Analiza finansowa ekonomicznej kondycji na przykładzie polskich

Transkrypt

Analiza finansowa ekonomicznej kondycji na przykładzie polskich
Analiza finansowa ekonomicznej kondycji na przykładzie polskich instytucji
Financial analysis of economic health - Polish entities case.
M. Bąk, M. Kobryń-Król, A. Zaskórska
Wroclaw University of Economics
Streszczenie: Celem niniejszej pracy jest pomiar kondycji finansowej przedsiębiorstw
należących do trzech sektorów: non profit, finansowego oraz niebędącego organizacją non
profit i finansową. Pomiar przeprowadzany jest na podstawie modelu stabilności finansowej
opisanego przez J. Zieltow w pracy „A Financial Health Index for Achieving Financial
Sustainability”. Obliczone na jego podstawie wskaźniki pozwalają ocenić wypłacalność,
płynność i elastyczność finansową organizacji, dzięki czemu ujawniają mało stabilne obszary
w działalności przedsiębiorstwa i stanowią podstawę do podjęcia działań mających na celu
poprawę jego kondycji finansowej. Ponadto praca pozwala na porównanie badanych
wskaźników pomiędzy trzema organizacjami, prowadzącymi działalność na różnych obszarach
w latach 2009-2011.
Słowa kluczowe: kondycja finansowa, stabilność finansowa, wskaźniki finansowe, analiza
finansowa
Abstract: The aim of this study is to measure the financial health of companies belonging to
three sectors: non-profit, financial and non-profit organization and finance. The measurement
is made on the basis of the financial stability of the model described by J. Zieltow at work "A
Financial Health Index for Achieving Financial Sustainability". Calculated on the basis of
indicators allow us to assess solvency, liquidity and financial flexibility of the organization, so
that reveal little stable areas in the company and provide the basis to take action to improve its
financial condition. In addition, the work allows the comparison of the indicators examined
between the three organizations, which are active in various areas in 2009-2011.
Key words: financial condition, financial stability, financial indicators, financial analysis
JEL Classification: A10
Rencenzent 1: D. Sieradzka
Link do recenzji:
http://figshare.com/articles/Refleksje_na_temat_pracy_Analiza_finansowa_ekonomicznej_kondycji_
na_przyk_adzie_polskich_instytucji_autorstwa_M_B_k_M_Kobry_Kr_l_A_Zask_rska/865633
Rencenzent 2: K. Ladra
Link do recenzji:
http://figshare.com/articles/Refleksje_na_temat_pracy_Analiza_finansowa_ekonomicznej_kondycji_n
a_przyk_adzie_polskich_instytucji_autorstwa_M_B_k_M_Kobry_Kr_l_A_Zask_rska/865618
Str. 2/20
Wstęp
Wskaźniki ekonomiczne, finansowe stanowią użyteczne narzędzie uzyskiwania informacji
o kondycji finansowej firmy. Poszczególne wskaźniki dotyczą określonych obszarów
działalności. Dzięki nim można zidentyfikować mocne i słabe strony działalności
przedsiębiorstwa. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o
występowaniu określonych zjawisk. Może to być źródłem informacji o zagrożeniu i szansach
w działalności firmy (J. Kowalczyk, 1993, s. 25). Dlatego też użyteczną metodą
przeanalizowania zdrowia finansowego przedsiębiorstwa są wskaźniki J. Zieltowa w A
Financial Health Index for Achieving Financial Sustainability.
W celu dokonania analizy finansowej zostały wybrane prężnie działające instytucje na
macierzystym, polskim rynku. Należy do nich instytucja finansowa - będąca spółką akcyjną –
zajmująca się głównie sprzedażą produktów i usług bankowych, działająca na zasadach
określonych w ustawie Prawo bankowe. Drugą wybraną instytucją jest organizacja
non-
profit, zajmująca się realizacją projektów edukacyjnych i informacyjnych z zakresu relacji
międzynarodowych,
propagowania
praw
mniejszości
narodowych
oraz
budowania
społeczeństwa obywatelskiego. Kolejnym przedsiębiorstwem jest jednostka nie będąca
non-
profit, jak i nieprowadząca działalności finansowej, zajmująca się działalnością wydawniczą.
Niniejsze instytucje zostały wybrane do przeprowadzenia badań wskaźników finansowych
ze względu na różnorodny charakter działalności, formy organizacyjnej, celów działania oraz
sposobów finansowania prowadzonej działalności.
Str. 3/20
Kategorie ogólne (ramy czasowe od 0 to 36 miesięcy)
1. Logarytm naturalny wieku (ang. Natural Logarithm of Age)
Pierwszym z analizowanych wskaźników jest wskaźnik: logarytm naturalny wieku, który
został obliczony na podstawie danych wykazywanych przez poszczególne instytucje, odnośnie
okresu prowadzenia działalności.
Tabela 1. Logarytm naturalny wieku
Rok
Okres
funkcjonowania
działalności
Wiek
Natural Logarithm of Age
Przedsiębiorstwo non profit
11
2,40
12
2,48
13
2,56
Instytucja finansowa
2009
1989-2009
20
2,99
2010
1989-2010
21
3,04
2011
1989-2011
22
3,09
Przedsiębiorstwo niebędące non profit, jak i nieprowadzące działalności finansowej
2009
1999-2009
10
2,30
2010
1999-2010
11
2,40
2011
1999-2011
12
2,48
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 49), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
2009
2010
2011
1998-2009
1998-2010
1998-2011
Logarytm naturalny wieku pokazuje, że organizacja potrzebuje zwiększenia środków
finansowych, tzw. finansowego zdrowia, co jest bezpośrednio związane ze wzrostem wieku
przedsiębiorstwa, tak więc logarytm wieku w przypadku badanych instytucji wzrasta wraz z
upływem lat. Powyższy wskaźnik elastyczności finansowej wskazuje, że spośród trzech
badanych przedsiębiorstw największe zapotrzebowanie na zwiększenie środków finansowych
wykazuje instytucja finansowa, co jest ściśle związane z najdłuższym okresem działalności, a
tym samym wzrostem wieku przedsiębiorstwa. Ponadto w każdym z badanych organizacji
wskaźnik wzrasta co oznacza stabilność i posiada większą elastyczność finansową wraz ze
wzrostem wieku.
2. Logarytm naturalny rozmiaru (ang. Natural Logarithm of Size)
Kolejnym wskaźnikiem jest logarytm naturalny rozmiaru. Wskaźnik ten dla omawianych
przedsiębiorstw został zamieszczony tabeli 2.
Tabela 2. Logarytm naturalny rozmiaru
Rok
Rozmiar
Przedsiębiorstwo non profit
2009
3 052 545,49
2010
3 498 710,34
Natural Logarithm of Size
14,93
15,07
Str. 4/20
2011
3 640 292,1
15,11
Instytucja finansowa
2009
2 859 587
14,87
2010
2 808 306
14,85
2011
3 190 503
14,96
Przedsiębiorstwo niebędące non profit, jak i nieprowadzące działalności finansowej
2009
881 713
13,59
2010
852 828
13,66
2011
806 402
13,60
Żródło: Opracowanie własne na podstawie J. Zieltow (2012, s. 49), Sprawozdania finansowe wybranych
przedsiębiorstw dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html
Logarytm naturalny rozmiaru pozwala ocenić stabilność oraz elastyczność finansową
przedsiębiorstwa. Cechy te pozwalają błyskawicznie reagować na zmieniający się rynek
(http://www.gf24.pl). Im większa wartość wskaźnika tym większa stabilność i elastyczność. Z
tabeli wynika zatem, że najbardziej stabilna finansowo jest organizacja non profit. Wskaźnik
dla tej instytucji na przełomie lat 2009-2011 wzrósł o 0,18 jednostek.
3. Wskaźnik niestabilności aktywów (ang. Asset Instability Index)
Kolejnym analizowanym indeksem jest wskaźnik niestabilności aktywów, którego
wartości w badanych latach kształtowały się jak poniżej.
Tabela 3. Wskaźnik niestabilności aktywów.
Rok
Yt
Asset Instability Index
Przedsiębiorstwo non profit
2009
72t +694
𝟑𝟏𝟐, 𝟓
2010
257t +298,3
225,3
2011
-173t +1288
22,6
Instytucja finansowa
2009
7363t + 25009
4427,2
2010
26,5t + 45285,7
𝟗𝟔𝟖, 𝟓
2011
2822t +40900
349,3
Przedsiębiorstwo niebędące non profit, jak i nieprowadzące działalności finansowej
2009
-40t +1482
2,3
2010
41t +1332,7
35,8
2011
46,5t +1341
33,2
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 49), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw dostępne
w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Jak wynika z oszacowanych powyżej linii trendów w roku 2011 instytucję finansową, jak
i przedsiębiorstwo należące do trzeciej kategorii cechował wzrost aktywów średnio
Str. 5/20
odpowiednio o 2822 mln zł rocznie i 46,5 mln zł rocznie. Z kolei instytucja non profit
odnotowała w tym okresie spadek aktywów o średnio 173 tys. zł rocznie.
Mimo to, obliczone wartości indeksu niestabilności aktywów, który jest - jak pisze J. Zietlow
(tamże, s. 27-28, 54-55) - miarą finansowej elastyczności przedsiębiorstwa, wskazują, że
największe rozproszenie wartości aktywów wokół trendu cechuje instytucję finansową. Duża
nieprzewidywalność aktywów - jak wyjaśnia wspomniany autor - sprawia, że decyzje zarządu
w zakresie finansów firmy stają się trudne, a pożyczkodawcy powinny być ostrożni.
Podwskaźnik ogólny (ang. General subscore)
Obliczone
powyżej
trzy
odrębne
wskaźniki,
mierzące
finansową
elastyczność
przedsiębiorstw, pozwalają przy użyciu odpowiednich mnożników oszacować wielkość
podwskaźnika ogólnego, którego wysokie wartości (maksymalna wartość wynosi 10) osiągają
przedsiębiorstwa duże i dojrzałe, i którego wartość obniża niestabilny wzrost aktywów (J.
Zietlow tamże, s. 27-29, 49).
Tabela 4. Podwskaźnik ogólny.
General subscore
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
2009
7,92
2010
7,82
2011
8,19
Źródło: J. Zietlow (tamże, s. 49).
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
8,60
8,69
8,79
7,36
7,51
7,59
W ciągu trzech lat General subscore dla organizacji non profit wzrósł o 3,4%, dla instytucji
finansowej o 2,2%, a dla przedsiębiorstwa z trzeciej kategorii o 3,1%, co wskazuje na dość
niewielki wzrost kondycji finansowej tych organizacji.
Str. 6/20
Kategorie najbliższej pespektywy (ramy czasowe od 0 do 3 miesięcy)
4. Współczynnik dostatecznej rezerwy gotówkowej (ang. Cash Reserve Sufficiency Ratio)
Jednym ze wskaźników należących do grupy wskaźników płynności jest współczynnik
dostatecznej rezerwy gotówkowej.
Tabela 5. Współczynnik dostatecznej rezerwy gotówkowej
Cash Reserve Sufficiency Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
3,04
0,94
2,26
2010
8,62
0,89
2,36
2011
7,22
0,90
2,05
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 20, 50), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Współczynnik pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do pokrycia gotówką wydatków.
Najwyższe wartości wskaźnika posiada przedsiębiorstwo non profit, najniższe instytucja
finansowa. Wartości wskaźników są przede wszystkim uzależnione od profilu działalności
przedsiębiorstwa i poziomu wydatków do zgromadzonej gotówki.
5. Zmodyfikowany wskaźnik gotówki (ang. Modified Cash Ratio)
Wskaźnik oblicza się zestawiając środki pieniężne netto, które należą do krótkoterminowych
aktywów finansowych (P. Rybicki 2009, s. 23) z sumą aktywów.
Tabela 6. Zmodyfikowany wskaźnik gotówki
Modified Cash Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
0,74
0,39
0,018
2010
0,21
0,33
0,002
2011
0,27
0,28
-0,028
Źródło: Opracowanie własne na podstawie J. Zieltow (2012, s. 50), Sprawozdania finansowe wybranych
przedsiębiorstw dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Wzrost badanego wskaźnika oznacza wzrost wypłacalności finansowej. Na powyższej tabeli
widać, że żadne z badanych przedsiębiorstw nie odnotowało wzrostu wskaźnika, a co za tym
Str. 7/20
idzie wzrostu wypłacalności. Najbardziej znaczący spadek nastąpił dla przedsiębiorstwa
niebędącego organizacją non profit ani finansową. Tu wskaźnik spadł poniżej zera.
6. Docelowa płynność Lambda (ang. Target Liquidity Lambda)
Następny badany wskaźnik to docelowa płynność Lambda. Płynność finansowa
przedsiębiorstwa oznacza zdolność do terminowego regulowania krótkoterminowych
zobowiązań (W. Bień 2000, s.103).
Tabela 7. Wskaźnik docelowej płynności Lambda.
Target Liquidity Lambda
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
2,08
6,29
51,64
2010
1,88
10,98
68,2
2011
3,44
8,38
19,18
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 20, 50), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Na podstawie uzyskanych wartości wskaźnika, można stwierdzić, że najmniejsze
prawdopodobieństwo braku płynności, a co za tym idzie lepszą kondycję finansową posiada
przedsiębiorstwo należące do trzeciej kategorii (J. Zietlow tamże, s. 21, 55).
7. Skorygowany wskaźnik płynności (ang. Current Liquidity Index)1
Tabela 8. Skorygowany wskaźnik płynności
Current Liquidity Index
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
Organizacja nie posiada
2009
1,35
3,34
płatności z tytułu obligacji w
2010
2,42
3,29
ciągu roku, nie jest oceniana
2011
2,32
2,84
na indeksie.
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 51), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html, materiały dydaktyczne dr Grzegorza
Michalskiego
Skorygowany wskaźnik płynności prezentacja, W: prezentacji multimedialnej - Strategie finansowe
przedsiębiorstwa, autor G. Michalski
1
http://michalskig.files.wordpress.com/2009/02/wszystkiewykladywsziaopolesfplato2009v2009ii19.pdf
Str. 8/20
Wskaźnik płynności pozwala na ocenę ilości środków wypłacalności i płynności
w
stosunku do przychodzących stałych płatności finansowych. Organizacje nie posiadające
żadnych inwestycji w obligacje krótkoterminowe lub dzierżaw albo płatności pochodzących z
tytułu obligacji w ciągu roku nie są oceniane na tym indeksie. Wyższe wartości dla bieżącego
wskaźnika płynności oznaczać lepszą kondycję finansową.
Podwskaźnik najbliższej perspektywy (ang. Immediate-Term Subscore)
Z bieżącym zarządzaniem finansami związane jest, jak podkreśla wielu autorów (m.in. G.
Michalski 2010, s. 174; W. Pluta 2003, s. 39; M. Piotrowska 1997, s. 10), w szczególności
zarządzenie płynnością finansową przedsiębiorstwa, które skupia się, w zależności od
aktualnych potrzeb firmy, na nabywaniu lub zbywaniu środków pieniężnych, ich
ekwiwalentów i innych aktywów bieżących.
Obliczone powyżej kolejne trzy wskaźniki pozwalają przy użyciu odpowiednich
mnożników oszacować wielkość podwskaźnika najbliższej perspektywy, przedstawiającego
kondycję finansową przedsiębiorstwa w stosunku do oczekiwanych i nieoczekiwanych
wpływów i wypływów pieniężnych w okresie do trzech miesięcy (J. Zietlow tamże, s. 19).
Tabela 9. Podwskaźnik najbliższej perspektywy
Immediate-Term Subscore
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
2009
14,82 (czyli 10)
2010
15 (czyli 10)
2011
15,32 (czyli 10)
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 31, 51).
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
12,07 (czyli 10)
15,78 (czyli 10)
12,91 (czyli 10)
48,61 (czyli 10)
62,59 (czyli 10)
19,33 (czyli 10)
Powyższe wyniki wskazują, że oprócz osiągniętych bardzo wysokich wartości w tej
kategorii, świadczących o dobrej kondycji finansowej tego składnika, na przestrzeni trzech lat
możemy także obserwować jego dalszy wzrost o 3,4% w przypadku organizacji non profit, o
6,9% w przypadku instytucji finansowej i spadek o 60,3% w przypadku ostatniego typu
przedsiębiorstwa.
Str. 9/20
Kategorie krótkoterminowe (ramy czasowe od 3 do 12 miesięcy)
8. Wskaźnik przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (ang. Operating Cash
Flow Ratio)
Wskaźnik
ten
obrazuje
zdolność
przedsiębiorstwa
do
pokrycia
zobowiązań
krótkoterminowych, czyli kapitałów obcych wymagalnych w ciągu 12 miesięcy (Świderska G.,
K. 2011, s. 61-64) z przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej.
Tabela10. Wskaźnik przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej
Operating Cash Flow Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
1,13
3,53
0,52
2010
-0,1
-0,18
0,55
2011
-0,18
0,38
0,24
Źródło: Opracowanie własne na podstawie J. Zieltow (2012, s. 52), Sprawozdania finansowe wybranych
przedsiębiorstw dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Z tabeli wynika, że zmodyfikowany wskaźnik gotówki między rokiem 2009 a 2011 zmalał
we wszystkich badanych organizacjach. Największy spadek miał miejsce w organizacji non
profit i w roku 2011 wskaźnik znalazł się na poziomie ujemnym.
9. Wskaźnik aktywów (ang. Asset Ratio)
Kolejnym obliczanym wskaźnikiem jest wskaźnik aktywów, który mierzy jaki procent
aktywów ogółem stanowią aktywa bieżące, a więc aktywa, które w ciągu 12 miesięcy mogą
być zamienione na gotówkę. Poniższa tabela przedstawia uzyskane w tym zakresie wyniki.
Tabela 11. Wskaźnik aktywów.
Asset Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
0,77
0,15
0,32
2010
0,76
0,14
0,33
2011
0,78
0,10
0,31
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 22, 52), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Str. 10/20
Powyższe dane wyraźnie wskazują, że w przypadku przedsiębiorstwa non profit ok. 76%
aktywów to aktywa bieżące. Dla pozostałych instytucji odsetek ten jest znacznie mniejszy i
wynosi odpowiednio ok. 13 i 31%. Jako, że wskaźnik ten jest miarą wypłacalności, wyższe
wartości tego wskaźnika świadczą, jak podaje J. Zietlow (tamże, s. 21, 55), o lepszej kondycji
finansowej firmy.
Ponadto, jak zaznacza B. Pomykalska i M. Wypych (2000, s. 182), aktywa stanowią potencjał
przyczyniający się w sposób bezpośredni lub pośredni do przepływów pieniężnych, a to
z kolei określa przyszłe korzyści ekonomiczne dla firmy. Znaczenie struktury aktywów dla
sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wynika głównie z tego, że poszczególne składniki
majątkowe różnią się między sobą stopniem płynności, skalą ryzyka, jakim jest obarczone ich
wykorzystanie czy też formą uczestnictwa w realizacji operacji gospodarczych.
10. Administracyjny współczynnik wydatków (ang. Administrative Expense Ratio)
Tabela 12. Administracyjny współczynnik wydatków
Administrative Expense Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
0,23
0,50
0,10
2010
0,11
0,64
0,12
2011
0,14
0,60
0,11
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 52), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Administracyjny współczynnik wydatków, jako wskaźnik elastyczności finansowej
obrazuje możliwości przedsiębiorstwa do obniżania wydatków administracyjnych. Przycinanie
wydatków zwiększa zdolność finansową, zwiększanie wydatków powoduje kryzys gotówki,
uzależnienie funkcjonowania w bardzo dużym stopniu od administracji. Najwyższe wartości
wskaźnika posiada instytucja finansowa, współczynnik na jednym poziomie, minimalne spadki
i wzrosty w przeciągu badanych 3 lat. Najniższe wartości współczynnika posiada spółka nie
będąca organizacją non-profit, w tym przypadku również zauważyć można stały poziom
Str. 11/20
wskaźnika, jednak na znacznie niższym poziomie niż instytucji finansowej. Natomiast
organizacja non-profit odnotowała w ciągu lat 2009-2011 spadek wskaźnika wydatków
administracyjnych, co stanowi pozytywne zjawisko przy wzroście wydatków ogółem.
Podwskaźnik krótkoterminowy (ang. Short-Term Subscore)
Analizowane powyżej wskaźniki należące do kategorii krótkoterminowej (ramy czasowe od
3 do 12 miesięcy), z uwagi na to, że wykraczają poza zdolność przedsiębiorstwa do
zaspokajania najbliższych i pilnych potrzeb finansowych mogą być pomocne dla zarządu
podczas podejmowania decyzji uwzględniających dalszą perspektywę czasową (J. Zieltow
tamże, s. 8). Na ich podstawie został oszacowany podwskaźnik krótkoterminowy.
Tabela 13. Podwskaźnik krótkoterminowy.
Short-Term Subscore
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
2009
7,09
2010
5,86
2011
5,78
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 52).
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
7,80
6,12
5,94
3,33
3,59
3,14
Jak ukazują powyższe dane, w zestawieniu z wynikami Short-Term Subscore, witalność i
żywotność przedsiębiorstw może się różnić w zależności od przyjmowanego horyzontu
czasowego.
Wszystkie trzy podwskaźniki krótkoterminowe sygnalizują pogarszającą się kondycję
finansową firm. Ich wartość spadła o 18,5% w przypadku przedsiębiorstwa non profit, o 23,9%
dla instytucji finansowej, i o 5,8% w przypadku przedsiębiorstwa należącego do trzeciej
kategorii, które notabene osiągnęło najniższy wynik.
Można więc, za J. Zietlow (tamże, str. 22 ), stwierdzić, że sytuacja ta może być wynikiem
tego, że w perspektywie od 3 do 12 miesięcy przedsiębiorstwa te zaczęły mieć problemy z
wystarczająco silnym przepływem środków pieniężnych pozwalającym na pokrycie
krótkoterminowych zobowiązań, względnie płynną strukturą aktywów czy finansową
elastycznością pozwalającą zredukować wydatki w ciągu 6 do 12 miesięcy.
Str. 12/20
Kategorie średnioterminowe (od 12 do 36 miesięcy)
11. Zmiana aktywów netto (ang. Net Surplus)
Aktywa są to zasoby majątkowe jakimi dysponuje jednostka gospodarcza prowadząca
działalność (E. Nowak 2005, s. 72). Wskaźnik pokazuje w jaki sposób zmieniają się aktywa
netto przedsiębiorstw.
Tabela14. Zmiana aktywów netto
Net Surplus w tys.
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
522
55 073
25 973
2010
60
1 298 420
47 310
2011
57
444 151
3 013
Źródło: Opracowanie własne na podstawie J. Zieltow (2012, s. 52), Sprawozdania finansowe wybranych
przedsiębiorstw dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Zgodnie z interpretacją stworzoną przez J. Zieltow (s. 56) zrównoważonej organizacji
najlepiej służy zmiana aktywów, która jest stała i rosnąca. Z powyższej analizy wynika, że
żadnemu przedsiębiorstwu ni udało się utrzymać zalecanego przez J. Zieltow wzrostu. W
organizacji non profit oraz niebędącej organizacją non profit ani finansową odnotowano
znaczny spadek aktywów netto. W instytucji finansowej w 2010 r. odnotowano znaczący
wzrost, lecz w 2011 r. nastąpił spadek aktywów o 66%. Należy jednak zauważyć, że pomimo
spadku roku 2011 wskaźnik uzyskał wyższy poziom niż w 2009 r.
12. Wskaźnik wniesionego wkładu (ang. Contribution Ratio)
W tym miejscu obliczono wskaźnik wniesionego wkładu, który porównuje uzyskany
przychód i wsparcie do dochodu połączonego z przychodem i wsparciem (J. Zietlow tamże, s.
24).
Tabela 15. Wskaźnik wniesionego wkładu.
Contribution Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
2010
2011
0,14
0,74
0,78
0,95
0,87
0,43
0,96
0,93
0,81
Str. 13/20
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 52), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Według J. Zietlow (tamże, s. 24), z uwagi na liczne badania wskazujące na mniej
przewidywalny strumień środków na pokrycie kosztów przedsiębiorstwa wśród firm z
większym odsetkiem dochodu i wsparcia pochodzącego z dotacji, należy przyznać lepszą
kondycję finansową instytucją z mniejszą wartością tego wskaźnika. Tak więc, analizując
przedstawione powyższej wartości w najlepszej sytuacji znajduje się instytucja finansowa,
której indeks wniesionego wkładu spadł o 45%.
13. Współczynnik samofinansowania (ang. Self-Financing Ratio)
Tabela16. Współczynnik samofinansowania
Self-Financing Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
1,34
3,92
0,74
2010
5,35
0,77
0,56
2011
1,66
2,78
0,58
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 53), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Organizacje pragnące samodzielnie sfinansować wzrost zakładu i sprzęt, będą dążyć do
wartości 1 lub więcej, wyższe wartości wskaźnika, oznaczają większą ilość zapasu
finansowego, który mógłby być używany dla pracującego kapitału obrotowego. W przypadku
współczynnika samofinansowania najlepsze wyniki odnotowuje przedsiębiorstwo non-profit.
14. Wskaźnik zadłużenia finansowego (ang. Financial Debt Ratio)
Wskaźnik obrazuje zawartość zobowiązań finansowych, będących zobowiązaniami
jednostki do wydania aktywów finansowych albo do wymiany instrumentu finansowego z inną
jednostką, na niekorzystnych warunkach (UoR Art. 3 ust. 1 pkt 27) w zobowiązaniach ogółem
łącznie z aktywami netto. Im niższa wartość wskaźnika tym lepiej, gdyż oznacza to mniejsze
zadłużenie instytucji.
Str. 14/20
Tabela17. Wskaźnik zadłużenia finansowego
Financial Debt Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
0,22
0,015
0,07
2010
0,1
0,017
0,11
2011
0,1
0,01
0,09
Źródło: Opracowanie własne na podstawie J. Zieltow (2012, s. 53), Sprawozdania finansowe wybranych
przedsiębiorstw dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Z tabeli wynika, że najmniej zadłużona jest instytucja finansowa, a najbardziej organizacja
non profit. Niemniej korzystny dla organizacji non profit jest fakt, iż odnotowała ona spadek o
55% w stosunku do roku 2009.
15. Wskaźnik koszów pozyskiwania funduszy (ang. Fundraising Cost Ratio)
Ostatnim cząstkowym wskaźnikiem jest wskaźnik kosztów pozyskania funduszy, który
porównuje koszty pozyskiwania funduszy do całkowitego dochodu i wsparcia (J. Zietlow
tamże, s. 25)
Tabela 18. Wskaźnik kosztów pozyskania funduszy.
Fundraising Cost Ratio
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
27%
0,004%
2010
5%
0,003%
2011
5%
0,002%
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 53), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw
dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Jak wskazuje J. Zieltow (tamże, s. 34, 56), darczyńcy są skłoni udzielać większego
wsparcia przedsiębiorstwom, które utrzymują wskaźnik kosztów pozyskania funduszy na
stosunkowo niskim poziomie. Tak więc, w przypadku organizacji non profit wysoka wartość
tego wskaźnika w 2009 r. – 27% świadczyć może o niedoinwestowaniu w tego typu środki w
przeszłości. W tym miejscu watro jeszcze zaznaczyć, że wyższe wartości tego wskaźnika
oznaczają gorszą kondycję finansową przedsiębiorstwa, częściowo ze względu na większe
uzależnienie się od dobrej woli darczyńców.
Str. 15/20
Podwskaźnik średnioterminowy (ang. Medium-Term Subscore)
Ostatnich pięć wskaźników pozwala oszacować kondycję finansową przedsiębiorstw w
odniesieniu do okresu od 12 do 36 miesięcy, a więc perspektywy, która odzwierciedla w dużym
stopniu wymagania finansowe wynikające z nakładów inwestycyjnych (J. Zieltow tamże, s.
8).
Tabela 19. Podwskaźnik średnioterminowy
Medium-Term Subscore
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
2009
6,64
2010
9,52
2011
2,03
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 53).
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
6,46
12,65 (czyli 10)
9,12
-0,32
-0,47
-0,61
W ciągu trzech lat Medium-Term Subscore dla organizacji non profit spadł o 69,5%, dla
przedsiębiorstwa nie będącego non profit, ani nie prowadzącego działalności finansowej spadł
o 90%, z kolei w przypadku organizacji finansowej obserwujemy wzrost o 41%. Wyniki te
świadczą o dużych zamianach tego składnika kondycji finansowej.
Wskaźnik kondycji finansowej (ang. Financial Health Index)
Na podstawie oszacowanych wartości 15 szczegółowych wskaźników, zebranych z uwagi
na perspektywę czasową w 4 kategorie, można w końcu określić wielkość kompleksowego i
wieloaspektowego wskaźnika kondycji finansowej.
Tabela 20. Wskaźnik kondycji finansowej
FINANCIAL HEALTH INDEX
Rok
Przedsiębiorstwo
non profit
Instytucja
finansowa
Przedsiębiorstwo ani non
profit ani nieprowadzące
działalności finansowej
2009
82,47
84,53
56,71
2010
84,44
87,05
57,34
2011
69,99
84,85
55,79
Źródło: J. Zietlow (2012, s. 36-37, 53), Sprawozdania finansowe wybranych przedsiębiorstw dostępne
w Monitorze Spółdzielczym – B, na stronach internetowych m.in.
http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Uzyskane wyniki świadczą, że najlepszą kondycję finansową, a więc najlepsze wskaźniki
wypłacalności, płynności i elastyczności w badanym okresie, posiada instytucja finansowa. W
Str. 16/20
2011 r. wielkość osiągniętego przez nią wskaźnika kondycji finansowej wyniosła 84,85 i w
porównaniu z rokiem 2009 nieznacznie wzrosła, bo zaledwie o 0,4%. Śledząc uzyskane przez
nią wyniki cząstkowe należy zauważyć, że cechowały ją wysokie wartości z tendencją
wzrostową w zakresie General Subscore, Immediate-Term Subscore oraz Medium-Term
Subscore.
Nieco gorszy wynik wskaźnika kondycji finansowej osiągnęła organizacja z sektora non
profit. W 2011r. wskaźnik ten wyniósł 69,99, co wskazuje na jego znaczy spadek, bo aż o
15,13% w porównaniu z rokiem 2009r. Przyglądając się uzyskanym przez nią wartościom
cząstkowym, wysokie wartości podwskaźników z trendem wzrostowym odnotowano w
zakresie General Subscore oraz Immediate-Term Subscore, z kolei w przypadku Short-Term
Subscore oraz Medium-Term Subscore na przestrzeni lat 2009-2011 widać wyraźny spadek.
Dla przedsiębiorstwa nie należącego do sektora non profit, ani nie prowadzącego działalności
finansowej, wskaźnik ogólnej sytuacji finansowej miał w 2011r. wielkość 55,79, a więc o 1,6
% niższą niż w roku 2009. Wynik ten w porównaniu z badanymi przedsiębiorstwami jat
najniższy i duży wpływ miały na niego bardzo niskie wielkości osiągnięte w zakresie ShortTerm Subscore oraz Medium-Term Subscore.
Str. 17/20
Zakończenie: Przedstawione w pracy wskaźniki pozwalają na ocenę kondycji finansowej
badanych przedsiębiorstw. Każdy ze wskaźników niesie ze sobą konkretne informacje na temat
obszarów, które należałoby nadzorować oraz wzmocnić. Analizując firmy pod kątem
płynności, wypłacalności oraz elastyczności można uznać, że najwyższą płynnością wykazuje
się organizacja niebędąca organizacją non profit i finansową, najlepszą wypłacalnością
organizacja finansowa, zaś najwyższą elastycznością organizacja non profit. Wyniki te mogą
być podstawą do podjęcia działań w konkretnych obszarach, jednakże o kondycji finansowej w
szerszym pojęciu świadczą podwskaźniki obliczane na podstawie 15 wskaźników
podstawowych. Do podwskaźnków należą: podwskaźnik ogólny, podwskaźnik najbliższej
perspektywy, podwskaźnik krótkoterminowy, podwskaźnik średnioterminowy. Po obliczeniu
wymienionych podwskaźników można wyciągnąć wniosek, że najlepszą sytuację finansową
ma instytucja finansowa. Potwierdza to również wskaźnik kondycji finansowej, który dla
instytucji finansowej przyjmuje najwyższe wartości. Słabszą kondycję finansową prezentują
kolejno: organizacja non profit i instytucja niebędąca organizacją non profit i finansową.
Str. 18/20
Bibliografia.
Bień W. (2000) Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa. Warszawa: Wyd. Difin.
Finanse firmy, pod red.: J. Kowalczyk, Wydawnictwo Międzynarodowej Szkoły Zarządzania,
Warszawa 1993, str. 25
Michalski G. (2010) Wprowadzenie do zarządzania finansami przedsiębiorstw. Warszawa:
Wyd. C.H. Beck.
Nowak E. (2005) Analiza sprawozdań finansowych. Warszawa: PWE
Piotrowska M. (1997) Finanse spółek. Krótkoterminowe decyzje finansowe. Wrocław: Wyd.
AE.
Pluta W. (2003) Planowanie finansowe w przedsiębiorstwie. Warszawa: Wyd. PWE.
Pomykalska B., Wypych M. (2000) Sprawozdania finansowe jako źródło informacji o
przedsiębiorstwie i podstawa podejmowania decyzji. W: M. Wypych (red.) Finanse
przedsiębiorstwa z elementami zarządzania i analizy. Łódź: Wyd. ABSOLWENT.
Rybicki P. (2009) Sprawozdanie finansowe. Co mówi o firmie? Warszawa: Poltex
Świderska G. K. (2011) Jak czytać sprawozdanie finansowe. Warszawa: Difin
Zietlow J. (2012) A Financial Health Index for Achieving Financial Sustainability. Dostępne
na SSRN: http://ssrn.com/abstract=2049022 (ostatni dostęp: 24 listopada 2013)
Materiały dydaktyczne dr Grzegorza Michalskiego, dr Dariusza Porębskiego, Pracowników
naukowych Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Skorygowany wskaźnik płynności prezentacja, W: prezentacji multimedialnej - Strategie
finansowe przedsiębiorstwa, autor G. Michalski
http://michalskig.files.wordpress.com/2009/02/wszystkiewykladywsziaopolesfplato2009v200
9ii19.pdf
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1376
z późn. zm.)
Art. 3 ust. 1 pkt 27 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
(t. jedn. Dz.U. z 2009r., Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.)
Raport ryzyka branżowego – pożądana elastyczność i stabilność (2011)
http://www.gf24.pl/2948/raport-ryzyka-branowego-podana-elastyczno-i-stabilno (ostatni
dostęp: 30.11.2013r.)
Str. 19/20
Sprawozdania finansowe dostępne w Monitorze Spółdzielczym – B oraz na stronach
internetowych m.in. http://pozytek.gov.pl/BAZA,OPP,3403.html.
Str. 20/20