ABC Coacha. Narzędziownik coacha

Spis treści
WSTĘP...................................................................................................................................................... 3
PRECYZOWANIE CELU – PODSTAWA PRACY COACHA ............................................................................ 3
CO NAS MOTYWUJE? STUDNIA MOTYWACJI .......................................................................................... 7
POSZERZANIE PERSPEKTYWY – 4 CO ....................................................................................................... 9
METAFORA – JEDNO Z LEPSZYCH NARZĘDZI COACHINGU .................................................................... 10
ABC Coacha
BIBLIOGRAFIA ........................................................................................................................................ 13
2
Wstęp
Popularyzacja coachingu i rozwoju osobistego w Polsce czyni zawód coacha łakomym kąskiem dla osób
wybierających swoją ścieżkę zawodową.
Raport „Coachowie – Polska i Europa” przeprowadzony przez Polskę Izbę Firm Szkoleniowych pokazuje,
iż na rynku polskim jest ponad 3000 zarejestrowanych coachów, ale porównując te dane na przykład
do rynku angielskiego, gdzie tę profesję wykonuje ponad 25 000 osób, można śmiało stwierdzić, że u
nas zawód ten dopiero raczkuje. Izba Couchingu wciąż pracuje nad tym by został on określony w
krajowych przepisach i doczekał odpowiednich regulacji prawnych. Mimo, że rynek coachingowy u nas
dopiero się rozwija to i tak jego wartość w poprzednim roku oscylowała wokół 35 mln PLN wskazując
na jego spory potencjał.
Coach to zawód przyszłości szczególnie dla organizacji ze względu na fakt iż jest w tym momencie
najskuteczniejszą formą rozwoju pracowników. W chwili obecnej już 15% pracodawców w Polsce
deklaruje korzystanie z coachingu jako metody szkoleniowej, ale trend ten dynamicznie rośnie i w
najbliższym czasie możemy spodziewać się coraz większego zainteresowania tą kwestią rozwoju kadr
przez przedsiębiorców. Czyli jest potrzeba i jest rynek 
Jeżeli czytasz ten e-book to prawdopodobnie dołączyłeś do grupy Coachów lub też jesteś
zainteresowany tym obszarem rozwoju osobistego. Pamiętaj, że podobnie jak inne zawody związane z
rozwojem osobistym, również ten wymusza na Tobie konieczność ciągłego doskonalenia i poznawania
nowych metod, narzędzi…
E-book zawiera opis podstawowych narzędzi coachingowych, wraz z podanymi przykładami ich
przeprowadzenia. Rozszerzeniem tego e-booka jest szkolenie e-learningowe udostępnione na naszej
platformie: Narzędzia coachingowe. Opis i zastosowanie.
Precyzowanie celu – podstawa pracy Coacha
Czemu służy to narzędzie?
Narzędzie to pomaga w wyznaczaniu celów oraz opracowywaniu realnego planu pozwalającego na ich
osiąganie.
Ile czasu potrzebne jest do jego skutecznego przeprowadzenia?
Na narzędzie dobrze poświęcić przynajmniej od 15 – 45 minut – w zależności od ilości i złożoności
celów.
Co jako Coach potrzebujesz?
przypadku autocoachingu. Przy pracy z klientem należy stworzyć warunki do rozmowy indywidualnej.
ABC Coacha
Miejsce, w którym będziesz mógł się skupić oraz kartkę papier i długopis do robienia notatek – w
3
Sposób wyznaczania celów bardzo znacząco wpływa na prawdopodobieństwo ich realizacji. SMART
jest jedną z metod, która pozwala na wyznaczanie celów w taki sposób, aby zmaksymalizować swoje
szanse na ich osiągnięcie. SMART jest akronimem od 5 kryteriów, jakie musi spełniać cel w tej
koncepcji:
S oznacza Specific – czyli konkretny, określony
jak najbardziej szczegółowo (lub w zależności
od źródeł i zastosowań Significant, Simple)
M oznacza Measurable – czyli taki, którego
stopień realizacji lub efekty można zmierzyć
(lub w zależności od źródeł i zastosowań
Motivational, Manageable, Meaningful)
A oznacza Attainable – czyli taki, który jest dla
nas realny i ambitny do osiągnięcia (lub w
zależności od źródeł i zastosowań Achievable,
Action-oriented, Ambitious, Aspirational)
R oznacza Relevant – czyli taki, który jest dla nas istotny, wypływa z naszych wartości (lub w zależności
od źródeł i zastosowań Result-based, Results-oriented, Realistic)
T oznacza Time-bound - czyli taki, którego ramy czasowe są jasno określone (lub w zależności od źródeł
i zastosowań Time-oriented, Time-specific, Tangible)
Punktem wyjścia jest określenie celu ogólnego, który chcemy
osiągnąć.
Przykład:
Cel ogólny:
Nie chcę być gruba – będzie to nasz punkt wyjścia do użycia narzędzie SMART.
Bardzo ważne jest, aby nasz cel był sformułowany w sposób pozytywny, tzn. określający stan, który
jest pożądany, a nie takie, który nie jest. W związku z tym przed przystąpieniem do narzędzie SMART
przekształćmy ten cel na cel pozytywny.
Używając pozytywnego brzmienia, transformujemy nasz cel, aby spełnił kolejne kryteria. Zaczynamy
od kryterium szczegółowości:
ABC Coacha
Nie chcę być gruba -> Chcę być szczupła
4
Krok 1: Specific
Aby przekształcić ten cel względem kryterium S, należy określić jak najwięcej szczegółów. Aby to zrobić
warto uzyskać odpowiedzi na następujące pytania. Poniższe pytania są przykładami pytań stawianych
klientowi (zaprezentowano również przykłady odpowiedzi):
Co:
P: Co konkretnie chcesz osiągnąć?
O: Chcę ważyć 70 kg.
Dlaczego:
P: Dlaczego chcesz to osiągnąć? W jakim celu chcesz być szczupła? Jakie będziesz miała
z tego korzyści?
O: Chcę ważyć 70 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjna.
Kto:
P: Kto będzie zaangażowany w osiągnięcie celu? Kto może Ci pomóc?
O: Ja sama, rodzina, znajomi.
Gdzie:
P: Z jakim miejscem będzie związane dążenie do celu? Gdzie będziesz realizować cel?
O: nie jest to istotne dla tego celu.
Jak:
P: Co wiąże się z podjęciem się tego celu? Jakie mogą być potencjalne przeszkody?
O: Chcę ważyć 70 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjną, w tym celu będę
codziennie biegała przez 15 minut z Markiem, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o
19.
Teraz czas dla Ciebie na przekształcenie Twojego celu, aby spełnił kryterium szczegółowości. Można
skorzystać z powyższych pytań:
Krok 2: Measurable
Drugie kryterium powinno zapewniać możliwość zmierzenia stopnia realizacji celu co bardzo często
sprowadza się do rozpisania go na mniejsze cele. W tym momencie należy odpowiedzieć sobie na
pytanie „W jaki sposób określę stopień realizacji celu?”.
Przykład: Chcę ważyć 70 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjną, w tym celu będę codziennie
biegała przez 15 minut z Markiem, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o 19. Każdego dnia rano będę
zapisywała swoją wagę w notatniku – przewiduję spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie.
W tym przypadku osiągnięcie celu mierzone jest na koniec („Chcę ważyć 70 kg…„), ale także w procesie
dążenia do jego osiągnięcia („Każdego dnia rano będę zapisywał swoją wagę w notatniku – przewiduję
spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie.”).
Pozwala to na monitorowanie postępów i podjęcie dodatkowych kroków jeśli jest taka potrzeba. Ma
to dodatkowo aspekt motywujący, zwiększając szansę na osiągnięcie ostatecznego celu.
Krok 3: Attainable / Ambitious
Sformułowanie celu w takim sposób, aby był dla nas ważny pomaga w odnalezieniu dodatkowych
zasobów pomagających w jego realizacji oraz upewnia nas nad słusznością dążenia do niego. Na tym
•
W jakim stopniu jest to warte zachodu? oraz
•
Na ile wypływa to z moich wartości i potrzeb?
ABC Coacha
etapie warto odpowiedzieć sobie na pytania:
5
Przykład: Chcę ważyć 70 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjną, w tym celu będę codziennie
biegała przez 15 minut z Markiem, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o 19. Każdego dnia rano będę
zapisywała swoją wagę w notatniku – przewiduję spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie.
Po weryfikacji cel mógłby wyglądać następująco:
Chcę ważyć 70 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjną – moje zdrowie jest dla mnie bardzo
ważne i chcę podnieść swoje poczucie wartości. W tym celu będę codziennie biegała przez 15 minut z
Markiem, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o 19. Każdego dnia rano będę zapisywała swoją wagę
w notatniku – przewiduję spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie.
Krok 4: Relevant / Realistic
Niezwykle istotne jest, aby wyznaczać sobie cele, który są dla nas rzeczywiście realne do osiągnięcia –
w innym przypadku spotkamy się tylko z rozczarowaniem i spadkiem motywacji i siły do działania w
przyszłości. Dobrze, aby cel stanowił jednak pewne wyzwanie zwiększając motywację do działania. W
tym kroku należy odpowiedzieć sobie na pytanie „Czy osiągnięcie tego celu, ramy czasowe oraz sposób
osiągnięcia tego celu są dla mnie realne?”.
Przy takim celu należy odpowiedzieć sobie m.in. na pytania:

Ile ważę obecnie?

Czy oceniam, że osiągnięcie wagi 70 kg jest dla mnie realne?

Czy realistycznie patrząc na sytuację będę w stanie biegać codziennie przez 15 minut?

Czy okoliczności i moja motywacja pozwolą mi na to?

Czy będę w stanie nie jeść niczego po godz. 19?

Czy będę w stanie skrupulatnie sporządzać notatki ze swoich postępów?

Na jakiej podstawie wnioskuje, że spadek wagi będzie wynosił 1 kg na dwa tygodnie, czy jest
to realne?
Po weryfikacji cel mógłby wyglądać następująco:
Chcę ważyć 72 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjną – moje zdrowie jest dla mnie bardzo
ważne i chcę podnieść swoje poczucie wartości. W tym celu będę biegała z Markiem przez 15 minut co
najmniej 4 razy w tygodniu, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o 19. Każdego dnia rano będę
zapisywała swoją wagę w notatniku – przewiduję spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie.
Krok 5: Time-bound
Ostatnie kryterium dotyczy ram czasowych celu. Ważne jest, aby jak najbardziej szczegółowo określić
realizację celu w czasie, gdyż pomaga to w systematyczności i budowaniu determinacji. Warto tutaj
odnieść się zarówno do ostatecznego terminu realizacji jak i poszczególnych kroków prowadzących do
finału.
zdrowie jest dla mnie bardzo ważne i chcę podnieść swoje poczucie wartości. W tym celu będę biegała z
Markiem przez 15 minut co najmniej 4 razy w tygodniu, a ostatni posiłek będę jadła najpóźniej o 19.
Każdego dnia rano będę zapisywała swoją wagę w notatniku – przewiduję spadek wagi w tempie 1 kg
na dwa tygodnie.
ABC Coacha
Przykład: Do 30.06.2015 r. chcę ważyć 72 kg, aby czuć się świetnie i być bardziej atrakcyjnym – moje
6
Cel zawiera zarówno określenie daty realizacji głównego celu (30.06.2015), jak i przedziały czasowe
kolejnych etapów (spadek wagi w tempie 1 kg na dwa tygodnie).
Tym samym przez wszystkie kryteria. Tak sformułowany cel ma bardzo duże prawdopodobieństwo
realizacji!
Aby pomóc Klientowi w drodze do celu warto wizualizować jego osiągnięcie. Można przy tym zwrócić
uwagę na formę i czas użyty przy formułowaniu celu – najlepiej używać czasu teraźniejszego oraz
formy dokonanej.
W myśl tej zasady, ostateczny cel do wizualizacji mógłby wyglądać tak:
Przykład: Do 30.06.2015 r. waga wskazuję 72 kg, czuję się z tym świetnie i jestem bardziej atrakcyjna –
moje zdrowie jest dla mnie bardzo ważne, a moje poczucie wartości wzrosło. Aby to osiągnąć biegam z
Markiem przez 15 minut co najmniej 4 razy w tygodniu, a ostatni posiłek jadam najpóźniej o 19.
Każdego dnia rano zapisuję swoją wagę w notatniku, obserwując spadek wagi w tempie 1 kg na dwa
tygodnie.
Co nas motywuje? Studnia motywacji
Czemu służy to narzędzie?
Narzędzie służy określeniu tego co nas najbardziej motywuje, a także demotywuje. Dzięki temu
motywatory mogą stać się jeszcze silniejsze, można je przenieść na inne obszary życia, a demotywatory
można zamienić w elementy motywujące!
Ile czasu potrzebne jest do jego skutecznego przeprowadzenia?
Od 20 - 40 minut – większa ilość czasu może pozwolić na lepszy wgląd w samego siebie.
Co jako Coach potrzebujesz?
Czystą kartkę papieru lub kartkę z podziałem zaproponowanym w tym e-booku, coś do pisania, miejsce,
w którym klient może się skupić. Kartkę papieru oddajemy klientowi lub też przeprowadzamy z nim
na ten temat rozmowę i sami zapisujemy odpowiedzi.
Na jednej stronie umieszczamy tabelę:
LP
Jestem zmotywowany /- a przez….
Jestem zdemotywowany /- a przez….
1
3
4
5
ABC Coacha
2
7
Na drugiej stronie zostawiamy czystą kartkę, lub przy pracy indywidualnej klienta zadrukujemy ją
pytaniami poniżej wskazanymi.
Poniżej przykładowe pytania pomocne w tym ćwiczeniu (należy dać przynajmniej minutę na zajrzenie
klientowi w głąb siebie i znalezienie odpowiedzi na każde z pytań – za każdym razem należy zapisywać
wnioski na kartce i napisać co one znaczą dla klienta):

W jakich sytuacjach jesteś zmotywowany/-a? (kiedy? w pracy? w domu? co towarzyszy tym
sytuacjom?)

W jakich jeszcze?

Kiedy jeszcze?

Czego byś potrzebował/-a (będąc zmotywowanym), aby działać o jeszcze jeden
stopień efektywniej?

Czego jeszcze?

Kiedy działasz najbardziej efektywnie?

Co jest w Tobie takiego, że jesteś wtedy efektywny?

Co jeszcze?

W jakich sytuacjach działasz najmniej efektywnie?

Co jest w Tobie takiego, że jesteś wtedy efektywny?
Przejrzyj z klientem wypisane odpowiedzi. Teraz w każdej należy zobaczyć jakiś element, który można
nazwać swoim motywatorem lub demotywatorem i zapiać go w odpowiedniej kolumnie po drugiej
stronie kartki. Krok po kroku, zdanie po zdaniu…
Przyjrzyjcie się utworzonej studni motywatorów i demotywatorów. Klient powinien odpowiedzieć na
pytania:

Jeśli wszystkie te motywatory byłby obecne kiedy pracujesz… to co jeszcze powodowałoby, że
nie działasz w pełni efektywnie?

Jeśli coś przychodzi Ci do głowy – dodaj to do kolumny demotywatorów.

Jeśli wszystkie demotywatory byłby naraz obecne kiedy pracujesz… to co sprawiałoby, że
jednak chciałbyś zostać w pracy?

Jeśli tylko coś przychodzi Ci do głowy – dodaj to do kolumny motywatorów.
Poprowadź klienta głębiej…

A teraz sięgnij do swojej pamięci jeszcze głębiej i przyjrzyj się sobie jeszcze dokładniej:
pamiętasz sytuację, w której byłeś/-aś absolutnie i maksymalnie zmotywowany/a? Spróbuj przenieść się myślami do tej sytuacji, do tego konkretnego czasu, miejsca,
zdarzenia. Wyobraź sobie, że jesteś tam ponownie – znów widzisz, słyszysz i czujesz to co
wtedy. Przypomnij sobie co działo się chwilę przed tym, kiedy poczułeś pełny przypływ

Co jeszcze czyłeś/-aś?
ABC Coacha
motywacji. Zauważ to i zapisz co tylko przyjdzie Ci jeszcze do głowy w kolumnie motywatorów.
8
Na koniec Klient powinien odpowiedzieć jeszcze na dwa pytania:

W jaki sposób możesz przekształcić swoje demotywatory, by stały się motywatorami lub użyć
demotywatorów w pozytywny sposób? – np. aby się zrelaksować lub przezwyciężyć znudzenie.

Jak możesz użyć swoje motywatory, aby przezwyciężyć elementy demotywujące w
poszczególnych obszarach swojego życia prywatnego i zawodowego?
Całą utworzoną przez siebie listę należy zatrzymać przy sobie. Klient może mieć tę listę zawsze przy
sobie i czerpać z motywatorów, jak z prawdziwej studni.
Poszerzanie perspektywy – 4 Co
Czemu służy to narzędzie?
Narzędzie służy nabraniu szerszej perspektywy, dzięki czemu jest pomocne w podejmowaniu decyzji.
Ile czasu potrzebne jest do jego skutecznego przeprowadzenia?
Od 25 - 40 minut – większa ilość czasu może pozwolić na lepszy wgląd w samego siebie.
Co jako Coach potrzebujesz?
Czystą kartę papieru, coś do pisania, miejsce, w którym można się skupić, opcjonalnie minutnik, aby
wiedzieć kiedy mijają kolejne etapy 5-minutowe.
Na samym początku należy zdefiniować przed jakim wyborem stoi Klient i sformułować go w
formie zdania twierdzącego (najlepiej na
Komentarz do zadania:
kartce) np.:
Na pisanie odpowiedzi do każdego z obszarów należy poświęcić
Zacznę szukać nowej pracy lub
przynajmniej 5 minut, najlepiej używając minutnika/stopera. Chodzi
Założę swoją własna firmę.
Są to tylko przykładowe cele – Klient
o to, aby skłonić Klienta do głębszej refleksji i znaleźć odpowiedzi,
które nie są oczywiste na pierwszy rzut oka i wniosą coś nowego do
sprawy. Jeśli nic nowego nie przychodzi już do głowy.. to jest to znak,
powinien wpisać na środku kartki swój
żeby poświęcić dodatkowe kilka minut, intensywnie myśląc co
cel.
jeszcze można dodać.
Następnie należy podzielić kartkę na cztery obszary wokół swojego celu, podobnie jak zrobione jest na
ABC Coacha
obrazku. A teraz w poszczególnych obszarach trzeba zapisać odpowiedzi na następujące pytania:
9
1 obszar: Co zyskam, jeśli osiągnę mój
cel?
2 obszar: Co stracę, jeśli osiągnę mój
cel?
3 obszar: Co zyskam, jeśli NIE osiągnę
moje celu?
4 obszar: Co stracę, jeśli NIE osiągnę
moje celu?
Przeczytaj razem z klientem wszystkie odpowiedz. Wspomagaj go zadając pytanie:
Jakie są Twoje pierwsze odczucia po ich przeczytaniu?
Jeśli chcesz coś jeszcze dopisać to możesz to zrobić…
Dzięki tym odpowiedziom prawdopodobnie nabrałeś szerszej perspektywy. Określ zatem, co jest w tym
dla Ciebie tak naprawdę ważne i podejmij najlepszą dla siebie decyzję.
Metafora – jedno z lepszych narzędzi coachingu
Sukces sesji coachingowej następuje w momencie, gdy osoba coachowana zaczyna się otwierać na
samą siebie. Ludzie mają dziś ogromny problem z nazywaniem własnych emocji. Mówimy o faktach,
rzadziej o stanach emocjonalnych. Skrótowa komunikacja, jakiej jesteśmy ofiarami w dzisiejszym
świecie jest za to mocno odpowiedzialna. Najczęściej wybieramy takie emocje, jak strach, nienawiść,
czy euforia. A przecież jest tyle innych emocji! Zapominając o ich istnieniu, odbieramy sobie szansę na
odkrywanie nowych prawd o sobie. Czasem wstydzimy się do pewnych emocji przyznać. Pomyśl, kiedy
ostatnio powiedziałeś komuś, że czujesz do niego żal, że czujesz wstyd za swój uczynek? Był czas, gdy
mówienie o emocjach było passe. Druga połowa XX wieku nastawiła nas na posługiwanie się czynami,
jako wskaźnikami mierzenia charakteru i osobowości człowieka.
Dziś, na szczęście, specjaliści od rozwoju, znów zaczynają zachęcać nas do otwierania się na swoje
emocje. Zauważyliście, że mówienie o emocjach wprowadza czasem otoczenie w duże zakłopotanie?
To jeszcze taki temat tabu – niezręczny.
oraz czytać drugiego człowieka. Osoba coachowana zaczyna się zbliżać do takich rozwiązań, jakich
pragnie dopiero wówczas, gdy zyskuje świadomość własnych emocji. Jest to proces trudny i
ABC Coacha
Coach w swojej pracy nie daje gotowych odpowiedzi. Jego najważniejszą rolą jest aktywnie słuchać
10
wymagający czasu oraz zaufania do coacha. Dlatego metafora staje się w coachingu genialnym
rozwiązaniem.
Metafora (z j. greckiego: metaphorá - przenośnia) oznacza przeniesienie cech jakiejś rzeczy, zjawiska
czy osoby na inną, pozornie z nią niezwiązaną. Przykładowo, metaforą życia może być podróż w
nieznane, a metaforą relacji z przełożonym – służba w wojsku.
Funkcję metafory może pełnić cytat, przysłowie, bajka, legenda, wytwory sztuki, postacie z filmów czy
książek, przedmioty, ale także niemal każda sytuacja wzięta prosto z życia. Metafory są bardziej
powszechne w użytku niż nam się może wydawać. Stosujemy je zawsze wtedy, gdy nie odnajdujemy
właściwego sposobu na wyrażenie naszych myśli lub gdy chcemy podkreślić ich znaczenie. Często
robimy to nieświadomie.
Klient w trakcie sesji coachingowej może użyć metafory, gdy według niego będzie ona najlepiej
wyrażała jego myśli czy emocje. Niektóre sytuacje, stany i odczucia trudno jest nazwać „po imieniu” i
metafora jest wówczas idealnym środkiem zapełniającym lukę w komunikacji. Pozwala ona klientowi
wyrazić sens swoich myśli, a coachowi – ich zrozumienie. Dla zobrazowania: klient zamiast
szczegółowego relacjonowania codziennego problemu z nadaniem priorytetów swoim zadaniom i w
rezultacie ich odkładaniem mówi, iż nie wie, które z dziesięciu dostępnych drzwi otworzyć, jako
pierwsze i stoi przez to w miejscu.
Każdy z nas ma pakiet metafor i symboli, których chętnie używa. Warto jednak podkreślić, że nawet te
powszechnie stosowane rozumiemy „po swojemu” i nadajemy im własną interpretację. Dlatego kiedy
klient coachingu posługuje się metaforą do opisania swojej sytuacji, coach powinien dopytać, co
dokładnie to dla niego oznacza. Jakie uczucia, myśli i działania wiążą się ze sformułowaniem, którego
użył? Jakie zachowania ta metafora nazywa albo wyzwala?
Metafora jest niesamowicie ważnym narzędziem. Sama wykorzystuję ją podczas pracy. Podczas sesji
coachingowej może się stać ona kołem ratunkowym, gdy coachowana osoba staje pod ścianą z myślą
paniczną – nie wiem. Co na Twoim miejscu zrobiłby Superman? To jednak nie wszystko. Można mówić
o emocjach, wykorzystując nazwy zwierząt. Można wykorzystać metodę „Siedmiu żyć” podczas sesji
dotyczącej na przykład kariery. Metafora, jak dowodzą neuropsychologowie i specjaliści od
kognitywistyki – nie jest jedynie narzędziem lingwistycznym. Jest kluczem do zrozumienia, dlaczego
ludzie postępują tak, jak postępują. Nawet metafory nieświadome, stosowane przez nas, są w życiu
ważne! Są one świadectwem tego, jak postrzegamy własne ciało, życie oraz otoczenie. Metafora nie
jest jedynie narzędziem językowym – to ogromny proces ludzkiego myślenia. Co więcej, dokonując
ABC Coacha
zmian metafory, jesteśmy bardziej skłonni zmieniać to, co metafora symbolizuje w życiu.
11
Ja, zarówno w pracy trenerskiej, jak i coachingowej wykorzystuję „Metodę 6 kapeluszy” De Bono.
Podczas ćwiczenia możemy odkryć, jak różne i „niepasujące do naszego sposobu myślenia” rzeczy
przychodzą nam do głowy. Ale właśnie o to chodzi. Metaforyczne kapelusze mają poszerzyć nasz kąt
widzenia i pozwolić na zrozumienie innych osób. Zgodnie z metodą należy spróbować odpowiedzieć
na ważne pytanie na kilka sposobów, za każdym razem wyobrażając sobie, że zakładamy inny kapelusz.
Nosząc go, mamy myśleć w opisany niżej sposób.

Kapelusz czerwony oznacza emocje,
intuicję. Wszystko możemy wyrażać
subiektywnie,
bez
obawy,
że
narazimy się na krytykę.

Kapelusz biały to obiektywizm. Tu
liczą się suche fakty, liczby, dane.
Analizujemy je, uważając, by nie
włączać w to osobistych uwag.

Kapelusz czarny oznacza pesymizm,
osądzanie, ale też przezorność. Wyłuskujemy wady sprawy czy sytuacji. Dostrzegamy wszelkie
zagrożenia. Argumenty powinny być konstruktywne, utrzymane w realiach, choć mogą być
przerysowane.

Kapelusz żółty to optymizm. Nosząc go, trzeba być pozytywnie nastawionym, a jednocześnie
myśleć logicznie. Wyjaśniać, dlaczego coś się sprawdzi, ma szanse powodzenia, jest gwarantem
sukcesu. Żółty kolor jest radosny i akcentuje pozytywne aspekty danej sytuacji. Przepełniony
jest wiarą w sukces.

Kapelusz zielony to możliwości. Ten, kto go nosi, widzi wiele propozycji, opcji i rozwiązań.
Otwiera się na zmianę i kolejne pomysły. Zamiast stania w miejscu proponuje działania w
różnych kierunkach.

Kapelusz niebieski symbolizuje chłodne, analityczne myślenie, które ma pomóc nakreślić plan
działania. Zakładając ten kapelusz, skupiamy się na strategii, a także na podsumowaniu,
„używając” także innych kapeluszy, np. „W danej sytuacji należy zachować optymizm, jakby się
miało żółty kapelusz, i jednocześnie działać wielokierunkowo, jak w zielonym”.
To rożny punkt widzenia na jedną rzecz – warto metodę wykorzystywać przy podejmowaniu decyzji.
To, co może osłabić moc metafory, to używanie jej w nadmiarze. Opisywanie swojego całego świata
za pomocą przenośni to zwyczajny przerost formy nad treścią, a to tłumi ich oddziaływanie i ogranicza
użyteczność. Także niewiele wnoszące są metafory niezrozumiałe, nietrafione w kontekst sytuacyjny
czy nawet kulturowy. Nie zmienia to faktu, że metafora to bardzo silne narzędzie, wywołujące u
być kluczem otwierającym wiele zamków w głowie.
ABC Coacha
człowieka żywy obraz i emocje oraz uruchamiające proces poznawania siebie. Dobrze użyty obraz może
12
Bibliografia
1. Jolanta Kućka Maja Wilczyńska Małgorzata Nowak, Moc Coachingu. Poznaj narzędzia
rozwijające umiejętności i kompetencje osobiste, Wyd. Helion, 2013
2. http://www.portal.o.coachingu.pl/
3. Edward de Bono, tłumaczenie: Joanna Krzemień-Rusche, Sześć myślowych kapeluszy, Wyd.
ABC Coacha
Helion, 2007
13