OSP KĄCLOWA

Strażacy ziemi sądeckiej
OSP KĄCLOWA
♦ W pierwszym rzędzie siedzą od lewej: Szczepan Łuczak, Stanisław Gruca, Leszek Główczyk, Stanisław Skrabski; w drugim rzędzie
od lewej stoją: Jan Broda, Piotr Gruca, Tadeusz Święs, Stanisław Pękala, Wojciech Święs, Krzysztof Koszyk, Krzysztof Gruca, Jan Kuczaj; w trzecim rzędzie od lewej: Przemysław Jarecki, Arkadiusz Matuła, Mirosław Jarek, Szymon Święs.
Rok powstania: 1911
Liczba członków: 32, MDP: 17
Kąclowa, tel: (0-18) 447-21-27 (prezes)
Prezes: Stanisław Skrabski
Naczelnik i zastępca prezesa: Jan Broda
Zastępca naczelnika: Leszek Główczyk
Skarbnik: Wojciech Święs
Sekretarz: Krzysztof Gruca
Ochotnicza Straż Pożarna w Kąclowej została założona w marcu 1911 roku. Założycielami drużyny
byli: Ignacy Korzeń – ówczesny kierownik szkoły,
wójt – Jan Święs oraz Józef Matuła. Wydarzeniem,
które miało bezpośredni wpływ na założenie OSP,
był wielki pożar na osiedlu Karolówka, który wybuchł w 1908 roku. Spłonęło wówczas doszczętnie
kilka budynków.
Początkowo jednostka była wyposażona tylko
w ręczną sikawkę. Prawie wszyscy strażacy brali
udział w walkach na frontach I wojny światowej.
Powojenny rozwój działalności OSP rozpoczął się
gdy funkcję komendanta objął w 1926 roku Roman
Kamiński. Ukończył on wraz z Franciszkiem Matułą kurs komendantów, co pozwoliło im rozpocząć
regularne szkolenia i ćwiczenia członków OSP. Po
wojnie druhowie otrzymali też nowoczesną jak na
owe czasy pompę konną, która służyła druhom aż
do 1960 roku. Największą bolączką ówczesnej organizacji strażackiej w Kąclowej był brak remizy,
– 106 –
Gmina Grybów
♦ Syrena alarmowa z lat 50.
♦ Członkowie OSP w pierwszych latach istnienia straży.
a sprzęt używany w akcjach przechowywano w starej kuźni u kowala Piotra Grucy. Jeszcze w okresie
międzywojennym, Tomasz Święs ofiarował strażakom 2-arową działkę położoną nad rzeką Białą.
Podczas przeprowadzania komasacji gruntów, ofiarowaną działkę zamieniono na grunty położone
obok drogi, gdzie obecnie stoi budynek starej remizy. Inwestycji nie udało się jednak rozpocząć ze
względu na brak środków finansowych.
Po wybuchu II wojny światowej, kilku druhów
brało udział w walkach z Niemcami na różnych frontach. Po klęsce kampanii wrześniowej i powrocie do
rodzinnej miejscowości, strażacy postanowili nadal
walczyć z okupantem. W szeregi miejscowej komórki Związku Walki Zbrojnej wstąpili m.in. druhowie:
Jan Święs, Eugeniusz Święs, Roman Kamiński – zastępca prezesa i komendant OSP, Franciszek Matuła, Jan Główczyk, Eugeniusz Sekuła i Józef Gucwa
(późniejszy biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej,
zmarły w 2004 roku). Wszyscy partyzanci konspiracyjnie należeli również do OSP. W 1942 roku Gestapo wpadło na trop miejscowej placówki ZWZ w
Grybowie, działającej pod komendą Jana Zięby, do
której należeli również konspiratorzy z Kąclowej. 13
i 14 sierpnia tegoż roku hitlerowcy aresztowali Romana Kamińskiego, Jana Główczyka i Eugeniusza
Sekułę. Wywózki do obozów pracy i koncentracyjnych uniknęli natomiast Franciszek Matuła, Eugeniusz Święs i Józef Gucwa, którzy zmuszeni byli
jednak do ukrywania się aż do końca wojny. Józef
Gucwa i Franciszek Matuła wstąpili i walczyli w
późniejszym okresie w szeregach oddziału par-
tyzanckiego AK pod dowództwem „Kmicica”. Po
aresztowaniu komendanta OSP – Romana Kamińskiego funkcję tę objął Andrzej Główczyk (1943–47),
a po nim jego brat Jan Główczyk (1947–53), na jego
barki spadło też odnowienie ruchu strażackiego po
trudnym okresie II wojny światowej.
W 1953 roku odbyły się pierwsze wybory do zarządu OSP w Kąclowej. Prezesem został Stanisław
Stelmach, naczelnikiem – Wojciech Broda, sekretarzem – Józef Kuczaj, skarbnikiem – Józef Gruca.
Z inicjatywy nowego zarządu i przy pomocy okazanej przez sołtysa – Bolesława Grucę, powołano
komitet budowy remizy, na czele którego stanął
Józef Pieczonka – kierownik tartaku. Przed rozpoczęciem budowy w 1958 roku do nabytej przed
wojną działki dokupiono 2 ary ziemi od Jana Skraby. Wydatnej pomocy przy powstawaniu remizy
udzielił sam przewodniczący komitetu. Ze swego
tartaku oddelegował bowiem 10 ludzi i kilka wozów do zwożenia materiałów budowlanych. W
prace zaangażowali się mieszkańcy wsi. Pomocy
udzieliły również komenda powiatowa Straży Po-
♦ Druhowie z Kąclowej przed strażackim Żukiem na zawodach w Korzennej; od lewej stoją: Stanisław Gryboś, Jan Broda,
Bronisław Pękala, Stanisław Gruca, Józef Kuczaj; 1976 rok.
– 107 –
Strażacy ziemi sądeckiej
żarnych w Nowym Sączu i prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej. Po 4 latach inwestycję udało się zakończyć. Oddana do użytku w 1962 roku
strażnica posiadała garaż, salę obrad oraz użytkowe poddasze.
Po wyborach jakie odbyły się w 1966 roku, prezesem zarządu został wybrany Bolesław Grybel, naczelnikiem – Stanisław Gryboś (pełnił tę funkcję aż
do 2001 roku), sekretarzem – Józef Kuczaj, a skarbnikiem – Szczepan Łuczak. Priorytetową sprawą dla
nowo wybranych władz było doposażenie jednostki
w nowocześniejszy sprzęt gaśniczy. Jeszcze w tym
samym roku z funduszy własnych i przy pomocy
Gromadzkiej Rady Narodowej zakupiono nowy wóz
konny oraz motopompę M-400. Na początku lat 70. z
Karpackiej Brygady WOP otrzymano z kolei używany samochód ciężarowy Gaz-51 (Lublin-51), który
został przystosowany do działań ratowniczych.
W lipcu w 1973 naczelnik gminy – Eugeniusz
Motyka wraz z płk. Józefem Strojnym – komendantem powiatowym Straży Pożarnych w Nowym
Sączu wręczyli tutejszym ochotnikom sztandar, nadany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Sączu. Poświęcenia ufundowanego
przez mieszkańców sztandaru dokonał ówczesny
proboszcz – ks. Stanisław Kozieja.
Dzięki podjętym w kolejnych latach przez zarząd
intensywnym staraniom o pozyskanie nowszego
sprzętu, komendant wojewódzki Straży Pożarnych
przydzielił jednostce 26 kwietnia 1978 roku samochód bojowy Żuk wraz motopompą M-800 Polonia oraz 10 mundurów bojowych.
W wyniku kolejnych wyborów, które odbyły się
w 1981 roku, w zarządzie OSP zasiedli: Józef Góra,
któremu powierzono funkcję prezesa, naczelnik
– Stanisław Gryboś, sekretarz – Józef Kuczaj i
skarbnik – Jan Góra. Wkrótce po nich na jednym
z zebrań gromadzkich, które odbyło się w sprawie
zagospodarowania gruntu przy starej szkole, wysunięto wniosek wybudowania nowej remizy, gdyż
dotychczasowa nie spełniała już odpowiednich
wymogów. Obecny na obradach naczelnik miasta
i gminy Grybów – Jan Fyda wyraził zgodę na budowę Domu Strażaka wraz z remizą. Od słów do
czynów minęło jednak trochę czasu. Bowiem przez
kolejne 5 lat, trwały zakończone sukcesem starania
o przydział 20-arowej działki. Do prac przystąpiono w 1990 roku, a na czele komitetu budowy
stanął Stanisław Gruca. Za środki zgromadzone
przez członków OSP zakupiono 3 tys. pustaków, 8
m3 tarcicy, 16tys. sztuk cegły, 20 wywrotek grysu i
piasku, 5,5 tony stali, 150 żerdzi, uzgodniono także
projekt.
W 1991 roku nastąpiła zmiana we władzach jednostki. Prezesem został Stanisław Skrabski, naczelnikiem – Stanisław Gryboś, sekretarzem – Antoni
Gruca, a skarbnikiem – Wojciech Święs.
Za liczne zasługi miejscowych ochotników dla
pożarnictwa, a także w pracach na rzecz lokalnej
społeczności, w maju 1992 roku ówczesny proboszcz
ks. Stanisław Szostek wraz parafianami ufundowali
nowy sztandar z wizerunkiem św. Floriana.
Gdy obiekt przyszłej strażnicy osiągnął stan surowy, dokończenia budowy podjął się Urząd Gminy
w Grybowie. Wtedy też postanowiono, że powstanie Dom Ludowy wraz z remizą. W 1998 roku w
budującym się obiekcie wydzielono dla straży garaż i częściowo wykończone pomieszczenie socjalne, które później systemem społecznym oraz przy
finansowej pomocy miejsko-gminnego zarządu
ZOSP wykończono i zagospodarowano. Oprócz
remizy, w budynku znajduje się sala konferencyjna
i sala balowa z zapleczem kuchennym. Swoje pomieszczenia ma tu także biblioteka.
W styczniu 2001 na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym wyłoniono nowe władze OSP.
W zarządzie zasiedli: prezes – Stanisław Skrabski,
naczelnik – Jan Broda, zastępca naczelnika – Jan
Stelmach, sekretarz – Krzysztof Gruca, skarbnik
– Wojciech Święs, gospodarz – Stanisław Pękala,
członkowie zarządu – Jan Kuczaj i Jerzy Broda.
♦ Strażacy w drodze do Grobu Pańskiego; w tle budynek starej remizy.
– 108 –
Gmina Grybów
♦ Uroczystość poświęcenia przez bp. Józefa Gucwę samochodu bojowego Mercedes; 2001 rok.
Po przeprowadzce do nowych pomieszczeń
strażacka wspólnota wraz z mieszkańcami postanowiła o sprzedaży starej remizy wraz z działką.
Pozyskane w ten sposób pieniądze w wysokości 19
tys. zł, przeznaczono na zakup samochodu bojowego marki Mercedes ze zbiornikiem wodnym o
pojemności 2500 litrów o wartości 46 tys. zł. Brakującą kwotę dopłacili zarząd miejsko-gminny
ZOSP – 26 tys. zł oraz rada sołecka w Kąclowej
– 1 tys. zł. Poświęcenia pojazdu dokonał 27 października 2001 roku, były strażak OSP Kąclowa
– bp Józef Gucwa w obecności ks. kan. Bolesława
Bukowca – proboszcza parafii oraz gminnego kapelana strażaków – ks. Marcina Krępy. Na uroczystość licznie przybyli mieszkańcy gminy, druhowie
z innych jednostek, a także przedstawiciele władz
powiatowych, miejskich i gminnych na czele z wójtem Piotrem Krokiem. Tego samego dnia sztandar
jednostki został odznaczony „Złotym Znakiem
Związku” przyznanym za wybitne osiągnięcia dla
ruchu strażackiego przez prezesa zarządu głównego ZOSP RP – Waldemara Pawlaka.
Na przestrzeni blisko 100-letniej historii OSP w
Kąclowej, wielu druhów ofiarnie niosło pomoc potrzebującym. W strażackich kronikach znajduje się
wiele wpisów akcji bojowych. Z tych najpoważniejszych wymienić należy: pożar tartaku w Kąclowej
w 1967 roku, tragiczny w skutkach pożar budynku
mieszkalnego w Kąclowej w 1975 roku, podczas
którego zginęła jedna osoba, pożar 19 zabudowań
w Grybowie-Górkach w 1981 roku, pożar lasu „na
Chełmie” w 1986 roku, usuwanie skutków powo-
dzi w 1973, 1997 i 2001 roku m.in. w Muszynie i
Nowym Sączu. W 1998 roku strażacy włączyli się
również w zakrojoną na szeroką skalę akcję poszukiwania dziecka w okolicach Kąclowej.
Oprócz niesienia pomocy innym, tutejsi druhowie
włączają się chętnie w życie religijne parafii. Biorą
udział w uroczystościach odpustowych, procesjach,
czuwają także przy Grobie Pańskim podczas Triduum Paschalnego. Z zapałem biorą też udział w organizacji świąt państwowych, dożynek i imprez kulturalnych. Należy jeszcze zaznaczyć, iż w latach 70.
przy OSP istniał kultywujący ludowe tradycje zespół
teatralny wraz z grupą kolędniczą, która w 1978 roku
na przeglądzie zespołów kolędniczych w Cieniawie
otrzymała wyróżnienie.
Dobre wyszkolenie jest wciąż szlifowane na różnego rodzaju ćwiczeniach, a sprawdzane podczas
zawodów sportowo-pożarniczych. Druhowie mogą
pochwalić się m.in. zajęciem II miejsca na zawodach gminnych rozegranych w 1969 i 1975 roku
oraz wywalczeniem I miejsca w 1980 roku.
Obecnie OSP w Kąclowej dysponuje m.in.: 3 motopompami M-800, pompą szlamową Honda, agregatem prądotwórczym z masztami oświetleniowymi i pilarką spalinową do drewna marki Stihl.
W jednostce w Kąclowej służą obecnie: Stanisław
Skrabski, Jan Broda, Krzysztof Gruca, Leszek Główczyk, Wojciech Święs, Bronisław Pękala, Wojciech
Góra, Stanisław Stelmach, Roman Święs, Jan Kuczaj,
Jerzy Broda, Krzysztof Broda, Zenon Poręba, Antoni
Gruca, Piotr Gruca, Tadeusz Święs, Krzysztof Góra,
♦ Pogrzeb bp. Józefa Gucwy; przy trumnie: Jerzy Broda, Zenon
Poręba, Wojciech Główczyk, Grzegorz Pękala, Paweł Kawęcki,
Jan Kuczaj, Stanisław Pękala; 2004 rok.
– 109 –
Strażacy ziemi sądeckiej
Stanisław Pękala, Krzysztof Koszyk, Paweł Broda,
Robert Broda, Marcin Święs, Paweł Kawęcki, Adam
Stelmach, Adam Matuła, Tadeusz Matuła, Paweł Trojanowicz, Karol Pękala, Roman Broda, Marcin Kawęcki, Przemysław Jarecki, Arkadiusz Matuła.
Drużynę młodzieżową tworzą: Sławomir Góra,
Józef Gruca, Arnold Górnicki, Mirosław Jarek, Mariusz Góra, Grzegorz Broda, Kamil Główczyk, Józef
Gruca, Bartosz Broda, Marcin Skraba, Marcin Jarek, Mateusz Święs, Krzysztof Broda, Marek Gruca,
Marek Pękala, Jarosław Gruca, Szymon Święs.
Spośród najbardziej zasłużonych druhów emerytów należy wymienić: Stanisława Grybosia, Eugeniusza Stelmacha, Józefa Górę, Stanisława Grucę,
Szczepana Łuczaka, Wojciecha Górę, Augustyna
Grucę.
Spośród nieżyjących, najbardziej oddanych
strażackiej sprawie członków, na wspomnienie zasługują: Roman Kamiński, Franciszek Matuła, Eugeniusz Sekuła, Józef Kuczaj, Wojciech Broda, Andrzej Główczyk, Jan Główczyk, Jan Góra, Marian
Broda.
– 110 –