Pobierz

THERMA-POP – PRZESTRZEŃ RELAKSACYJNA
Kaja Czajczyk
Uniwersytet Rzeszowski
Streszczenie
Tematem mojej pracy jest adaptacja przestrzeni Starego Dworca w Katowicach na baseny termalne.
W projekcie opierałam się o główne założenia sztuki lat 50’ i 60’ XX wieku pop- art. Inspiracją do
stworzenia wnętrz tego obiektu jest twórczośd jednego z głównych przedstawicieli sztuki popularnej
Andy’ego Warhola, a przede wszystkim portret Marylin Monroe jego autorstwa. Dzięki jego
multiplikowanej formie dokonałam podziału przestrzeni. Wybrany przeze mnie obiekt został
wybudowany na początku XX wieku. Obecnie jednak jest on bezużyteczny. Podjęłam próbę
zagospodarowania tej przestrzeni. Aby tchnąd życie w mury obiektu nadałam wnętrzu wiele żywych
kolorów dostarczających pozytywnej energii. Przestrzeo została urządzona zgodnie ze stylistyką popartu, wykorzystując współczesne meble i inne elementy aranżacji.
Wstęp
Tematem niniejszej publikacji jest adaptacja budynku Starego Dworca Kolejowego w Katowicach na
kompleks basenów termalnych.
Dla Górnego Śląska, obiekt ten, przez wiele lat spełniał ważną rolę transportową. Wraz z rozwojem
przemysłu w XX wieku, należało dokonad rozbudowy obiektu, co było niemożliwe ze względu na
zabudowę miejską.
W efekcie w roku 1972 przestał on pełnid swoją funkcję, na rzecz nowo wybudowanego dworca, jednak
sam budynek – jego modernistyczna architektura oraz usytuowanie, wciąż cieszy się dużym
zainteresowaniem wśród deweloperów.
www.think.wsiz.rzeszow.pl, ISSN 2082-1107, Nr 4 (8) 2011, s. 56-61
Therma-pop – przestrzeo relaksacyjna
Dobra lokalizacja i atrakcyjnośd zainspirowały mnie do zagospodarowania tego miejsca na przestrzeo
relaksacyjno-rekreacyjną, aby ponownie stał się miejscem użyteczności publicznej.
W wielu Polskich miastach znajdują się zabudowania z czasów przed i powojennych, które ulegają
degradacji, niszczeją z biegiem lat. Wkład miast oraz prywatnych inwestorów w stare, zaniedbane
budynki pozwala na przystosowanie ich do nowych funkcji. Przykładem modernizacji na terenie kraju
jest m.in. Fabryka Eitingona w Łodzi, w której powstają biura, a także ma się tam odbyd tegoroczny
festiwal designu. We Wrocławiu poniemiecki schron przeciwlotniczy stał się tymczasową siedzibą
muzeum sztuki nowoczesnej. Również w Warszawie powstało Centrum Artystyczne Fabryka Trzciny kompleks artystyczno-edukacyjny mieszczący się w starej, odremontowanej fabryce.
Przestrzenie użyteczności publicznej są miejscami, które zaspokajają potrzeby ludzi w zakresie rekreacji,
komunikacji i edukacji. Inwestowanie w nie poprzez adaptację zniszczonych budynków, daje im szansę
na nowe życie, nową jakośd, a społeczeostwu możliwośd korzystania z ich funkcji. Miasta, które
zagospodarowują tereny oraz budynki dotąd niszczejące, pokazują nowe możliwości, udostępniają
i przybliżają korzystanie z nowo powstałych miejsc. Zainteresowanie sprzyja rozwojowi
intelektualnemu, poprawiając jakośd życia, a także zalety takich miejsc.
1. Idea powstania projektu
1.1. Współczesne Katowice
Katowice chod stosunkowo młode miasto ( prawa miejskie uzyskało w 1865 roku ) zajmuje ważne
miejsce na mapie Polski, co niewątpliwie związane jest z rozwojem górnictwa i hutnictwa na przełomie
XIX i XX wieku w tym regionie. Architektura Katowic to przede wszystkim wynik współczesnego rozwoju
przemysłowego. Miasto powstało w wyniku połączenia mniejszych wsi oraz osiedli. Śródmieście
ukształtowało się po roku 1880, dlatego też dominuje tam architektura neorenesansowa oraz
neobarokowa. Natomiast południowa częśd Katowic to typowe budownictwo stylu międzynarodowego,
gdzie budynki inspirowane są Bauhausem czy twórczością Le Corbusiera.
W dzisiejszych czasach wiele kopalo i hut zostało zlikwidowanych, przyczyniając się do zwiększenia
bezrobocia. Aby temu przeciwdziaład zamknięte zakłady pracy przekształcane są na obiekty użytku
publicznego- galerie handlowo- rozrywkowe, muzea, punkty widokowe. Obecnie Katowice
przygotowują się do wielkich zmian oraz przebudowy centrum miasta, między innymi rewitalizacji
budynków, oczywiście powstają nowe projekty zabudowy miasta. Podążając za wyżej wymienionymi
przykładami, podjęłam próbę zagospodarowania Starego Dworca Kolejowego w Katowicach.
1.2. Stereotyp Katowic
Katowice według rankingów są jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów inwestycyjnych, jednakże
stereotypowe postrzeganie tego miasta powoduje niechęd do inwestowania. Inwestycja w miasto,
realizacja projektów wpływa nie tylko na rozwój miasta, ale przede wszystkim ma pozytywny wpływ na
57
Therma-pop – przestrzeo relaksacyjna
jakoś życia. Katowice są jednym z bardziej ,,zielonych” obszarów Górnego Śląska. Mimo to miasto
kojarzone jest głównie z dymem fabrycznym unoszącym się nad nim, kurzem, brudem, szarością, gdzie
nikt dla własnej przyjemności nie chciałby się na dłużej zatrzymad. To miejsce wszechobecnego chaosu,
pozbawione kolorów, a co za tym idzie życia, który dla natury ludzkiej jest głównym źródłem
przyjemności.
Takim też wydaje się byd budynek Starego Dworca- zaniedbany i nieatrakcyjny. Aby tchnąd życie w mury
obiektu, postanowiłam w moim projekcie sięgnąd do głównych założeo sztuki pop-artu.
1.3. Sztuka pop-artu
Pod koniec lat 50-tych w Wielkiej Brytanii i na początku lat 60-tych w Stanach Zjednoczonych sztuka
popularna stała się pierwszym realnym wyzwaniem dla modernizmu. Prace, które powstawały w tym
okresie były świadomie prowokujące, zajmowały się popularnym gustem i kiczem, uważanym za coś
poza granicami sztuki. Zacierały się granice między kulturą wysoką, a niską. Styl ten zapożyczał elementy
z plakatów, fotografii i komiksów. Pop-art przerodził się w pewnego rodzaju zabawę. Zaczęto stosowad
krzykliwe, jaskrawe lub mdłe kolory, ostre kontury, nadnaturalne formaty, a przedmioty codziennego
użytku stały się tematami prac. Artyści mieli nieograniczoną swobodę twórczą, chcieli zobrazowad
cywilizację miejską, wykorzystując do tego różne środki plastyczne.
2. Indywidualny projekt zagospodarowania Starego Dworca Kolejowego
w Katowicach.
Katowicki dworzec przeszedł wiele faz rozwoju. Pierwotnie był małą stacją, posiadał jeden budynek
piętrowy. Z czasem zaistniało zapotrzebowanie na większą przestrzeo. Szybki rozwój przemysłu, a co za
tym idzie miasta stanowił o potrzebie jak
najszybszej rozbudowy dworca. W wyniku tego
działania stacja wzbogaciła się o dwie duże hale
pasażerskie oraz dwa piętra. Wejścia do hal
budynku znajdują się od ulicy Dworcowej.
Niestety jego układ przede wszystkim torowy nie
odpowiadał potrzebom stacji węzłowej, która
obsługiwałaby międzynarodowe kursy. Dworzec
został zamknięty w 1972 roku. Obecnie Stary
Dworzec w Katowicach jest zaniedbanym
obiektem, w którym odbywa się giełda
komputerowa, a także mieści się klub. Niestety
pozwolono, aby jedna z perełek architektury tego miasta niszczała i zamieniła się szpecący obiekt
Katowic.
Rys. 1 Stary Dworzec Kolejowy w Katowicach
Do projektu, zaaranżowania tego miejsca na baseny termalne, wybrałam konkretne przestrzenie
dworca. Są to: główna hala dworcowa oraz pomieszczenia znajdujące się obok. Zrezygnowałam z piętra
58
Therma-pop – przestrzeo relaksacyjna
ponad nimi dla uzyskania większej przestrzeni. Opierając się o podstawowe zasady sztuki popularnej,
podjęłam próbę stworzenia miejsca, które dzięki odpowiedniej aranżacji odmieniłoby smutne i szare
wnętrze dworca. Fasada obiektu pozostała nienaruszona, jedynie wnętrze stało się impulsem dla moich
działao.
Główną inspiracją w moim projekcie była twórczośd Andy’ego Warhola, jednego z czołowych
przedstawicieli pop-artu, a przede wszystkim jego słynny portret Marylin Monroe, który stał się
tematem przewodnim tego obiektu. Multiplikowana forma obrazu, pozwoliła mi określid funkcję
w przestrzeni, wyznaczając tym samym miejsca, w których będzie można oddad się zarówno
szaleostwom jak i rozrywkom na terenie basenów. Pozwoli nam przenieśd się w inny wymiar,
nowoczesny, odważny.
Mechaniczne powielanie podstawowego motywu było
w pop-arcie, bardzo często stosowanym zabiegiem - stąd
też pomysł na taki rodzaj podziału przestrzeni. Całośd ma
tworzyd klimat relaksacyjny, rozrywkowy, otwarty dla
wszystkich – dla szeroko rozumianej kultury masowej.
Podążając za nowoczesnymi rozwiązaniami, częśd
komunikacyjną umożliwiającą przemieszczanie się
między basenami stanowią podwieszane oszklone
platformy połączone pomostami, znajdujące się ponad
akwenami tak, aby można było oglądad obrazy
Rys. 2 wizualizacja 1
umieszczone na dnach basenów oraz doświadczad
efektów zarówno świetlnych jak i akustycznych. Przedstawienie portretu Marylin Monroe w różny
sposób na dnach basenów jest zabawą z widzem. Niekiedy portret jest idealnie odwzorowany,
a w innym przypadku, dzięki wykorzystaniu światła pokazuje zdeformowaną twarz. To również jeden ze
sposobów aranżacji dzieła lub przedmiotu w różny sposób, niekiedy trochę komiczny, tak jak w okresie
sztuki pop-artu, gdzie artysta miał pełną dowolnośd i
wykorzystywał ją bawiąc się z obrazem. Pamiętajmy,
że w tym okresie jedną z głównych cech było zatarcie
granic między sztukami wysoką, a niską. Istotną rolę
odgrywają przede wszystkim żywe, mocne kolory,
nadające wnętrzu pozytywnej energii, sprawiające, że
przestrzeo staje się przyjazna dla człowieka.
Odpowiednie naświetlenie, to równie ważny aspekt
tego projektu. Dzięki temu wnętrze jest jasne, pełne
świeżych, pozytywnie nastrajających barw. Kolorowe
zjeżdżalnie, wykonane z półprzeźroczystego materiału
Rys. 3 wizualizacja 2
podświetlane od wewnątrz, wprowadzają klimat
szalonych lat sześddziesiątych, podkreślając jednocześnie rozrywkową funkcję tego miejsca, jak i basen,
w którym dochodzi do pewnego rodzaju zabawy światłem i kolorem, dzięki wypełnionemu dnu wężami
ledowymi, tworząc w ten sposób kontur portretu.
Andy Warhol tworzył także filmy. Stworzył w swojej karierze łącznie 60 filmów, charakterystyczną cechą
wielu z nich był brak scenariusza, miały ukazywad prawdziwe zachowanie ludzi, emocje. Dlatego też
postanowiłam w jednym
59
Therma-pop – przestrzeo relaksacyjna
z basenów wykorzystad jego twórczośd w postaci
wyświetlanych projekcji multimedialnych, z wykorzystaniem ekranów parowych – fogscreen - na których
będą wyświetlane filmy jego reżyserii za pomocą
projektora. Jest to szczególnie uzasadnione rozwiązanie,
ponieważ wykorzystuje ono parę wodną, a zastosowany
system zamkniętego obiegu wody umożliwia jego użycie
w dowolnym miejscu. Ponadto przez ten rodzaj
„niematerialnego” można przejśd, co wprowadza
Rys. 4 wizualizacja 3
dodatkowy element „gry”, obrazem tak charakterystyczny
dla koncepcji pop - artu.
Innowacją w projekcie będą miękkie zanurzone w wodzie kanapy, przymocowane do dna basenu, na
których można będzie odpocząd, zrelaksowad się. Na terenie kompleksu basenowego znajdowad się
będzie również sauna parowa, w wnętrzu której siedziska wykonane będą z drewna.
Po wejściu na teren obiektu droga do przebieralni prowadzid będzie korytarzem oddzielonym od baru
szklaną ścianą.
Ściany w pomieszczeniach, gdzie znajdują się baseny są zrobione z mozaiki, przedstawiają prace jednego
z współczesnych artystów bazujący na stylistyce pop-artu w swojej twórczości – Mr. Brainwash.
W pracach nawiązuje do dzieł Andy’ego Warhola.
Dla klientów term dostępny będzie bar znajdujący się w centralnym miejscu zaaranżowanej przeze mnie
przestrzeni. Będzie można tam spędzid miłe chwile przy rozbrzmiewającej muzyce z lat 60-tych. Do
wystroju przestrzeni baru wykorzystam współczesne, ale odpowiadające stylistyce tego okresu meble,
stoliki, krzesła, wykonane z materiałów typowych dla stylu, jak plastik, tworzywo sztuczne, a także
wzory geometryczne, przeróżne zestawienia faktur i deseni. Żywe barwy, wolnośd formy z domieszką
kiczu, komiksowa stylistyka idealnie wpasują się w klimat wnętrza i sprawią, że odbiorca stanie się
częścią przestrzeni, wejdzie z nią w interakcję, zostanie wciągnięty w wir zabawy ze sztuką.
Mając na uwadze, że pop- art jest mocnym i wyrazistym stylem, starałam się jednak zachowad pewną
równowagę w myśl zasady ,,lepiej za mało, niż za dużo”. Celem mojego projektu było podjęcie próby
stworzenia przestrzeni, która dzięki wykorzystaniu głównych idei sztuki pop - artu pozwoli odbiorcy na
obcowanie z nią. W naszym życiu mało jest koloru, dlatego zastosowanie żywych barw w przestrzeni
dworca, dostarczy użytkownikom term dużo pozytywnej energii. To obiekt zaprojektowany z myślą
o każdej grupie wiekowej, gdzie nie ma granic, wszystko jest dozwolone.
Wydaje mi się, że sztuka popularna, która stała się tutaj głównym przedmiotem działao we wnętrzu
Starego Dworca w Katowicach, jest doskonałym przykładem połączenia przestrzeni użyteczności
publicznej z zabawą poprzez sztukę.
Nie tylko dzięki kolorom, ale także odpowiedniemu oświetleniu oraz efektom akustycznym,
wykorzystaniu materiałów typowych dla tej stylistyki, to wszystko sprawi, że człowiek poczuje się wolny
od codziennych trosk. To styl, który daje mnóstwo swobody, rozrywki, jest bezpośredni, a także
zapewnia możliwośd nieograniczonych działaniach. Mimo przesytu kolorów, kiczowatości wywołuje
wiele radości i wolności. Projekt w połączeniu z założeniami pop-artu stał się idealnym kontrastem dla
,,szarych’’ Katowic.
60
Therma-pop – przestrzeo relaksacyjna
Bibliografia
1. J. Mrozek, P. Trzeciak, W. Włodarczyk, Sztuka Świata, Tom 10, Wydawnictwo Arkady, Warszawa
2009, s.83-119
2. W. Odorowski, Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922- 1939, Katowice 1994
3. http://inforail.pl/text.php?id=13331
4.
Źródło zdjęcia: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Kattowitz__Hauptbahnhof.JPG&filetimestamp=20060704115749
61