 też R14/15
R29
50
200
50
100
6. Substancje łatwo palne (obj. 8 pkt. 1) -> R10
7a. Wysoce łatwo palne ciecze (obj. 8 pkt. 2a) ->R17*
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Tabele określające ilość substancji niebezpiecznych
decydującą o zaliczeniu zakładu do odpowiedniej kategorii:
Objaśnienia do tabeli 2
Do 7a: pkt. 2a, - > R17 i:
substancje i preparaty o temperaturze zapłonu poniżej 55 °C
występujące w postaci ciekłej pod ciśnieniem, w warunkach
procesowych, takich jak wysokie ciśnienie lub wysoka
temperatura ...
Do 8: pkt. 3 -> R12 i:
łatwo palne substancje ciekłe przechowywane w temperaturze
wyższej niż ich temperatury wrzenia
Czyli do znalezienia granicznych wartości wystarczą
nazwy – tabela 1 i R – tabela 2
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Obliczanie ilości substancji niebezpiecznych
• Jeżeli którakolwiek substancja niebezpieczna występuje
w ilości ≥ wartości progowej zakład zaliczany jest do kategorii
dużego lub zwiększonego zagrożenia.
• Jeżeli substancje niebezpieczne występują w ilościach mniejszych od
wartości progowych stosuje się sumowanie.
Zakład zalicza się do kategorii o dużym lub zwiększonym ryzyku jeżeli:
q1/QD1 + q2/QD2 + q3/QD3 + q4/QD4 + ..... + qx/QDx ≥ 1
qx — ilości substancji (lub kategorii) substancji niebezpiecznych
odpowiadających tabeli 1 lub 2,
QDx — ilości graniczne określone w tabeli 1 lub 2.
Sumuje się stosując wartości graniczne QDx odrębnie dla dużego
i zwiększonego ryzyka
• Substancji nie uwzględnia się przy obliczaniu ilości całkowitej
jeżeli występują w ilościach ≤ 2% wartości progowych.
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Obliczanie ilości substancji niebezpiecznych
Zasada sumowania ma zastosowanie dla oceny ogólnych zagrożeń
związanych z: toksycznością, palnością i ekotoksycznością.
Sumowanie stosuje się trzykrotnie:
a)
Substancje z tabeli 1 (toksyczne i b. toksyczne)
+ substancje z kategorii 1 i 2 w tabeli 2,
b)
Substancje z tabeli 1 (utleniajace, wybuchowe, łatwo palne,
wysoce łatwo palne, skrajnie łatwo palne)
+ substancje z kategorii 3, 4, 5, 6, 7a, 7b, 8 w tabeli 2,
c)
Substancje spełniające warunki dla kategorii 9 w tabeli 2.
Jeżeli którakolwiek z sum: a), b) lub c) ≥ 1 zakład zaliczany
jest do zakładu o dużym bądź zwiększonym ryzyku.
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
iChem – wyszukiwanie danych
Filtr stanów magazynowych
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
iChem – wyszukiwanie danych
Związki z tabeli 1:
- jeżeli podano CAS szukamy jest równe „wartość CAS”
(nie wg nazw)
- przy niejednoznacznych nazwach np.: „Tritlenek arsenu, kwas
arsenowy(III) i/lub jego sole” szukamy np.: zawiera „arsen”
Fragment wyniku wyszukiwania
Trzeba znać nazewnictwo
chemiczne żeby wybrać
właściwe związki!
szukamy wg CAS
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
iChem – wyszukiwanie danych
Dla jednej wartości CAS otrzymuje się listę, bo związek może
występować pod różnymi nazwami lub w wielu odrębnych
stanach magazynowych.
Stany należy zsumować.
Jeżeli wszędzie są stosowane jednostki masy – nie ma problemu,
natomiast jeżeli część stanów jest podana w jednostkach
objętości, lub innych, trzeba stany przeliczyć na jednakowe
jednostki masy, bo wartości krytyczne są podane w [Mg].
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
iChem – wyszukiwanie danych
Związki wg kryteriów z tabeli 2:
Szukamy zwrotów R, również zwrotów łączonych jak np.:
R26/27/28. Stosujemy warunek „jest równe”.
Jednocześnie można wyszukiwać dane dla 2 wartości R
połączonych operatorem logicznym „lub” – nie polecam.
Z otrzymanej listy należy wygenerować raport. Z raportu metodą
kopiuj / wklej można przenieść wyniki do arkusza
kalkulacyjnego.
Uwaga! Excel „przerabia” niektóre wartości CAS na daty, nawet
przy zastosowaniu „wklej specjalnie - jako tekst”
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
iChem – wyszukiwanie danych
Związki wg kryteriów z tabeli 2 c.d.:
CAS 97-02-9 został zamieniony na datę.
ca s
131-73-7
1997-02-09
105-36-2
107-07-3
na zw a
sta n
je dno stka
Dipikrylamina
5 g
2,4-dwunitroanilina
250 g
bromooctan etylu
0.4
dm3
Etyleno-chlorhydryna
5 dm3
LibreOffice Calc przy wklejaniu jako tekst nie zamienia
CAS na datę.
iChem jako separator dziesiętny stosuje kropkę. Trzeba zamienić
na przecinek.
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Opracowanie wyników
Wytyczne z rozporządzenia:
W odniesieniu do substancji o właściwościach
pozwalających na zaklasyfikowanie ich do więcej niż jednej
kategorii należy zastosować najniższa ilość progową
odpowiadającą jednej z kategorii określoną w tabeli 2.
Jednakże, w celu zastosowania zasady sumowania
określonej w pkt 2, powinna być stosowana ilość
odpowiadająca danej klasyfikacji (grupie sumowania).
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Opracowanie wyników
Uwagi techniczne:
• Zaznaczyć tło lub czcionki każdego skoroszytu dla konkretnego R
innym kolorem. Przyda się w przypadku dublowania tego samego
związku w tej samej kategorii dla kilku różnych R (np.: R26 i R27
zamiast R26/27)
• Połączyć wszystkie skoroszyty dla jednej kategorii z tabeli 2.
• Posortować wg CAS.
• Obliczyć sumy wszystkich stanów dla danej kategorii. Porównać
z wartościami progowymi.
• Obliczyć sumy stanów dla tych samych CAS jeżeli w kategorii
suma ≥ wartości krytycznej. Porównać z wartościami progowymi.
• Obliczyć sumy stanów dla zagrożeń związanych z toksycznością,
palnością i ekotoksycznością. Porównać z wartością 1
A. M. Grossman: Ocena zagrożeń....
Podsumowanie dla MC Politechniki Śląskiej
Na stanie magazynu znajdują się substancje o dużej
różnorodności, ale w niewielkich ilościach i poza jednym
wyjątkiem (xxxxx) nie przekraczają wartości 2 %.
Zgodnie z §1.1. Rozporządzenia „... nie powinny być
uwzględniane przy obliczaniu ilości całkowitej”.
W związku z tym do obliczeń zagrożenia wykorzystano
tylko stan magazynowy xxxx, dla którego to związku
wynosi on 0,0025 Mg i jest znacznie mniejszy od wartości
progowej (0,1 Mg) dla zakładu o zwiększonym ryzyku.