Katarzyna Mroczek "Życie literackie w Polsce w XVI i XVII wieku"

Katarzyna Mroczek "Życie literackie w Polsce w XVI i XVII wieku"

Katarzyna Mroczek
"Życie literackie w Polsce w XVI i
XVII wieku"
Biuletyn Polonistyczny 21/4 (70), 93-96
1978
93
4 . Otwarcie przewodu habilitacyjnego d r Zofii F lorczak .
5. Nadanie tytułu doktora nauk humanistycznych mgr Łucji Ginko.
6. Nadanie tytułu doktora nauk humanistycznych mgr Dobrosławie Sw ierczyń skiej.
7. Spraw y b ieżące.
8. Wolne wnioski.
x
W dniu 19 kwietnia 1978 r . odbyło się posiedzenie Rady Naukowej
Instytutu Badań Literackich z następującym porządkiem dziennym:
1. P rzy jęcie protokołu z posiedzenia Rady Naukowej w dniu 5 stycznia
1978 r .
2. Powołanie Prezydium Rady i Komisji d /s przewodów doktorskich.
3. Dopuszczenie do kolokwium habilitacyjnego d ra Janusza Strad eck iego .
4. Kolokwium habilitacyjne d ra Janusza Stradeckiego.
5. P ow o łan ie re ce n z e n tó w ro z p ra w y h a b ilita c y jn e j d r Z o fii F lo r c z a k .
6. Powołanie na stanowisko docenta d ra hab. Janusza M aciejew skiego.
7. Powołanie na stanowisko docenta d ra hab. Jacka T rznadla.
8 . N adanie
tytułu d o k to ra nauk h u m anistyczn ych m gr Annie S o b o le w s k ie j.
9. Nadanie tytułu doktora nauk humanistycznych mgr M arii P ru ssa k .
10. Spraw y personalne.
11. Wolne wnioski.
ZEBRANIA NAUKOWE
„Życie literackie w Polsce w XVI i XVII wieku”
W dniach 13 i 14 października 1977 r . odbyło się w W arszawie, zo r­
ganizowane przez IB L , zebranie naukowe poświęcone "Życiu literackiem u
w P olsce XVI i XVII wieku".
Jako
pierw szy referen t wystąpił prof. d r Bronisław N a d o l s k i
( UMK) , który przedstaw ił "Koncepcję życia literackiego w P olsce w okre­
-
94
-
sie R en esan su ". Dla uzyskania pełnego obrazu życia literackiego XVIwiecznej P olsk i należy - stw ierdził referen t - omówić czytelnictw o, bi­
blioteki (ze zwróceniem uwagi na biblioteki pryw atne), polityką kultu­
ralny (m .in . spraw ą m ecenatu), typy p isa rz y w dawnej P o lsc e , walką
o kompetencje p isa rz y politycznych, powstawanie środow isk literack ich ,
społeczne warunki dawnego p isarstw a , rozpowszechnianie literatu ry po­
litycznej poprzez odpisy rękopiśm ienne, problem wolności słowa i wol­
n ości pism a, wewnętrzną kontrolę druków, geografią życia literack iego ,
krytyką lite ra ck ą. P rz y odtwarzaniu życia literackiego należy też wyko­
rz y stać listy dedykacyjne i przedmowy do różnego typu dzieł, gdzie moż­
na znaleźć m ateriał do omówienia wymienionych wyżej problemów.
Dr Alina N o w i c k a - J e żo w a (UW) w re fe ra cie pt. "P ie śń »»wiej­
s k a « w popularnym rep ertu arze wokalnym XVII w ." zw róciła uwag'ę na
modę literack ą na pieśń w iejską (w ilaneskę) , jak a zapanowała na te r e ­
nie Europy w epoce ren esan su i baroku. Autorka omówiła stosunek wila>neski do pieśni dw orskiej i pieśni ludowej. P ieśń w iejsk a, osnuta n a j­
c z ę śc ie j wokół tematyki m iłosnej, charakteryzuje się posiadaniem sw oiste­
go bohatera i sformułowanej konwencji monolugu liryczn ego. Autorzy tych
pieśni stw orzyli również metodę sty lizacji n isk ie j, o sią g ając efekty ż a r ­
tobliwe p rzez h iperb olizację, kontrast i dysonans. Śmiech p ieśni w iej­
skiej je st jednak sz y d ersk i, a program saty ry w iejskiej stre sz c z a się
w agresyw nej n ap aści. K arie ra w ilanesek ma źródło w nowych upodoba­
niach i zainteresow aniach publiczności, a daje świadectwo znużenia lite ­
ratu rą o ficjaln ą.
Kolejny re fe ra t, zatytułowany "Zabaw a jako komponent życia lite r a ­
ckiego w P o lsce XVI i XVII w ieku", w ygłosiła doc. d r hab. Hanna
Dziechcińska
(1 B L ). Punktem w yjścia referatu było przypomnienie
wewnętrznych proporcji zarysow ujących się w obrębie szlach eckiej kul­
tury ludycznej pomiędzy zespołem zabaw spoza kręgu literatu ry a dystrakcjam i, w których brało udział słowo pisane i mówione. Ten ostatni ze­
spół, jakkolwiek nie dominujący, lecz będący w isto cie tylko fragmentem
ówczesnej kultury ludycznej, wyłonił jednak mnogość zróżnicowanych
możliwości powiązań zabawy z lite ra tu rą . Sp ośród nich dwa wybrane k ie­
f
runki były przedmiotem bliższego zainteresow ania: pierw szy - to kultu-
95
row o-społeczny obyczaj uroczystego celebrow ania niecodziennych wyda­
rzeń państwowych, kościelnych i indywidualnych, obyczaj pobudzający
tw órczość literack ą i artystyczn ą; drugi nurt, odmienny od poprzedniego,
n a jśc iśle j związany z lite ra tu rą, ogarnia ob szary tej tw órczości lite r a ­
ck ie j, w której elementy gry i zabawy zostały wpisane w sam przekaz
językowy i pojawiły się jako cecha konstytutywna utworu literack iego.
Zjawisko to ujawnia się n ajw y raziściej w obrębie tw órczości parodystycznej w różnych jej staropolskich w ariantach, w gatunkach z a sa d z a ją ­
cych się na w szelkiego rodzaju grze słów . Rozważania szczegółowe r e ­
ferentki, dając próbę ch arakterystyki, zm ierzały do w skazania ro li oma­
wianych re la c ji w kształtowaniu się pewnych elementów decydujących o
ch arakterze życia literackiego epoki, takich jak statu s społeczny p is a ­
r z a , publiczność literack a, ośrodki organizujące tw órczość literack ą.
Doc. dr hab. Wanda R o s z k o w s k a
(1BL) mówiła o "Głównych
ośrodkach życia teatralnego w dawnej P o ls c e ". Z w racając uwagę na fakt,
że na ogół we w szelkich monografiach m iast uwzględniających teatr
autorzy zdradzają ogromną bezradność w stosunku do czasów przedośw ieceniowych, referentka skupiła zainteresow anie na życiu teatralnym takich
m iast, jak Kraków, E lb ląg, Poznań, Wilno, W arszawa; p odkreśliła przy
tym różną siłę tych ośrodków w okresie od połowy XVI do końca XVII
wieku, omawiając ich specyfikę. Na krakowski teatr szkolny, w yrosły
na gruncie uniwersytetu i m iasta, duży wpływ wywarli jezuici - p ierw si
świadomi obserw atorzy publiczności. T eatr jezuicki miał ch arakter ada­
ptacyjny: w jego repertuarze znajdował się zarówno wcześnie pojaw iają­
cy się w Krakowie dramat humanistyczny, jak formy m isteryjne. T eatr
wileński kształtow ał się pod wpływem założonej w Wilnie przez jezuitów
Akademii - wokół niego skupiała się in teresu jąca grupa autorów jezuickich,
dla których wzorem były m .in. dramaty S z e k sp ira . Z kolei W arszawa
jako ośrodek teatralny zaczyna istn ieć dopiero w momencie wprowadze­
nia sceny operow ej. Tutaj siłą
teatrotw órczą
staje się dwór; w do­
bie Sobieskiego na zamek zostaje powołany również teatr szkolny. Refe­
rentka zw róciła uwagę, że właśnie na scenie teatru w arszaw skiego p o ja­
wiają się w okresie pełnego baroku nowe formy teatralne, takie jak ope­
r a czy sielanka.
96
Jako ostatni referen t wystąpił dr Stefan N ie z n a n o w s k i
( UMCS ) .
Jego re fe ra t, zatytułowany “ Z badań nad czytelnictwem w czasach sta ro ­
polskich. Rejon Lubelszczyzn y", opracowany został w oparciu o k sięgo ­
zbiory m ieszczań skie, pochodzące z lat 1593-1638. Oprócz źródeł zaw ie­
rających dane na temat bibliotek m ieszczańskich zachowały się również
dane na temat księgozbiorów kościelnych. Brak natomiast źródeł, które
określałyby księgozbiory szlach eckie. K sięgozbiory m ieszczan lubelskich
w wymienionym okresie zaw ierały od 3 do 360 pozycji. W bibliotekach
znajdowały się teksty zawodowe, gram atyki, słowniki, literatu ra antycz­
na (g reck a i rzy m sk a), teksty filozoficzne i teologiczne, modlitewniki,
zbiory kazań, publikacje prawno-po li tyczn e, w spółczesna lite ratu ra p o l­
ska (R e j, Kochanowscy, Klonowie) i obca (A lciatu s, L ip siu s) oraz po­
radniki praktyczne (np. poradnik m yśliwski) .
Mgr Katarzyna M roczek
„Jan Kochanowski i epoka Renesansu”
W dniach 26 i 27 kwietnia 1978 r . odbyło się zebranie naukowe pt.
"Jan Kochanowski i epoka R en esan su ", zorganizowane p rzez Pracownię
H istorii L iteratury Staro p olsk iej IB L .
P ierw szy obszerny re fe ra t, zatytułowany "E d y cja > Dzieł w szystkich «
Jana Kochanowskiego", w ygłosiła p ro f. M aria Renata M a y e n o w a . P o­
informowała, że "D zieła w szystkie" zamierzone są jako edycja jubileuszo­
wa w ramach se rii Biblioteka P isarzów P olskich IB L . Ukazywanie się
poszczególnych tomów winno się rozpocząć w roku 1980, zamknąć zaś
w 1984. Edycja je st pomyślana jako zespół złożony z 12 c z ę śc i, zakoń­
czony pełną konkordancją języka poety (t. X II). Z edycją związana je st
ro zszerzo n a i zaktualizowana bibliografia wydań poety, oparta na dziele
K. P iek arsk iego.
Porządek edycji przewiduje w czterech pierw szych tomach zespoły
tekstów lirycznych ( " P s a łt e r z " , "T re n y ", "P ie śn i", " F r a s z k i " ) , a na
końcu - zespoły tekstów poetyckich łacińskich (t. XI). Pozostałe tomy