Etap wojewódzki

KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Wpisuje uczeń po otrzymaniu zadań
Kod ucznia
Wpisuje członek komisji
po rozkodowaniu pracy
Czas pracy:
Imiona
90 minut
Nazwisko
KONKURS CHEMICZNY
DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM
ROK SZKOLNY 2014/2015
ETAP WOJEWÓDZKI
Informacje:
Uzyskane punkty
1. Sprawdź, czy otrzymałeś/aś łącznie 9 stron. Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu komisji.
nr zad.
2. Na stronie pierwszej wpisz w wyznaczone miejsce swoje
swój kod.
2
1
3
3. Arkusz składa się z 14 zadań. Przy każdym zadaniu
podana jest liczba punktów możliwych do uzyskania.
4
4. W rozwiązaniach zadań rachunkowych pamiętaj o jednostkach i napisaniu odpowiedzi.
6
5. Za rozwiązanie wszystkich zadań możesz uzyskać łącznie
45 punktów.
6. Pisz czytelnie. Używaj długopisu lub pióra. Nie używaj
ołówka.
5
7
8
9
10
7. Nie używaj korektora. Gdy popełnisz błąd w zadaniach,
przekreśl odpowiedź i obok napisz poprawną.
11
8. Przy rozwiązywaniu zadań możesz używać prostego
kalkulatora (mnożenie, dzielenie, dodawanie, odejmowanie).
13
9. Brudnopis nie podlega ocenie.
1
12
14
Suma
pkt.
pkt.
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Zadanie 1 (4 pkt)
Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do wodnego roztworu pewnej substancji dodano kroplami
wodny roztwór innej substancji i za pomocą pehametru mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Przebieg
doświadczenia zilustrowano poniższym schematem.
Substancja dodawana
Substancja badana
a) Substancją dodawaną jest:
A. NaCl
B. HCl
C. NaOH
D. H2O
b) Substancją badaną jest:
A. NaCl
B. HCl
C. NaOH
D. H2O
c) Odczytaj z wykresu wyjściowe pH badanej substancji:
Odpowiedź: ……………………………………………………………………………………………...
d) Na podstawie wykresu, odczytaj wartość objętości substancji badanej i wartość pH, przy której
stężenie jonów wodorowych jest równe stężeniu jonów wodorotlenkowych.
Odpowiedź: ………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 2 (1 pkt)
Do doświadczenia użyto cukier z cukiernicy. Przeprowadzono doświadczenie przedstawione na poniższym
schemacie.
HCl
Wodny roztwór cukru
Otrzymany gorący roztwór poddano próbie Trommera. Podaj obserwacje przebiegu reakcji.
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
2
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Zadanie 3 (3 pkt)
Wodny roztwór chlorku potasu o stężeniu 10% zawiera 3,01 ∙1023 kationów K+. Oblicz masę tego roztworu.
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
Odpowiedź ………………………………………………………………………………………………………...
Brudnopis
Zadanie 4 (2 pkt)
Wykonano następujące doświadczenia.
Mg
CH3COOH(aq)
I
nadmiar CH3COOH(aq)
II
CH3COOH(aq)
III
CuO
NaOH(aq) + fenoloftaleina
Przyporządkuj wymienione objawy reakcji odpowiednim probówkom.
ABCDE-
wydziela się bezbarwny gaz
powstał roztwór o niebieskim zabarwieni
powstał roztwór o zielonym zabarwieniu
znika malinowe zabarwienie
pojawia się malinowe zabarwienie
Probówka I - …………………….
Probówka II - …………………….
Probówka III - …………………….
3
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Zadanie 5 (4 pkt)
W trzech naczyniach bez etykiet znajdują się: 1) siarczek potasu, 2) siarczan(VI) potasu, 3) siarczan(IV)
potasu. Zaprojektuj sposób identyfikacji tych związków chemicznych. W tym celu
a) z podanych substancji wybierz jeden odczynnik identyfikujący: Ba(OH)2, NaCl, HCl, CH3COOH.
Odczynnik do odróżnienia soli to: podaj wzór i nazwę odczynnika.
……………………………………………………………………………………………………………...
b) uzupełnij tabelę:
Nazwa identyfikowanego
Przewidywalne obserwacje pozwalające na identyfikację
związku
związków
1
siarczek potasu
2
siarczan(VI) potasu
3
siarczan(IV) potasu
Zdanie 6 (5 pkt)
W pracowni chemicznej otrzymuje się chlor w wyniku utleniania kwasu solnego.
a) Uzupełnij współczynniki reakcji w podanym równaniu reakcji otrzymywania chloru. Zastosuj metodę bilansu elektronowego. Zapisz reakcje utleniania i redukcji, podaj wzór utleniacza i reduktora.
……….. KMnO4 + …….. HCl
→
…… KCl + ….MnCl2 + ….. Cl2 + …… H2O
Reakcja utleniania: …………………………………………………………………………………………
Reakcja redukcji: .………………………………………………………………………………………….
utleniacz ………………………….. reduktor ………………………………..
Brudnopis
4
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
b) Oblicz, ile gramów manganianu(VII) potasu wzięło udział w reakcji z kwasem solnym, jeżeli powstało 5,6 dm3 chloru odmierzonego w warunkach normalnych.
...................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................
Odpowiedź ................................................................................................................................................
Zadanie 7 (2 pkt)
Z jakimi kwasami kojarzą się (wpisz w miejsce kropek odpowiednie nazwy zwyczajowe lub systematyczne):
a) Świeczka …………………………………………………………………………………………………..
b) Przykry zapach zjełczałego masła …………………………………………………………………………
c) Ocet ………………………………………………………………………………………………………...
d) Jad mrówek i pszczół, sok komórkowy parzących włosków pokrzywy…………………………………...
e) Olej, oliwa …………………………………………………………………………………………………
f) Woda mineralna gazowana ………………………………………………………………………………..
Zadanie 8 (3 pkt)
Przy każdym stwierdzeniu zakreśl literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub F – jeżeli jest fałszywe.
A
Struktura pierwszorzędowa białka to kolejność występowania aminokwasów w
łańcuchu.
P
F
B
Białka tworzą roztwory właściwe, czego dowodem jest efekt Tyndalla.
P
F
C
Pod wpływem stężonego kwasu siarkowego(VI) białko ulega denaturacji i zabarwia
się na żółto.
P
F
D
Pod wpływem wodorotlenku miedzi(II) roztwór białka zabarwia się na fioletowo.
P
F
P
F
P
F
P
F
E
F
G
Podczas reakcji estryfikacji rozerwaniu ulega wiązanie O – H w cząsteczce
alkoholu.
Propanian etylu to ester kwasu propanowego i alkoholu etylowego o wzorze
C2H5COOC2H5.
Reakcja estryfikacji jest reakcją odwrotną do reakcji zobojętniania.
5
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Informacja do zadań 9 i 10
Wapno palone (tlenek wapnia) reaguje gwałtownie z wodą, z wydzieleniem dużej ilości ciepła, tworząc wapno
gaszone, które w budownictwie używane jest do wyrobu zaprawy murarskiej. Jej twardnienie polega między
innymi na reakcji wapna gaszonego z tlenkiem węgla(IV). W przemyśle wapno palone otrzymywane jest przez
prażenie kamienia wapiennego (węglanu wapnia) w temperaturze 900°C – 1000°C.
Zadanie 9 (4 pkt)
a) Podaj ilość procesów chemicznych opisanych w informacji.
Ilość procesów chemicznych opisanych w informacji: ………………..
b) Do wszystkich opisanych w informacji procesów chemicznych zapisz odpowiednie równania reakcji:
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 10 (3 pkt)
W otwartym naczyniu prażono 60 g węglanu wapnia. Po pewnym czasie przerwano ogrzewanie i zważono
mieszaninę. Okazało się, że masa stałej pozostałości wynosiła 52 g.
Oblicz, ile procent węglanu wapnia uległo rozkładowi. Wynik podaj z dokładnością do pierwszego
miejsca po przecinku.
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
Brudnopis
6
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Zadanie 11 (1 pkt)
Spośród odpowiedzi A – D wybierz tę, w której prawidłowo zostały przyporządkowane nazwy kwasów do ich
właściwości.
Jest ciałem stałym
Rozpuszcza się w wodzie
Ma ostry, drażniący zapach
A.
kwas stearynowy
kwas fosforowy(V)
kwas stearynowy
B.
kwas fosforowy(V)
kwas metanowy
kwas fosforowy(V)
C.
kwas metanowy
kwas stearynowy
kwas fosforowy(V)
D.
kwas stearynowy
kwas metanowy
kwas metanowy
Zadanie 12 (4 pkt)
Pewien gazowy węglowodór spalono w tlenie i otrzymano 8 dm3 tlenku węgla(IV) i 4,824 g wody. Pomiary
wykonano w tych samych warunkach ciśnienia i temperatury.
a) Na podstawie obliczeń, ustal wzór empiryczny (elementarny) i wzór sumaryczny spalonego
węglowodoru.
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
b) Podaj nazwę spalonego węglowodoru
Nazwa spalonego węglowodoru: ………………………………………………..
7
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Zadanie 13 (3 pkt)
Do 400 cm3 0,15-molowego roztworu chlorku wapnia dodano 500 cm3 0,12-molowego roztworu fosforanu(V)
sodu do całkowitego wytrącenia się osadu. Powstający osad odsączono i osuszono.
Oblicz masę produktu pozostałego na sączku.
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………………...
……………………………………………………………………………………………………………………...
Odpowiedź: ………………………………………………………………………………………………………..
Zadanie 14 (6 pkt)
Dobierając odpowiednie substraty i produkty napisz równania zachodzących reakcji chemicznych.
Substraty
1
2.
3.
4.
5.
6.
etyn, H2
kwas palmitynowy, Ca(OH)2
metanol, kwas mrówkowy, H+
sacharoza, H2O, enzymy
butanol, O2
glukoza, Cu(OH)2, (temperatura)
Produkty
A.
B.
C.
D.
E.
F.
1. …………………………………………………………..………….………………….
2. ………………………………………………………………………………………….
3. ………………………………………………………………………………………….
4. ………………………………………………………………………………………….
5. …………………………………………………………………........………………
6. ……………………………………………………………………….………….………
8
C6H12O6, C6H12O6
C6H12O7, Cu2O, H2O
C2H6
(C15H31COO)2Ca, H2O
HCOOCH3, H2O
CO2, H2O
KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2014/2015 - ETAP WOJEWÓDZKI
Brudnopis
9