Porozumienie dot. Trójstronnej Strefy Wolnego Handlu /TFTA

Porozumienie dot. Trójstronnej Strefy Wolnego Handlu /TFTA

Porozumienie dot. Trójstronnej Strefy Wolnego Handlu /TFTA/
krajów Afryki
W dniach 7 - 10 czerwca 2015 r. podczas konferencji, która odbyła się w
egipskim kurorcie Sharm El Sheikh, przywódcy krajów afrykańskich oraz ministrowie
trzech afrykańskich bloków gospodarczych: Wspólnego Rynku Afryki Wschodniej i
Południowej (COMESA), Wspólnoty Rozwoju Afryki Południowej (SADC) oraz
Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej (EAC) omawiali szczegóły dotyczące utworzenia
afrykańskiej Trójstronnej Strefy Wolnego Handlu (Tripartite Free Trade Area – TFTA).
Wśród osób, które podpisały porozumienie znajdowali się między innymi prezydent
Sudanu Omar Al Bashir oraz prezydent Zimbabwe Robert Mugabe.
Projekt utworzenia TFTA został pozytywnie przyjęty przez środowisko biznesu
światowego. Analitycy mają nadzieję, że utworzenie strefy wolnego handlu wywrze
pozytywny wpływ na gospodarki afrykańskie, które mimo silnego wzrostu mają zaledwie
2% udziału w światowym handlu. Celem powołania TFTA jest promowanie rozwoju
poprzez zwiększenie integracji gospodarczej Afryki Północnej, Wschodniej i
Południowej. Utworzenie szerszego rynku pociągnie za sobą zwiększenie przepływu
inwestycji i rozwój infrastruktury regionalnej. Projekt jest częścią szerszej strategii
integracji regionalnej, która dużą wagę przywiązuje do rozwoju infrastruktury,
uprzemysłowienia i swobodnego przepływu biznesmenów. W obecnej formie Afryka jest
najsłabiej zintegrowanym gospodarczo regionem świata, według integracji mierzonej
przez wewnątrzregionalne przepływy handlowe. Handel pomiędzy krajami Afryki jako
udział w całkowitym handlu kontynentu od dziesięcioleci oscylował na poziomie ok.
10%, podczas gdy handel Afryki z Europą i Azją wynosił blisko 60%.
Porozumienie prezentuje się co do zasady jako znaczący postęp dla kontynentu,
którego średnia stopa wzrostu w ostatnich latach wynosiła 5%. Rozciągająca się od Kairu
do Kapsztadu strefa wolnego handlu obejmować będzie 26 państw zamieszkanych przez
625 mln osób (52% ludności kontynentu).
Zatwierdzenie porozumienia w Sharm el Sheikh jest jednak dopiero pierwszym
krokiem. Przed wprowadzeniem w życie umowy o TFTA konieczne będzie opracowanie
szczegółów związanych z wprowadzeniem taryf preferencyjnych oraz mechanizmów
zmniejszenia lub zniesienia barier handlowych w celu ułatwienia przepływu towarów.
Zmniejszenie lub usunięcie barier handlowych dotyczyć będzie obszaru FTFA, handel
zewnętrzny podporządkowany będzie natomiast indywidualnym strategiom polityki
1
handlowej poszczególnych państw. Porozumienie regulować będzie także rozwiązywanie
sporów handlowych oraz ochronę małych producentów. Szczegółowe ustalenia umowy o
TFTA muszą zostać ratyfikowane przez parlamenty krajowe.
Ocena korzyści płynących z utworzenia TFTA może różnić się w zależności od
interesu gospodarczego poszczególnych państw. Wśród członków porozumienia, obok
stosunkowo rozwiniętych gospodarek, takich jak RPA i Egipt oraz państw postrzeganych
jako posiadających duży potencjał wzrostu /Angola, Mozambik i Etiopia/ znajduje się
także szereg państw o słabo rozwiniętych gospodarkach, produkujących ograniczoną
ilość towarów eksportowych. Przyjęcie protokołu o wolnym handlu oznaczałoby, że
musiałyby one konkurować z silniejszymi ekonomicznie partnerami.
Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD)
podkreśla, że na główne czynniki hamujące rozwój handlu wewnątrzregionalnego w
Afryce składają się ograniczoność afrykańskiej produkcji i struktur eksportowych oraz
względne uzależnienie od towarów podstawowych. Aktualny model handlu w Afryce
zdominowany jest przez wymianę surowców i produktów rolnych. O ile otwarcie na
handel z krajami o zróżnicowanych cechach gospodarczych może zaowocować wzrostem
gospodarczym, o tyle otwarcie na handel z sąsiadami o podobnym profilu rolnym
obarczone jest sporym ryzykiem ekonomicznym.
Eksperci podkreślają także, że istnienie organizacji promujących integrację
regionalną jest niewystarczające do zmiany istniejących struktur handlu. W Afryce od lat
funkcjonuje szereg regionalnych wspólnot gospodarczych, które jednak nie przyczyniły
się dotąd znacząco do wzrostu handlu kontynentalnego. Mimo, że w ciągu ostatnich 15
lat wzrost gospodarczy Afryki wyprzedził wzrost globalnego PKB o prawie 3%,
spadające ceny surowców, niedobór energii, polityczna niestabilność i korupcja nadal
krępują rozwój afrykańskiej gospodarki. Według oceny UNCTAD, w celu zwiększenia
handlu wewnątrzkontynentalnego Afryka powinna skupić się na tworzeniu zachęt dla
rozwoju aktywności sektora prywatnego. Poważnym problemem jest również brak
infrastruktury lub jej zły stan.
Podczas inauguracji konferencji prezydent Egiptu Abdel Fattah Al Sisi
oświadczył, że podpisanie porozumienia o utworzeniu strefy wolnego handlu stanowi
ważny krok w historii integracji regionalnej Afryki. Według egipskiego ministra
przemysłu, handlu i MSP, w ciągu najbliższych trzech lat wartość egipskiego eksportu
do krajów objętych porozumieniem o utworzeniu TFTA może wzrosnąć do ok. 5 mld
USD.
W 2013 r. wartość egipskiego eksportu do powyższych krajów wyniosła 2,7 mld
USD /w porównaniu do 3,1 mld USD odnotowanych w 2012 r./ natomiast wartość
egipskiego importu kształtowała się w 2013 r. na poziomie 810 mln USD /w porównaniu
do 1 mld USD w 2012 r/. Główni afrykańscy odbiorcy egipskich produktów to: Libia,
Sudan, Kenia i RPA
Opracowanie: WPHI w Kairze, czerwiec 2015 r.
2