Bosch Autospec nr 4/2012

Bosch Autospec
Nr 4/46 | 2012 | www.motobosch.pl | www.bosch-service.pl
ESI[tronic] 2.0:
nowa jakość w diagnostyce
Kiedy rozrusznik
nie „kręci”
ESP
wspomaga kierowcę
Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | spis treści
Od redakcji
W tym numerze wiele miejsca poświęcamy samochodom
ciężarowym i dostawczym. Zapewnienie im właściwego
stanu technicznego to poważne zadanie dla serwisów.
Warsztaty zrzeszone w sieciach Bosch Car Service i AutoCrew są coraz lepiej do tego przygotowane dzięki nowościom wprowadzanym przez firmę Bosch. Piszemy o nich
w Autospecu, przedstawiając nową wersję oprogramowania diagnostycznego ESI[tronic] 2.0, które obecnie można
nabyć na 36 miesięcy w leasingu 103%, a także prezentując
Rozrusznik, alternator, akumulatory i inne urządzenia elektryczne
w ciężarówkach bardzo ciężko pracują zimą.
takie części samochodowe jak paski wielorowkowe czy
wycieraczki do szyb Aerotwin, które zapewniają lepszą
zamiennych Bosch, m.in. akumulatorów, alternatorów czy
eksploatację pojazdów ciężarowych. W części poświęconej
rozruszników. O najwyższej jakości tych i innych podze-
produktom znajdziecie Państwo praktyczne informacje
społów firmy Bosch świadczy sukces Jochena Hahna, który
na temat przygotowania do zimy systemów elektrycznych
zajął pierwsze miejsce w wyścigu ciężarówek. Samochód
w pojazdach ciężarowych. Dotyczą one występujących
marki MAN, który prowadził został wyposażony w techno-
w nich usterek, ich diagnozowania i stosowania części
logię Bosch.
Spis
treści
Aktualności
1 Migracja klientów
z oprogramowaniem ESI[tronic]
na ESI[tronic] 2.0
Porady
6 Obsługa i wymiana akumulatora
w pojazdach z układem Start-Stop
4 MAN, Hahn i Bosch
– finał europejskich wyścigów
ciężarówek
4 Wycieraczki Aerotwin
14 Kiedy rozrusznik nie „kręci”
16 Paski wielorowkowe Bosch
8 „Obce” systemy Common Rail
2 KTS z ESI[tronic] 2.0 w leasingu
103% na 36 miesięcy
Produkty
do samochodów ciężarowych
17 Audi A4 i Bosch
Układy i komponenty Bosch
9 Common Rail – rozwojowy system
do zasilania silników diesla
Technika
18 ESP – przyjaciel kierowcy
10 Common Rail w pojazdach
osobowych i lekkich ciężarowych
Formuła SAE
21 Kreatywność mimo ograniczeń
do ciężarówek
AutoCrew w Polsce
Przemysł
5 Bosch na pokładzie
– Volkswagen up!
12 Rodzinny tercet z Kostrzyna
13 Bosch Car Service – nowe zasady
komunikacji zewnętrznej
Magazyn Bosch Autospec redaguje dział Części Samochodowych i Diagnostyki firmy Robert Bosch Sp. z o.o.
ul. Jutrzenki 105, 02-231 Warszawa, tel. (022) 715 40 00, fax (022) 715 45 98, www.motobosch.pl, www.bosch-service.pl
Zespół redakcyjny: Anna Borsukiewicz, Artur Chrust, Marcin Dynarek, Robert Dzierżanowski, Łukasz Kałucki, Mateusz Kaim,
Marcin Kiełczewski, Sławomir Kosek, Tomasz Maciejasz, Tomasz Miluski, Tomasz Nowak, Ewa Peresada, Zbigniew Pilewski,
Jacek Pochopień, Ryszard Polit, Iwona Rokicka, Marta Surowiec.
Nadzór redakcyjny i techniczny: KOZIER MEDIA PRESS
Opracowanie graficzne: studio CARRY
aktualności | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 1
Migracja klientów
z oprogramowaniem
ESI[tronic]
na ESI[tronic] 2.0
Firma Bosch wprowadziła nową wersję oprogramowania
diagnostycznego o nazwie ESI[tronic] 2.0.
Warsztaty, zarówno niezależne jak i autoryzowane,
obsługujące samochody osobowe i ciężarowe, oczekują
od programu więcej, niż tylko czystej diagnozy sterowni-
Program ESI 2.0 wymaga,
ków. Liczą na pomoc przy lokalizowaniu usterki, prowa-
po zainstalowaniu na komputerze
dzącą do szybkiej naprawy, jak również na wykaz czynno-
PC lub testerze KTS, ponownego
ści serwisowych. Tę wielofunkcyjność zapewnia nowa
nadania licencji online ze względu
wersja programu ESI[tronic] 2.0, która została wprowa-
na nowe wymagania, służące zabez-
dzona na rynek polski w lipcu tego roku.
pieczeniu programu. Firma Bosch urucho-
ESI[tronic] 2.0 bazuje na obszernym know-how firmy
miła specjalny numer telefonu, pod którym warsztat może
Bosch, pochodzącym z konstruowania systemów dla
uzyskać niezbędną pomoc w przypadku problemów
pojazdów. Dla warsztatów jest to narzędzie idealnie
z instalacją i uzyskaniem licencji: numer tel.: 22 715 45 22.
stworzone do perfekcyjnego wykonywania pracy. Po-
Na stronach internetowych Serwisu Urządzeń Diagno-
nad 350 inżynierów i techników na całym świecie wprowa-
stycznych dostępna jest także instrukcja samodzielnej
dza do ESI[tronic] 2.0 dane dotyczące aktualnych pojaz-
instalacji oraz licencjonowania oprogramowania
dów oraz ich sterowników. W ten sposób Bosch zapewnia
„ESI[tronic] 2.0” wraz z telefonami pomocy technicznej:
w programie duże pokrycie rynku i gwarantuje warsztato-
www.sudbosch.pl ESI[tronic] Procedura instalacji,
wi dostęp do zawsze nowych systemów w pojazdach.
odblokowania.
Nowy sposób nawigacji w ESI[tronic] 2.0, wzorowany
na KTS 340, powoduje, że z programu można korzystać
w sposób szybki i intuicyjny. Łatwa nawigacja między
Pomocą w procesie migracji klientów ESI[tronic] służą
także nasi dystrybutorzy oraz przedstawiciele handlowi.
Warsztaty zainteresowane prezentacją na temat różnic
Diagnozą Sterowników, Systemem Informacji Serwiso-
pomiędzy nową wersją ESI[tronic] 2.0 a wersją Classic
wych SIS oraz Mechaniką, wraz z funkcją natychmiasto-
mogą zgłosić taką potrzebę na adres mailowy:
wego przejścia z listy czynności serwisowych wykonywa-
[email protected].
nych przy okazji przeglądu okresowego do programów
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej
resetowania wskaźników serwisowych i innych funkcji
informacje, jesteśmy przekonani, że obecni klienci
związanych z obsługą serwisową, znacznie usprawnia
ESI[tronic] szybko dokonają przejścia na nową wersję
pracę w warsztacie.
programu 2.0 i proces migracji w Polsce przebiegnie
Dodatkową zaletą jest możliwość bezpośredniego
sprawnie.
pobrania aktualizacji online, co zapewnia warsztatowi
Tomasz Nowak
pracującemu z ESI[tronic] 2.0 dostęp do najnowszych
programów diagnostycznych opracowywanych przez
firmę Bosch (wcześniej, niż pojawi się nowa wersja
na płycie DVD).
Aktualnie następuje faza migracji obecnych klientów
ESI[tronic]-Classic, gdyż wersja ta będzie rozwijana
w języku polskim tylko do marca 2013 r. Dział rozwoju
oprogramowania firmy Bosch skupi wtedy całe swoje
moce na rozwoju nowej wersji ESI[tronic] 2.0. Obecni
klienci ESI podpisują ze swoimi dystrybutorami nową
umowę licencyjną.
Wymagania programu ESI[tronic] 2.0
Systemy operacyjne
• Windows XP (Home 32bit, Professional 32bit, OEM)
• Windows Vista (Home Premium 32bit, Business 32bit)
• Windows 7 (Home Premium 32/64bit, Business 32/64 bit)
Sprzęt
• komputer typu PC z Microsoft Windows (min. 1GB RAM)
• KTS 670 (KTS 650 min. 1 GB RAM)
• KTS serii 5xx współpracujący z odpowiednim komputerem
typu PC
2 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | aktualności
KTS z ESI[tronic] 2.0 w leasingu 103% na 36 miesięcy
KTS 340
KTS 540
KTS 570
Przenośny, uniwersalny tester do
szerokiej diagnostyki pojazdów.
Urządzenie z 3-letnim
oprogramowaniem.
Bezprzewodowy moduł USB Bluetooh
rozszerzający możliwości FSA, BEA, dla
komputera stacjonarnego lub laptopa.
Urządzenie z 3-letnim oprogramowaniem.
Komfortowa transmisja bezprzewodowa z najbardziej zaawansowaną techniką pomiarową. Urządzenie z 3-letnim
oprogramowaniem.
KTS 340 z C12
KTS 540 z A + C12
KTS 570 z A + C12
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
Diagnoza SD.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD.
Rata
miesięczna:
684,48* PLN
Rata
miesięczna:
426,48* PLN
Rata
miesięczna:
537,05* PLN
KTS 340 z C9
KTS 540 z A + C9
KTS 570 z A + C9
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
Diagnoza SD + SIS.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD + SIS.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD + SIS.
Rata
miesięczna:
755,56* PLN
Rata
miesięczna:
KTS 200 z C12
608,13* PLN
KTS 570 z A + C9 + M
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS i Mechanika.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS i Mechanika.
571,27* PLN
Rata
miesięczna:
681,84* PLN
KTS 540 z A + C9 + P
KTS 570 z A+ C9 + P
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Schematy systemów
komfortu.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Schematy systemów
komfortu.
Rata
miesięczna:
Przenośny tester do diagnozy
sterowników. Urządzenie z 3-letnim
oprogramowaniem.
Rata
miesięczna:
KTS 540 z A + C9 + M
Rata
miesięczna:
KTS 200
497,56* PLN
556,79* PLN
Rata
miesięczna:
667,36* PLN
KTS 540 z A+ C9 + M + P
KTS 570 z A + C9 + M + P
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Mechanika,
Schematy systemów komfortu.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Mechanika,
Schematy systemów komfortu.
Rata
miesięczna:
630,51* PLN
Rata
miesięczna:
741,08* PLN
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0 SD.
Rata
miesięczna:
439,64* PLN
*) Podane ceny sa cenami netto, przy założeniach: opłata wstępna 10%, wykup 1%,
35 miesięcy. Kalkulacja została przygotowana w oparciu o stawkę referencyjną WIBOR 1M
i w przypadku jej zmiany wysokość rat może ulec zmianie. Kalkulację przygotowano bez
aktualności | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 3
KTS 840
KTS 870
To kombinacja DCU 130 i KTS 540.
Łączność bezprzewodowa:
wygoda pracy przy pojeździe.
Kombinacja DCU 130 i KTS 570. Stanowi
właściwe wyposażenie wobec wymagań,
jakie stawia dzisiaj warsztatom nowoczesna
diagnostyka pojazdów.
KTS 840 z A + C12
KTS 870 z A + C12
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD.
Rata
miesięczna:
808,21* PLN
Rata
miesięczna:
955,63* PLN
KTS 840 z A + C9
KTS 870 z A + C9
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD + SIS.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A i Diagnoza SD + SIS.
Rata
miesięczna:
879,29* PLN
Rata
miesięczna:
KTS 870 z A + C9 + M
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS i Mechanika.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS i Mechanika.
953,00* PLN
Rata
miesięczna:
KTS 870 z A+ C9 + P
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Schematy systemów
komfortu.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Schematy systemów
komfortu.
938,52* PLN
Rata
miesięczna:
1085,95* PLN
KTS 840 z A + C9 + M + P
KTS 870 z A + C9 + M + P
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Mechanika,
Schematy systemów komfortu.
z oprogramowaniem ESI[tronic] 2.0
A, Diagnoza SD+SIS, Mechanika,
Schematy systemów komfortu.
Rata
miesięczna:
1012,23* PLN
Rata
miesięczna:
Rata
miesięczna:
937,21* PLN
1100,43* PLN
KTS 840 z A+ C9 + P
Rata
miesięczna:
Kompletne narzędzie do diagnozowania
samochodów dostawczych, ciężarówek,
autobusów i przyczep.
Pakiet oprogramowania ESI[tronic] Truck
Łatwa obługa tabletu DCU 130 dzięki
wbudowanej rączce na tylnej ściance
Dwa akumulatory litowo-jonowe
Wbudowany aparat cyfrowy
1026,71* PLN
KTS 840 z A + C9 + M
Rata
miesięczna:
KTS 800 Truck
z oprogramowaniem
ESI[tronic] 2.0 Truck
1159,66* PLN
analizy zdolności kredytowej leasingobiorcy. Ma ona charakter informacyjny i nie stanowi
oferty w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Warunkiem przygotowania oferty
wiążącej jest złożenie wniosku przez klienta wraz z niezbędnymi dokumentami.
KTS Truck
z oprogramowaniem
ESI[tronic] 2.0 Truck
Idealne rozwiązanie dla warsztatów
naprawy pojazdów ciężarowych,
które już posiadają komputer
Pakiet oprogramowania ESI[tronic] Truck
Podłączenie do DCU 130, komputera
stacjonarnego lub laptopa
Zintegrowane łącze Bluetooth o dużym
zasięgu 100 m
W wyposażeniu adapter Bluetooh
Łatwy w użyciu
Rata
miesięczna:
576,54* PLN
4 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | aktualności
MAN, Hahn i Bosch
– finał europejskich wyścigów ciężarówek
Na słynnym torze w Le Mans, 14 października
ika
w strugach deszczu odbyła się ostatnia
w tym sezonie europejska seria wyścigów
pojazdów ciężarowych FIA.
si bez walki. W sesjach kwalifikacyjnych pool
wać się
pos
position
zdobył Antonio Albacete, a tuż za nim
ul
ulokował
się Jochen Hahn.
Bitwa o tytuł mistrzowski rozstrzygnęła się
p
podczas
pierwszego sobotniego wyścigu.
P
Prowadził
Albacete, ale po kilku okrążeniach
H
Hahn
zdołał go wyprzedzić. Walka między nimi
nie
niespodziewanie
rozstrzygnęła się na ostatnim
okrąż
okrążeniu
tego wyścigu, gdy układ kierowniczy
j d A
pojazdu
Antonia Albacete odmówił posłuszeństwa. To
zdecydowało, że tytuł mistrzowski dla Jochena Hahna był
już niezagrożony.
Emocje sportowe trwały jednak do końca weekendu.
Na torze kierowcy twardo walczyli o kolejne miejsca
w klasyfikacji. Drugi z niedzielnych wyścigów, ostatni
w tym sezonie, znów był pokazem kunsztu Johena Hahna.
Startował z ostatniej pozycji, ale jechał bardzo dynamicz-
Przed rozpoczęciem pierwszego sobotniego wyścigu
nie i odważnie, zdobywając coraz wyższe lokaty. Ostatecz-
wciąż nie było jeszcze wiadomo, kto zdobędzie tytuł
nie ukończył ten wyścig na piątym miejscu.
mistrzowski w sezonie 2012 r. Ubiegłoroczny mistrz,
O drugim z rzędu mistrzowskim tytule wśród kierow-
niemiecki kierowca Jochen Hahn jadący samochodem
ców europejskiego cyklu wyścigów ciężarówkowych
MAN, miał 29 punktów przewagi nad drugim w klasyfika-
na pewno zdecydował wielki kunszt kierowcy. Nie bez
cji Hiszpanem, Antoniem Albacete, również jeżdżącym
znaczenia w tym sukcesie była również technologia
MAN-em. Ta różnica punktowa gwarantowała wysoki
Bosch, w którą jest wyposażona ciężarówka zespołu
poziom emocji, bo hiszpański zawodnik miał ciągle szansę
Johena Hahna.
na zdobycie tytułu mistrzowskiego i nie zamierzał podda-
Tomasz Maciejasz
Wycieraczki Aerotwin do ciężarówek
Bosch wprowadza do sprzedaży płaskie wycieraczki
praca. W przypadku dużych szyb samochodów użytko-
Aerotwin do pojazdów ciężarowych.
wych ważna jest równomierna siła docisku na całej
długości wycieraczki – z zadaniem tym doskonale radzi
Wycieraczki Bosch Aerotwin (zwycięzca testu przeprowa-
sobie sprężysta szyna Evodium zainstalowana wewnątrz
dzonego w 2010 roku przez ADAC) dotychczas były
wycieraczek Aerotwin.
dostępne wyłącznie do samochodów osobowych. Teraz te
bezprzegubowe wycieraczki debiutują na rynku w wersji
przeznaczonej do pojazdów ciężarowych i autobusów.
Wycieraczki dostępne są w długościach od 450 do 800 mm
(dla długości 800 mm z mocowaniem zakładkowym).
Program wycieraczek Aerotwin do pojazdów ciężarowych
składa się z 10 referencji idealnie dopasowanych do pojazdów ciężarowych, autobusów oraz pojazdów
specjalnych.
Wycieraczki Aerotwin cechuje trwałość i skuteczność
w oczyszczaniu szyby. Dodatkowym atutem jest ich cicha
Program wycieraczek Aerotwin do pojazdów ciężarowych
Numer zamówieniowy
3.397.008.840
3.397.008.841
3.397.008.842
3.397.008.843
3.397.008.847
3.397.008.844
3.397.008.848
3.397.008.845
3.397.008.849
3.397.008.846
Numer skrócony
AR 45 N
AR 50 N
AR 55 N
AR 60 N
AR 61 N
AR 65 N
AR 66 N
AR 70 N
AR 71 N
AR 80 N
Długość
450 mm
500 mm
550 mm
600 mm
600 mm z dyszą spryskiwacza
650 mm
650 mm z dyszą spryskiwacza
700 mm
700 mm z dyszą spryskiwacza
800 mm z mocowaniem
zakładkowym
przemysł | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 5
Bosch na pokładzie – Volkswagen up!
Nowy, czteromiejscowy model miejski o nazwie up! doda kolorytu miastom.
Bosch w VW up!
Poduszka powietrzna
Czujnik ciśnieni
Alternator
Czujnik spalania stukowego
Szyna paliwowa
Rozrusznik
Układ Start-Stop
Sterownik
Volkswagen zapisał się
go jest bardziej niż nowoczesna.
izolator świecy jest o 9 mm dłuższy,
w historii motoryzacji
A w środku? Tutaj najmniejszy model
za to przyłącze krótsze. Zamiast
kompaktowymi autami,
Volkswagena pokazuje prawdziwą
połączenia klasycznego (nakrętki
takimi jak garbus, Golf czy
klasę: przestrzeń jest doskonale
SAE) wykonanej z mosiądzu lub stali
Polo. Niedawno firma
wykorzystana, zmieszczą się nie tylko
oraz zacisku świeca ma przyłącze
z Wolfsburga wprowadzi-
cztery osoby, lecz także ich bagaże.
miseczkowe.
ła na rynek nowy, cztero-
Po złożeniu oparć tylnej kanapy 251
miejscowy model miejski
litrów przestrzeni bagażowej można
Oszczędny układ Start-Stop
o nazwie up!, który
zwiększyć do imponujących 951
W salonach samochodowych można
litrów. Całkiem duży ten mały!
kupić model up! w wersji „Blue Motion
z pewnością doda kolorytu
metropoliom. Przyczynił się
Technology” wyposażonej w układ
do tego również Bosch,
Efektywny silnik trzycylindrowy
Start-Stop firmy Bosch. Rozwiązanie,
wyposażając nowego
Całości dopełnia wyjątkowo efektyw-
które od dawna jest obecne w samo-
VWup! w wiele zaawanso-
ny napęd: do wyboru są dwa benzyno-
chodach klasy wyższej, wchodzi
wanych rozwiązań
we silniki trzycylindrowe o mocy 44
do klasy kompakt. Zasada działania
kW (60 KM) i 55 kW (75 KM) oraz
systemu polega na wyłączeniu silnika,
silnik napędzany gazem ziemnym
gdy kierowca zatrzyma pojazd. Aby
Mnóstwo miejsca
(moc 50 kW, 68 KM). W wyniku
jechać dalej, kierowca musi nacisnąć
3,54 metra długości, 1,64 metra
downsizingu wzrasta ciśnienie
sprzęgło. W rezultacie dzięki techno-
szerokości i 1,49 metra wysokości
sprężania w komorze spalania, co
logii Blue Motion oraz układowi
– na powierzchni 5,8 metra kwadrato-
wymaga wyższego napięcia zapłonu.
Start-Stop VW up! w wersji 60-konnej
wego Volkswagen up! oferuje sporo
Bosch sprostał temu wymogowi,
spala zaledwie 4,2 litra benzyny
miejsca dla czterech osób. Sylwetka
oferując nowy typ świecy zapłonowej
na 100 km, a emisja CO2 wynosi
zewnętrzna zwinnego autka miejskie-
o zmodyfikowanej konstrukcji:
poniżej poziomu 100 g/km.
technicznych.
Układ Start-Stop firmy Bosch obniża emisję CO2 i oszczędza paliwo
Samochód z manualną skrzynią biegów
Samochód z automatyczną skrzynią biegów
Przy zatrzymaniu pojazdu i włączeniu przez
kierowcę biegu jałowego silnik się wyłącza.
Gdy kierowca naciśnie pedał sprzęgła, silnik
automatycznie się uruchomi.
Po naciśnięciu pedału hamulca i zatrzymaniu
pojazdu silnik wyłącza się. Przy zwolnieniu
pedału hamulca silnik ponownie się uruchamia
– szybko i niezawodnie.
6 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | porady
Obsługa i wymiana
akumulatora w pojazdach
z układem Start-Stop
Nowoczesne pojazdy z układem Start-Stop przy obsłudze akumulatorów
wymagają specjalistycznej wiedzy i techniki diagnostycznej serwisu
samochodowego. Przedstawiamy to na przykładzie pojazdu marki BMW.
Coraz więcej samochodów jest
transmisją szeregową BSD (Bit-serial
wyposażonych w układy Start-Stop,
data interface) do sterownika silnika.
które umożliwiają zredukowanie
Dlatego w dokumentacji ESI [tro-
zużycia paliwa w ruchu miejskim.
nic] 2.0 odszukamy opis czujnika IBS
Układ ten automatycznie wyłącza
właśnie w układzie sterowania
silnik, gdy kierowca na chwilę
silnikiem (Rys. 2). W pojazdach
zatrzymuje pojazd, np. na skrzyżowa-
innych marek, np. VW, czujnik stanu
niu oraz ponownie go uruchamia, gdy
akumulatora przesyła dane transmi-
chce ruszyć samochodem. To wydaje
sją szeregową LIN (Local Intercon-
się proste, ale technicznie jest
nect Network) do sterownika
bardziej skomplikowane. Samochód
Gateway.
Rys. 1 Inteligentny czujnik stanu akumulatora
Tester akumulatorów
BAT131 umożliwiający
testowanie akumulatorów
AGM
Rys. 2 Czujnik stanu akumulatora IBS
bowiem musi być wyposażony w dodatkowy osprzęt oraz
sterownik silnika z oprogramowaniem dla funkcji
Start-Stop.
Bardzo ważny dla tego układu jest stan akumulatora.
Stan akumulatora może być prawidłowo oszacowany
przez oprogramowanie jego nadzoru pod warunkiem, że
W wielu systemach Start-Stop jest on nadzorowany przez
w pojeździe zastosowano akumulator zgodnie z zalece-
inteligentny czujnik akumulatora (Rys. 1), oznaczany
niem producenta pojazdu. Program ESI [tronic] umożliwia
bardzo często symbolem IBS (skrót z języka angielskiego
dobór akumulatora z uwzględnieniem systemu zastoso-
od Intelligent Battery Sensor). Czujnik ten zabudowany
wanego w pojeździe (Rys. 3). Dodatkowo informacje
jest przy biegunie ujemnym akumulatora w celu:
na temat akumulatorów firmy Bosch można odszukać
pomiaru napięcia akumulatora,
na stronie internetowej www.akumulatorybosch.pl
pomiaru prądu ładowania oraz rozładowania
(Rys. 4), gdzie są opisane między innymi akumulatory S6
akumulatora,
oszacowania temperatury akumulatora.
W przypadku samochodu BMW 1 [E87] informacje
na temat stanu akumulatora czujnik IBS przesyła cyfrowo
(wykonane w technologii AGM) oraz S5 (wykonane
w technologii EFB).
Należy pamiętać, że w przypadku użycia przez producenta pojazdu z układem Start-Stop akumulatora AGM
porady | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 7
Rys. 3 Dobór akumulatora do pojazdu
Rys. 4 Strona internetowa firmy Bosch
www.akumulatorybosch.pl
Rys. 5 Odczytanie parametrów akumulatora
testerem usterek KTS
Rys. 6 Zgłoszenie wymiany akumulatora testerem usterek KTS
Rys. 7 Usterki które mogą być związane
z wadą akumulatora
możemy zastosować wyłącznie akumulator firmy Bosch
z oznaczeniem S6. Absolutnie nie można w tym przypadku
zastosować akumulatora S5. Dla pojazdów marki BMW,
np. modelu 120d [E87] z układem Start-Stop, serwis
samochodowy może sprawdzić testerem usterek KTS
w układzie sterowania silnika, jaki akumulator jest
zaprogramowany (Rys. 5). Jest to bardzo ważne, gdyż
w tym przypadku nie ma możliwości wprowadzenia
KTS-em dowolnej pojemności oraz rodzaju akumulatora.
Wymiana akumulatora na nowy o identycznych
parametrach z tymi, które zostały odczytane w sterowniku
silnika, wymaga przeprowadzenia adaptacji układu jego
nadzoru przy wykorzystaniu np. KTS-a, z punktu oprogramowania „Zadania serwisu” (Rys. 6). Taką samą adaptację
trzeba wykonać, jeżeli wymienimy czujnik nadzoru
wykonania testu akumulatora. Konieczny jest do tego
akumulatora (IBS).
tester np. BAT131 z oprogramowaniem do testowania
Warto jeszcze wspomnieć, że niektóre usterki zapisane
w układzie sterowania silnikiem (Rys. 7) wymagają
akumulatorów AGM (akumulator Bosch S6).
Jacek Pochopień
8 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | porady
„Obce” systemy
Common Rail
Rys. 2
Od dłuższego czasu samochody osobowe z silnikami
diesla są wyposażone w systemy wtryskowe Common
Rail. Na rynku spotykamy systemy CR firm Bosch,
Delphi, Denso i Siemens.
Układy Denso stosowane są głównie przez japońskich
producentów, a pozostałe dominują w samochodach
produkowanych w Europie. Wszystkie systemy Denso
mają regulację ciśnienia w układzie działającą w oparciu
Na podstawie prądu sterującego zaworem SCV i wartości adaptacyjnej tego prądu można wywnioskować w jakim stanie jest zawór SCV i układ wysokiego ciśnienia.
o kontrolę ilości paliwa docierającego do sekcji pompy
wysokiego ciśnienia. Kontrola ta realizowana jest poprzez
DRV w systemie Bosch), które w sytuacjach awaryjnych
zawór SCV (Suction Control Valve), który reguluje ilość
mogą zabezpieczyć układ przed nadmiernym ciśnieniem.
paliwa zasysanego przez sekcje pompy. Zawór SCV
Do zabezpieczenia systemu Denso przed nadmiernym
odgrywa identyczną rolę jak zawór dozujący (ZME)
wzrostem ciśnienia używane są mechaniczne zawory
w systemach Bosch. Zaletą takiej regulacji ciśnienia są
bezpieczeństwa, a w nowszych rozwiązaniach elektroma-
mniejsze straty mocy generowane przez pompę wysokie-
gnetyczne zawory, które są odpowiedzialne za szybką
go ciśnienia, zaś wadą – dosyć powolna odpowiedź układu
redukcję ciśnienia w szynie (Rys. 3, Rys. 4, Rys. 5).
na wymagania układu sterowania. Poniżej prezentujemy
przekrój pompy HP3 (Rys. 1).
Rys. 1
Rys. 3
Mechaniczny zawór
bezpieczeństwa
Czujnik ciśnienia
Szyna z mechanicznym zaworem bezpieczeństwa
Rys. 4
1. Wał krzywkowy 2. Pierścień 3. Zawór ssący 4. Pompa wstępna
5. Zawór tłoczący 6. Czujnik temperatury paliwa 7. Zawór SCV
Podobnie jak w systemach Bosch, układy Denso mają
Rys. 5
zawory SCV normalnie otwarte lub normalnie zamknięte.
Poniżej przedstawiamy zależność pomiędzy wysterowaniem zaworu a wytwarzaniem ciśnienia przez pompę HP3
wyposażoną w zawór normalnie otwarty. Im krótszy czas
załączenia zaworu, tym większe ciśnienie może wytworzyć pompa (Rys. 2).
Co się dzieje w przypadku utraty kontroli przez system
nad wytwarzaniem ciśnienia np. z powodu zatartego tłoczka
zaworu SCV? Tutaj należy pamiętać, że układy Denso są
układami z jednopunktową regulacją ciśnienia i w odróżnieniu od systemów innych producentów nie są wyposażone
w zawory regulacyjne po stronie wysokiego ciśnienia (np.
Tomasz Miluski
układy i komponenty Boscha | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 9
Common Rail – rozwojowy system
do zasilania silników diesla
Od ponad 20 lat samochody z silnikami wysokoprężnymi
Elektroniczne, modułowo skonstruowane układy
cieszą się w Europie coraz większym zainteresowaniem
wtryskowe można zaadaptować do potrzeb każdego
użytkowników pojazdów mechanicznych. W tym roku
silnika diesla, zastępując nimi stosowane przez wiele lat
15-tą rocznicę wprowadzenia na rynek obchodzi Common
mechaniczne oraz elektroniczne układy wtryskowe
Rail, nowoczesny system wtrysku wysokociśnieniowego.
z pompami rzędowymi i rozdzielaczowymi. Poza tym są
one atrakcyjne pod względem ceny.
System Common Rail, poza elektronicznym sterowaniem, składa się z trzech kluczowych podzespołów
hydraulicznych: pompy wysokiego ciśnienia, szyny
paliwowej oraz wtryskiwaczy sterowanych elektrycznie.
Warunkiem koniecznym do funkcjonowania systemu jest
wysokie ciśnienie paliwa. W systemie Common Rail
elementem odpowiedzialnym za generowanie ciśnienia
jest pompa wysokiego ciśnienia. W obecnie stosowanych
systemach występuje kilka typów pomp: CP1, CP1H, CP2,
CP3, CP3H oraz CP4. Różnią się one przede wszystkim
maksymalną wartością ciśnienia, którą są w stanie wytworzyć oraz sposobem jego regulacji.
Stosuje się dwa podstawowe rodzaje wtryskiwaczy:
elektromagnetyczne i piezoelektryczne. Wśród wtryskiwaczy elektromagnetycznych występują wtryskiwacze
różnego typu, oznaczane jako CRI 1.0, CRI, 2.0, CRI 2.1,
CRI 2.2 oraz CRI 2.5. Wtryskiwacze różnią się przede
wszystkim szybkością działania, liczbą faz wtrysku,
precyzją dawkowania paliwa oraz maksymalnym ciśnieniem roboczym. Inny dla każdego wtryskiwacza jest także
Dzięki niemu napęd diesla stał się tak popularny i jest
sposób dopasowania indywidualnej charakterystyki
stosowany przez większość producentów samochodów.
dawkowania za pomocą klasyfikacji lub kodów IMA.
Tam, gdzie jest diesel, również od ponad 80 lat jest Bosch,
Różnego rodzaju wtryskiwacze i pompy są stosowane
który dostarcza swoje systemy wtryskowe do ponad 70%
w różnych konfiguracjach w kilku generacjach systemu.
produkowanych samochodów napędzanych silnikami
Wyróżniamy trzy podstawowe generacje systemu, charak-
wysokoprężnymi. Znajdziemy je w samochodach osobo-
teryzujące się różnym ciśnieniem wtrysku wynoszącym
wych, dostawczych, ciężarowych, w maszynach rolni-
w 1-szej generacji 1350 barów, w 2-giej generacji od 1450
czych i budowlanych, a nawet na statkach.
do 1600 barów, w 3-ciej generacji od 1800 do 2000 barów
Silnik diesla wyposażony w nowoczesną aparaturę
wtryskową Bosch typu Common Rail jest cichy, mocny
i oszczędny, a przez to przyjazny dla użytkownika i środowiska. Wynika to z zaawansowania technologicznego owej
aparatury. Precyzja wykonania elementów układu wtryskowego pracującego pod ciśnieniem dochodzącym nawet
do 2000 barów oraz wielofazowy wtrysk paliwa pozwalają
zoptymalizować proces spalania silnika spalinowego.
Obniżeniu ulega emisja CO2 oraz innych zanieczyszczeń,
dzięki czemu możliwe jest spełnienie aktualnych norm
emisji spalin. Równocześnie możliwe jest zwiększenie
mocy oraz momentu obrotowego przy zmniejszeniu
pojemności silnika. Większa jest również jego elastyczność.
zaś w 4-tej dochodzi nawet do 2500 barów.
10 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | układy i komponenty Boscha
Common Rail w pojazdach osobowych
i lekkich ciężarowych
Schemat układu Common Rail dla pojazdów osobowych i lekkich ciężarowych (przykład)
3
5
4
6
2
1
czujniki
CAN (napęd)
CAN (diagnostyka)
11
12
13
8
14
9
15
16
10
20
21
26
22
27
25
AdBlue®
powietrze/spaliny
wysokie ciśnienie
ciśnienie zasilania
brak ciśnienia
układy i komponenty Boscha | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 11
N2
H2O
41
7
40
N2
H2O
NO2
nastawniki
NH3
39
38
NO2
NH3
37
17
18
36
19
24
34
35
33
23
30
32
NO2
31
PM
29
28
1 pompa wysokiego ciśnienia
2 dozownik
3 czujnik ciśnienia paliwa w zasobniku
4 zasobnik paliwa wysokiego ciśnienia
5 zawór redukcyjny ciśnienia
6 sterownik (elektroniczne urządzenie
sterujące silnika)
7 czujnik położenia pedału przyspieszenia
8 czujnik temperatury paliwa
9 sterownik świec żarowych
10 świeca żarowa
11 wtryskiwacz
12 czujnik położenia wałka rozrządu
13 czujnik ciśnienia doładowania
14 zawór recyrkulacji spalin
(recyrkulacja spalin wysokiego
ciśnienia)
15 przepustnica
16 chłodnica powietrza doładowującego
17 przepływomierz powietrza
18 zawór recyrkulacji spalin
(recyrkulacja spalin niskiego ciśnienia)
19 chłodnica spalin układu AGR
(recyrkulacja spalin niskiego ciśnienia)
20 filtr paliwa
21 czujnik temperatury płynu chłodzącego
22 chłodnica spalin układu AGR
(recyrkulacja spalin wysokiego
ciśnienia)
23 turbosprężarka
24 nastawnik turbiny o zmiennej
geometrii łopatek (VTG)
25 zbiornik paliwa
26 elektryczna pompa zasilająca
27 czujnik prędkości obrotowej wału
korbowego
28 zbiornik AdBlue®
29 moduł zasilania AdBlue® (Denoxtronic)
z podgrzewaczem, czujnikiem poziomu
paliwa, czujnikiem temperatury
i czujnikiem ciśnienia
30 czujnik temperatury
31 sonda lambda
32 grzałka elektryczna
33 katalizator utleniający
34 filtr cząstek stałych
35 czujnik różnicy ciśnienia
36 czujnik NOx (opcjonalny)
37 moduł dozujący AdBlue®
38 czujnik temperatury
39 mieszalnik
40 katalizator SCR
(Selective Catalytic Reduction)
41 czujnik NOx
© 2011 Robert Bosch GmbH (AA/COM) ‒ 0104-1-1104-pol.
12 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | AutoCrew w Polsce
Rodzinny tercet z Kostrzyna
nych i obszerny magazyn części
zamiennych wraz ze sklepem motoryzacyjnym. Posiadanie takiego magazy-
Telefonując do AutoCrew w Kostrzynie nad Odrą, usłyszymy powitanie
nu to konieczność, bo, jak wyjaśnia
w dwóch językach – po polsku i po niemiecku.
pan Mirosław, z Kostrzyna do najbliższej hurtowni w Gorzowie jest aż 45
Nikogo nie powinno to dziwić. Firma
Firma AC Dagil zajmuje się kom-
kilometrów. Ze sklepu korzystają
znajduje się niedaleko granicy
pleksową obsługą samochodów
liczni klienci nie tylko z miasta i jego
z Niemcami i przyjeżdża do niej wielu
wszystkich marek, osobowych
okolic, wprowadzono nawet wysyłko-
klientów zza Odry. – Stanowią oko-
i dostawczych do 3,5 tony. Na obszer-
wą sprzedaż części zamiennych.
ło 20-30 procent obsługiwanych przez
nej działce przy ul. Targowej znajduje
nas osób – mówi Mirosław Dagil. – Zna-
się znakomicie wyposażony warsztat
założyciel Mirosław Dagil zaczynał
ją naszą firmę, istniejącą na rynku
z dziewięcioma stanowiskami napraw-
swoją działalność od niewielkiego
motoryzacyjnym już ponad 20 lat,
czymi wyposażonymi w podnośniki
warsztatu położonego na jednej
a szyld AutoCrew, pod którym działa-
i sprzętem najnowszej generacji,
działce. Teraz serwis zajmuje ich już
my jest w Niemczech dobrze znany.
takim jak urządzenia diagnostyczne
pięć i ma powierzchnię użytkową
Do tego dochodzi również rekomen-
(boschowski KTS 650), montażownice
sięgająca 1000 m². Z czasem
dacja, jaką jest przynależność do sieci
i wyważarki opon czy oprzyrządowa-
do współpracy z ojcem włączyli się
Bosch. Reklamujemy się też po tamtej
nie do obsługi klimatyzacji (Bosch
dwaj synowie – Remigiusz oraz
stronie granicy, a część naszych
ACS 650) oraz ogrzewania postojowe-
Tomasz – i podzielili się obowiązkami,
pracowników zna język niemiecki, co
go. Jest też stacja kontroli pojazdów,
tworząc rodzinny tercet. Starszy
jest oczywiście atutem.
dokonująca przeglądów rejestracyj-
z braci zajął się sprawami techniczny-
Firma cały czas się rozwija. Jej
AutoCrew w Polsce | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 13
mi, młodszy finansową stroną
przedsięwzięcia.
AC Dagil nastawiona jest przede
wszystkim na klientów indywidualnych, co też wynika ze specyfiki
terenu, na którym nie ma wielkich
firm z flotami pojazdów. Kompleksowo obsługuje samochody osobowe
i dostawcze różnych marek. Siedmiu
zatrudnionych mechaników to
doświadczeni fachowcy. – Wszyscy,
Mirosław, Remigiusz i Tomasz Dagil: korzyści dla AutoCrew i klientów
włącznie z nami, cały czas się do-
Włączenie sieci AutoCrew do struktur Bosch okazało się bardzo korzystne dla
kształcają, zarówno na kursach
naszego serwisu. Nie tylko dlatego, że zyskaliśmy renomowaną markę, jaką jest
organizowanych przez firmę Bosch
Bosch, lecz również wprowadziło wiele nowości, np. bardzo dobre procedury
jak i szkoleniach wewnętrznych,
przyjęcia aut do naprawy. Dzięki internetowej sieci serwisów AutoCrew klienci
które sami organizujemy – chwali się
mogą znaleźć ofertę usług oraz informacje o podzespołach i częściach Bosch
pan Mirosław, prezentując firmową
stosowanych w warsztatach AC.
salkę szkoleniową.
zgodne z zasadami obowiązującymi
cją. Bez niej trudno byłoby realizować
3 osoby. – Przyjmowanie samochodów
w sieci Bosch – podkreśla Remigiusz
program zarządzania jakością
do naprawy i ich obsługa, a potem
Dagil. – Te procedury bardzo ułatwiają
wdrażany przez firmę Bosch.
przekazywanie aut klientom są
pracę. Tak samo jest z komputeryza-
W Biurze Obsługi Klienta pracują
Anna Borsukiewicz
Bosch Car Service – nowe zasady
komunikacji zewnętrznej
Hasło „Wszystko czego potrzebuje Twoje auto” to główny komunikat sieci
to tylko jeden z filarów sukcesu
Bosch Car Service, który ma zwrócić uwagę na szeroki zakres usług
rynkowego sieci.
świadczonych w warsztatach oraz ich jakość i profesjonalizm.
Pozostałe elementy, takie jak np.
specjalistyczne szkolenia w Centrum
Nowa szata graficzna komunikacji
Szkoleniowym Bosch, możliwość
zewnętrznej umożliwia pokazanie
korzystania z ogromnego potencjału
różnorodności oferty i zakresu
know-how i zaplecza technologiczne-
kompetencji technicznych sieci.
go, bogata oferta części zamiennych
Oprócz hasła przewodniego na uwagę
oraz urządzeń diagnostycznych
zasługuje trójwymiarowy pylon, który
firmy Bosch, program zarządzania
podkreśla usytuowanie, dostępność
jakością potwierdzony otrzymaniem
oraz rangę serwisów Bosch. Pojawia
certyfikatu ISO 9001:2008, aktywne
się on na wszystkich materiałach
uczestnictwo w kreowaniu rynku
skierowanych do klienta.
flotowego oraz wiele innych, wraz
Innym, równie ważnym elementem
nowej szaty graficznej są ikony – sym-
z wymaganiami dla kandydatów
do sieci, zostały opisane na stronie
bole, które prezentują bogate spek-
www.bosch-service.pl w części
trum usług oferowanych w Bosch Car
„Dołącz do nas”.
Service. W kampanii informacyjnej
Zainteresowanych autoryzacją
wykorzystano zdjęcia przedstawiają-
Bosch Car Service zapraszamy
ce klientów, pracowników serwisu lub
do kontaktu z nami pod adresem
produkty Bosch. Jednolity wyrazisty
mailowym: robert.dzierzanowski@
wizerunek Bosch Car Service
pl.bosch.com.
14 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | produkty
Kiedy rozrusznik
nie „kręci”
normalnej eksploatacji powinien pracować w zakresie
naładowania od 75% do 100%. Przy 75% naładowania
elektrolit nie zamarznie podczas mrozów występujących
w Polsce. Jednak już przy stanie naładowaniu akumulatora 50% (napięcie spoczynkowe 12,3 V) do zamarznięcia może
Zima to ciężki okres dla systemu elektrycznego każdego
dojść, gdy temperatura spadnie do około – 20°C, zaś przy na-
pojazdu, w szczególności zaś dla systemów
ładowaniu na poziomie 25% (napięcie spoczynkowe 12,1 V)
elektrycznych pojazdów ciężarowych – ze względu
elektrolit w celach zamarza w temperaturze około – 12°C.
na olbrzymie obciążenia układu i ekstremalnie wysokie
prądy rozruchowe.
Aby uniknąć uszkodzeń akumulatorów spowodowanych
niskim ich naładowaniem, należy systematycznie sprawdzać
układ elektryczny pojazdu i usuwać przyczyny niesprawno-
Alternator, rozrusznik, akumulatory i inne urządzenia
ści. Jednym z powodów niedoładowania akumulatorów jest
elektryczne zamontowane w pojeździe współpracują ze
zbyt niskie napięcie alternatora, zwane również napięciem
sobą i są od siebie zależne. Gdy szwankuje jedno z nich,
ładowania. Typowym napięciem ładowania w pojazdach
może to mieć negatywny wpływ na pozostałe. Kiedy
ciężarowych jest 28,8 V przy instalacji 24 V oraz 14,4 V
w mroźne dni rozrusznik nie „kręci” z wystarczającą
przy instalacji 12 V.
energią i nie można uruchomić silnika, najczęściej winą są
Podczas badania napięcia ładowania należy wykonać
obarczane akumulatory. Często jednak problem leży głębiej.
pomiary napięcia bezpośrednio na alternatorze, a następnie
Akumulator jest urządzeniem bardzo czułym na odpo-
na akumulatorach, lub akumulatorze. Jeżeli występuje duża
wiednie warunki pracy. Najważniejszym czynnikiem
rozbieżność pomiędzy tymi pomiarami, świadczy to
wpływającym na skrócenie żywotności akumulatorów jest
o występowaniu spadków napięć na połączeniach elektrycz-
ich eksploatacja w stanach niedoładowanych lub głębokie
nych. Mogą one występować zarówno po stronie przewodu
rozładowywania akumulatora.
prądowego (+), jak i po stronie masy. Spadki napięć na połą-
Jednym z podstawowych wskaźników stanu naładowania
czeniach powodują problemy z doładowaniem akumulato-
akumulatora jest napięcie spoczynkowe mierzone na jego
rów, a w ekstremalnych sytuacjach mogą doprowadzić
słupkach przyłączeniowych. Akumulator w pełni naładowa-
nawet do pożaru. W miejscu zanieczyszczonego połączenia,
ny ma napięcie spoczynkowe 12,6 V, co odpowiada gęstości
gdzie powstaje duży spadek napięcia i płynie duży prąd,
elektrolitu w celach 1,27 [g/cm³]. Wskutek wyładowywania
wydziela się wysoka temperatura, co może w krytycznych
akumulatora spadają gęstość elektrolitu oraz napięcie
sytuacjach doprowadzić do zapłonu izolacji przewodu lub
spoczynkowe, a jednocześnie zaczyna się proces zasiarcza-
innego elementu znajdującego się w pobliżu.
nia płyt. Ten proces jest nieodwracalny i następuje tym
Niedostateczne napięcie alternatora może być spowodo-
szybciej, im akumulator jest bardziej rozładowany, systema-
wane wieloma usterkami tego zespołu. Najprostsza jest
tycznie zmniejszając jego pojemność.
usterka regulatora ładowania, ale przyczyną mogą być
Eksploatacja niedoładowanego akumulatora zimą może
również przegrzane i wyeksploatowane diody prostowni-
skutkować zamarznięciem elektrolitu, co w konsekwencji
cze, albo niewłaściwe i zanieczyszczone wewnętrzne
prowadzi do odkształceń i uszkodzeń płyt. Dochodzi do tego
połączenia elektryczne w alternatorze.
podczas silnych mrozów i przy mocno rozładowanym
Napięcie ładowania należy mierzyć, gdy akumulator jest
akumulatorze. Przyjmuje się, że akumulator podczas
naładowany. Jeżeli jest on mocno rozładowany, pobór prądu
produkty | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 15
przez akumulator i odbiorniki dodatkowe, które w tym
zauważymy, że akumulatory nie pracują poprawnie, to
czasie są włączone, może być większy niż wydolność
w większości przypadków po upływie dwóch, trzech
prądowa alternatora. To powoduje, że napięcie mierzone
miesięcy, lub przy pierwszych mrozach odkryjemy, iż
na alternatorze w takiej sytuacji może nie osiągać wymaga-
akumulatory nie spełniają już swoich zadań.
nego napięcia.
Napięcie ładowania w alternatorach Bosch jest również
Poszukując powodów niedoładowania akumulatorów,
należy również zwrócić uwagę na prądy upływu oraz
zależne od temperatury otoczenia – wraz z jej spadkiem
obciążenie instalacji różnego rodzaju odbiornikami prądu.
napięcie ładowania rośnie. Takie zmiany napięcia ładowania
Jeżeli w pojeździe zostaną domontowane odbiorniki prądu
mają na celu lepsze dopasowanie do charakterystyki
pracujące na postoju, np. telewizor, ekspres do kawy czy
temperaturowej akumulatorów, które w niskich temperatu-
inny sprzęt, należy rozważyć zwiększenie pojemności
rach wymagają wyższego napięcia ładowania.
akumulatorów, żeby zmagazynowana w nich energia
Musimy być świadomi, że jeżeli porównujemy alternato-
pozwalała na bezpieczny rozruch silnika, nawet po długich
ry o napięciu 14,4 V z alternatorami o napięciu 28,8 V i po-
postojach. Natomiast domontowanie dodatkowych odbior-
dobnym maksymalnym prądzie, moc tych drugich jest dwa
ników, takich jak np. oświetlenie, które będzie pracować
razy większa, a co za tym idzie temperatura i obciążenie
ciągle podczas jazdy, powinno wiązać się z przeliczeniem
elektryczne poszczególnych części są znacznie wyższe.
bilansu energetycznego i ewentualnym zwiększeniem mocy
Dlatego, gdy następuje konieczność naprawy lub wymiany
alternatora w pojeździe.
alternatora, należy zwrócić szczególną uwagę na jakość
Rozrusznik to kolejne urządzenie, które może być
części zamiennych. Jest ona kluczowa dla trwałości
uszkodzone lub zużyte. Często jest tak, że podczas urucha-
i niezawodności.
miania silnika w niskiej temperaturze, rozrusznik kręci
Za zakupem najwyższej jakości alternatorów lub części
ospale i w konsekwencji silnik nie zapala. Takie objawy
służących do ich naprawy przemawia także fakt, że jeżeli
w pierwszej kolejności sugerują, że akumulator ma za niską
dojdzie do awarii alternatora, praktycznie za każdym razem
moc startową. Ale częstą przyczyną powyższej sytuacji jest
odbija się to na żywotności akumulatorów, a więc bezpo-
rozrusznik, w którym z powodu uszkodzenia lub z powodu
średnio przekłada na wysokie koszty wymiany tych urzą-
zużycia eksploatacyjnego wzrosły luzy na łożyskowaniach
dzeń. Jeżeli bezpośrednio po usunięciu awarii alternatora
i pobiera on znacznie więcej prądu niż powinien. Dodatkowo, wraz ze spadkiem temperatury znacząco wzrastają
opory silnika, a co za tym idzie obciążenie rozrusznika,
Należy też pamiętać o tym, że w niskich temperaturach
reakcje chemiczne w akumulatorach zachodzą znacznie
wolniej, więc zdolność rozruchowa również spada. Zdolność rozruchowa akumulatora w temperaturze –18°C jest
o 60% niższa niż w temperaturze +27°C.
Stan rozrusznika w celach diagnostycznych można
szybko ocenić poprzez pomiar prądu podczas rozruchu.
Gdy prąd ten jest zbyt wysoki, należy rozważyć naprawę lub
wymianę rozrusznika.
Długie i ciężkie rozruchy silnika, spowodowane przez
zużyty rozrusznik, który pobiera nadmierny prąd, powodują znacznie szybsze zużycie akumulatorów. Objawem,
a zarazem skutkiem nadmiernego obciążania akumulatora
jest opad masy czynnej z płyt, co można stwierdzić po brunatnym zabarwieniu elektrolitu.
Podobnie jak alternatory, rozruszniki w pojazdach
ciężarowych poddane są znacznym obciążeniom. Dlatego,
aby uniknąć późniejszych problemów, zaleca się stosowanie
części najwyższej jakości. Firma Bosch oferuje do pojazdów
ciężarowych szeroką gamę najwyższej jakości akumulatorów, rozruszniki i alternatory oraz wiele innych części
zamiennych. Zapewnia też specjalistyczny sprzęt diagnostyczny i szkolenia.
Tomasz Maciejasz
16 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | produkty
silników w pojazdach użytkowych.
Dzięki zastosowaniu syntetycznych
odmian kauczuku oraz wytrzymałych
włókien, nowe paski wielorowkowe
Bosch do samochodów ciężarowych są
odporne na rozciąganie i mają doskonałe parametry sprężystości. Wysokie
obciążenia nie powodują deformacji
ani nadmiernego zużycia paska.
Paski napędowe Bosch są przystosowane do typowych dla samochodów
ciężarowych dużych odległości
pomiędzy współpracującymi osiami
oraz zoptymalizowane pod kątem
przekazywania wysokich mocy jak
również odporne na drgania. Włókna
Paski wielorowkowe Bosch
do samochodów ciężarowych
aramidowe zastosowane w zaawansowanej wersji nowych pasków wielorowkowych Bosch są ekstremalnie
odporne na rozciąganie dzięki czemu
dodatkowo zwiększa się wytrzymałość
Specjaliści w dziedzinie transportu dobrze wiedzą, że samochód ciężarowy
jest rentowny wtedy, gdy jest eksploatowany. Przestoje spowodowane
awariami i naprawą kosztują przedsiębiorstwo sporo pieniędzy.
produktu.
Konstrukcja ta zapewnia najwyższy poziom wytrzymałości na zerwanie i zużycie.
To wystarczający powód, aby w samo-
z najbardziej zaawansowanymi
chodach użytkowanych do celów
materiałami:
komercyjnych stosować wysokiej
najnowocześniejsze gatunki
Wieloklinowe paski Bosch dzięki
unikatowemu na rynku doborowi
materiałów użytych do produkcji,
jakości paski wielorowkowe Bosch.
kauczuku – zapewniają optymal-
zwiększają oszczędności przy eksplo-
Dzięki nim znacznie obniża się ryzyko
ną odporność na zużycie
atacji samochodów ciężarowych.
awarii pojazdu. Stabilna konstrukcja
w wymagających warunkach
pasków wielorowkowych Bosch
eksploatacyjnych;
sprawia, że są one odporne na wyso-
charakterystyka jednopasowa
kie obciążenia i niezawodnie przeno-
– niski poziom drgań, wysoka
szą moc silnika. Wysoka wytrzymałość
odporność na obciążenia
zapewnia długi okres eksploatacji.
udarowe i pulsacje;
najwyższej jakości włókna
Profesjonaliści stawiają na jakość
aramidowe w paskach w wersji
Coraz bardziej kompaktowe wymiary
zaawansowanej – odporność-
silników w nowoczesnych pojazdach
na obciążenia udarowe i niezwy-
użytkowych stawiają wyższe wymaga-
kła wytrzymałość;
nia także przed paskami klinowymi.
niski profil – elastyczność
Muszą one bez ryzyka awarii tolero-
podczas skręcania, optymalna
wać najwyższe obciążenia w transpor-
odporność termiczna także
cie dalekobieżnym. Z myślą o eksplo-
w przypadku niewielkich średnic
atacji pojazdów użytkowych firma
oraz napędów serpentynowych.
Bosch stworzyła nowe, wydajne paski
wielorowkowe.
Będąc jednym z największych
Ekonomiczna eksploatacja dzięki
niskiej awaryjności
na świecie producentów techniki
Zerwanie paska to według aktualnych
motoryzacyjnej, firma Bosch łączy
statystyk niemieckiej organizacji
sprawdzone metody produkcji
ADAC główna przyczyna awarii
Tomasz Maciejasz
Paski wielorowkowe Bosch
do samochodów ciężarowych
● Doskonałe przenoszenie mocy;
● Niska tendencja do poślizgu;
● Niski poziom drgań, cicha praca;
● Odporne na działanie oleju,
promieniowania UV oraz wysokich
temperatur;
● Wyjątkowo odporne na rozciąganie
i zużycie oraz odkształcenia dzięki
zastosowaniu specjalnej kombinacji
materiałów – syntetycznych odmian
kauczuku i zaawansowanych
technicznie włókien;
● Optymalne przenoszenie mocy
i najwyższa niezawodność
gwarantują niską awaryjność i długi
okres eksploatacji;
● Wersja zaawansowana z włóknami
aramidowymi gwarantuje wysoką
odporność na zużycie nawet
w przypadku bardzo dużych
i narażonych na wysokie obciążenia
silników.
produkty | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 17
Audi A4 i Bosch
Firma Bosch jest dostawcą podzespołów do kilkudzie-
produkcji od listopada 2004 r. do maja 2005 r. – wraz
sięciu marek samochodów produkowanych w Europie.
z wykazem niektórych części zamiennych produkowa-
Warto sobie uświadomić jak wiele elementów z logo
nych do niego przez firmę Bosch. Obok nazwy produktów
Bosch znajduje się w każdym modelu.
umieszczamy numery katalogowe. W przypadku niektórych elementów są to tylko przykłady, gdyż producent
W naszym cyklu prezentujemy samochód Audi A4,
dokonywał zmian konstrukcyjnych, a wraz z nimi zmienia-
w wersji nadwozia sedan, z silnikiem wysokoprężnym
ły się numery katalogowe. Dlatego dobór odpowiednich
o pojemności 1968 cm³ i mocy 103 kW/140 KM z okresu
części możliwy jest przy użyciu katalogu Bosch.
15
17
8
6
5
1
3
11
10
4
2
7
14
12
2
9
13
23
19
21
22
28
18
16
27
26
25
20
24
1 Świeca żarowa, Duratem
●
Nr 0 250 403 002
2 Akumulator rozruchowy S5
●
(12V 77Ah 780A)
20 Okładziny hamulca tarczowego, kom●
plet, przód
Nr 1 987 302 071
21 Zacisk hamulcowy lewy, przedni
●
Wyrób regenerowany
LIGHT)
Nr 1 987 302 206
Żarówka, kierunkowskaz przedni (12V
21W PY21W PURE LIGHT)
Nr 1 987 302 213
Filtr z węglem aktywnym we wnętrzu
pojazdu
Nr 1 987 432 371
Czujnik podwójny Duo, przyspieszenie
i prędkość obrotowa, układ hamulcowy (DRS-MM)
Nr 0 265 005 692
Agregat hydrauliczny/sterownik układów ABS/ASR/ESP (ESP 8.0 m. ASG)
Nr 0 265 234 332
Czujnik prędkości obrotowej koła, tył
(DF 6)
Nr 0 265 006 828
22 Zacisk hamulcowy prawy, przedni
●
Wyrób regenerowany
Nr 0 092 S50 080
Nr 0 281 002 401
13 Żarówka, światła postojowe/pozycyj●
ne/gabarytowe (12V 5W W5W PURE
4 Przepływomierz masy powietrza
●
(HFM 5)
Nr 0 281 002 461
5 Pompowtryskiwacz (UIS/PDE)
●
(PDE-P2/80/475S404)
Nr 0 414 720 454
6 Pompowtryskiwacz (UIS/PDE)
●
(PDE-P2/80/475S404)
Wyrób regenerowany
Nr 0 986 441 566
Filtr przewodu paliwowego
Nr 0 450 906 416
Wkład filtra powietrza, silnik
Nr 1 457 433 046
Wkład filtru olejowego
Nr 1 457 429 192
Silnik wycieraczek (12,0V, 38,0W)
Nr 0 390 241 509
14
●
15
●
16
●
17
●
18
●
19 Czujnik prędkości obrotowej koła, tył
●
(DF 6)
Nr 3 397 118 933
12 Żarówka, reflektor główny (12V 55W
●
H7 PURE LIGHT)
3 Czujnik ciśnienia doładowania
●
(DS-LDF6-T)
7
●
8
●
9
●
10
●
11 Pióra wycieraczki Aerotwin, spoiler,
●
komplet
Nr 0 265 006 824
Nr 0 986 494 050
Nr 0 986 473 070
Nr 0 986 474 070
23 Zestaw naprawczy zacisku
●
hamulcowego bez tłoka, przód
Nr 1 987 470 005
24 Zestaw części, tuleje prowadzące
●
zacisku hamulca, przednie
Nr 1 987 470 506
25 Tarcza hamulcowa, przednia
●
Nr 0 986 478 546
26 Okładziny hamulca tarczowego,
●
komplet, tył
Nr 0 986 461 769
27 Zestaw naprawczy zacisku
●
hamulcowego bez tłoka, tył
Nr 1 987 470 040
28 Tarcza hamulcowa, tylna
●
Nr 0 986 478 986
18 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | technika
ESP – przyjaciel kierowcy
EBP (Electronic Brake Prefi ll)
Każda sekunda opóźnienia hamowania to kolejne metry przejechane
Wprowadzenie w 1995 r. do seryjnej produkcji układu ESP porównywane
przez pojazd. Jeżeli kierowca szybko
jest do wynalezienia pasów bezpieczeństwa. Okazało się, że układ
zdejmie nogę z gazu, system EBP
hamulcowy służy już nie tylko do zatrzymywania pojazdu, lecz również
zwiększy ciśnienie w układzie
do stabilizacji toru jazdy.
hamulcowym. Jeżeli będzie konieczność wykorzystania pełnej siły
Nic więc dziwnego, że popularność
HBA (Hydraulic Brake Assist)
hamowania, czas potrzebny do jej
układu ESP stale wzrasta. Obecnie
W krytycznych sytuacjach na drodze
osiągnięcia stanie się krótszy, a co
około 72% wszystkich nowych
kierowca często hamuje niezbyt
za tym idzie, droga hamowania także
samochodów osobowych i dostaw-
zdecydowanie. Asystent hamowania
ulegnie skróceniu.
czych produkowanych w Europie ma
wykrywa potrzebę maksymalnego
w seryjnym wyposażeniu układ ESP.
hamowania, mierząc siłę i prędkość
LAC (Load Adaptive Control)
Od 1995 r. Bosch, twórca ESP, wypro-
z jaką został naciśnięty pedał
Funkcja stosowana w pojazdach
dukował już 75 milionów tych
hamulca oraz jego stopień nachyle-
dostawczych. Identyfikuje zmiany
urządzeń. Od listopada 2014 r. układ
nia. Jeśli kierowca nie hamuje
w masie pojazdu oraz środek ciężko-
ESP będzie montowany seryjnie we
w sposób wystarczający, asystent
ści wzdłuż poprzecznej osi pojazdu
wszystkich nowych samochodach
hamowania awaryjnego zwiększa
osobowych produkowanych
moc hamowania, do maksimum
w Europie.
skracając drogę hamowania.
Dzięki czujnikom rozmieszczonym w całym pojeździe sterownik
BDW (Brake Disc Wiping)
układu ESP otrzymuje informację
Podczas jazdy w deszczu elementy
o aktualnym – rzeczywistym ruchu
cierne układu hamulcowego
pojazdu. Połączenie go więc z innymi
(klocki i tarcze hamulcowe) są
podzespołami wydaje się naturalne.
mokre, co powoduje zmniejszenie
i aktywuje systemy bezpieczeństwa,
Dzięki temu uzyskuje się nowe
efektywności ich działania. Aby
takie jak ABS, ASR i ESP, do załadowa-
możliwości ingerencji w ruch pojazdu
temu zapobiec, system hamulcowy
nego pojazdu. W ten sposób system
i zwiększenie poziomu bezpieczeń-
periodycznie zwiększa ciśnienie
kontroli obciążenia pojazdu optyma-
stwa czynnego. Spośród długiej listy
płynu hamulcowego w układzie,
lizuje jego siłę hamowania, przyczep-
funkcji ESP producenci aut wybierają
dosuwając klocki do tarcz.
ność i stabilność.
te, które uznają za przydatne, kieru-
Zabieg taki ma na celu osuszenie
jąc się poziomem wyposażenia i klasą
obydwu elementów, by uzyskać
ROM (Roll Over Mitigation)
pojazdu. Poniżej zostały opisane
maksymalną efektywność podczas
Ryzyko wywrotki w pojazdach
najpopularniejsze.
hamowania.
dostawczych jest znacznie wyższe.
Zmiana punktu ciężkości pojazdu.
Stabilizacja toru jazdy dzięki ESP
Hamowanie koła celem wytworzenia
momentu obrotowego (strzałka
niebieska), aby skierować pojazd
zgodnie z zamiarem kierowcy
(kierownica skręcona w lewo).
Zagrożenie wpadnięciem w poślizg.
Hamowanie koła celem wytworzenie
przeciwnego momentu obrotowego
(strzałka niebieska), aby zniwelować
zagrożenie poślizgu.
technika | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 19
Funkcja ROM ciągle monitoruje
ruszanie na wzniesieniach poprzez
TPM (Tire Pressure Monitoring)
zachowanie pojazdu. Kiedy grozi mu
utrzymywanie ciśnienia w układzie
W przypadku spadku ciśnienia
przewrócenie, ROM hamuje pojedyn-
hamulcowym, przez około 2 sekundy
w jednym z kół prędkość obrotowa
cze koła i redukuje moment obroto-
po zdjęciu nogi z hamulca. Kierowca
tego koła różni się od prędkości
wy, stabilizując pojazd.
ma więc wystarczającą ilość czasu
pozostałych. Wykorzystując sygnał
na przełożenie nogi z pedału hamulca
z czujników prędkości obrotowej kół,
TSM (Trailer Sway Mitigation)
na pedał gazu bez używania hamulca
system jest w stanie stwierdzić,
Najmniejsza pomyłka w prowadzeniu
ręcznego.
w którym kole doszło do spadku
ciśnienia i zasygnalizować to
samochodu, podmuch wiatru albo
kierowcy.
wyboje na drodze mogą spowodować
CDP (Controlled Deceleration
krytyczny wzrost kołysania holowa-
Parking)
nej przyczepy. Przeciwskręt czy
W sytuacji, gdy dojdzie do uszkodze-
SST (Soft Stop)
nia hamulca głównego (roboczego),
Funkcja ta zmniejsza w końcowej
kierowca może zatrzymać pojazd
fazie hamowania ciśnienie w przed-
hamulcem awaryjnym. W pojazdach
nich kołach tak, aby zapobiegać
wyposażonych w elektrohydraulicz-
przechylaniu – „nurkowaniu” – pojaz-
ny hamulec awaryjny po naciśnięciu
du. Zaletą tej funkcji jest zmniejsze-
przycisku hamulca następuje wytwo-
nie zużycia przednich klocków
rzenie przez modulator ciśnienia
hamulcowych oraz zabezpieczenie
w układzie hamulcowym. Dzięki
przed nadmiernym przegrzaniem
czujnikom prędkości obrotowej koła,
elementów podczas postoju
ciśnienie jest tak regulowane, aby
samochodu.
Hamowanie odpowiednich kół w celu
ustabilizowania pojazdu wraz z przyczepą.
uzyskać maksymalną siłę hamującą,
przyśpieszenie samochodu holujące-
jednocześnie nie powodując zabloko-
TJA (Trafic Jam Assist)
go jeszcze pogarsza sytuację. System
wania kół.
System, który za pomocą radaru
identyfikuje momenty kołysania
bliskiego zasięgu oraz kamery
przyczepy. Poprzez hamowanie
HDC (Hill Descent Control)
monitoruje ruch poprzedzającego
odpowiednich kół pojazd wraz
Automatyczna kontrola prędkości
pojazdu. Jeżeli auto jadące przed na-
z przyczepą zostają ustabilizowane.
zjeżdżania ze wzniesienia. Funkcja ta
mi zahamuje lub całkowicie się
tak hamuje poszczególne koła, aby
zatrzyma, system zatrzyma nasz
HHC (Hill Hold Control)
prędkość pojazdu była stała – najczę-
pojazd. Jeśli auto poprzedzające
Ruszanie na wzniesieniu bywa
ściej około 9 km/h. Pojazd jest
ruszy, nasz pojazd także ruszy. Dzięki
kłopotliwe. Aby zapobiec stoczeniu
stabilizowany i może bezpiecznie
tej funkcji nie ma możliwości najecha-
się pojazdu, kierowca musi jednocze-
zjechać ze wzniesienia. Kierowca
nia przez nieuwagę na inny pojazd
śnie operować pedałami hamulca,
musi jedynie kierować pojazdem,
znajdujący się z przodu.
gazu i sprzęgła. Funkcja HHC ułatwia
wybierając optymalną drogę.
ACC (Active Cruise Control)
Coraz częściej można spotkać
w samochodach tempomat. Jest on
bardzo pomocny głównie w długich
podróżach autostradą. Jednak
przy klasycznym tempomacie należy
nadzorować ruch innych pojazdów.
Jest bowiem zagrożenie najechania
na inny samochód jadący z przodu
lub z boku. Aktywny tempomat
wykorzystujący informację z radarów
bliskiego i dalekiego zasięgu sam
monitoruje ruch innych pojazdów.
W przypadku wykrycia wolniej
poruszającego się pojazdu redukuje
Opóźnione zwolnienie zacisków hamulcowych, mimo że pedał hamulca nie jest już naciskany.
prędkość, sygnalizując to kierowcy.
20 | Bosch Autospec | nr 4/46 | 2012 | technika
EDL (Electronic Differential Lock)
w pobliżu. Analizuje możliwość wystąpienia kolizji i tak
Dzięki czujnikom prędkości obrotowej koła system nadzo-
przystosowuje pojazd, aby jej skutki były jak najmniejsze.
ruje prędkość poszczególnych kół i w razie konieczności
Ruch drogowy bez kolizji to tylko pragnienie przyszłości,
przyhamowuje koło poruszające się z większą prędkością.
ale CAPS w znacznym stopniu może zniwelować możliwość
Przeniesienie momentu na koło o lepszej przyczepności
wystąpienia zderzenia, a jeśli jest już ono nieuniknione
zwiększa przyczepność bez zbędnych modyfikacji mecha-
– obrażenia spowodowane samą kolizją.
nizmu różnicowego w samochodzie.
Współczesny układ ESP 25 razy na sekundę kontroluje,
czy aktualny kierunek pojazdu jest zgodny z zamierzo-
TVB (Torque Vectoring Brake)
nym. Dzięki temu możliwa jest błyskawiczna reakcja
Podczas szybko pokonywanych zakrętów, dla lepszej
urządzeń wykonawczych, takich jak tłoczki hamulcowe
stabilizacji pojazdu, system nadzoruje jego tylne wewnętrz-
czy napinacze pasów bezpieczeństwa. Z tego punktu
ne koła. W razie potrzeby koło zostaje przyhamowane, co
widzenia układ ESP niewątpliwie spowodował zwiększe-
zwiększa moment obrotowy na kole dociążonym, a więc
nie bezpieczeństwa kierowania pojazdem. Trzeba jednak
mającym lepszą przyczepność. Umożliwia to lepsze
pamiętać, że żaden układ, nawet najlepszy system aktyw-
kontrolowanie toru jazdy samochodu poruszającego się
nego bezpieczeństwa, nie pokona praw fizyki i sił działają-
w zakręcie.
cych na samochód podczas jazdy.
Line assist
Funkcja ta nadzoruje ruch pojazdu po pasie. Wykorzystane
są kamery zamontowane w pojeździe. Jeżeli dojdzie
do najechania na jedną z linii oddzielających pas ruchu, koło
po odpowiedniej stronie zostaje delikatnie przyhamowane,
co powoduje korektę toru jazdy. W niektórych modelach
samochodów wyposażonych w aktywny układ kierowniczy
korekta ta jest dokonywana bezpośrednio przez skręt kół.
MBS (Multicollision Brake System)
Hamulec kolizyjny jest systemem hamującym pojazd
po kolizji. Jeśli dojdzie do niej na łuku drogi, auto zostaje
delikatnie wyhamowane, aby zmniejszyć ryzyko zderzenia
Sterownik układu ESP 9 generacji produkcji Boscha.
z kolejnym pojazdem. Zostaje on zatrzymany na swoim
pasie ruchu.
Oprócz łączenia ESP z podzespołami pojazdu, Bosch
stale unowocześnia budowę i działanie samego ESP.
PSS (Predictive Safety System)
W ESP 8 generacji, wprowadzonym w 2001 r., zredukowa-
Jest to bardziej rozbudowany system nadzorujący pojazd.
no masę sterownika o blisko 60% (do 2,3 kg). Wprowadzo-
Zbiera on informacje ze wszystkich możliwych czujników
ny w 2006 r. ESP Premium był jeszcze lżejszy. W 2008 r.
w pojeździe. Dla przykładu, jeśli występuje niebezpieczeń-
Bosch rozpoczął produkcję ESP, w którym czujniki
stwo najechania na auto jadące z przodu, kierowca zostaje
pomiaru prędkości kątowej oraz przyspieszenia po-
poinformowany o takim zagrożeniu. Jeżeli nie podejmie on
przecznego nadwozia zostały po raz pierwszy zintegrowa-
żadnych działań zapobiegających kolizji, zostaje podniesio-
ne w sterowniku urządzenia. To był prawdziwy przełom,
ne ciśnienie w pojeździe i auto hamuje z ok. 30% siłą. Gdy
gdyż dotychczas czujniki te, umieszczane w przedziale
i takie działania nie przyniosą skutku, zostaje wytworzone
pasażerskim, wymagały łączenia przewodami ze
maksymalne ciśnienie hamowania, zaczynają zamykać się
sterownikiem.
okna, pasy zostają wstępnie napięte oraz włączają się
W obecnie produkowany układzie ESP 9 generacji
światła awaryjne dla ostrzeżenie pojazdów jadących z tyłu.
pompę zwrotną wyposażono w sześć tłoków (poprzednio
Podobna sytuacja ma miejsce, jeśli radar tylny wykryje
były cztery), co spowodowało bardziej równomierne
możliwość najechania przez inny pojazd od tyłu.
zwiększanie ciśnienia płynu hamulcowego w układzie,
z zachowaniem jego niskiej pulsacji. Dodano też dwa
CAPS (Combined Active & Pasive Safety)
czujniki ciśnienia płynu hamulcowego, które umożliwiają
Najbardziej rozwinięty, kompleksowy układ wykorzystują-
bardziej precyzyjną regulację ciśnienia.
cy wszystkie możliwe czujniki. System ten nadzoruje ruch
Marcin Kiełczewski
pojazdu oraz ruch wszystkich pojazdów znajdujących się
zdjęcia i rysunki: Bosch
Formuła SAE | nr 4/46 | 2012 | Bosch Autospec | 21
Kreatywność mimo ograniczeń
prędkość maksymalna. Moment
obrotowy silnika powinien więc
uzyskiwać możliwie wysoką wartość
Istotnym aspektem pracy inżyniera jest dziś umiejętność proponowania
już przy niskiej prędkości obrotowej.
innowacyjnych rozwiązań w ramach licznych ograniczeń narzucanych
Za najlepszy środek do tego celu
przez obowiązujące normy i przepisy.
uznano zastosowanie doładowania.
Studenci zdecydowali się na spręzwiązanych z konkursem i budowie
żarkę mechaniczną, odznaczającą się
bolidu pisaliśmy już w poprzednim
m.in. łatwością sterowania, odpowied-
numerze Autospeca. Teraz, na przykła-
nią charakterystyką, dużą szybkością
dzie układu dolotowego i doładowania
reakcji i małymi wymiarami zewnętrz-
bolidu WUT Racing, pokazujemy jak
nymi. Gotowy zespół przejęto z samo-
powstawały rozwiązania techniczne
chodu Mini. Bezpośredni napęd
związane z napędem studenckiego
sprężarki od wału korbowego silnika
pojazdu.
zbudowano przy użyciu specjalnego
Regulamin zawodów wymaga, by ze
Widok kompletnego układu dolotowego;
białe elementy – części z tworzywa sztucznego wykonane metodą rapid prototyping;
kolejność rozmieszczenia poszczególnych
elementów (wlot powietrza – przepustnica – zwężka – sprężarka) narzuca regulamin
konkursu.
adaptera, wykorzystując otwór
względów bezpieczeństwa, zastosować
serwisowy w kadłubie, za pośrednic-
w układzie dolotowym zwężkę o śred-
twem przekładni pasowej o przełoże-
nicy 20 mm. Jej zadaniem jest zmniej-
niu bliskim jedności. Maksymalną
szenie mocy silnika pojazdu. Wielkość
sprawność sprężarka uzyskuje
przechodzącego przez nią wydatku
w zakresie prędkości obrotowych
powietrza zdeterminowała wybór
pomiędzy 6000 a 11 000 obr./min.
jednostki napędowej do studenckiego
Za sprężarką został umieszczony
bolidu. Analizując symulację przepły-
tzw. airbox. Jego zadaniem jest stwo-
wu na komputerowym modelu zwężki,
rzenie w każdym z cylindrów tych
określono żądaną pojemność skokową
samych warunków pracy w wyniku
i prędkość obrotową. Wybór padł
właściwego rozdziału powietrza
na rzędowy, czterosuwowy silnik
za pomocą odpowiednio ukształtowa-
Dobrą szkołą takich umiejętności jest
motocykla Honda CBR 600 F4i Sport,
nych kierownic. Podczas projektowa-
organizowany przez SAE (Stowarzysze-
wyposażony w oddzielny wtryskiwacz
nia airboxu wykorzystano numeryczne
nie Inżynierów Motoryzacji) konkurs
dla każdego z czterech cylindrów,
metody symulacji przepływu. Ze
studenckich bolidów, w którym brał
o nominalnej mocy maksymal-
względu na skomplikowany kształt
udział zespół 30 słuchaczy Politechniki
nej 109 KM osiąganej przy prędkości
elementu, został on wykonany z two-
Warszawskiej i Szkoły Głównej Handlo-
obrotowej 12 500 obr./min.
rzywa sztucznego spiekanego za po-
wej. Zbudowali oni mały wyścigowy
Dynamika bolidu i szybkość jego
samochód, który zaprezentowali
odpowiedzi na polecenia kierowcy były
na torze Varano de’Melegari. O pracach
w konkursie ważniejsze niż rozwijana
Wizualizacja analizy przepływu powietrza przez przekrój zwężki;
obok widoczny mechanizm napędu sprężarki.
mocą wiązki lasera (SLS).
Jacek Łęgiewicz
Zdjęcie i rysunki WUT Racing
Przekrój airboxa z widocznymi kierownicami strumienia
zasysanego powietrza.