Słuchanie muzyki a inteligencja, czyli wariacje na temat „efektu

z badań...
MICHAŁ KIERZKOWSKI
ILONA POĆWIERZ-MARCINIAK
SŁUCHANIE MUZYKI A INTELIGENCJA,
CZYLI WARIACJE NA TEMAT
„EFEKTU MOZARTA”
Akademia Muzyczna
im. St. Moniuszki w Gdańsku
e-mail: [email protected]
Szpital Miejski w Gdyni
e-mail: [email protected]
Słowa kluczowe
Na podstawie kilku doniesień naukowych można wnioskoefekt Mozarta
wać, że słuchanie muzyki Mozarta czyni inteligentniejszym.
Autorzy artykułu przywołują najnowsze wyniki z pola badań, polemizujące z tym stanowiskiem. Ich analiza wskazuje, że w pewnych warunkach eksperymentalnych słuchanie muzyki może mieć korzystny wpływ tylko na niektóre procesy intelektualne związane z rozwiązywaniem zadań
czasowo-przestrzennych.
W dzisiejszej rzeczywistości muzyka jest
wszechobecna. Towarzyszy nam w wielu
miejscach każdego dnia, dostarczając różnorodnych przeżyć estetycznych, oddziałuje także na nastrój, czasem uspokaja, innym razem energetyzuje, często stanowi
tło naszego działania. Niewątpliwie posiada ogromny wpływ na człowieka – zarówno na dorosłego, jak i na dziecko. Prowadzone od wielu lat badania nad rozwojem dzieci uczestniczących w regularnych zajęciach muzycznych dowodzą, że
nauka gry na instrumencie i częste śpiewanie mają duży udział w nabywaniu kompetencji językowych,1 pamięci słuchowej,2
rozwoju umiejętności czytania i selektywnej uwagi3 oraz w polepszeniu osiągnięć
matematycznych.4 Czy jednak samo bierne
słuchanie muzyki, poza oddziaływaniem
na sferę emocjonalną, może wywierać korzystny wpływ na procesy poznawcze człowieka, powodując wzrost funkcji intelektualnych?
W 1993 roku Frances Rauscher wraz ze
swoimi współpracownikami przeprowadziła eksperyment, którego rezultaty okazały
się zaskakujące: tak, słuchanie muzyki Mozarta zwiększa poziom inteligencji!5 Ten
niesamowity wpływ utworów wielkiego klasycznego kompozytora został szybko nagłośniony przez media i okrzyknięty „efektem Mozarta”. Natychmiast powstało wiele komercyjnych przedsięwzięć – wytwórnie płytowe na całym świecie rozpoczęły
masową produkcję płyt ze specjalnie dobranymi utworami, otwarto szkoły intelektu
1
S. Anvari, L. Trainor, J. Woodside, B. A. Levy, Relations among musical skills, phonological processing, and early reading in
preschool children, „Journal of Experimental Child Psychology”, 83, 2002, s. 111–130.
2
A. S. Chan, Y. C. Ho, M. C. Cheung, Music training improves verbal memory, „Nature”, 396, 1998, s. 128–129.
3
I. Hurwitz, P. H. Wolff, B. D. Bortnick, K. Kokas, Nonmusical effects of the Kodály music curriculum in primary grade
children, „Journal of Learning Disabilities”, 8, 167–174, 1975.
4
J. M. Cheek, L. R. Smith, Music training and mathematics achievement, „Adolescence”, 34, 1999, 759–761.
5
F. H. Rauscher, G. L. Shaw, K. N. Ky, Music and spatial task performance, „Nature”, 365, 1993, s. 611.
ske-01 str. 32