zagadnienia egzaminacyjne - Instytut Studiów Międzynarodowych

TEORIE BEZPIECZEŃSTWA (STUDIA STACJONARNE)
semestr letni 2012/2013
ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE
Prowadzący: dr Łukasz Fijałkowski
Egzamin: 21.06.2013, sala 201, egzamin odbędzie się w dwóch turach (godzina 9.00-10.00 i
godz. 10.00-11.00). Studenci zostaną podzieleni na dwie grupy (alfabetycznie).
Egzamin będzie miał formę pisemną(40 pytań testowych).
Do egzaminu obowiązują również materiały z ćwiczeń.
1. J. Czaputowicz, Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Warszawa 2012, s.
13-38.
2. Paul D. Williams, Studia Bezpieczeństwa, Kraków 2012, s. 1-10.
3. W. Kostecki, Strach i potęga. Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Wydawnictwo
Poltext, Warszawa 2012, rozdział 1, s.17-65.
4. J. Czaputowicz, Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Warszawa 2012, s.
104-132.
5. J. S. Nye, Jr., Przyszłość siły, Warszawa 2012, rozdział 7, s. 367-412.
6. J. Sadłocha, Pomiędzy miękką a twardą siłą: smart power, Wrocławskie Studia Politologiczne
13/2012, s. 37-46.
7. Paul D. Williams, Studia Bezpieczeństwa, Kraków 2012, s.59-71.
8. Ł. Fijałkowski, Teoria sekurytyzacji i konstruowanie bezpieczeństwa, "Przegląd Strategiczny", nr
1, rok II, 2012, s. 149-161.
9. Paul D. Williams, Studia Bezpieczeństwa, Kraków 2012, s.131-147.
10. Baylis J. et al., Strategia we współczesnym świecie. Wprowadzenie do studiów strategicznych,
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009, s. 225-244.
11. Paul D. Williams, Studia Bezpieczeństwa, Kraków 2012, s. 225-240
12. Herfried Münkler, Wojny naszych czasów, Kraków 2004, s. 13-45, 97-128.
Lista zagadnień z wykładów
1. Teoria naukowa, teorie wyjaśniające i konstytutywne
2. Rozwój nauki wg Th. Kuhna
3. Rozwój nauki wg. K. Poppera
4. Odmienność nauk przyrodniczych i społecznych
5. Czym jest ontologia (naturalizm i antynaturalizm) i epistemologia (pozytywizm i
postpozytywizm)?
6. Problemy epistemologiczne teorii bezpieczeństwa (pozytywizm i postpozytywizm,
bezpieczeństwo obiektywne, subiektywne, dyskursywne)
7. Różnice między podejściem do teorii bezpieczeństwa w Europie i USA
8. Ujęcie negatywne i pozytywne bezpieczeństwa
9. Model bezpieczeństwa Daniela Frei’a
10. Typologie bezpieczeństwa
1
11. Poszerzanie i pogłębianie bezpieczeństwa
12. Cztery podstawowe pytania w studiach nad bezpieczeństwem wg P. D. Williamsa
13. Podstawowe pojęcia: anarchia, suwerenność, aktor, równowaga siły, dylemat
bezpieczeństwa, korzyści względne i absolutne)
14. Pojęcie power (soft, hard, smart)
15. Podstawowe założenia realizmu (państwocentryzm, przetrwanie, samopomoc)
16. Założenia realizmu wg. J. Mearsheimera
17. Tradycja realistyczna (Tukidydes, Machiavelli, Hobbes)
18. Przyczyny wojen wg Tukidydesa i dialog melijski
19. Teoria gier i dylemat więźnia
20. Realizm klasyczny (Carr, Niebuhr, Morgenthau)
21. Realizm strukturalny/neorealizm K. Waltza
22. Neorealizm defensywny i równowaga zagrożenia St. Walta
23. Neorealizm ofensywny J. Mearsheimer
24. Robert Gilpin i teoria hegemonicznej stabilności
25. Podstawowe założenia teorii liberalnych
26. Tradycja mysli liberalnej. Immanuel Kant, John Locke, Adam Smith
27. Woodrow Wilson i idealizm
28. Teorie racjonalnego wyboru i paradygmat biurokratyczny
29. Teoria demokratycznego pokoju
30. Neoliberalizm/liberalizm instytucjonalny
31. Kompleksowa współzależność
32. Reżimy międzynarodowe i bezpieczeństwa
33. Założenia teorii konstruktywistycznej a bezpieczeństwo
34. Aleksander Wendt i konstruktywizm konwencjonalny
34. F. Kratochwil i N.Onuf – konstruktywizm krytyczny
35. Rola norm i tożsamości u konstruktywistów
36. Bezpieczeństwo ontologiczne
37. Założenia krytycznych studiów nad bezpieczeństwem
38. Szkoła walijska
39. Szkoła paryska
40. Szkoła kopenhaska i teoria sekurytyzacji
41. Postkolonializm
42. Feministyczne podejście do bezpieczeństwa
43. Postrukturalizm
44. Pojęcie strategii
45. Wymiary strategii wg Colina Graya
46. Ewolucja myśli strategicznej (szkoła kontynentalna, morska, lotnicza, rewolucyjna)
47. Rozwój studiów strategicznych i tzw. złoty wiek studiów strategicznych
48. Strategia nuklearnego odstraszania
49. Krytyka studiów strategicznych
50. Tradycja, cele i rozwój badań i studiów nad pokojem
51. Johan Galtung i podstawowe pojęcia (pozytywny i negatywny pokój, przemoc kulturowa,
przemoc strukturalna, przemoc bezpośrednia)
2
52. Wojna a konflikt zbrojny
53. Typologia wojen
54. Podział wojen ze względu na generacje
55. Przyczyny wojen
56. Definiowanie wojen – podejście kulturowe, polityczne i prawne
57. Trzy filozofie wojny
58. Ewolucja wojen
59. Klasyfikowanie współczesnych konfliktów zbrojnych (wg UCDP)
60. Wojna totalna i wojna ograniczona
61. Problematyka tzw. „nowych wojen”
62. „Zachodni” sposób prowadzenia wojen
63. Rewolucja w sprawach wojskowych
64. Teoria regionalnych kompleksów bezpieczeństwa
65. Wspólnoty bezpieczeństwa
66. Sojusze
67. Bezpieczeństwo kolektywne/zbiorowe
68. Wspólne bezpieczeństwo
69. Bezpieczeństwo całościowe
70. Bezpieczeństwo kooperatywne
71. Bezpieczeństwo ludzkie (human security)
Przykładowa literatura:
1) Baylis J. et al., Strategia we współczesnym świecie. Wprowadzenie do studiów strategicznych,
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009.
2) Czaputowicz J., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, PWN, Warszawa
2012
3) Czaputowicz J., Teorie stosunków międzynarodowych. Krytyka i systematyzacja, Wydawnictwo
Naukowe PWN, Warszawa 2008.
4) Kostecki W., Strach i potęga. Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Wydawnictwo
Poltext, Warszawa 2012.
5) Williams Paul D. (red.), Studia Bezpieczeństwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego,
Kraków 2012
6) Jackson R., Sørensen G., wprowadzenie do stosunków międzynarodowych. Teorie i kierunki
badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2006
7) Marsh D., Stoker G. (red.), Teorie I metody w naukach politycznych, Wydawnictwo Uniwersytetu
Jagiellońskiego, Kraków 2006
8) Łoś R., Regina-Zacharski J., Współczesne konflikty zbrojne, PWN, Warszawa 2010
9) Żurawski vel Grajewski P., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Wymiar militarny, PWN,
Warszawa 2012
3