Sposoby zabezpieczenia wierzytelnosci

Transkrypt

Sposoby zabezpieczenia
wierzytelności
Dr Anna Podciechowska
Sposoby zabezpieczenia wierzytelności
Title of the presentation || 26.06.2013
Date |‹#› | 2
1. Zabezpieczenia osobiste:
•
•
•
•
•
•
Poręczenie cywilne i wekslowe
Weksel własny
Gwarancja bankowa
Przelew wierzytelności na zabezpieczenie
Przystąpienie do długu
Zgoda dłużnika na dobrowolne poddanie się
egzekucji
Date |‹#› | 3
Poręczenie cywilne:
• Art. 876 – 887 k.c.
• Umowa, w której poręczyciel zobowiązuje się względem
wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby
dłużnik zobowiązania nie wykonał
• Oświadczenie poręczyciela musi być złożone na piśmie pod
rygorem nieważności! (umowa – nie musi)
• Zależne od długu głównego
 Nieważność długu głównego powoduje nieważność poręczenia
 Umorzenie długu głównego powoduje umorzenie poręczenia
 Zakres poręczenia jest równy zakresowi długu głównego
Title of the presentation| |26.06.2013
Date |‹#› | 4
• Może obejmować także dług przyszły, którego
wysokość jest z góry oznaczona
• Umowa może zostać odwołana w każdym czasie, ale
przed powstaniem długu
• Poręczyciel może się powoływać na wszelkie zarzuty
przysługujące dłużnikowi względem wierzyciela (np.
poręczenia)
• Jeżeli strony nie postanowią inaczej, poręczyciel jest
odpowiedzialny jako współdłużnik solidarny
Title of the presentation| |26.06.2013
Date |‹#› | 5
• Jeżeli dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia,
wierzyciel ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym
poręczyciela
• Termin płatności długu jest określony w umowie
• Przy braku wskazania terminu płatności, poręczyciel może
żądać w terminie 6 miesięcy od daty poręczenia lub daty
powstania długu przyszłego, aby wierzyciel wezwał
dłużnika do spełnienia świadczenia. Jeżeli wierzyciel nie
zastosuje się do tego żądania – poręczenie wygasa
Date |‹#› | 6
•
•
•
Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia,
powinien niezwłocznie zawiadomić o tym dłużnika wzywając go do
udziału w sprawie
Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej
przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Jeżeli tego nie uczyni,
a dłużnik spełni swoje świadczenie, nie może żądać od dłużnika zwrotu
tego co sam zapłacił wierzycielowi, chyba że dłużnik działał w złej wierze
Jeżeli poręczenie zostało udzielone za wiedzą dłużnika, dłużnik
powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu
zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił
wierzyciela może żądać od dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi
zapłacił, chyba że działał w złej wierze
Date |‹#› | 7
Poręczenie wekslowe:
• Art. 30 – 32 Prawa wekslowego
• Awal
• Zabezpieczenie zapłaty weksla co do całości lub
części sumy wekslowej
• Poręczenie może dać osoba trzecia lub nawet osoba
podpisana na wekslu
• Poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten,
za kogo poręczył
Date |‹#› | 8
• Zobowiązanie poręczyciela jest ważne, chociażby nawet
zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne
z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej
• Poręczyciel wekslowy, który zapłacił weksel, nabywa
prawa, wynikające z weksla przeciw osobie, za którą
poręczył, i przeciw tym, którzy wobec tej osoby
odpowiadają z weksla
• W przeciwieństwie do poręczenia cywilnego, poręczenie
wekslowe jest nieodwołalne
• Brak obowiązku informowania o spłacie
Date |‹#› | 9
•
•
•
•
•
Poręczenie umieszcza się na wekslu albo na przedłużku,
umieszczone na osobnym dokumencie może być jedynie
uznane za poręczenie cywilne
Poręczenie oznacza się wyrazem „poręczam” lub innym
zwrotem równoznacznym
Poręczenie podpisuje poręczyciel
Sam podpis na przedniej stronie weksla uważa się za udzielenie
poręczenia, wyjąwszy gdy jest to podpis wystawcy lub trasata
Poręczenie powinno wskazywać, za kogo je dano. W braku
takiej wskazówki uważa się, że poręczenia udzielono za
wystawcę.
Title of the presentation
| Date |‹#› | 10
| 26.06.2013
Gwarancja bankowa:
•
•
•
Szczególny rodzaj gwarancji samoistnej, w której rolę gwaranta
przyjmuje bank
Umowa
Trzy podmioty:



•
Gwarant – bank
Dłużnik – osoba trzecia wobec gwarancji, zleceniodawca gwarancji
Wierzyciel – beneficjent gwarancji
Pisemne zobowiązanie banku do zapłaty kwoty maksymalnej
wskazanej w gwarancji (sumy gwarancyjnej), w przypadku gdy
zleceniodawca gwarancji, na którego została wystawiona, nie
wywiąże się ze swojego zobowiązania
Title of the presentation| 26.06.2013
| Date |‹#› | 11
Gwarancja bankowa:
• Samodzielny charakter, niezależna np. od umowy
kredytu
• Może być formą pomocy publicznej
• Bank pobiera prowizję od udzielenia gwarancji
• Bank po spłacie gwarancji nie wstępuje w miejsce
wierzyciela, nie ma roszczeń zwrotnych do
dłużnika, strony mogą jednak postanowić inaczej
| Date |‹#› | 12
Przelew wierzytelności na zabezpieczenie:
• Przedmiotem może być wierzytelność zbywalna na
rzecz osób trzecich
• Zastrzeżenie, że na wierzyciela zostaną przelane
wszelkie prawa, jakie dłużnikowi przysługują od osoby
trzeciej
• Wierzyciel będzie się mógł z nich zaspokoić, o ile
dłużnik nie wywiąże się ze swojego zobowiązania
• Np. roszczenia przysługujące dłużnikowi względem
zakładu ubezpieczeń z tytułu polis ubezpieczeniowych
| Date |‹#› | 13
• Po wywiązaniu się dłużnika ze swojego zobowiązania,
powinien nastąpić zwrot korzyści uzyskanych w drodze
przelewu wierzytelności na zabezpieczenie
• Dwa rozwiązania:
 zastrzeżenie w umowie warunku rozwiązującego, zgodnie
z którym, jeśli zobowiązanie zostanie w całości spłacone,
wierzytelność przejdzie z powrotem na dłużnika, tj. przelew
straci moc, bez dodatkowej umowy
 z chwilą całkowitej spłaty kredytu wierzyciel obowiązany będzie
do zwrotnego przelewu wierzytelności, która pierwotnie należała
do dłużnika, potrzebna będzie dodatkowa umowa
| Date |‹#› | 14
• Dłużnik przelanej wierzytelności nie musi wyrazić
zgody na przelew wierzytelności, nie musi być o niej
poinformowany
• Jest to jednak w interesie nabywcy wierzytelności
| Date |‹#› | 15
Przystąpienie do długu:
• Tzw. łączne objęcie długu
• Przyjęcie przez osoby trzecie odpowiedzialności za
dotychczasowe zobowiązania dłużnika
• Zwielokrotnienie źródeł majątkowych, z których wierzyciel
może dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń
• Osoba nie zastępuje dłużnika, tylko odpowiada z nim
solidarnie za dług, wierzyciel uzyskuje nowego dłużnika
• Zaspokojenia można domagać zarówno od dłużnika, jak i od
osoby przystępującej do długu
• Umowa
| Date |‹#› | 16
• Zależne od długu
• Niedopuszczalne
przy
długu
wekslowym
i
długu
przedawnionym
• Oświadczenie o przystąpieniu do długu może być złożone
w każdej formie
• Umowa między wierzycielem a przystępującym do długu lub
pomiędzy dotychczasowym a przystępującym dłużnikiem, nie
wymaga zgody osoby nie będącej stroną umowy
| Date |‹#› | 17
• Spełnienie
świadczenia
przez
jednego
ze
współdłużników zwalnia drugiego z tego obowiązku
• Strony mogą postanowić, w jakim zakresie będzie
odpowiadał dłużnik przystępujący
• Możliwe jest przystąpienie do długu istniejącego, jak
i przyszłego
• Zawarcie umowy po powstaniu długu wiąże się
zazwyczaj z jego uznaniem i przerwą biegu
przedawnienia
| Date |‹#› | 18
Zgoda dłużnika na dobrowolne
poddanie się egzekucji:
•
•
•
•
Art. 777 k.p.c. § 1
4)
akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek
zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo
w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie
wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest
wykonanie;
5)
akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek
zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za
pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego
uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może
wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
6)
akt notarialny określony w pkt 4 lub 5, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym
osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką lub zastawem,
poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności
pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.
| Date |‹#› | 19
• Uproszczenie procesu dochodzenia roszczenia
• Nie
wymaga
przeprowadzenia
kosztownego
i długotrwałego postępowania sądowego
• Wystarczy przeprowadzenie postępowania klauzulowego
• Koniecznie w formie aktu notarialnego zawierającego:




świadczenie,
osoby dłużnika i wierzyciela,
podstawy prawnej obowiązku (źródła zobowiązania, np. umowa),
terminu, w jakim świadczenie powinno być spełnione i terminu, do kiedy
wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności
| Date |‹#› | 20
• Zgoda na poddanie się egzekucji po spełnieniu
określonego
warunku
(niewywiązania
się
z zobowiązania)
• Posiadając akt notarialny opatrzony klauzulą
wykonalności można złożyć wniosek o wszczęcie
egzekucji
• Oświadczenie dłużnika może być również złożone
w odrębnym od umowy akcie notarialnym
| Date |‹#› | 21
2. Zabezpieczenie rzeczowe:
•
•
•
•
Kaucja gwarancyjna
Zastaw
Hipoteka
Przewłaszczenie na zabezpieczenie
| Date |‹#› | 22
Kaucja gwarancyjna:
•
•
•
Suma złożona w celu udzielenia gwarancji dotrzymania
zobowiązania i stanowiąca często jednocześnie odszkodowanie za
szkody jakie zaistnieją wskutek nieprawidłowego wykonania
świadczenia
Co do zasady, nie jest zaliczana na poczet ceny i podlega zwrotowi
w przypadku prawidłowego wykonania umowy
Kaucja pobrana przez np. sprzedawcę może zostać również
(w części lub całości) przez niego zatrzymana i zaliczona na poczet
zaległości wynikających z umowy czy odszkodowania należnego od
nabywcy towaru czy usługi. Zatrzymana kaucja pełni w takim
wypadku funkcję kary umownej (odszkodowania)
| Date |‹#› | 23
Kaucja gwarancyjna:
•
•
•
•
•
Z istoty zabezpieczającego charakteru kaucji wynika, iż nie ma ona
natury świadczenia ostatecznego
Co do zasady, świadczenie zwrotne
Przyjęcie kaucji zwrotnej nie powoduje powstania przychodu
w rozumieniu przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym
od osób fizycznych. W związku z czym, kaucja jest obojętna
podatkowo, tzn. nie jest kosztem ani przychodem
Może być uznana za taki przychód, jeżeli strona zaliczy sumę kaucji
na poczet należności głównej albo odszkodowania
Umowa powinna jasno określać, kiedy kaucja będzie zwrócona, oraz
w jakim przypadku zostanie zatrzymana
| Date |‹#› | 24
Zastaw:
• Ograniczone prawo rzeczowe, ustanowione
zabezpieczenie wierzytelności
• Regulacja prawna znajduje się głównie w:
w
celu
 Kodeksie cywilnym w art. 306-335
 ustawie z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze
zastawów, która reguluje zastaw rejestrowy (Dz.U.2009.67.569 j.t.)
• Stronami są:
 Zastawnik – wierzyciel, którego wierzytelność jest zabezpieczona
 Zastawca – właściciel rzeczy, na której ustanawia się zastaw (nie musi
to być dłużnik, to może być osoba trzecia)
| Date |‹#› | 25
Zastaw:
• Prawo ściśle związane z wierzytelnością
• Zabezpiecza również roszczenia związane z wierzytelnością
zabezpieczoną, np. nieprzedawnione odsetki
• Może powstać na mocy czynności prawnej lub z mocy
samego prawa
• Przedmiotem zastawu mogą być jedynie rzeczy ruchome
bądź prawa (np. wierzytelności, obligacje)
• Wierzycielowi przysługuje pierwszeństwo w zaspokojeniu
swoich roszczeń z przedmiotu zastawu (głównie poprzez
sprzedaż zastawu)
| Date |‹#› | 26
Zastaw:
•
•
•
•
•
Wierzyciel może się zaspokoić z rzeczy (praw) bez względu na to,
czyją własnością się stały
Zastaw musi być ustanowiony umową, aby był skuteczny wobec
wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa została zawarta na piśmie z datą
pewną (art. 307 k.c.)
Zastaw znajduje się w posiadaniu zastawnika
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza
prawa zastawnika do uzyskania zaspokojenia z rzeczy obciążonej
Niedopuszczalne jest zastrzeżenie, przez które właściciel
ruchomości zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona
zbycia lub obciążenia ruchomości przed wygaśnięciem zastawu
| Date |‹#› | 27
Zastaw rejestrowy:
•
Do ustanowienia zastawu rejestrowego wymagane jest:


•
•
•
•
zawarcie umowy o ustanowienie zastawu (tzw. umowa zastawnicza), w formie
pisemnej pod rygorem nieważności
wpis do rejestru zastawów
Rejestr prowadzą sądy rejonowe
Sądem właściwym jest sąd, w którego okręgu znajduje się miejsce
zamieszkania (siedziba) zastawcy
Jeżeli ma być ustanowiony na pojeździe mechanicznym
podlegającym rejestracji, zastaw ten zostaje również odnotowany
w dowodzie rejestracyjnym pojazdu
Przedmiot zastawu może pozostać w posiadaniu zastawcy
| Date |‹#› | 28
Hipoteka:
•
•
•
•
Ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości oraz na
wybranych prawach (własnościowe spółdzielcze prawo do
lokalu, wierzytelność zabezpieczona hipotecznie), służące
zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z oznaczonego
stosunku prawnego
Wierzyciel ma pierwszeństwo przed wierzycielami osobistymi
każdoczesnego właściciela nieruchomości
Zbycie nieruchomości nie ma wpływu na hipotekę
Strony:


Wierzyciel hipoteczny – uprawniony z hipoteki
Dłużnik hipoteczny – właściciel nieruchomości
| Date |‹#› | 29
Hipoteka:
•
•
•
•
Powstaje dopiero z chwilą wpisu w księdze wieczystej
Może być ustanowiona w drodze czynności prawnej, na
podstawie orzeczenia sądu, lub decyzji odpowiedniego organu
podatkowego – Urzędu Skarbowego, ZUS, KRUS
Podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej jest oświadczenie
właściciela nieruchomości obciążanej o ustanowieniu hipoteki
złożone w formie aktu notarialnego (pod rygorem nieważności)
W przypadku gdy dłużnik nie wykonał swojego zobowiązania,
zaspokojenie wierzyciela hipotecznego następuje w drodze
sądowego postępowania egzekucyjnego
| Date |‹#› | 30
Przewłaszczenie na zabezpieczenie:
•
•
•
Forma zabezpieczenia wierzytelności polegająca na przeniesieniu
przez dłużnika prawa własności swojej rzeczy na wierzyciela
Umowa powiernicza, obligacyjna
Występuje w dwóch formach:


dłużnik przenosi na wierzyciela własność swej rzeczy, a wierzyciel
zobowiązuje się do przeniesienia własności tej rzeczy z powrotem na
dłużnika po zaspokojeniu wierzytelności, często zobowiązując się do
korzystania z rzeczy w ograniczonym umową zakresie - do powrotnego
nabycia własności przez dłużnika konieczna jest dodatkowa umowa
dłużnik przenosi własność rzeczy ruchomej na wierzyciela pod warunkiem
rozwiązującym, którym jest zaspokojenie wierzytelności - z tą chwilą
własność rzeczy ruchomej automatycznie powraca do dłużnika
| Date |‹#› | 31
Przewłaszczenie na zabezpieczenie:
•
•
•
•
•
•
Przedmiotem przewłaszczenia mogą być tylko rzeczy ruchome, np.
samochód
Rzecz pozostaje w posiadaniu dłużnika
Daleko idące uprawnienia wierzyciela, ale bywa kłopotliwe przy
wydobyciu rzeczy od dłużnika
W przypadku przewłaszczenia na zabezpieczenia samochodu, zmiana
właściciela powinna zostać odnotowana w dowodzie rejestracyjnym
Przy niewywiązaniu się dłużnika z zobowiązania daje prawo do żądania
wydania rzeczy
Rzecz nabyta w drodze przewłaszczenia na zabezpieczenie jest
neutralna podatkowo do czasu jej ostatecznego przejęcia
Title
the presentation
Title of
theofpresentation
| Date| Date
|‹#› | 32
DYSKUSJA
I
PYTANIA UCZESTNIKÓW
Fortak & Karasiński Radcowie Prawni sp.p.
ul. Gdańska 77a lok.3
90 - 613 Łódź
tel. + 48 42 676 90 20
fax + 48 42 678 90 25
mail: [email protected]
dr Anna Podciechowska
509-035-397

Sposoby zabezpieczenia wierzytelnosci

Transkrypt

Podobne dokumenty

czytaj całość - Faktoring

Wykaz majątku (art. 913 K.p.c.)

WNIOSEK KLIENTA O PRZELEW WIERZYTELNOŚCI

czytaj całość

Inwestycje w Wierzytelnosci

nieruchomości wierzytelności