ŚWIATOWY DZIEŃ WODY (WORD WATER DAY)

ŚWIATOWY DZIEŃ WODY
(WORD WATER DAY)
-22 MARCA
ustanowiony został w 1992roku podczas
konferencji ONZ w Rio de Janeiro dotyczącej
Środowiska i Rozwoju. W grudniu 2010 roku
Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło rok 2013
Międzynarodowym Rokiem Współpracy w
Dziedzinie Wody (Internationale
YEAR of
Water Cooperation), w ten sposób chce zachęcić wszystkie państwa członkowskie oraz
inne podmioty do podejmowania działań zmierzających do nawiązania współpracy
międzynarodowej i działań miejscowych w celu poprawy sytuacji w dziedzinie wody,
sformułować nowe cele, które przyczynią się do rozwoju zasobów wodnych.
„Światowy Dzień Wody , obchodzony co roku 22 marca, ma na celu zwrócenie uwagi na
znaczenie słodkiej wody oraz zrównowaŜonego zarządzania zasobami wody pitnej.
(http://www.worldwaterday.org) .W grudniu 2010r. Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło
rok 2013 Międzynarodowym Rokiem Współpracy w Dziedzinie Wody. Celem Roku jest
podniesienie świadomości na temat korzyści płynących ze wzmoŜonej współpracy w
dziedzinie wody.”
„Międzynarodowy Rok Współpracy w Dziedzinie Wody” ma na celu przede
wszystkim:
- podniesienie świadomości na temat potrzeby podejmowania działań dąŜących do
wzmoŜenia międzynarodowej współpracy w dziedzinie wody;
- podniesienie świadomości o wyzwaniach stojących przed zarządzaniem wodą w zakresie
planowania dostępu do wody, usług;
- promowanie przykładów skutecznej współpracy w dziedzinie wody;
- poprawa jakości edukacji w kwestii wody;
- omówienie pilnych spraw związanych z wodami transgraniczmymi;
- identyfikacja problemów dotyczących finansowania współpracy międzynarodowej;
- poprawa stanu prawodawstwa krajowego i międzynarodowego;
- podkreślenie znaczenia wody dla realizacji Milenijnych Celów Rozwoju;
- podkreślenie znaczenia ustaleń dotyczących wody, przedstawionych na Konferencji
Narodów Zjednoczonych w sprawie ZrównowaŜonego Rozwoju (konferencja RIO +20)
(http://www.unic.un.org.pl/aktualnosci.php?news=2387)
Jakość wody przeznaczonej do spoŜycia dostarczanej
Lubelszczyzny.
mieszkańcom
Województwo lubelskie, połoŜone jest we wschodniej części Polski, zajmuje
powierzchnię 25 122,5km²(co stanowi 8,0% obszaru kraju). W skład województwa
wchodzą 4 powiaty grodzkie i 20 powiatów ziemskich oraz 213 gmin.
Województwo lubelskie zaliczane jest do grupy województw mało zasobnych w wody
powierzchniowe, ale za to posiadających duŜe zasoby wód podziemnych. Podstawowym
ośrodkiem wodonośnym na terenie Lubelszczyzny są utwory kredowe. Jedynie
w niewielkiej południowej części województwa oraz w części północnej równie istotne
znaczenie mają osady czwartorzędowe i trzeciorzędowe. Główne zbiorniki wód
podziemnych na tych terenach charakteryzują się brakiem naturalnych warstw izolujących
piętra wodonośne od powierzchni terenu. Jednak wody podziemne charakteryzują się dobrą
jakością i zasilają 831 wodociągów (w tym 637 to wodociągi zbiorowego zaopatrzenia,
a 194 to ujęcia własne placówek oświatowych, słuŜby zdrowia, domów pomocy
społecznej).
Jakość wody przeznaczonej do spoŜycia oceniana jest na podstawie wymagań
określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007r. w sprawie jakości
wody przeznaczonej do spoŜycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz.417z późn. zm.).
Wykres 1. Liczba ludności woj. lubelskiego korzystająca z wody o kontrolowanej jakości.
Ludność województwa lubelskiego korzystająca z wody o kontrolowanej jakosci
500000
450000
400000
350000
300000
250000
200000
150000
100000
ludnośc pow iatu
50000
ludnośc korzystająca z w ody o
dobrej jakości
ludnośc korzystająca z w ody o złej
jakości
C
he
łm
sk
i
Bi
al
sk
i
ip
ow
ia
t
m
.B
ia
ł
a
Po
dl
as
ka
ip B
ow iłg
ia ora
t m js
. C ki
H
he
ru
łm
bi
es
zo
w
sk
i
Ja
n
Kr
as ows
no
ki
st
aw
Lu
sk
Kr
i
be
aś
lsk
ni
ii
Lu
po ba cki
w
ia rtow
tm s
. L ki
ub
lin
Łę
cz
yń
sk
Łu
i
ko
w
sk
i
O
po
ls
Pa
ki
rc
ze
w
sk
i
Pu
ła
w
sk
R
ad
i
zy
ńs
ki
R
yc
k
Św
i
Za
To idn
m
ic
m
ki
oj
as
sk
zo
ii
po W ws
ki
w ło
ia
t m daw
. Z sk
am i
oś
ć
0
Spośród 2 168 616 mieszkańców Lubelszczyzny, z wody o kontrolowanej jakości
korzystało 2 007 058 co stanowi 92,55% mieszkańców województwa (2008r. – 89,92%
2011r. – 91,95%). Woda dobrej jakości zgodnej z normatywami dostarczano do
1 958 890 (97,60%) osób (2011r. – 96,22%), natomiast z wody nie spełniającej
wymagań rozporządzenia M.Z. korzystało 48 168 (2,40%) mieszkańców województwa
lubelskiego, dla porównania w 2011r. - liczba osób korzystających z wody nie
spełniającej wymagań wynosiła w woj. lubelskim 74 826 (3,78%).
Głównym źródłem substancji chemicznych w wodzie ujmowanej w celu zaopatrzenia
mieszkańców w wodę przeznaczona do spoŜycia, są substancje pochodzenia naturalnego,
nawozy intensywnie stosowane w rolnictwie w latach ubiegłych oraz nieprawidłowa
gospodarka wodno – ściekowa. Powtarzającymi się corocznie przyczynami
kwestionowania jakości wody są w głównej mierze przekroczenia parametrów
organoleptycznych i fizykochemicznych: Ŝelazo, mangan, amonowy jon, mętność oraz
barwa. Są to parametry wskaźnikowe, które nie mają bezpośredniego wpływu na zdrowie
konsumentów. Ich znaczenie jest drugorzędne, gdyŜ wpływają głównie na jakość
organoleptyczną wody. Producent wody winien zapewnić konsumentom dostawy wody
w sposób ciągły w wystarczającej ilości. Jakość wody w sieci dystrybucyjnej nie powinna
ulec wtórnemu pogorszeniu. Efekty przemian jakie zachodzą w sieci wodociągowej
obserwuje się po pewnym czasie jej eksploatacji. Jednym z niepoŜądanych procesów jest
zjawisko korozji, którego skutkiem moŜe być niszczenie instalacji wodociągowych
i wtórne pogorszenie jakości wody. Korozja charakteryzuje się częściowym
rozpuszczaniem materiałów uŜytych do budowy stacji uzdatniania i sieci wodociągowej,
zbiorników, rur, zaworów i pomp. MoŜe prowadzić do strukturalnego zniszczenia urządzeń
wodociągowych i pogorszenia jakości wody pod względem chemicznym
i mikrobiologicznym. Wewnętrzna korozja rur i armatury ma bezpośredni wpływ na
stęŜenie w wodzie, niektórych składników w tym kadmu, miedzi, Ŝelaza, ołowiu, cynku. W
ramach eksploatacji systemu wodociągowego powinna być uwzględniona kontrola korozji,
która obejmuje wiele parametrów w tym: stęŜenie wapnia, dwuwęglanów, węglanów, tlenu
rozpuszczonego, pH. Szczegółowe wymagania w tym zakresie są róŜne dla róŜnych
rodzajów wód i dla poszczególnych materiałów stosowanych w sieci dystrybucyjnej.
Wykres 2. Liczba próbek wody pobranych w kierunku oznaczeń fizyko- chemicznych oraz próby zakwestionowane
3500
3000
2500
2000
1500
1000
liczba prób pobranych w
kierunku oznaczeń
fizykochemicznych
500
0
o
la z
Ŝe
wy
an
no
ng
o
a
m
m
a
jon
liczba prób
zakwestionowanych w
kierunku oznaczeń
fizykochemicznych
NaleŜy pamiętać równieŜ, Ŝe zasoby wodne powinny być chronione przede wszystkim
przed zanieczyszczeniem odchodami ludzkimi i zwierzęcymi. SpoŜycie wody, w której
stwierdzone zostały przekroczenia parametrów mikrobiologicznych w szczególności
wskazujących na zanieczyszczenie jej fekaliami niesie za sobą największe ryzyko.
Niewystarczająca ochrona zasobów wodnych i nieskuteczne uzdatnianie wody naraŜa
społeczeństwo na ryzyko chorób przewodu pokarmowego i innych chorób zakaźnych.
W 2012r. przeprowadzonych zostało 3489 analiz w kierunku Escherichia coli z czego
liczba przekroczeń stanowiła 0,34% (dla porównania w 2011r. - 1,36%). W przypadku 738
analiz w kierunku Enterokoków liczba przekroczeń oscylowała na wysokości 1,49%.
Z 3507 analiz wykonanych w kierunku bakterii grupy coli przekroczenia stwierdzono
w 3,82% wykonanych analiz, naleŜy jednak pamiętać, iŜ nie kaŜde przekroczenie musi być
związane z zanieczyszczeniem kałowym. W przypadku w/w zdarzeń po dokonaniu oceny
ryzyka zdrowotnego, zanieczyszczone ujęcia czasowo wyłączano z eksploatacji,
a mieszkańcom dostarczano wodę dobrej jakości z innych źródeł bądź wprowadzano
ograniczenia w uŜytkowaniu wody.
Wykres 3. Liczba próbek wody pobranych w kierunku oznaczeń mikrobiologicznych oraz próbek zakwestionowanych
liczba próbek pobranych w kierunku oznaczeń
mikrobiologicznych
liczba próbek zakwestionowanych w kierunku
oznaczeń mikrobiologicznych
4000
3500
3000
2500
2000
1500
1000
500
0
h er
Esc
ia c
ich
oli
En
e
ło w
i ka
kok
ter o
r ie
kte
Ba
a
óln
Og
p
gr u
oli
yc
rg
r oo
mik
ba
licz
mó
an iz
w
°
2± 2
w2
Cp
2h
o7
Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne celem poprawy jakości wody prowadzą
remonty lub modernizacje wszystkich elementów wodociągów.
Podejmowane prace najczęściej polegają na:
• Instalacji nowych złóŜ filtracyjnych;
• Instalacji odŜelaziaczy na stacji uzdatniania;
• Przebudowie układu napowietrzania i filtracji;
• Wymianie rur azbestowo – cementowych na rury wykonane z materiałów nowej
generacji, często wyroby z tworzyw sztucznych o duŜej trwałości, wytrzymałości
odporności na korozję- posiadające atest PZH i opinię państwowego inspektora
sanitarnego dotyczącą zgody na stosowanie materiałów przeznaczonych do
kontaktu z wodą do spoŜycia.
W 2012r. na terenie województwa lubelskiego tak, jak w latach ubiegłych nie
odnotowano chorób i zatruć wodozaleŜnych o potwierdzonej etiologii. Parametry
fizykochemiczne jakości wody przeznaczonej do spoŜycia przez ludzi, dla których
stwierdzono przekroczenia określonych najwyŜszych dopuszczalnych wartości (Ŝelazo,
mangan, jon amonowy, mętność barwa) nie stanowiły bezpośredniego zagroŜenia dla
zdrowia ludzi. Wyjątkiem było stwierdzone przekroczenie dopuszczalnego stęŜenia
azotanów w wodzie pochodzącej z 2 wodociągów zbiorowego zaopatrzenia, w przypadku
których PPIS wydawali zgody na odstępstwa natomiast w przypadku 2 wodociągów
odstępstwa obowiązują od 2010 roku. Współpraca pracowników Inspekcji Sanitarnej
z właścicielami/administratorami urządzeń w zakresie dokonywania ocen jakości wody
równieŜ w zakresie przeciwdziałania zagroŜeniom, w wielu przypadkach przynosi realne
rezultaty w postaci m.in. stosunkowo szybkiej poprawy jakości wody z nadzorowanych
wodociągów jak teŜ planowania niezbędnych przedsięwzięć w zakresie zwiększenia
komfortu Ŝycia mieszkańców i poprawy stanu środowiska naturalnego. Problem
dostarczenia odbiorcy wody o nie kwestionowanej jakości w największym stopniu dotyczy
małych wodociągów z uwagi na trudności technologiczne i finansowe w przeprowadzeniu
skutecznych działań naprawczych. W sytuacji pogarszania się jakości wody moŜe naleŜy
liczyć się z koniecznością przebudowy obecnego systemu wodociągowego na rzecz
konsolidacji przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych m.in. w celu zwiększenia ich
moŜliwości inwestycyjnych. Mimo, Ŝe w niewielkiej ilości zbadanych próbek wody
stwierdzano przekroczenia wskaźników mikrobiologicznych naleŜy pamiętać, Ŝe
bezpieczeństwo zdrowotne wody gwarantuje odpowiednia ochrona źródeł wody i powinna
być rozwiązaniem preferowanym w stosunku do uzdatniania zanieczyszczonej wody.
Niezbędna jest kontynuacja procesu porządkowania gospodarki wodno – ściekowej poprzez
rozbudowę istniejących oraz budowę nowych systemów kanalizacyjnych, szczególnie na
terenach, gdzie dominują przydomowe bezodpływowe zbiorniki na wytwarzane ścieki,
gdyŜ nieusystematyzowane i przypadkowe działania tylko wybiórczo rozwiązują problem
kanalizacji danego obszaru.
Lubelski Państwowy Wojewódzki
Inspektor Sanitarny
w Lublinie
lek. med. Mirosław Starzyński