plik

Iwona Głażewska
O hodowlach znanych i znaczących
W 2013 roku polskiej hodowli hovawartów stuknęło równe ćwierćwiecze. Pierwszy miot
hovawartów urodził się 25 stycznia 1988 roku w Rybniku, w hodowli Heland pani Heleny
Szędzielorz. Od tego czasu urodziło się w Polsce prawie 300 miotów, pochodzących w większości
po zagranicznych reproduktorach oraz, w przeważającej części, od matek krajowej hodowli.
Wedle moich notatek, liczba czynnych hodowli w historii polskich hovawartów przekroczyła już
setkę (dokładnie rzecz biorąc, doliczyłam się 101 hodowli, w których urodził się co najmniej
jeden miot). Liczba formalnie zarejestrowanych hodowli była jeszcze większa, ale w części z nich
hodowcy ostatecznie nie zdecydowali się na krycie suki, a w innych nie udało się uzyskać
szczeniąt z powodu problemów rozrodczych.
Ponad połowa hodowli to tzw. hodowle jednomiotowe, w których hodowcy nie
zdecydowali się na powtórne krycie suki. Pytani o powody, hodowcy wymieniali problemy ze
sprzedażą szczeniąt, a także problemy związane z odchowem miotu: zbyt dużą pracochłonność i
duże koszty opieki weterynaryjnej i wyżywienia suki i jej potomstwa oraz, w przypadku hodowli
prowadzonych w mieszkaniach, dewastację mieszkania przez rosnące szczenięta.
Na drugim biegunie znalazły się hodowle, w których hodowla kontynuowana była przez
lata i które w zasadniczym stopniu wpłynęły na polski rynek. Wymienić tu trzeba przede
wszystkim trzy hodowle, które zostały założone w latach 1990-ych na bazie suk importowanych
z terenów dawnej Czechosłowacji. Pierwszą nich był Las Księżniczek, Doroty Muchy, który
zadebiutował miotem urodzonym 15 kwietnia 1995 roku przez Axę Gasko. Drugą w kolejności
była hodowla z Radockiej Góry Michaliny Palarz-Prochal, z pierwszym miotem urodzonym 8
stycznia 1997 roku przez Corę Ďáblovo oko, a trzecia to Chatka Zielarki Pawła Kubiaka, która
rozpoczęła swoją działalność miotem suki Gina Nabuko urodzonym 10 maja 1999 roku. Warto
odnotować różne strategie hodowlane praktykowane w wymienionych hodowlach. Chatka
Zielarki konsekwentnie opiera się na własnym materiale hodowlanym. W hodowli wykorzystano
dwie córki Giny: Ordę i Noemi, a w kolejnych latach trójkę potomków Noemi, czyli jej córkę
Andulę, wnuczkę Izę i prawnuczkę Avę, której drugi miot, a 20-ty w historii Chatki, anonsowany
jest na 1 września 2014 r. W przeciwieństwie do Chatki, Las Księżniczek stawia na importowane
suki, którymi były kolejno: Axa Gasko, Fejmy Plavý vítr i Amandine de Trois Petits Diables.
Długoletnia aktywność hodowli z reguły przekłada się na liczbę odchowanych miotów. Tu
prym wiedzie Chatka Zielarki z dwudziestoma, a za nią Las Księżniczek z szesnastoma miotami.
Dalsze miejsca w tym rankingu zajmują hodowle z Radockiej Góry, Enormous i Pałacowe
Piękności z jedenastoma miotami oraz Estilo z dziesiątką miotów na liczniku. Oczywiście
genetyczne znaczenie hodowli nie zawsze wynika z jej długoletniej działalności, bo także
jednomiotowe hodowle wprowadzają do hodowli bardzo wartościowe potomstwo. Z
genetycznego punktu widzenia istotne znaczenie ma też produkcja reproduktorów, które w
polskich warunkach mają niestety małą szansę na przekazanie swoich genów do następnego
pokolenia, ponieważ większość ojców miotów to psy zagranicznej hodowli. Tym bardziej należy
pokreślić sukces trzech hodowli z piątką wychowanków każda, którzy znaleźli uznanie u
krajowych hodowców. Są to hodowle: Chatka Zielarki (Urwis, Urco, Rekin, Bohun, Iron), Las
Księżniczek (Nellik, Orff, Ozi, Prim, Raik) oraz Tu Pilnuje (Wojmir, Sambor, Jagos, Jawor, Faustus).
Oczywiście najbardziej wymiernym sukcesem każdej hodowli są suki hodowlane
wykorzystywane w innych hodowlach. Tu prym wiedzie Las Księżniczek z sukami użytymi w
dziewięciu hodowlach oraz Chatka Zielarki z sukami w siedmiu hodowlach. W skali historycznej
niewątpliwie jednak największy sukces odniosła pierwsza polska hodowla, Heland, z sukami
użytymi w trzech hodowlach, a na przestrzeni całego ćwierćwiecza reprezentowana przez
kolejne pokolenia przedstawicielek linii Britty użytych łącznie w 38 hodowlach.
*****
Ilustrację historii najbardziej znanych i genetycznie znaczących hodowli stanowi poniższy
dwuczęściowy schemat. Na rysunkach uwzględnione zostały hodowle, które doczekały się
kontynuacji lub które wyprodukowały reproduktory wykorzystane w polskiej hodowli. W kilku
przypadkach nazwie hodowli towarzyszy imię suki hodowlanej - dotyczy to hodowli, które
używały suk o różnym pochodzeniu. Ponadto nazwy kilku hodowli występują 2-krotnie na
schemacie z uwagi na różne pochodzenie suk hodowlanych. Kolorem niebieskim zaznaczono
hodowle aktywne (z miotami urodzonymi w 2011 lub później), a czerwonym znacznikiemhodowle, z których pochodzili ojcowie miotów urodzonych w Polsce.
(publikacja tekstu: 4.09.2014; II aktualizacja rysunków 8.09.2014)
Hodowla
macierzysta
Czereda Dorotki
Heland
Tytan
Ranunculus
Gośmir Δ
Pałacowe Piękności
Szukałowe Ranczo
Barwy Szczęścia
Δ
Akwamaryn (Dreamy)
od Hovmanki
(Britta) Δ
Borówkowy Gaj
von Suagra
1988-1989
Sus Armoni
Diamond Country
Salutaris
Ami Hov
Even Hov
Hovena
Sicz Orłowska
Estilo
Takinena
Konikowo
Bapaja
Blisko Domu
Romano Δ
Hanyska
od Hanyski
z Hajnelówki
Niezwykła Kraina
Foret Kampo
Frost Bonaqua
Best Hovki
z Zielonego Zaułka
Hovabi
Stella Polaris
Elzawet
Cichosza
Las Księżniczek
od 1995
Klejnot Fanusi Δ
Las Księżniczek Δ
(Axa)
Wyspa Hovawartów
Dworski Pies Δ
z Doliny Czarnej Okrzy
z Mrzygłodzkiej Dziczy
Mega Luta Miłości
Dworski Stróż
z Krainy Lawendy
(Fejmi) Δ Cień Laurowiśni
znad Rzeki Maskawy
z Łódzkiej Zagrody (Berta)
z Witobelskiej Przystani
(Berta)
z Krakowskiego Wzgórza
Leccinum
Hodowla macierzysta
i rok urodzenia I-go miotu
Pol-Rot (Erna) Δ
1997
z Radockiej Góry (Cora)
1997
Chatka Zielarki Δ
(Gina)
Irysowe Wzgórze
Tu Pilnuje Δ
Pine Copse
Wiśniowy Raj (Udana)
Słodka Dolina (Szelma) Δ
1999
z Atutowej (Aura) Δ
Królewska Kraina
2001
z Hovgartu Δ
z Grodu nad Kanią
z Łódzkiej Zagrody (Nata)
z Witobelskiej Przystani (Nata)
Banda Huncwotów Δ
Tesoro Mio
znad Wielkiego Kanału
2001
Królewska Kraina (Carla)
2002
Casariae' Hov
2002
Jurbas
Klejnot Sobieszyna
Animagus (Orane-Jinka) Δ
2003
z Połomskiego Uroczyska
Enormous
2006
Akwamaryn (Erato)
Individuality (Bounty)
2007
z Pięknego Żorskiego Grodu
z Krainy Żabek (Caete)
2010
Czarodziejski Pies
Janowicka Dolina (Any)
2011
Przylądek Hovawart
Hovki Lusi (Gira) Δ
2011
(Maggy)
Z Halembskiego Ogrodu
Srebrne Pole
Czerska Dolina
Psy Kenzola
Mała Symfonia
Sarameya
znad Czerskiej Strugi Δ
(Cynthia)
Silva Germana (Conny)
Słodka Dolina (Czanga) Δ
Stróż Rodziny
(Avrafastes) Δ
Kalokagathos
Nadmorski Wicher
Serdeczna Łapa
z Satynowego Lasu
Wiśniowy Raj
(Metaxa)
Hova-Land