modułowy program nauczania technik archiwista 348[02]

Transkrypt

MINISTERSTWO
EDUKACJI i NAUKI
MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI
348[02]/SP-2, SP-1/MEiN/2006.
MODUŁOWY PROGRAM NAUCZANIA
TECHNIK ARCHIWISTA 348[02]
Zatwierdzam
Minister Edukacji i Nauki
Warszawa 2006
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
Autorzy:
mgr Barbara Molenda
mgr Zofia Sepkowska
mgr Bogusława Walenta
mgr Piotr Zawilski
Recenzenci:
mgr Eugeniusz Borodij
dr Jan Macholak
Opracowanie redakcyjne:
mgr inż. Katarzyna Maćkowska
1
Spis treści
Wprowadzenie
I. Założenia programowo-organizacyjne kształcenia w zawodzie
1. Opis pracy w zawodzie
2. Zalecenia dotyczące organizacji procesu dydaktycznowychowawczego
II. Plany nauczania
III. Moduły kształcenia w zawodzie
1. Ekonomiczno-prawne podstawy gospodarowania
Identyfikowanie podstaw prawnych
Zarządzanie zasobami ekonomicznymi
Ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych
Wykonywanie prac biurowych
2. Podstawy działalności archiwalnej
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska
Stosowanie prawa i zasad archiwalnych
Zarządzanie informacją
3. Podstawy prawno-ustrojowe państwa polskiego
Charakteryzowanie podstaw ustroju Polski
Stosowanie przepisów prawa konstytucyjnego i administracyjnego
4. Organizacja oraz metody pracy archiwalnej
Organizacja prac biurowo-kancelaryjnych
Wykorzystywanie archiwoznawstwa w pracy archiwum
i składnicy akt
Wykonywanie prac archiwalnych
Wdrażanie systemów ewidencji i informacji archiwalnej
Zastosowanie języka obcego w archiwistyce
Przestrzeganie zasad etyki zawodowej
5. Praktyka zawodowa
Określanie struktury oraz zakresu działalności archiwum
I składnicy akt
Udział w pracach archiwum i składnicy akt
2
3
5
5
7
13
15
18
22
25
28
30
33
36
39
43
45
48
51
55
59
63
68
72
75
78
80
82
Wprowadzenie
Celem kształcenia w zawodzie technik archiwista jest przygotowanie
aktywnego, mobilnego i skutecznie działającego pracownika. Efektywne
funkcjonowanie na rynku pracy wymaga przygotowania ogólnego,
opanowania podstawowych umiejętności zawodowych oraz kształcenia
ustawicznego. Absolwent szkoły powinien charakteryzować się
otwartością,
komunikatywnością,
wyobraźnią,
zdolnością
do
doskonalenia umiejętności i kwalifikacji zawodowych.
Kształcenie modułowe charakteryzuje się tym, że:
– preferowane są aktywizujące metody nauczania,
– proces nauczania-uczenia się jest ukierunkowany na opanowanie
przez uczniów umiejętności intelektualnych i praktycznych,
– wykorzystywana jest zasada transferu wiedzy i umiejętności,
– poszczególne jednostki modułowe można modyfikować, uzupełniać
oraz dostosowywać do potrzeb gospodarki i lokalnego rynku pracy.
Wprowadzenie do praktyki szkolnej modułowego programu nauczania
umożliwia:
− opanowanie podstawowych umiejętności zawodowych,
− przygotowanie do pracy poprzez realizację zadań w warunkach
zbliżonych do rzeczywistości zawodowej,
− korelację i integrację treści kształcenia z różnych zakresów wiedzy.
Układ treści kształcenia w programie umożliwia kształtowanie
umiejętności zawodowych różnymi drogami w zależności od potrzeb,
możliwości i zainteresowań uczniów.
W strukturze programu wyróżnia się:
– założenia programowo-organizacyjne kształcenia w zawodzie,
– plany nauczania,
– programy modułów i jednostek modułowych.
Moduł kształcenia w zawodzie zawiera:
– cele kształcenia,
– wykaz jednostek modułowych,
– schemat układu jednostek modułowych,
– literaturę.
Program jednostki modułowej zawiera:
– szczegółowe cele kształcenia,
– materiał nauczania,
– ćwiczenia,
– środki dydaktyczne,
– wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki,
– propozycje metod sprawdzania i oceny osiągnięć edukacyjnych
ucznia.
3
Dydaktyczna
mapa
programu
zamieszczona
w
założeniach
programowo-organizacyjnych kształcenia w zawodzie przedstawia
schemat powiązań między modułami i jednostkami modułowymi
oraz określa kolejność ich realizacji. Analiza mapy powinna ułatwić
planowanie i organizację procesu dydaktycznego.
W programie przyjęto system kodowania modułów i jednostek
modułowych zawierający następujące elementy:
– symbol cyfrowy zawodu zgodnie z obowiązującą klasyfikacją
zawodów szkolnictwa zawodowego,
– symbol literowy oznaczający grupę modułów:
O – dla modułu ogólnozawodowego,
Z – dla modułów zawodowych.
– cyfra arabska dla kolejnego modułu w grupie i dla kolejnej
wyodrębnionej w module jednostki modułowej.
Przykładowy zapis kodowania modułu:
348[02].O1
348[02] – symbol cyfrowy zawodu: technik archiwista,
O1 – pierwszy moduł ogólnozawodowy: Ekonomiczno – prawne podstawy
gospodarowania.
Przykładowy zapis kodowania jednostki modułowej:
348[02]. O1.01
348[02] – symbol cyfrowy zawodu: technik archiwista,
O1 – pierwszy moduł ogólnozawodowy: Ekonomiczno – prawne podstawy
gospodarowania.
01 – pierwsza jednostka modułowa wyodrębniona w module O1:
Identyfikowanie podstaw prawnych.
4
I. Założenia programowo-organizacyjne kształcenia
w zawodzie
1. Opis pracy w zawodzie
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik archiwista może
podejmować pracę w:
− archiwach państwowych,
− archiwach zakładowych i składnicach akt,
− kancelariach urzędów.
Zadania zawodowe
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik archiwista powinien
być przygotowany do:
– zakładania, organizowania i prowadzenia archiwum zakładowego,
– gromadzenia, przechowywania i udostępniania zasobu archiwalnego,
– opracowywania zasobu archiwalnego,
– klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji archiwalnej,
– opracowywania inwentarza książkowego,
– obsługi komputerowego systemu informacji archiwalnej,
– zabezpieczania dokumentacji archiwalnej,
– popularyzowania materiałów archiwalnych,
– zarządzania dokumentacją w kancelariach urzędów i innych jednostek
organizacyjnych.
Umiejętności zawodowe
W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent szkoły powinien umieć:
─ posługiwać się terminologią z zakresu archiwistyki, archiwoznawstwa
oraz archiwalnej informacji naukowej,
─ stosować przepisy prawa konstytucyjnego i administracyjnego;
─ posługiwać się przepisami regulującymi zadania i organizację
archiwum zakładowego i składnicy akt,
─ posługiwać się współczesnymi systemami obiegu i zarządzania
dokumentacją,
─ organizować i prowadzić archiwum zakładowe oraz składnicę akt,
─ gromadzić,
przechowywać,
opracowywać,
udostępniać
i zabezpieczać dokumentację,
─ opracowywać materiały archiwalne z wykorzystaniem różnych
nośników informacji,
─ popularyzować dokumentację gromadzoną w archiwach,
─ wykorzystywać specjalistyczne programy komputerowe,
─ stosować tradycyjne i elektroniczne archiwalne systemy ewidencyjne,
5
─ przestrzegać przepisów dotyczących dostępu do informacji
chronionych prawem,
─ stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej
w zakresie usług archiwalnych,
─ porozumiewać się w języku obcym w zakresie niezbędnym
do wykonywania zadań zawodowych,
─ przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,
─ organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,
─ stosować przepisy prawa w zakresie wykonywanych zadań
zawodowych,
─ udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach
przy pracy,
─ kierować zespołem pracowników,
─ korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa
specjalistycznego.
6
2. Zalecenia dotyczące organizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego
Celem kształcenia w zawodzie technik archiwista jest przygotowanie
absolwentów szkoły do pracy w archiwach państwowych, archiwach
zakładowych, składnicach akt, w jednostkach administracji państwowej.
Proces kształcenia według modułowego programu nauczania dla
zawodu technik archiwista może być realizowany w dwuletniej i rocznej
szkole policealnej.
Program nauczania obejmuje kształcenie ogólnozawodowe
i zawodowe. Kształcenie ogólnozawodowe zapewnia orientację
w zawodzie oraz ułatwia ewentualną zmianę zawodu. Kształcenie
zawodowe ma na celu przygotowanie absolwenta szkoły do realizacji
zadań na typowych stanowiskach pracy.
Ogólne i szczegółowe cele kształcenia wynikają z podstawy
programowej kształcenia w zawodzie. Treści programowe zostały
określone w jednostkach modułowych wyodrębnionych w module
ogólnozawodowym oraz w modułach zawodowych.
Program zawiera jeden moduł ogólnozawodowy i cztery moduły
zawodowe.
Moduł 348[02].O1: Ekonomiczno – prawne podstawy gospodarowania
składa się z czterech jednostek modułowych . Treści programowe
jednostek dotyczą identyfikacji podstaw prawnych, zarządzania
zasobami ekonomicznymi, ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych,
wykonywania prac biurowych.
Moduł 348[02].Z1: Podstawy działalności archiwalnej składa się z trzech
jednostek modułowych.
Treści programowe jednostek dotyczą
bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony
środowiska, prawa i zasad obowiązujących w archiwach i składnicach
akt, zarządzania informacją.
Moduł 348[02].Z2: Podstawy prawno – ustrojowe państwa polskiego
składa się z dwóch jednostek modułowych. Treści programowe
jednostek dotyczą podstaw ustroju Polski, prawa konstytucyjnego
i administracyjnego stosowanego w archiwistyce.
Moduł 348[02].Z3: Organizacja oraz metody pracy archiwalnej składa się
z sześciu jednostek modułowych. Treści programowe jednostek dotyczą
organizacji prac biurowo – kancelaryjnych, wykorzystywania
archiwoznawstwa w pracy archiwum i składnicy akt, wykonywania prac
archiwalnych,
zastosowania
języka
obcego
w
archiwistyce,
przestrzegania zasad etyki zawodowej.
Moduł 348[02].Z4: Praktyka zawodowa składa się z dwóch jednostek
modułowych. Treści programowe jednostek dotyczą struktury oraz
zakresu działalności archiwum i składnicy akt, udziału uczniów
w pracach archiwum i składnicy akt.
7
Wykaz modułów i jednostek modułowych
Symbol modułu
i jednostki
modułowej
348[02].O1
348[02].O1.01
348[02].O1.02
348[02].O1.03
348[02].O1.04
348[02].Z1
348[02].Z1.01
348[02].Z1.02
348[02].Z1.03
348[02].Z2
348[02].Z2.01
348[02].Z2.02
348[02].Z3
Nazwa modułu
i jednostki modułowej
Ekonomiczno-prawne podstawy
gospodarowania
Podstawy działalności archiwalnej
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa
i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz
ochrony środowiska
Podstawy prawno-ustrojowe państwa
polskiego
Stosowanie przepisów prawa konstytucyjnego
i administracyjnego
Organizacja oraz metody pracy archiwalnej
348[02].Z3.01 Organizacja prac biurowo-kancelaryjnych
Wykorzystywanie archiwoznawstwa w pracy
348[02].Z3.02
archiwum i składnicy akt
348[02].Z3.03 Wykonywanie prac archiwalnych
Wdrażanie systemów ewidencji i informacji
348[02].Z3.04
archiwalnej
348[02].Z3.05 Zastosowanie języka obcego w archiwistyce
348[02].Z3.06 Przestrzeganie zasad etyki zawodowej
348[02].Z4
Praktyka zawodowa
348[02].Z4.01 Określanie struktury oraz zakresu działalności
348[02].Z4.02 Udział w pracach archiwum i składnicy akt
Razem
Orientacyjna
liczba godzin
na realizację
468
104
104
112
148
288
36
97
155
144
88
56
800
192
78
195
135
148
52
140
35
105
1840
Orientacyjna liczba godzin na realizację programu dotyczy procesu
kształcenia w dwuletniej szkole policealnej dla młodzieży.
Na podstawie wykazu i schematów układu jednostek modułowych
w poszczególnych modułach sporządzono dydaktyczną mapę programu.
8
Dydaktyczna mapa programu
348[02].O1
348[02].O1.01
348[02].O1.02
348[02].O1.03
348[02].O1.04
348[02].Z1
348[02].Z1.01
348[02].Z1.02
348[02].Z2
348[02].Z1.03
348[02].Z2.01
348[02].Z2.02
348[02].Z3
348[02].Z3.01
348[02].Z3.03
348[02].Z3.02
348[02].Z3.05
348[02].Z3.06
348[02].Z4
348[02].Z4.01
348[02].Z4.02
9
348[02].Z3.04
Dydaktyczna mapa programu stanowi schemat powiązań między
modułami i jednostkami modułowymi oraz określa kolejność ich
realizacji. Zmiana kolejności realizacji modułów i programów jednostek
modułowych powinna być poprzedzona analizą dydaktycznej mapy
programu oraz treści programowych jednostek modułowych.
W programach jednostek modułowych zamieszczono przykładowe
zestawy ćwiczeń. Nauczyciel może realizować i modyfikować ćwiczenia
zamieszczone w programie, może też projektować inne ćwiczenia
odpowiednio do aktualnych potrzeb kształcenia.
W zintegrowanym procesie kształcenia modułowego nie ma podziału
na zajęcia teoretyczne i praktyczne. Programy jednostek modułowych
należy realizować z zastosowaniem różnych form i metod kształcenia.
Stosowanie różnych metod nauczania i form organizacyjnych pracy
uczniów powinno zapewnić osiągnięcie założonych celów kształcenia.
Realizacja programów jednostek modułowych powinna zapewnić
opanowanie umiejętności umożliwiających wykonywanie określonego
zakresu pracy. Czynnikiem sprzyjającym kształtowaniu umiejętności
zawodowych jest wykonywanie ćwiczeń zamieszczonych w programach
poszczególnych jednostek modułowych.
W trakcie realizacji programu należy zwracać uwagę na
samokształcenie uczniów oraz korzystanie z różnych źródeł informacji,
jak: podręczniki, poradniki, normy, katalogi, instrukcje, pozatekstowe
źródła informacji. Treści kształcenia należy aktualizować, uwzględniać
współczesne technologie, materiały, narzędzia i sprzęt.
Wskazane
jest
wykorzystywanie
filmów
dydaktycznych,
komputerowych programów specjalistycznych, organizowanie wycieczek
dydaktycznych do właściwych jednostek organizacyjnych.
Prowadzenie zajęć z zastosowaniem aktywizujących metod
nauczania wymaga przygotowania takich materiałów, jak: instrukcje do
wykonania ćwiczeń, teksty przewodnie.
Stosowanie metody tekstu przewodniego oraz metody projektów
wymaga odpowiedniego wyposażenia pracowni w sprzęt i urządzenia
techniczne, umożliwiające właściwą organizację pracy.
Nauczyciele realizujący modułowy program nauczania powinni
posiadać przygotowanie w zakresie kształcenia modułowego,
aktywizujących metod nauczania, pomiaru dydaktycznego oraz
opracowywania pakietów edukacyjnych.
Nauczyciele kierujący procesem kształtowania umiejętności powinni
udzielać pomocy w rozwiązywaniu problemów wynikających z realizacji
zadań, sterować tempem pracy uczniów z uwzględnieniem ich
predyspozycji, możliwości oraz doświadczeń. Ponadto powinni
kształtować zainteresowania zawodem, wskazywać możliwości dalszego
kształcenia, zdobywania nowych umiejętności. Powinni również
10
kształtować
pożądane
postawy
uczniów,
jak:
rzetelność
i odpowiedzialność za pracę, dbałość o jej jakość, utrzymywanie
porządku na stanowisku pracy, poszanowanie dla pracy innych osób,
dbałość o racjonalne wykorzystywanie materiałów.
Wskazane jest, aby kształcenie modułowe było realizowane
z uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania: projektów,
przewodniego tekstu, ćwiczeń praktycznych.
Ważnym elementem organizacji procesu dydaktycznego jest system
sprawdzania i oceny osiągnięć edukacyjnych uczniów. Wskazane jest
prowadzenie badań diagnostycznych, kształtujących i sumatywnych.
Badania diagnostyczne prowadzone na początku procesu kształcenia
mają na celu sprawdzanie poziomu i zakresu wiedzy i umiejętności
uczniów. Wyniki tych badań należy wykorzystywać podczas realizacji
procesu kształcenia.
Badania kształtujące prowadzone w trakcie realizacji programu mają
na celu dostarczanie informacji dotyczących efektywności procesu
nauczania-uczenia się. Informacje uzyskiwane w wyniku badań
pozwalają nauczycielowi na dokonywanie niezbędnych korekt w procesie
kształcenia.
Badania sumatywne powinny być prowadzone po zakończeniu
realizacji programów jednostek modułowych. Wyniki badań pozwalają na
określenie, w jakim stopniu zostały zrealizowane założone cele
kształcenia.
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów powinno odbywać się
przez cały czas realizacji programu. Wiedza i umiejętności intelektualne
mogą być sprawdzane za pomocą sprawdzianów ustnych i pisemnych
oraz testów osiągnięć szkolnych. Umiejętności praktyczne mogą być
sprawdzane za pomocą obserwacji pracy uczniów podczas
wykonywania zadań oraz testów typu próba pracy z zadaniami nisko
i wysokosymulowanymi.
Prowadzenie pomiaru dydaktycznego wymaga od nauczyciela
określenia kryteriów i norm oceniania, opracowania testów osiągnięć,
arkuszy obserwacji oraz arkuszy oceny postępów uczniów.
Przez ocenianie uświadamia się uczniom poziom ich osiągnięć
w stosunku do wymagań edukacyjnych, wdraża się uczniów do
systematycznej pracy, samokontroli i samooceny.
Zestawy środków dydaktycznych, niezbędnych w realizacji procesu
kształcenia zawodowego zamieszczono w programach poszczególnych
jednostek modułowych.
Prowadzenie zajęć z zastosowaniem aktywizujących metod
nauczania wymaga przygotowania materiałów wspomagających
organizację i realizację procesu kształcenia, jak:
11
– instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi
urządzeń stosowanych w archiwum i składnicy akt,
– instrukcje stanowiskowe do wykonania zadań,
– teksty przewodnie do ćwiczeń,
– druki, przykłady pism i dokumentów.
Dla zapewnienia właściwej organizacji procesu kształcenia i realizacji
programu nauczania wskazane jest zorganizowanie i wyposażenie:
pracowni archiwalnej, pracowni komputerowej, pracowni języka obcego.
12
II.
Plany nauczania
PLAN NAUCZANIA
Szkoła policealna
Zawód: technik archiwista 348[02]
Podbudowa programowa: szkoła dająca wykształcenie średnie
Lp.
Moduły kształcenia
w zawodzie
Dla młodzieży
Dla dorosłych
Liczba godzin
tygodniowo
w dwuletnim
okresie
nauczania
Liczba godzin
Liczba godzin
tygodniowo
w dwuletnim
w dwuletnim
okresie
okresie
nauczania
nauczania
Semestry I–IV
Semestry
1.
Ekonomiczno-prawne podstawy
gospodarowania
2. Podstawy działalności archiwalnej
3. Podstawy prawno-ustrojowe państwa
polskiego
4. Organizacja oraz metody pracy
archiwalnej
Razem
Praktyka zawodowa: 4 tygodnie
I–IV
Forma
stacjonarna
Forma
zaoczna
13
10
177
8
6
4
3
109
55
25
18
50
37
13
341
682
PLAN NAUCZANIA
Szkoła policealna
Zawód: technik archiwista 348[02]
Podbudowa programowa: liceum profilowane - profil ekonomicznoadministracyjny
Lp.
Moduły kształcenia w zawodzie
Dla młodzieży
Dla dorosłych
Liczba godzin
tygodniowo
w rocznym
okresie
nauczania
Liczba
Liczba godzin
godzin
tygodniowo
w rocznym
w rocznym
okresie
okresie
nauczania
nauczania
Semestry I–II
Semestry
8
Forma
stacjonarna
6
Forma
zaoczna
108
3
2
40
21
16
284
32
24
432
I–II
1.
2.
polskiego
3. Organizacja oraz metody pracy
archiwalnej
Razem
Praktyka zawodowa: 4 tygodnie
14
III. Moduły kształcenia w zawodzie
Moduł 348[02].O1
Ekonomiczno-prawne podstawy gospodarowania
1. Cele kształcenia
W wyniku procesu kształcenia uczeń (słuchacz) powinien umieć:
− posługiwać się podstawowymi pojęciami ekonomicznymi,
− określać najważniejsze instytucje podstawowych gałęzi prawa,
− korzystać z różnych źródeł prawa,
− określać zasady zarządzania zasobami ludzkimi,
− określać
zasady
gospodarowania
zasobami
rzeczowymi
i finansowymi,
− określać wpływ działań marketingowych na funkcjonowanie jednostek
organizacyjnych,
− prowadzić ewidencję zdarzeń gospodarczych,
− obliczać i interpretować podstawowe wielkości ekonomiczne,
− interpretować dane statystyczne,
− prowadzić korespondencję biurową,
− korzystać z technologii informacyjnej.
2. Wykaz jednostek modułowych
Symbol
jednostki
modułowej
348[02].O1.01
348[02].O1.02
348[02].O1.03
348[02].O1.04
Nazwa jednostki modułowej
Razem
15
Orientacyjna
liczba
godzin na
realizację
104
104
112
148
468
3. Schemat układu jednostek modułowych
348[02].O1
Ekonomiczno-prawne
podstawy gospodarowania
348[02].O1.01
Identyfikowanie
podstaw prawnych
348[02].O1.02
Zarządzanie zasobami
ekonomicznymi
348[02].O1.03
Ewidencjonowanie
zdarzeń gospodarczych
348[02].O1.04
Wykonywanie prac
biurowych
4. Literatura
Adamiec M., Kożusznik B.: Zarządzanie zasobami ludzkimi.
Wydawnictwo Akademickie, Kraków 2000
Banaszyk P.: Zasady zarządzania w przedsiębiorstwie. Wydawnictwo
Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 1997
Begg D., Fischer S., Darnbusch R.: Mikroekonomia. PWE, Warszawa
2003
Begg D., Fischer S., Darnbusch R.: Makroekonomia. PWE, Warszawa
2003
Bieńkowska G.: Przedsiębiorczość. Uproszczone formy ewidencji
gospodarczej stosowane w małych firmach. WSiP, Warszawa 2000
Biernat B., Grobelna A., Warachim A.: Ćwiczenia z mikroi makroekonomiii. Edukator, Wrocław 2003
Bogusławska T.: Praca biurowa – część 2: Praca w nowoczesnym
biurze. Wydawnictwo REA, Warszawa 2003
Cisowski J., Ledwoch K., Rybarska A., Sokoła D., Sokoła A., Soswa K.:
Sam prowadzę własną firmę. INFORMER S.C., Tarnowskie Góry 2000
Duliniec E.: Badania marketingowe w zarządzaniu przedsiębiorstwem.
PWN, Warszawa 2002
Griffin Rycky W.: Podstawy zarządzania organizacjami. PWN, Warszawa
2002
Hamrol A., Matura W.: Zarządzanie jakością: teoria i praktyka. PWN,
Warszawa 2002
16
Holtz I.: Technika doskonalenia jakości. WSiP, Warszawa 1999
Jog. V., Suszyński C.: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa.
Wydawnictwo CIM, Warszawa 1995
Kinel K.: Technika pracy biurowej. Pisanie na klawiaturze komputera.
Część I. WSiP, Warszawa 2003
Komosa A.: Praca biurowa, cz. 1 i 2. Ekonomik s.c., Warszawa 2002
Komosa A.: Szkolny słownik ekonomiczny. Ekonomik s.c., Warszawa
2002
Kret R.: Obsługa klawiatury. Poradnik dla nauczyciela. Wydawnictwo
REA, Warszawa 2005
Kret R.: Praca biurowa. Część 1. Obsługa klawiatury. Zostań mistrzem
klawiatury. Wydawnictwo REA, Warszawa 2003
Kufel J., Siuda W.: Prawo gospodarcze dla ekonomistów. Scriptum,
Poznań 2001
Mikina A., Sepkowska Z., Sienna M.: Funkcjonowanie przedsiębiorstwa
w warunkach gospodarki rynkowej, cz. 1, Wydawnictwo REA, Warszawa
2003
Musiałkiewicz J.: Elementy prawa. Economik s.c., Warszawa 2002
Nasiłowski M.: System rynkowy. Podstawy makro- i mikroekonomii.
PWE, Warszawa 2002
Paczkowski A.: Zarządzanie zasobami ludzkimi: strategia-procesymetody. PWE, Warszawa 2003
Safin K.: Zarządzanie małą firmą. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej,
Wrocław 2003
Seidel R.: Prawo i postępowanie administracyjne, cz. 1. Wydawnictwo
eMPi2, Poznań 2002
Sepkowska Z., Rzeźnik B. Funkcjonowanie przedsiębiorstwa
w warunkach gospodarki rynkowej, cz. 2, Wydawnictwo REA, Warszawa
2003
Siuda W.: Elementy prawa dla ekonomistów. Scriptum, Poznań 2003
Stefaniak-Piasek E.: Technika pracy biurowej. Praca biurowa, cz. 2.
WSiP, Warszawa 2003
Wiszniewski A.: Sztuka pisania, Wideograf II sp. z o.o., Katowice 2003
Żurakowski F.: Funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Zarządzanie, cz. 1.
WSiP, Warszawa 2003
Wykaz literatury należy aktualizować w miarę ukazywania się nowych
pozycji wydawniczych.
17
Jednostka modułowa 348[02].O1.01
1. Szczegółowe cele kształcenia
− posłużyć się podstawowymi pojęciami prawnymi,
− rozróżnić podstawowe gałęzie prawa,
− sklasyfikować rodzaje norm i przepisów,
− ustalić elementy stosunku prawnego,
− sklasyfikować rodzaje zdarzeń prawnych,
− zidentyfikować rodzaje wykładni prawa,
− scharakteryzować źródła prawa,
− określić zakres obowiązywania prawa w czasie i przestrzeni,
− ocenić sytuację prawną podmiotów stosunku cywilnoprawnego,
− dostosować formę prawną do czynności prawnej,
− ocenić skutki niezachowania właściwej formy prawnej,
− określić warunki skutecznego działania pełnomocnika,
− określić przyczyny wygaśnięcia pełnomocnictwa,
− scharakteryzować instytucję przedawnienia roszczeń,
− określić sposoby nabycia i utraty własności,
− określić prawa i obowiązki współwłaścicieli,
− scharakteryzować instytucje użytkowania wieczystego,
− określić znaczenie ksiąg wieczystych,
− rozróżnić źródła zobowiązań,
− scharakteryzować zasady wykonania zobowiązania,
− określić skutki niewykonania zobowiązania,
− zidentyfikować oraz określić zasady korzystania ze źródeł informacji
publicznej,
− określić sposoby wygaśnięcia zobowiązania,
− scharakteryzować strukturę administracji publicznej,
− sklasyfikować formy działania administracji publicznej,
− określić przebieg postępowania administracyjnego.
18
2. Materiał nauczania
Prawo w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym. System prawa.
Normy prawne i przepisy prawne.
Stosunki i zdarzenia prawne.
Wykładnia prawa.
Źródła prawa. Obowiązywanie prawa w czasie i przestrzeni.
Podmioty stosunków cywilnoprawnych.
Formy czynności prawnej.
Osoby fizyczne i osoby prawne.
Przedstawicielstwo i pełnomocnictwo.
Przedawnienie roszczeń.
Instytucje prawa rzeczowego.
Atrybuty prawa własności.
Źródła zobowiązań.
Zasady wykonania zobowiązań.
Skutki niewykonania zobowiązań.
Sposoby wygaśnięcia zobowiązań.
Struktura i formy działania administracji publicznej.
Postępowanie administracyjne.
3. Ćwiczenia
• Określanie rodzaju norm i przepisów prawnych na podstawie Kodeksu
cywilnego.
• Ustalanie zdarzenia prawnego powodującego określony skutek prawny.
• Analizowanie procesu legislacyjnego ustawy.
• Interpretowanie wykładni prawa.
• Ustalanie sytuacji prawnej osoby fizycznej.
• Ocenianie
ważności
i
skuteczności
określonej
czynności
cywilnoprawnej.
• Dobieranie formy prawnej do określonej czynności prawnej.
• Sporządzanie pełnomocnictwa ogólnego na podstawie Kodeksu
cywilnego.
• Ustalanie terminów przedawnienia roszczeń.
• Ustalanie sposobu nabycia prawa własności w określonej sytuacji.
• Sporządzanie wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej.
• Ustalanie skutków niewykonania lub nienależytego wykonania
zobowiązania.
• Ustalanie sposobów naprawiania szkody spowodowanej czynem
niedozwolonym.
• Sporządzanie umowy sprzedaży.
• Sporządzanie decyzji administracyjnej w sprawie wydania zezwolenia.
19
4. Środki dydaktyczne
Materiały źródłowe: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, kodeksy
z komentarzem, ustawy, rozporządzenia, akty prawa miejscowego,
orzecznictwo sądowe i gospodarcze.
Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie, dzienniki resortowe i wojewódzkie.
Wzory pism z zakresu prawa.
Czasopisma i wydawnictwa prawne.
Programy komputerowe.
Filmy edukacyjne z zakresu prawa i administracji.
Techniczne środki kształcenia.
5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki
W trakcie realizacji programu jednostki modułowej należy zwracać
uwagę na kształtowanie umiejętności posługiwania się kategoriami
prawnymi, analizowania i interpretowania norm prawnych oraz
odwoływania się do tekstów źródłowych. Należy podkreślać, że wiedza
z zakresu prawa umożliwia zrozumienie mechanizmów funkcjonowania
państwa i jest potrzebna do uczestniczenia w życiu społecznogospodarczym.
Ze względu na specyficzną terminologię prawną celowe jest
zastosowanie metod podających: wykładu informacyjnego, pogadanki
oraz aktywizujących metod nauczania: sytuacyjnej, przypadków, dyskusji
dydaktycznej. Dla osiągnięcia celów kształcenia określonych
w programie jednostki modułowej należy wykonywać ćwiczenia
praktyczne z wykorzystaniem tekstów źródłowych. Zajęcia powinny
odbywać w pracowni wyposażonej w komputery z odpowiednim
oprogramowaniem, literaturę, teksty źródłowe, wzory pism, formularze,
druki, filmy edukacyjne. Liczebność grupy uczniów na zajęciach nie
powinna przekraczać 15 osób. Wskazane jest organizowanie wycieczek
dydaktycznych do organów administracji i sądów.
6. Propozycje metod sprawdzania oceny osiągnięć
edukacyjnych ucznia
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów powinno odbywać się na
podstawie określonych kryteriów. Umożliwi to korygowanie stosowanych
metod nauczania oraz form organizacyjnych pracy uczniów
W trakcie oceniania osiągnięć edukacyjnych należy zwracać uwagę
na aktywność uczniów podczas zajęć, współpracę z grupą, posługiwanie
się terminologią prawną.
Proces oceniania osiągnięć uczniów powinien obejmować:
− diagnozę poziomu wiedzy i umiejętności uczniów przed
przystąpieniem do realizacji programu jednostki,
20
− sprawdzanie postępów uczniów w trakcie realizacji programu
jednostki oraz rozpoznawanie trudności w osiąganiu celów
kształcenia,
− sprawdzanie poziomu wiadomości i umiejętności opanowanych
w trakcie realizacji programu.
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów może odbywać się na
podstawie:
− sprawdzianów ustnych i pisemnych,
− testów osiągnięć z zadaniami otwartymi i zamkniętymi,
− obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń i innych
zadań zleconych przez nauczyciela.
W trakcie realizacji programu należy zwracać uwagę na dobór źródeł
prawa, interpretację przepisów, stosowanie poprawnych form
wypowiedzi, interpretację zapisów w dokumentacji prawnej,
W ocenie końcowej osiągnięć uczniów należy uwzględniać wyniki
zastosowanych sprawdzianów.
Ocenianie i sprawdzanie osiągnięć uczniów powinno odbywać się
zgodnie z obowiązującą skalą ocen.
21
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
określić istotę i cele zarządzania,
scharakteryzować podstawowe funkcje i zakres zarządzania,
scharakteryzować współczesne techniki zarządzania,
określić etapy zarządzania,
scharakteryzować strategie zarządzania,
określić rolę marketingu w zarządzaniu strategicznym,
scharakteryzować style zarządzania i kierowania,
określić związki między strategią zarządzania zasobami rzeczowymi,
ludzkimi, finansowymi i efektami ekonomicznymi,
określić znaczenie zarządzania jakością,
scharakteryzować systemy zarządzania jakością,
rozróżnić miary statystyczne,
wykorzystać wyniki obliczeń statystycznych
w procesie
podejmowania decyzji,
przeprowadzić analizę ekonomicznej efektywności jednostki
organizacyjnej z uwzględnieniem wskaźników statystycznych.
Istota i cele zarządzania.
Funkcje i zakres zarządzania.
Etapy zarządzania.
Style zarządzania i kierowania.
Współczesne techniki zarządzania.
Rola marketingu w zarządzaniu strategicznym.
Zarządzanie zasobami rzeczowymi, ludzkimi i finansowymi.
Kierowanie pracą zespołu.
Cechy dobrego menedżera.
Zarządzanie jakością.
Systemy zarządzania jakością.
Dokumentacja systemu zarządzania jakością.
Podstawowe miary statystyczne.
Zastosowanie wskaźników statystycznych.
Znaczenie obliczeń statystycznych w procesie podejmowania decyzji.
22
3. Ćwiczenia
•
•
•
•
•
•
•
•
Określanie cech menedżera.
Charakteryzowanie i rozróżnianie stylów kierowania.
Analizowanie dokumentacji zarządzania jakością.
Określanie czynników wpływających na decyzje konsumenta.
Obliczanie podstawowych miar statystycznych.
Przedstawianie wyników obliczeń statystycznych w formie graficznej.
Interpretowanie wskaźników statystycznych.
Określanie ekonomicznej efektywności jednostki organizacyjnej
z zastosowaniem wskaźników statystycznych.
Plansze.
Zestawy foliogramów.
Materiały źródłowe: przykładowe dokumentacje systemów zarządzania
jakością.
Programy komputerowe do obliczeń statystycznych.
W trakcie realizacji programu jednostki modułowej należy zwracać
uwagę na rolę zarządzania w procesie gospodarowania zasobami, ze
szczególnym uwzględnieniem zarządzania jakością. Wskazane jest
kształtowanie
umiejętności wykorzystywania miar statystycznych
i działań marketingowych w procesje podejmowania decyzji. Wskazane
jest również prowadzenie zajęć z wykorzystaniem aktywizujących metod
nauczania: przypadków, sytuacyjnej, dyskusji dydaktycznej, ćwiczeń
praktycznych.
Ćwiczenia dotyczące obliczeń statystycznych oraz prezentacji
wyników z zastosowaniem technik komputerowych, powinny odbywać
się w pracowni komputerowej, w grupie liczącej do 15 uczniów.
W procesie realizacji programu należy zwracać uwagę na posługiwanie
się terminologią ekonomiczną oraz interpretację wskaźników
statystycznych.
6. Propozycje metod sprawdzania i oceny osiągnięć
edukacyjnych ucznia
podstawie określonych kryteriów. W początkowej fazie realizacji
programu wskazane jest sprawdzanie poziomu umiejętności uczniów
dotyczących posługiwania się programami komputerowymi stosowanymi
do obliczeń statystycznych i graficznej prezentacji wyników.
23
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów powinno odbywać się za
pomocą:
− testów osiągnięć szkolnych,
− obserwacji pracy uczniów w trakcie wykonywania ćwiczeń i innych
W trakcie oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać uwagę na:
− posługiwanie się terminologia ekonomiczną,
− interpretację wskaźników statystycznych,
− charakteryzowanie systemów zarządzania jakością,
− analizę ekonomicznej efektywności jednostki organizacyjnej,
− prezentację wyników obliczeń statystycznych.
Proces sprawdzania i oceniania powinien być realizowany zgodnie
z obowiązującą skalą ocen.
24
− określić uregulowania prawne dotyczące prowadzenia rachunkowości,
− posłużyć się podstawową terminologią z zakresu rachunkowości,
− określić nadrzędne zasady rachunkowości,
− rozróżnić typy operacji gospodarczych,
− rozróżnić rodzaje dokumentów księgowych,
− sporządzić dowody księgowe,
− zastosować procedury przygotowania dowodów do księgowania,
− dokonać archiwizacji dowodów księgowych,
− określić źródła przychodów,
− sklasyfikować koszty według układu rodzajowego,
− określić koszty jednostkowe,
− ustalić cenę sprzedaży,
− przeprowadzić inwentaryzację zapasów,
− zaewidencjonować przychody i koszty uzyskania przychodów
w podatkowej księdze przychodów i rozchodów,
− ustalić podatek dochodowy od osób fizycznych,
− dokonać zapisów w rejestrze zakupów i sprzedaży VAT,
− rozliczyć podatek VAT,
− obliczyć wynagrodzenia pracowników,
− sporządzić listę płac,
− przeprowadzić ewidencję gospodarczą z zastosowaniem programu
komputerowego,
− sporządzić deklaracje ZUS,
− sporządzić deklaracje podatkowe.
Podstawy prawne prowadzenia rachunkowości.
Zakres podmiotowy rachunkowości.
Typy operacji gospodarczych.
Dokumentacja księgowa.
Inwentaryzacja: cel, zasady, dokumentacja.
Źródła przychodów.
Klasyfikacja kosztów według rodzajów. Kalkulacja.
Podatek dochodowy od osób fizycznych. Podatek VAT.
Rozliczenia dotyczące wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych.
Ewidencja gospodarcza uproszczona: podatkowa księga przychodów
i rozchodów, rejestr przychodów ewidencjonowanych.
25
3. Ćwiczenia
•
•
•
•
•
•
Przeprowadzanie inwentaryzacji zapasów.
Sporządzanie dowodów księgowych.
Kontrolowanie i archiwizowanie dowodów księgowych.
Sporządzanie imiennych kart przychodów pracowników.
Sporządzanie listy plac.
Ewidencjonowanie operacji gospodarczych w podatkowej księdze
przychodów i rozchodów.
• Prowadzenie rejestru zakupów i sprzedaży VAT.
• Sporządzanie
deklaracji
ZUS
i
deklaracji
podatkowej
z zastosowaniem programów komputerowych.
• Ewidencjonowanie przychodów w celu opodatkowania ich ryczałtem
od przychodów ewidencjonowanych, z zastosowaniem programu
komputerowego.
Zestawy foliogramów.
Przepisy prawa podatkowego.
Druki dokumentów i deklaracji podatkowych ZUS.
Arkusze spisu z natury.
Wzór ewidencji przychodów ewidencjonowanych.
Księga przychodów i rozchodów.
Ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Ewidencja wyposażenia.
Ewidencja przebiegu pojazdów.
Rejestry zakupów i sprzedaży VAT.
Imienne karty przychodów pracowników.
Listy płac.
Programy komputerowe dotyczące prowadzania ewidencji uproszczonej.
Celem realizacji programu jednostki jest przygotowanie uczniów
do prowadzenia uproszczonych form rachunkowości. Podczas realizacji
programu należy zwracać
uwagę na kształtowanie umiejętności
dotyczących pracy z dokumentami księgowymi.
Wykonywanie ćwiczeń określonych w programie jednostki modułowej
wpływa na efektywność procesu kształcenia oraz opanowanie przez
uczniów umiejętności określonych w szczegółowych celach kształcenia.
Ćwiczenia dotyczące ewidencji zdarzeń gospodarczych należy
ograniczyć do ewidencji uproszczonej w formie księgi przychodów
i rozchodów, ryczałtu przychodów ewidencjonowanych oraz karty
26
podatkowej. Wskazane jest prowadzenie ewidencji z zastosowaniem
programów komputerowych.
Wykonywanie ćwiczeń przez uczniów powinno być poprzedzone
pokazem i instrukcją wykonania. Zakres ćwiczeń może być rozszerzany
w zależności od aktualnych potrzeb edukacyjnych. Tematyka ćwiczeń
powinna odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenia gospodarcze.
Wskazane jest, aby zajęcia odbywały się w odpowiednio
wyposażonej
pracowni,
w
której
oprócz
komputerów
z oprogramowaniem finansowo-księgowym, powinny znajdować się
zestawy formularzy druków i dokumentów, literatura, obowiązujące akty
prawne, przepisy z zakresu prawa podatkowego.
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczniowie powinni
być przygotowani do prowadzenia ewidencji w formie uproszczonej oraz
dokumentowania rozliczeń z ZUS i Urzędem Skarbowym
Zajęcia należy organizować w grupie liczącej do 15 uczniów.
edukacyjnych ucznia
z uwzględnieniem kryteriów określonych na początku realizacji programu
jednostki.
Poziom wiedzy i umiejętności uczniów może określany i oceniany na
podstawie:
− testów osiągnięć,
W procesie oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać uwagę na:
− ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych,
− prowadzenie rozliczeń z tytułu wynagrodzeń, podatków i ubezpieczeń
społecznych.
Oceny osiągnięć uczniów można dokonywać na podstawie analizy
teczki osiągnięć, w której gromadzone są wytwory pracy,
kwestionariusze oceny i samooceny wykonania poszczególnych zadań.
Dokonywanie samooceny osiągnięć ma wpływ na kształtowanie
odpowiedzialności za wykonanie prac związanych z prowadzeniem
rachunkowości.
W ocenie końcowej należy uwzględniać wyniki zastosowanych
sprawdzianów, jakość i efekty wykonania zadań.
27
− określić stanowiska pracy biurowej w jednostce organizacyjnej,
− zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,
− zapisać tekst z zastosowaniem metody mnemotechnicznej,
− zastosować ogólne zasady formułowania i formatowania pism,
− zredagować oraz sporządzić pisma w różnych układach graficznych,
− wykonać czynności związane z przyjmowaniem i wysyłaniem
korespondencji,
− wykorzystać środki i urządzenia techniczne,
− odebrać i przekazać informacje za pomocą poczty elektronicznej,
− wykonać pracę zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy
oraz ochrony przeciwpożarowej.
Struktura organizacyjna jednostki.
Stanowisko pracy biurowej.
Ergonomia.
Metoda mnemotechniczna.
Klasyfikacja pism biurowych.
Układy graficzne tekstów.
Elementy pisma i ich rozmieszczanie.
Zasady redagowania pism.
Poczta elektroniczna
Biurowe urządzenia techniczne
Bezpieczeństwo i higiena pracy.
3. Ćwiczenia
• Projektowanie stanowiska pracy biurowej zgodnie z wymaganiami
ergonomii.
• Zapisywanie i znakowanie pism w dzienniku podawczym.
• Opracowywanie i edytowanie pism w układzie graficznym: blokowym,
a linea, a linea z interlinią.
• Odbiór i przekaz informacji pocztą elektroniczną.
• Analizowanie instrukcji obsługi biurowych urządzeń technicznych.
• Obsługa biurowych urządzeń technicznych.
• Interpretacja przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
28
Teksty przewodnie do ćwiczeń.
Wzory pism i graficznych układów tekstów.
Instrukcje obsługi urządzeń technicznych.
Urządzania techniczne: telefon, faks, kserokopiarka, niszczarka.
Programy komputerowe.
Techniczne środki kształcenia: elektroniczne maszyny do pisania,
komputery.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest przygotowanie
uczniów do wykonywania prac biurowych.
Program
jednostki
modułowej
powinien
być
realizowany
z zastosowaniem metody tekstu przewodniego oraz ćwiczeń
praktycznych w połączeniu z pokazem. Zajęcia należy prowadzić
w pracowni symulacyjnej wyposażonej w sprzęt biurowy i środki
łączności, w grupie liczącej 15 uczniów. Ćwiczenia powinny być
wykonywane indywidualnie.
Metody podające, takie jak: wykład informacyjny i pogadanka, mogą
być zastosowane podczas realizacji tematyki dotyczącej ergonomii,
technologii informacyjnej, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
edukacyjnych ucznia
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów ma na celu dostarczanie
informacji dotyczących zakresu i poziomu realizacji celów kształcenia
określonych w programie jednostki modułowej.
Ocena umiejętności praktycznych powinna być dokonywana na
podstawie obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania zadań.
W trakcie sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać
uwagę na:
− organizację stanowiska pracy,
− wykonywanie zadań zgodnie z przepisami bezpieczeństwa
i higieny pracy,
− zapis różnego rodzaju tekstów,
− formatowanie i sporządzanie pism,
− obsługę urządzeń technicznych.
Proces sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów powinien być
realizowany z uwzględnieniem obowiązującej skali ocen.
29
Moduł 348[02].Z1
− przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
− posługiwać się terminologią z zakresu archiwistyki i archiwoznawstwa,
− stosować przepisy prawa obowiązujące w państwowej sieci archiwalnej,
− posługiwać się podstawową terminologią z zakresu informacji
naukowej,
− charakteryzować systemy oraz infrastrukturę informacyjną,
− identyfikować i klasyfikować źródła informacji,
− wykorzystywać technologię informacyjną w pracach archiwalnych,
− zarządzać zasobami na różnych nośnikach i archiwizować prace,
− posługiwać się edytorami tekstów i arkuszami kalkulacyjnymi,
− posługiwać się bazami danych,
− korzystać z sieci,
− komunikować się z uczestnikami procesu pracy.
Symbol
jednostki
modułowej
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny
348[02].Z1.01 pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony
środowiska
348[02].Z1.02 Stosowanie prawa i zasad archiwalnych
348[02].Z1.03 Zarządzanie informacją
Razem
30
Orientacyjna
liczba
godzin na
realizację
36
97
155
288
348[02].Z1
Podstawy działalności
archiwalnej
348[02].Z1.01
Przestrzeganie
przepisów
bezpieczeństwa
i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej
oraz ochrony
środowiska
348[02].Z1.02
Stosowanie prawa
i zasad archiwalnych
348[02].Z1.03
4. Literatura
Biernat Cz.: Problemy archiwistyki współczesnej.PWN, Warszawa 1977
Boratyński J., Dudek B., Morkis G.: Obsługa klienta. Prawo Pracy.
Higiena Pracy. WSiP, Warszawa 2003
Chmielewska-Gorczyca E., Sosińska-Kalata B.: Informacja naukowa
z elementami naukoznawstwa. Warszawa 1991
Cisowski J., Ledwoch K., Rybarska A., Sokoła D., Sokoła A.,
Soswa K.: Sam prowadzę własną firmę. INFORMER S.C., Tarnowskie
Góry 2000
Cyrson E. (red.), Kompendium wiedzy o gospodarce. Wydawnictwo
Naukowe PWN, Warszawa – Poznań 1996
Galuba R.: Przepisy prawne dla archiwów (1983–2001), Wyd. Naukowe
UAM, Poznań 2002
Góral J.: Archiwa. Przepisy prawne. Towarzystwo Naukowe Organizacji
i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń 2000
Kolbusz E.: Informatyka w zarządzaniu: metody i systemy. Wydaw.
Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu,Szczecin 1999
Le Robert N.: Angielski współczesny słownik tematyczny. Wydawnictwo
REA, Warszawa 2002
Mirecka E.: Wyszukiwanie, selekcjonowanie i gromadzenie informacji.
Część 1. WSiP S.A. Warszawa 2003
Nickels W.G.: Zrozumieć biznes. Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995
Rączkowski B.: BHP w praktyce. ODDK, Gdańsk 2003
31
Safin K.: Zarządzanie małą firmą. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej,
Wrocław 2003
Tyszka T.: Psychologiczne pułapki oceniania i podejmowania decyzji.
Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1999
Zbiór przepisów archiwalnych wydanych przez Naczelnego Dyrektora
Archiwów Państwowych w latach 1952–2000, wybór i opracowanie
Tarakanowska M. i E. Rosowska, Warszawa 2001
32
Jednostka modułowa 438[02].Z1.01
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony
środowiska
− zidentyfikować akty prawne dotyczące bezpieczeństwa i higieny
pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,
− określić czynniki i warunki bezpiecznej pracy w archiwum i składnicy
akt,
− określić przyczyny i skutki zagrożeń związanych z pracą w archiwum
i składnicy akt,
− określić wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej oraz
postępowania w przypadku zaistnienia pożaru,
− określić warunki i zasady ochrony środowiska,
− dokonać analizy i interpretacji przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
Zasady i przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.
Czynniki warunkujące bezpieczeństwo i higienę pracy.
Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w archiwum
i składnicy akt.
Przepisy i wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej w archiwum.
Przyczyny wypadków i pożaru w miejscu pracy.
Ochrona środowiska. Cele ochrony środowiska.
3. Ćwiczenia
• Interpretowanie aktów prawnych regulujących przepisy dotyczące
bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz
ochrony środowiska.
• Analizowanie
przepisów
i
norm
prawnych
dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy.
• Określanie warunków dotyczących zapewnienia bezpiecznych
warunków pracy.
• Określanie zagrożeń związanych z pracą w archiwum oraz przyczyn
ich powstawania.
• Określanie
społecznych
i
ekonomicznych
następstw
nieprzestrzegania zasad i przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
33
Znowelizowany Kodeks pracy, dział X – Bezpieczeństwo i higiena pracy.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września
1997 roku w sprawie ogólnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
z późniejszymi zmianami (Dz.U. IV r. 129 poz. 844).
Ustawa o ochronie środowiska.
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej.
Foliogramy, przezrocza lub prezentacje multimedialne.
Techniczne środki dydaktyczne.
Realizacja programu jednostki modułowej wymaga zapewnienia
uczniom określonych warunków pracy. Zajęcia powinny być
organizowane w grupie liczącej 15 uczniów, a w miarę potrzeb
z podziałem na zespoły 3-5 osobowe. W procesie kształcenia wskazane
jest wykorzystywanie literatury, informacji internetowych, z mediów,
prasy specjalistycznej i codziennej.
Wiedza i umiejętności opanowane przez uczniów w trakcie realizacji
programu powinny być analizowane i interpretowane zarówno
w całej grupie jak i w poszczególnych zespołach. Ważne jest, aby
wiedza i umiejętności dotyczyły specyfiki i warunków pracy
w archiwistyce. Ze względu na pracę związaną z dokumentami w wersji
papierowej i elektronicznej, zwracanie uwagi na zagrożenia pożarem
nabiera szczególnego znaczenia.
W procesie realizacji programu jednostki wskazane jest stosowanie
metody tekstu przewodniego, pogadanki, dyskusji.
W trakcie realizacji programu jednostki należy zwracać uwagę na:
− analizę zagrożeń pożarem w archiwum i składnicy akt,
− analizę specyficznych warunków pracy oraz wynikających z nich
zagrożeń dla zdrowia,
− projektowanie nowych rozwiązań przechowywania akt,
− analizę przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej obowiązujących w archiwach i składnicach akt.
edukacyjnych ucznia
w trakcie realizacji programu jednostki modułowej na podstawie
określonych kryteriów.
34
Wiedza i umiejętności uczniów mogą być sprawdzane i oceniane za
pomocą:
− obserwacji pracy uczniów podczas realizacji zadań.
W procesie oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać uwagę na
opanowanie umiejętności takich, jak:
− wykorzystywanie źródeł informacji z zakresu bhp, ochrony
− analizowanie i interpretowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,
− przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
− określanie czynników warunkujących bezpieczeństwo i higienę pracy
w archiwum i składnicy akt,
− określanie procedur postępowania w przypadku zaistnienia pożaru.
W końcowej ocenie osiągnięć uczniów po zakończeniu realizacji
programu jednostki modułowej należy uwzględnić wyniki zastosowanych
sprawdzianów i testów osiągnięć.
Proces oceniania powinien być realizowany zgodnie z obowiązującą
skalą ocen.
35
− zastosować
podstawowe
przepisy
prawa
obowiązujące
w państwowej sieci archiwalnej,
− scharakteryzować oraz dokonać podziału narodowego zasobu
archiwalnego,
− określić formy i cele nadzoru nad narodowym zasobem archiwalnym,
− scharakteryzować organizację i zadania państwowej sieci archiwalnej
oraz składnic akt,
− określić zakres działalności archiwów państwowych,
− scharakteryzować zasoby krajowych archiwów centralnych,
− zastosować regulacje prawne obowiązujące aktotwórców,
− określić formy prawnej ochrony dokumentacji,
− posłużyć się terminologią z zakresu archiwistyki,
− określić i zastosować podstawowe zasady archiwistyki.
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym
i archiwach z późniejszymi zmianami.
Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 16 września 2002 r. w sprawie
postępowania z dokumentacją, zasad jej klasyfikowania i kwalifikowania
oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów
państwowych.
Narodowy zasób archiwalny i jego podział.
Organizacja i zadania państwowej sieci archiwalnej.
Nadzór archiwalny nad narodowym zasobem archiwalnym.
Obowiązki aktotwórców.
Ochrona prawna dokumentacji.
Archiwistyka jako dyscyplina naukowa.
Podstawowa terminologia dotycząca archiwistyki.
Zasady archiwalne.
Rodzaje archiwów.
Zasób archiwalny i jego podział.
Zespół archiwalny i jego rodzaje.
Jednostka archiwalna, postać i forma.
Materiały archiwalne.
Dokumentacja niearchiwalna,.
Zasada proweniencji, przynależności i niepodzielności zespołu.
Zasada wolnej proweniencji i zasada przynależności kancelaryjnej.
36
Zasada pertynencji – przynależności terytorialnej.
Inwentarz archiwalny.
3. Ćwiczenia
• Analiza i interpretacja przepisów archiwalnych.
• Określanie zadań i struktury państwowej sieci archiwalnej.
• Rozpoznawanie przynależności materiałów archiwalnych do
poszczególnych elementów narodowego zasobu archiwalnego.
• Charakteryzowanie oraz określanie zakresu stosowania zasad
archiwalnych.
• Opracowanie
określonego
zagadnienia
na
podstawie
o obowiązujących przepisów i teorii archiwalnej.
Dzienniki Ustaw.
Normy metodyczne obowiązujące w archiwach.
Słowniki archiwalne.
Podręczniki i czasopisma specjalistyczne.
Przewodniki po archiwach.
Katalogi i informatory archiwalne.
Drukowane inwentarze archiwalne.
Kopie dokumentów reprezentatywnych dla poszczególnych rodzajów
dokumentacji.
Celem
realizacji
programu
jednostki
modułowej
jest
systematyzowanie
wiedzy
uczniów
dotyczącej:
przepisów
obowiązujących w archiwistyce, ich zastosowania w pracach
archiwalnych, organizacji i funkcjonowania państwowej sieci archiwalnej.
Poznanie przepisów oraz opanowanie podstawowej
terminologii
umożliwi absolwentom szkoły
poprawne posługiwanie się
specjalistycznym językiem dotyczącym pracy archiwistycznej. Treści
programowe jednostki modułowej stanowią podstawę do realizacji
programów kolejnych jednostek
wyodrębnionych w modułach
modułowych.
przede wszystkim metody ćwiczeń praktycznych. Wykonywanie ćwiczeń
dotyczy analizy aktów prawnych oraz określania ich zastosowania.
Wskazane jest również stosowanie innych aktywizujących metod
nauczani: sytuacyjnej, przypadków, dyskusji, gier dydaktycznych. Zajęcia
powinny być prowadzone w grupie liczącej do 15 uczniów.
37
edukacyjnych ucznia
według kryteriów ustalonych na początkowych zajęciach.
Podstawowym kryterium oceniania osiągnięć uczniów jest stopień
realizacji celów kształcenia określonych w programie jednostki
modułowej.
Wskazane jest stosowanie różnych metod sprawdzania i oceniania
osiągnięć uczniów. Umiejętności intelektualne można sprawdzać za
pomocą sprawdzianów ustnych i pisemnych oraz testów osiągnięć.
Umiejętności praktyczne można sprawdzać za pomocą obserwacji
pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń i innych zadań zleconych
przez nauczyciela.
W procesie sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów należy
zwracać uwagę na:
− wykorzystywanie źródeł informacji z zakresu archiwistyki,
− analizowanie i interpretowanie przepisów prawa obowiązujących
w państwowej sieci archiwalnej,
− określanie i interpretowanie podstawowych zasad archiwalnych,
− określanie
przynależności
materiałów
archiwalnych
do
poszczególnych elementów narodowego zasobu archiwalnego.
Zbiór własnych prac i innych dowodów osiągnięć w postaci portfolio
obejmuje sprawozdania z wykonania
zadań, raporty, wyniki
sprawdzianów i testów osiągnięć.
Wskazane jest systematyczne prowadzenie kontroli i oceny postępów
uczniów. Umożliwi to korygowanie stosowanych metod nauczania i form
organizacyjnych pracy uczniów.
programu jednostki modułowej należy uwzględniać wyniki sprawdzianów
i testów osiągnięć.
realizowany zgodnie z obowiązującą skalą ocen.
38
− scharakteryzować i sklasyfikować źródła informacji,
− posłużyć się terminologią z zakresu informacji naukowej
i naukoznawstwa,
− pozyskać, uporządkować oraz określić przydatność informacji do
realizacji zadań,
− scharakteryzować
rodzaje
zbiorów
instytucji
gromadzących
i przechowujących dokumenty,
− wyszukać oraz dokonać selekcji informacji pozyskanych z zasobów
dyskowych
komputerów
autonomicznych,
lokalnej
sieci
komputerowej, zasobów internetowych, zasobów multimedialnych,
− zastosować różne formy udostępniania informacji,
− obsłużyć bazy danych,
− stworzyć bazę do archiwizacji informacji,
− zgromadzić i dokonać archiwizacji danych w postaci cyfrowej,
− skorzystać z technologii informacyjnej.
Terminologia informacyjna. Pojęcia: informacja, dokumentacja,
zarządzanie informacją.
Rodzaje źródeł informacji i ich klasyfikacja.
Dokumentalne źródła informacji; książka, prasa, dokumenty wizualne,
dokumenty audialne, filmy, programy komputerowe, bazy danych.
Niedokumentalne źródła informacji: radio, telewizja, Internet, koncerty,
teatr, odczyty, wystawy, turystyka, ruch amatorski, kontakty
bezpośrednie.
Instytucje gromadzące źródła informacji.
Procedury poszukiwania informacji.
Katalogi, kartoteki tradycyjne i zautomatyzowane.
Instytucje gromadzące dokumenty na różnych nośnikach.
Zasady udostępniania dokumentów.
Przydatność gromadzonych informacji.
Porządkowanie informacji według różnych kryteriów.
Wydawnictwa informacji pośredniej.
Formy udostępniania i upowszechniania informacji.
Drukowanie, multimedialne techniki prezentacyjne, strony WWW.
Netetyka.
Technologia informacyjna.
39
Współczesny sprzęt i programy.
Prawo autorskie, licencja GNU.
Zasoby grafiki, dźwięku i filmów.
Ustawienia przeglądarek zasobów, archiwizery, bezpieczeństwo danych.
Edycja tekstu.
Bazy danych, zasady budowy.
Sieci.
3. Ćwiczenia
• Rozpoznawanie
oraz
charakteryzowanie
dokumentalnych
i niedokumentalnych źródeł informacji.
• Identyfikowanie
instytucji
gromadzących
dokumenty,
charakteryzowanie zbiorów, korzystanie z warsztatu informacyjnowyszukiwawczego.
• Wyszukiwanie informacji za pomocą katalogów, kartotek tradycyjnych
i zautomatyzowanych.
• Wyszukiwanie dokumentów za pomocą informatorów pośrednich,
• Wyszukiwanie i dokonywanie selekcji informacji pochodzących ze
źródeł tekstowych oraz z zasobów dyskowych komputerów
autonomicznych lokalnej sieci komputerowej, zasobów sieci Internet,
zasobów multimedialnych.
• Analizowanie i interpretowanie wybranych elementów prawa
autorskiego.
• Określanie zasad gromadzenia, odtwarzania, katalogowania grafiki,
dźwięku i filmów.
• Tworzenie dokumentów z wykorzystaniem różnych stylów pisma.
• Zapis, umieszczanie wzorów i równań za pomocą edytora równań.
• Tworzenie i uzupełnianie spisów treści, ilustracji, przypisów.
• Tworzenie korespondencji seryjnej opartej na różnych bazach danych.
• Tworzenie tabel danych i określanie ich właściwości.
• Filtrowanie, budowanie zapytań z prostymi i złożonymi warunkami.
• Tworzenie formularzy oraz umieszczanie na nich dodatkowych
obiektów.
• Tworzenie raportów, grupowanie, podsumowania.
• Korzystanie z sieci Internet.
• Korzystanie z komunikatorów i forum.
• Korzystanie z sieciowych bibliotek.
• Stosowanie zakładek.
• Pobieranie tekstu i multimediów.
40
Kartoteki bibliograficzne i tekstowe tradycyjne i elektroniczne.
Stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu, przykładowe bazy
danych.
Program do komputerowej obsługi biblioteki lub innego zbioru informacji.
Urządzenia do archiwizacji danych.
Materiały do archiwizacji.
Oprogramowanie do tworzenia baz danych.
Sprzęt fotograficzny, aparaty cyfrowe, skanery, kamery cyfrowe.
Stanowisko komputerowe z oprogramowaniem graficznym.
Dostęp do biblioteki tradycyjnej i zautomatyzowanej.
Przewodnik
Bibliograficzny.
Bibliografia
zawartości
czasopism
w formie papierowej i elektronicznej.
5. Wskazania metodyczne do realizacji programu
jednostki
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest zapoznanie
uczniów ze źródłami informacji i systemami zarządzania informacją.
Umożliwi to uczniom wyszukiwanie, selekcjonowanie, gromadzenie
i archiwizowanie informacji. Istotną umiejętnością kształtowaną
w ramach realizacji programu jednostki jest przetwarzanie informacji
w postaci tekstu, obrazu, dźwięku. W procesie kształcenia należy
zwracać uwagę na samodzielną pracę uczniów, na dobór metod
kształcenia,
form
organizacyjnych
pracy
uczniów,
środków
dydaktycznych.
W procesie realizacji programu wskazane jest stosowanie
aktywizujących metod nauczania. Na szczególną uwagę zasługuje
metoda projektów. Stosowanie metody projektów w trakcie realizacji
programu jednostki umożliwia kształtowanie umiejętności podejmowania
decyzji, analizy i weryfikacji danych, prezentacji własnych rozwiązań.
Wskazane jest prowadzenie zajęć w grupie liczącej do 15 uczniów,
a w miarę potrzeb z podziałem na zespoły 2-3 osobowe.
edukacyjnych ucznia
Na początku realizacji programu jednostki modułowej wskazane jest
określanie poziomu wiedzy i umiejętności informatycznych opanowanych
przez uczniów. W tym celu można zastosować test typu próba pracy.
Wybór metody sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów zależy od
specyfiki realizowanych treści programowych i stosowanych metod
nauczania.
41
Ocena osiągnięć uczniów może być dokonywana za pomocą:
– sprawdzianów ustnych i pisemnych,
– testów osiągnięć,
– obserwacji pracy uczniów podczas realizacji zadań.
W trakcie obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń
i innych zadań zleconych przez nauczyciela, należy zwracać uwagę na:
− klasyfikowanie źródeł informacji,
− wyszukiwanie i selekcjonowanie informacji z zasobów dyskowych
komputerów autonomicznych, lokalnej sieci komputerowej,
zasobów sieci Internet, zasobów multimedialnych,
− selekcjonowanie i określanie przydatności informacji,
− obsługę bazy danych,
− tworzenie bazy do archiwizacji informacji,
− gromadzenie i archiwizowanie danych w postaci cyfrowej,
− stosowanie różnych form udostępniania informacji,
− zaangażowanie w wykonywanie zadań,
− systematyczne wykonywanie prac.
programu jednostki należy uwzględniać wyniki sprawdzianów i testów
osiągnięć.
według określonych kryteriów oraz zgodnie z obowiązującą skalą ocen.
42
Moduł 348[02].Z2
Podstawy prawno-ustrojowe państwa polskiego
– określać zasady ustroju państwa oraz strukturę organizacyjną władz
na ziemiach polskich począwszy od rozbiorów po czasy współczesne,
– charakteryzować strukturę oraz zasady funkcjonowania administracji
rządowej i samorządowej,
– charakteryzować podział administracyjno-terytorialny państwa,
– określać zmiany terytorialne i administracyjne na ziemiach polskich
w XIX i XX wieku oraz ich wpływ na funkcjonowanie służby
archiwalnej,
– stosować podstawową terminologię z zakresu prawa konstytucyjnego
i administracyjnego,
– korzystać ze źródeł prawa konstytucyjnego i administracyjnego.
Symbol
jednostki
modułowej
348[02].Z2.01
348[02].Z2.02
i administracyjnego
Razem
43
Orientacyjna
liczba godzin
na realizację
88
56
144
348[02].Z2
polskiego
348[02].Z2.01
Charakteryzowanie
podstaw ustroju Polski
348[02].Z2.02
Stosowanie przepisów
prawa konstytucyjnego
i administracyjnego
4. Literatura
Ajnenkiel A.: Polskie konstytucje. WSiP, Warszawa 1991
Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M.: Historia ustroju i prawa
polskiego. Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996
Borkowska-Bagieńska E., Krasowski K., Lesiński B., Walachowicz J.:
Historia ustroju i prawa polskiego. „Printer”, Poznań 1994
Izdebski H.: Historia administracji. PWN, Warszawa 1984
Jurek P.: Historia państwa i prawa polskiego. Źródła, prawa, sądownictwo,
Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1996
Kallas M.: Historia ustroju Polski X–XX w. Wyd. Naukowe PWN,
Warszawa 1996
Kallas M.: (red.): Konstytucje Polski, t. 1–2, PWN, Warszawa 1990
Prawo konstytucyjne pod red. W. Skrzydło. „Morpol”, Lublin 1994
Roszkowski W.: Historia Polski 1914–1994. Wyd. Naukowe PWN,
Warszawa 1995
44
– określić zasady ustroju politycznego ziem polskich pod zaborami,
II Rzeczypospolitej, Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Polski
po 1989 roku,
– scharakteryzować strukturę organizacyjną władz na ziemiach polskich
od czasu zaborów do współczesności,
– scharakteryzować podział ziem polskich w czasie zaborów oraz
zmiany granic państwa polskiego po I i II wojnie światowej,
– określić przemiany administracyjno - terytorialne na ziemiach
polskich od czasu zaborów do współczesności,
– określić skutki zmian granic państwa polskiego oraz przemian
administracyjno – terytorialnych dla organizacji i funkcjonowania
służby archiwalnej,
– dokonać analizy porównawczej ustroju oraz organizacji władzy na
ziemiach polskich w poszczególnych etapach dziejów: czasy
rozbiorów do odzyskania niepodległości, II Rzeczpospolita i okupacja
wojenna, Polska Rzeczpospolita Ludowa, okres transformacji
ustrojowej po1989 roku.
Podział terytorialny ziem polskich w czasach porozbiorowych od 1795
do 1918r; formy polskiej państwowości: Księstwo Warszawskie,
Królestwo Polskie, Wolne Miasto Kraków.
Ustrój Księstwa Warszawskiego 1807–1815: Ustawa Konstytucyjna
Księstwa Warszawskiego, struktura organizacyjna władz, podział
administracyjny kraju, sądownictwo.
Ustrój Królestwa Polskiego 1815–1915: ustawy zasadnicze , struktura
organizacyjna władz, podział administracyjny kraju, sądownictwo.
Wolne Miasto Kraków 1815–1846: konstytucje z lat 1815, 1818, 1833 ustrój polityczny, sądownictwo.
Zabór austriacki: pozycja Galicji w monarchii austriackiej, autonomia
Galicji od 1861 – ustrój polityczny.
Ziemie polskie pod zaborem pruskim: odrębności ustrojowe Wielkiego
Księstwa Poznańskiego, organizacja administracji, sądownictwo.
Ziemie polskie w czasie I wojny światowej 1914–1918: organizacja władz
okupacyjnych, Akt z 5 listopada 1916 roku.
II Rzeczpospolita 1918–1939: terytorium państwa; zasady ustroju
politycznego, organizacja władzy według ustaw zasadniczych, Mała
45
Konstytucja z 20.II.1919 roku, Konstytucja z 17.III.1921 roku, nowela
sierpniowa 2.VIII.1926 roku, Konstytucja z 23.IV.1935 roku.
Organizacja administracji publicznej II Rzeczypospolitej: administracja
centralna, podział administracyjny państwa, administracja rządowa
i samorządy: struktura, funkcjonowanie, kompetencje.
Państwowość polska w latach 1939–1945: ustrój ziem polskich pod
okupacją niemiecką i okupacją radziecką (organizacja władz, podziały
administracyjno-terytorialne), władze emigracyjne II Rzeczypospolitej,
Polskie Państwo Podziemne.
Polska w latach 1944–1989: terytorium państwa; ustrój polityczny
w okresie przejściowym (do 1947); zasady ustroju politycznego
i organizacja władz według ustaw zasadniczych Mała Konstytucja
z 19 II 1947 roku, Konstytucja PRL z 22 lipca 1952 roku, nowelizacja
z 1976
roku;
zmiany
w
podziale
administracyjnym
kraju
w latach1944/45–1950, 1954, 1972–1975; terenowe organy władzy
i administracji państwowej.
Polska po 1989 roku – przemiany ustrojowe z lat 1989–1992: zmiany
w konstytucji PRL, pluralizm polityczny, Mała Konstytucja z 17.X.1992
roku.
3. Ćwiczenia
• Porównywanie podziałów administracyjno-terytorialnych państwa
w poszczególnych zaborach.
• Analiza podziału terytorialnego Polski w granicach po II wojnie
światowej.
• Sporządzanie schematu organizacji władz II Rzeczypospolitej
i Polski Ludowej.
Teksty źródłowe dotyczące historii państwa polskiego.
Mapy ilustrujące podział polityczny ziem polskich, zmiany granic
i podziały administracyjno-terytorialne.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest wspomaganie
prowadzenia prac archiwalnych, poznanie zasad ustrojowych państwa
i struktury organizacyjnej władz oraz źródeł prawa konstytucyjnego
i administracyjnego.
Kształtowanie
umiejętności
pozyskiwania,
porządkowania
i wykorzystywania informacji pochodzących z różnych źródeł wiąże się
z prowadzeniem zajęć dydaktycznych na podstawie materiałów
źródłowych i mapy.
46
przede wszystkim metody pracy z tekstem.
Wykorzystywanie materiałów źródłowych jest zalecane również podczas
wykonywania ćwiczeń.
W trakcie realizacji programu należy zwracać uwagę na tematykę
dotyczącą czasów najnowszych. Z aktami dotyczącymi współczesności
absolwenci szkoły mogą się również spotkać najczęściej.
Zajęcia powinny być prowadzone w pracowni wyposażonej w takie
środki dydaktyczne jaki: plansze, schematy, mapy, teksty źródłowe.
Zajęcia powinny być prowadzone z grupie liczącej do 15 uczniów.
edukacyjnych ucznia
pomocą:
− obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń
i innych zadań zleconych przez nauczyciela,
W procesie sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać
uwagę na:
− korzystanie z różnych źródeł informacji,
− pozyskiwanie, selekcjonowanie, porządkowanie i wykorzystywanie
informacji,
− interpretację tekstu źródłowego i mapy.
uczniów. Umożliwi to korygowanie stosowanych metod nauczania oraz
form organizacyjnych pracy uczniów.
47
i administracyjnego
− wyjaśnić pojęcia: prawo konstytucyjne, prawo cywilne, prawo
administracyjne, konstytucja, ustawa, rozporządzenie, administracja
państwowa i samorządowa, samorząd terytorialny,
− wykorzystać pojęcia i terminy prawne w realizacji prac archiwalnych,
− scharakteryzować zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie obowiązującego prawa,
− określić kompetencje organów administracji rządowej i samorządowej,
− określić zmiany w podziale administracyjno-terytorialnym państwa
oraz ich wpływ na gromadzenie materiałów archiwalnych.
Podział prawa, kategorie, dziedziny. Źródła prawa.
Podstawy ustroju politycznego i organizacji władz Rzeczypospolitej
Polskiej według obowiązującego prawa: Konstytucja RP z dnia
2 kwietnia 1997 roku.
Struktura administracji publicznej, zasady organizacji i funkcjonowania
administracji państwowej i samorządowej.
Etapy postępowania administracyjnego.
Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych.
Kontrola i nadzór w administracji państwowej.
Podział administracyjno - terytorialny państwa po 1998 roku.
Administracja państwowa i samorządowa, a funkcjonowanie służby
archiwalnej w Polsce.
3. Ćwiczenia
• Porównywanie struktury administracji publicznej Rzeczypospolitej
Polskiej od roku 1999 z administracją publiczną z lat 1950–1990.
• Porównywanie podziału administracyjno-terytorialnego z lat 1972–
1975 (PRL) i obecnego, obowiązującego od 1999 roku (RP).
• Wykorzystywanie tekstu konstytucji do określania zasad ustrojowych
Rzeczypospolitej Polskiej.
48
Zbiory aktów prawnych.
Materiały źródłowe dotyczące ustroju Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku.
Mapy ilustrujące podział administracyjno-terytorialny RP.
Schematy organizacyjne: struktury administracyjnej Polski, struktury
samorządu terytorialnego.
Celem realizacji treści programowych jednostki modułowej jest
kształtowanie właściwego odbioru historii ustroju Polski XIX i XX wieku.
Istnieje ścisłe powiązanie prawa konstytucyjnego i administracyjnego
z historią ustroju Polski XIX i XX wieku. Przyporządkowanie treści
programowych jednostkom modułowym wyodrębnionym w module
Podstawy prawno-ustrojowe państwa polskiego zostało uwarunkowane
granicą czasową określoną przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej
z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Aby uniknąć powtarzania treści
programowych dotyczących: kształtowania się ustroju politycznego
i struktury
administracji
publicznej,
podziału
administracyjnoterytorialnego, we wprowadzeniu do prawa konstytucyjnego
i administracyjnego znalazły się jedynie odniesienia do aktualnie
obowiązującego prawa.
Podstawową metodą realizacji programu jednostki powinna być praca
z tekstem. Ze względu na wykorzystywanie obowiązujących aktów
prawnych wskazane jest prowadzenie zajęć w pracowni archiwalnej
i komputerowej z dostępem do Internetu. Program jednostki powinien
być realizowany w grupie liczącej do 15 uczniów.
edukacyjnych ucznia
Wskazane jest stosowanie różnych metod oceniania osiągnięć uczniów.
pomocą:
49
W trakcie sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać
uwagę na:
– stosowanie podstawowej terminologii, jak: prawo konstytucyjne,
prawo cywilne, prawo administracyjne, konstytucja, ustawa,
rozporządzenie, administracja państwowa i samorządowa, samorząd
terytorialny,
– rozwiązywanie problemów i zadań związanych ze sporządzaniem
schematów organizacji i funkcjonowania określonych organów
władzy.
50
Moduł 348[02].Z3
Organizacja oraz metody pracy archiwalnej
− charakteryzować organizację państwowej sieci archiwalnej oraz
składnic akt,
− charakteryzować systemy kancelaryjne,
− określać zakres działalności archiwów państwowych,
− opracowywać materiały archiwalne,
− sporządzać inwentarz kartkowy,
− sporządzać inwentarz książkowy,
− sporządzać wstęp do inwentarza,
− sporządzać instrukcję archiwalną,
− posługiwać się instrukcją kancelaryjną, archiwalną oraz wykazem akt,
− zarządzać dokumentacją z zastosowaniem technik tradycyjnych
i elektronicznych,
− oceniać dokumentację archiwalną,
− przeprowadzać brakowanie dokumentacji niearchiwalnej,
− udzielać konsultacji dotyczących przygotowania i przekazywania
dokumentacji do archiwum,
− przygotowywać materiały do przekazania archiwum państwowemu,
− sporządzać ewidencję zasobu archiwum zakładowego,
− zabezpieczać zasoby archiwalne,
− udostępniać zasoby archiwalne,
− wyszukiwać informacje archiwalne, wykonywać kwerendy,
− sporządzać odpisy i wypisy z dokumentów źródłowych,
− przygotowywać
dokumentację
do
przekazania
archiwum
zakładowemu i składnicy akt,
− wykorzystywać archiwalne systemy informacyjne,
− popularyzować zasoby archiwalne,
− posługiwać się urządzeniami technicznymi stosowanymi w archiwach,
− charakteryzować zasoby krajowych archiwów centralnych,
− określać zakres prac archiwalnych w kancelarii urzędu,
− nawiązywać kontakty z archiwami i instytucjami gromadzącymi
materiały archiwalne,
− posługiwać się językiem obcym w zakresie wspomagającym
realizację zadań zawodowych,
− stosować procedury postępowania archiwistycznego zgodnie z etyką
zawodową.
51
Symbol
jednostki
modułowej
348[02].Z3.01
348[02].Z3.02
348[02].Z3.03
348[02].Z3.04
348[02].Z3.05
348[02].Z3.06
Wykorzystywanie
archiwoznawstwa
w
archiwalnej
Orientacyjna
liczba godzin
na realizację
192
pracy
78
Razem
195
135
148
52
800
348[02].Z3
Organizacja oraz metody
pracy archiwalnej
348[02].Z3.01
Organizacja prac
biurowokancelaryjnych
348[02].Z3.02
Wykorzystywanie
archiwoznawstwa
w pracy archiwum
i składnicy akt
348[02].Z3.03
Wykonywanie prac
archiwalnych
348[02].Z3.05
Zastosowanie języka
obcego w archiwistyce
348[02].Z3.06
Przestrzeganie zasad etyki
zawodowej
52
348[02].Z3.04
Wdrażanie systemów
ewidencji i informacji
archiwalnej
4. Literatura
Galuba R.: Przepisy metodyczne dla archiwów. Zarządzenia Naczelnego
Dyrektora Archiwów Państwowych i inne z lat 1986–2001. Wyd.
Naukowe UAM, Poznań 2002
Kodeks Etyczny Archiwisty, uchwalony na XIII Międzynarodowym
Kongresie Archiwów w Pekinie. Archiwista Polski 1997, nr 1, s. 10–14
Archiwa samorządowe w służbie mieszkańców i administracji publicznej.
red. J. Porazińskiego i Z. Pustuły, Warszawa 1999
Chmielewski Z.: Polska myśl archiwalna w XIX i XX wieku. NDAP,
Warszawa-Szczecin 1994
Chmielewski Z.: Procesy aktotwórcze w polskich urzędach miejskich
1918–1939. NDAP, Szczecin 1983
Ciesielski
J.:
Dzieje
Archiwum
Wojskowego
1918–1939.
” Auditor”,Warszawa 1999
Dyczkowski M., Papst A.: Automatyzacja prac biurowych: systemy,
sprzęt, oprogramowanie. Wydaw. AE, Wrocław 1994
Gołembiowski M.: Wprowadzenie do informacji naukowej dla
archiwistów. UMK, Toruń 1991
Jaros J.: Podział akt na kategorie. Ośrodek Szkolenia Archiwistów
Zakładowych. Wojewódzki Zakład Doskonalenia Zawodowego, Poznań
1964.
Kancelaria i archiwum zakładowe. Podręcznik, pod red. Z. Pastuły.
„Valdix”, Warszawa 2001
Komosa A.: Technika biurowa. „Ekonomik”, Warszawa 1999
Kulecka A.: Podstawowe problemy opracowywania spuścizn po
uczonych w Archiwum PAN w ciągu ostatniej dekady (1991–1999).
„Biuletyn Archiwum PAN” 2000, nr 41
Łosowska A.: Problemy przechowywania i przetwarzania masowej
dokumentacji osobowej w szkole wyższej. „Archiwista Polski” 2001, nr 1.
Metodyka
pracy
archiwalnej,
pod
red.
S.
Nawrockiego
i S. Sierpowskiego, wyd. V. Wydaw.Naukowe UAM, Poznań 2004
Motas M., Wybrane problemy klasyfikacji materiałów archiwalnych i ich
opracowywanie. Archeion 1984, t. 77
Nawrocki S.: Tezaurus archiwistyki. NDAP, Warszawa 1984
Nawrocki S.: Komputer w służbie archiwalnej. NDAP, Poznań 1985
Nawrocki S.: Rozwój form kancelaryjnych na ziemiach polskich od
średniowiecza do końca XX wieku. Wydaw. Naukowe UAM, Poznań
1998
Wiśniewska M.: Technika biurowa. ePiH2 , Poznań 1997
Wiśniewski J., Archiwalia w bibliotekach i muzeach. Wydaw. Naukowe
UAM, Poznań 2000
53
Załęczny L., Grall J.: Organizacja i obieg dokumentów w zakładzie pracy.
Poradnik. TNOiK i Oficyna wydawnicza Ośrodka Postępu Organizacji,
Bydgoszcz 1995
Polski Słownik Archiwalny, pod red. W Maciejewskiej, Warszawa 1974
Słowniki, katalogi, przewodniki, informatory, inwentarze.
54
− scharakteryzować rodzaje dokumentacji,
− sklasyfikować dokumentację według różnych kryteriów,
− dokonać kwalifikacji dokumentacji archiwalnej według różnych
kryteriów ,
− dokonać rzeczowej klasyfikacji dokumentów na podstawie wykazów
akt,
− dokonać podziału dokumentacji według kategorii archiwalnych,
− dokonać ekspertyzy dokumentacji archiwalnej,
− scharakteryzować współczesne systemy kancelaryjne,
− posłużyć się instrukcją kancelaryjną i wykazem akt,
− wykonać prace biurowe dotyczące obiegu pism i formalnego trybu
postępowania z pismami i aktami,
− zastosować techniki informatyczne do usprawniania prac
kancelaryjnych.
Pojęcia: dokument, dokumentacja.
Podział dokumentacji ze względu na formę: dokumentacja pisana,
obrazowa, dźwiękowa, komputerowa.
Podział dokumentacji ze względu na treść: dokumentacja aktowa,
techniczna, geodezyjno-kartograficzna, mechaniczna, elektronicznego
przetwarzania danych.
Podział współczesnej dokumentacji według innych kryteriów:
dokumentacja typowa i specyficzna, jawna i niejawna, materiały
archiwalne i dokumentacja niearchiwalna, dokumentacja oryginalna
i wtórna.
Kryteria kwalifikacji archiwalnej.
Podział dokumentacji na kategorie archiwalne: kat. A, B.
Okres przechowywania dokumentacji niearchiwalnej.
Systemy kancelaryjne: system dziennikowy akt spraw, system
bezdziennikowy akt spraw rejestrowy i bezrejestrowy, system
bezdziennikowy z pomocą ewidencyjną w postaci dziennika
korespondencyjnego „system mieszany”.
Rola instrukcji kancelaryjnej w jednostce organizacyjnej.
Rola i konstrukcja jednolitego rzeczowego wykazu akt.
Elementy pracy kancelaryjnej:
55
• odbiór korespondencji przychodzącej,
• obieg akt, rejestrowanie i nadawanie znaków kancelaryjnych
pismom i sprawom,
• formy załatwiania spraw,
• podpisywanie pism,
• terminy załatwiania spraw,
• wysyłanie pism,
• kancelaryjna postać pisma,
• przechowywanie akt w registraturze, zakładanie teczek spraw.
Techniki
informatyczne
usprawniające
wykonywanie
prac
kancelaryjnych.
Elektroniczne zarządzanie dokumentacją.
3. Ćwiczenia
• Określanie rodzajów, analizowanie i charakteryzowanie dokumentów.
• Nadawanie kwalifikacji dokumentacji archiwalnej.
• Klasyfikowanie akt i zakładanie teczek spraw na podstawie
rzeczowego wykazu akt w systemie bezdziennikowym.
• Sporządzanie instrukcji kancelaryjnej dla określonej instytucji.
• Obsługa programów komputerowych stosowanych w kancelariach.
• Rejestrowanie i nadawanie znaków kancelaryjnych pismom i sprawom.
• Sporządzanie pism urzędowych i odpowiedzi na pisma.
• Opracowanie wybranego zagadnienia na podstawie obowiązujących
przepisów i teorii archiwalnej.
Kopie dokumentów reprezentatywnych dla poszczególnych rodzajów
dokumentacji.
Teksty instrukcji kancelaryjnych.
Wykazy akt reprezentatywnych dla jednostek organizacyjnych.
Druki kancelaryjne. Formularze. Wzory pism i stempli.
Formularze spisów zdawczo-odbiorczych: wzór pu-a-30. wzór pu-a-30c.
Wersje demonstracyjne programów komputerowych stosowanych
w kancelariach jednostek organizacyjnych.
Celem
realizacji
programu
jednostki
modułowej
jest
systematyzowanie wiedzy i umiejętności uczniów dotyczących
organizacji pracy kancelaryjnej, charakterystyki i podziału współczesnej
dokumentacji. Tematyka programu jednostki stanowi kontynuację
programu jednostki 348[02].O1.04. Podstawową metodą stosowaną
w procesie realizacji programu powinna być metoda ćwiczeń
56
praktycznych. W trakcie realizacji programu należy zwracać uwagę na
rozpoznawanie, klasyfikowanie, sporządzanie oraz dokonywanie analizy
dokumentów.
Celem wykonywania ćwiczeń i innych zadań zleconych przez
nauczyciela jest opanowanie przez uczniów umiejętności sporządzania
pism, rejestrowania korespondencji, zakładania teczki spraw, nadawania
im wymaganych oznaczeń. Wskazane jest również stosowanie metody
sytuacyjnej, gier dydaktycznych, dyskusji dydaktycznej.
Zajęcia związane z wykorzystaniem programów komputerowych
w pracach kancelaryjnych powinny odbywać się w pracowni
komputerowej. W trakcie realizacji programu jednostki modułowej
wskazane jest organizowanie wycieczek do kancelarii i registratur.
edukacyjnych ucznia
osiągnięć edukacyjnych.
Poziom umiejętności intelektualnych można określać za pomocą
sprawdzianów ustnych i pisemnych oraz testów osiągnięć.
Poziom umiejętności praktycznych można określać za pomocą
obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń i innych zadań
zleconych przez nauczyciela.
W procesie oceniania pracy uczniów należy zwracać uwagę na:
− przeprowadzanie analizy dokumentów,
− określenie
rodzaju
dokumentów
oraz
dokonywanie
ich
charakterystyki,
 rejestrowanie oraz nadawanie znaków kancelaryjnych pismom
i sprawom,
 nadawanie kwalifikacji dokumentacji archiwalnej,
 klasyfikowanie akt,
 zakładanie teczek spraw,
 obsługa programów komputerowych stosowanych w kancelariach,
 sporządzanie pism urzędowych i odpowiedzi na pisma.
Zbiór prac i innych dowodów osiągnięć może być jednym ze sposobów
sprawdzania osiągnięć uczniów. Proponuje się tworzenie przez uczniów
własnego portfolio, w którym będą gromadzone sprawozdania, raporty,
opisy, wyniki prac kontrolnych i testów osiągnięć.
57
Testy osiągnięć mogą być stosowane w trakcie i na zakończenie
realizacji programu jednostki.
Zadania w teście mogą być otwarte (krótkiej odpowiedzi, z luką,
rozszerzonej odpowiedzi) i zamknięte (wielokrotnego wyboru, na
dobieranie, typu prawda–fałsz).
uczniów. Umożliwi to korygowanie stosowanych metod nauczania i form
organizacyjnych pracy uczniów.
58
Wykorzystywanie archiwoznawstwa w pracy
– scharakteryzować warunki powstawania i rozwoju archiwów,
– scharakteryzować archiwa władz centralnych do roku 1795,
– określić organizację, zadania i zasoby archiwów na ziemiach polskich
pod zaborami do 1918 roku,
– określić zadania i organizację służby archiwalnej w okresie
II RP,
– scharakteryzować zasoby archiwów państwowych w okresie II RP,
– scharakteryzować dzieje archiwów polskich w latach 1939–1945,
– scharakteryzować organizację i zadania państwowej służby
archiwalnej po 1945 roku,
– określić zadania przykładowych archiwów z powierzonym
wyodrębnionym zasobem archiwalnym,
– scharakteryzować politykę archiwalną innych państw oraz organizację
i zasoby przykładowych archiwów zagranicznych.
Warunki i okoliczności powstawania archiwów.
Dzieje archiwów okresu staropolskiego: władz centralnych, archiwów
grodzkich, miejskich, kościelnych i klasztornych.
Organizacja, zasoby, warunki przechowywania dokumentów, personel
archiwów.
Archiwa na ziemiach polskich w zaborze austriackim, pruskim
i rosyjskim: zadania, zasoby, personel, gromadzenie i przechowywanie
dokumentów.
Organizacja i zadania polskiej służby archiwalnej w okresie II RP: sieć
archiwalna, zadania archiwów, kadry i ich kształcenie, działalność
wydawnicza, Archiwum Wojskowe, archiwa miejskie, uniwersyteckie
i kościelne.
Dzieje archiwów polskich i losy zasobów w okresie II wojny światowej.
Organizacja, zadania i działalność archiwów w Polsce po 1945 roku,
podstawy prawne działalności archiwów, sieć archiwalna i jej przemiany,
zadania archiwów państwowych i wyodrębnionych z powierzonym
zasobem
archiwalnym,
zasoby
archiwów.
Gromadzenie,
przechowywanie i wykorzystywanie dokumentów.
59
Polityka archiwalna w Europie i na świecie oraz organizacja i zasoby
archiwów zagranicznych scentralizowanych i zdecentralizowanych we
Francji, Anglii, USA, Rosji.
Polonika w archiwach zagranicznych.
Współpraca
dotycząca
wymiany
informacji
i
doświadczeń.
Międzynarodowa Rada Archiwalna, Stowarzyszenie Archiwistów
Polskich.
3. Ćwiczenia
• Określanie warunków powstawania archiwów.
• Przeprowadzanie
analizy
porównawczej
archiwów
okresu
staropolskiego dotyczącej zadań i zasobu, personelu.
• Charakteryzowanie dziejów archiwów funkcjonujących pod zaborami do
1918 roku.
• Analizowanie pierwszych aktów prawnych regulujących zadania
i organizację archiwów w II RP.
• Charakteryzowanie struktury sieci archiwów, ich zadań, organizacji
i zasobów w okresie II RP.
• Charakteryzowanie dokumentów archiwów polskich i ich zasobów
z okresu II wojny światowej.
• Analizowanie i porównywanie aktów prawnych obowiązujących
w Polsce po 1945 roku.
• Określanie struktury archiwów po 1945 roku, zachodzących zmian,
zadań, organizacji zasobów.
• Charakteryzowanie oraz określanie struktury przykładowych archiwów
zagranicznych.
• Określanie możliwości współpracy oraz nawiązywania kontaktów
między archiwami.
Źródła drukowane.
Przepisy i akty prawne.
Statuty przykładowych archiwów państwowych w Polsce.
Schematy i plansze tematyczne.
Literatura.
Artykuły dotyczące tematyki zawodowej.
Przewodniki, katalogi, informatory archiwalne.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest poznanie przez
uczniów
genezy
narodowego
zasobu
archiwalnego
oraz
charakterystycznych
cech
i
różnic
dotyczących
archiwów
60
w poszczególnych okresach historycznych. Szczególną uwagę należy
zwracać na problematykę dotyczącą organizacji sieci archiwalnej
w Polsce oraz na zadania i zasoby archiwów.
W trakcie realizacji programu jednostki uczniowie poznają strukturę
i zadania archiwów, dokonują analizy aktów prawnych, poznają zasoby
archiwów, warunki przechowywania zasobu archiwalnego, problematykę
dotyczącą przygotowania i fluktuacji kadr. Strukturę sieci archiwalnej
oraz zasoby archiwów można przedstawiać za pomocą wykresów.
Zajęcia powinny odbywać się w pracowni archiwalnej. Zajęcia mogą
być prowadzone w grupie liczącej do 15 uczniów, a w miarę potrzeb
z podziałem na zespoły 2-3 osobowe.
Dominującą metodą nauczania powinna być praca z tekstem
związana z wykorzystywaniem materiałów źródłowych. Wskazane jest
również stosowanie metody tekstu przewodniego, ćwiczeń praktycznych,
projektów. Uczniowie realizują zadania zlecone przez nauczyciela na
podstawie literatury i materiałów źródłowych.
W trakcie realizacji programu jednostki wskazane jest organizowanie
wycieczek dydaktycznych do wybranych archiwów.
edukacyjnych ucznia
zgodnie z kryteriami ustalonymi na początku realizacji programu
jednostki.
Podstawowym kryterium oceny osiągnięć uczniów jest stopień
realizacji celów kształcenia określonych w programie.
Wskazane jest stosowanie różnych metod sprawdzania osiągnięć
uczniów.
Umiejętności intelektualne można sprawdzać za pomocą
sprawdzianów ustnych i pisemnych oraz testów osiągnięć szkolnych.
Umiejętności praktyczne mogą być sprawdzane za pomocą
obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń i innych zadań
zleconych przez nauczyciela.
zwracać uwagę na:
 poziom opanowania wiedzy historycznej o archiwach,
 analizę i interpretację przepisów archiwalnych,
 charakterystykę współczesnej organizacji archiwów.
Po zakończeniu realizacji treści programowych jednostki wskazane jest
zastosowanie testu osiągnięć. Zadania w teście mogą być otwarte
(krótkiej odpowiedzi, z luką, rozszerzonej odpowiedzi) i zamknięte
(wielokrotnego wyboru, na dobieranie, typu prawda–fałsz).
61
Sprawdzanie i ocenianie osiągnięć uczniów powinno być
dokonywane z uwzględnieniem obowiązującej skali ocen.
62
– określić różnice między dokumentacją aktową i pozaaktową,
– określić zasady opracowania zespołu archiwalnego,
– określić różnice między twórcą akt i twórcą zespołu,
– określić przynależność zespołową dokumentacji archiwalnej
sporządzonej na różnych nośnikach,
– dobrać metodę porządkowania materiałów archiwalnych,
– zastosować metody segregacji i systematyzacji materiałów
archiwalnych w obrębie zespołu archiwalnego,
– zastosować zasady brakowania dokumentacji niearchiwalnej w trakcie
opracowywania archiwaliów,
– uporządkować materiały archiwalne,
– sporządzić inwentarz kartkowy,
– nadać sygnaturę i dokonać paginacji jednostki archiwalnej,
– sporządzić inwentarz książkowy,
– sporządzić pomoce archiwalne wyższego rzędu,
– wykonać proste zabiegi konserwatorskie,
– udzielić informacji oraz udostępnić materiały archiwalne,
– sporządzić kwerendy archiwalne,
– określić zasady organizacji pracy archiwum zakładowego i składnicy
akt
– sporządzić i zastosować środki ewidencyjne archiwum zakładowego
i składnicy akt,
– określić sposób sporządzania i stosowania normatywów kancelaryjnoarchiwalnych w archiwum zakładowym i składnicy akt,
– skonsultować sposób i tryb przygotowania dokumentacji do
przekazania archiwum zakładowemu, składnicy akt i archiwum
państwowemu,
– spopularyzować zasób archiwum państwowego,
– przeprowadzić skontrum zasobu archiwum państwowego,
– obsłużyć sprzęt stanowiący wyposażenie archiwum.
Dokumentacja aktowa. Dokumentacja pozaaktowa: fotografie, nagrania,
filmy,
dokumentacja
techniczna,
geodezyjno-kartograficzna,
elektroniczna.
Rodzaje zespołów archiwalnych: prosty, złożony, otwarty, zamknięty,
kolekcja, spuścizna archiwalna.
63
Zasady opracowywania zespołu archiwalnego: studia wstępne,
rozpoznanie
przynależności
zespołowej,
segregacja
i klasyfikacja materiałów archiwalnych, brakowanie, inwentaryzacja.
Wytyczne metodyczne do opracowania poszczególnych rodzajów
materiałów archiwalnych.
Elementy inwentarza kartkowego dla poszczególnych rodzajów
dokumentacji.
Inwentarz książkowy, budowa. Dzieje ustrojowe twórcy zespołu, dzieje
akt, charakterystyka archiwalna zespołu, charakterystyka zawartości
zespołu, analiza metod opracowania zespołu.
Karta zespołowa A i B.
Pomoce archiwalne wyższego rzędu: sumariusz, repertorium,
skorowidze, katalogi, indeksy.
Podstawowe zabiegi konserwatorskie.
Informacja, udostępnianie materiałów archiwalnych, popularyzacja
zasobu.
Organizacja pracy archiwum zakładowego i składnicy akt.
Normatywy kancelaryjno-archiwalne. Środki ewidencyjne archiwum
zakładowego i składnicy akt.
Kontrola archiwum zakładowego i składnicy akt.
3. Ćwiczenia
• Określanie różnic między materiałami archiwalnymi i dokumentacją
niearchiwalną.
• Rozpoznawanie twórcy akt i przynależności zespołowej materiałów
archiwalnych.
• Porządkowanie materiałów archiwalnych.
• Analizowanie wytycznych metodycznych do opracowywania
poszczególnych rodzajów materiałów archiwalnych.
• Segregowanie i systematyzowanie materiałów archiwalnych
w obrębie zespołu archiwalnego.
• Brakowanie dokumentacji niearchiwalnej w trakcie porządkowania
materiałów archiwalnych.
• Opracowywanie dokumentacji aktowej.
• Opracowywanie materiałów pozaaktowych.
• Inwentaryzacja kartkowa poszczególnych rodzajów dokumentacji.
• Sporządzanie inwentarza książkowego.
• Sporządzanie karty zespołowej A i B.
• Sporządzanie i porównywanie pomocy archiwalnych wyższego rzędu.
• Wykonywanie kwerend archiwalnych.
• Udzielanie informacji o zasadach korzystania z zasobu archiwalnego.
• Wykonywanie podstawowych czynności z zakresu konserwacji.
64
• Sporządzanie środków ewidencyjnych archiwum zakładowego
i składnicy akt.
• Sporządzanie i ocenianie normatywów kancelaryjno-archiwalnych
archiwum zakładowego i składnicy akt.
• Przeprowadzanie kontroli archiwum zakładowego i składnicy akt.
• Sporządzanie zaleceń pokontrolnych.
• Przygotowanie dokumentacji do przekazania archiwum zakładowemu,
składnicy akt i archiwum państwowemu.
Kserokopie lub materiały archiwalne wybranych zespołów z zasobu
przykładowego archiwum.
Wzory dokumentacji sporządzonej na różnych nośnikach.
Wzorcowe pomoce archiwalne wydane drukiem.
Katalogi, przewodniki, sumariusze i repertoria,
Formularze pomocy ewidencyjno-informacyjnych: karty zespołów, karty
inwentarzowe.
Wytyczne metodyczne.
Literatura.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest kształtowanie
umiejętności praktycznych, niezbędnych do wykonywania pracy
zawodowej. Realizacja treści programowych umożliwia poznanie zasad
opracowywania
materiałów
archiwalnych,
ze
szczególnym
uwzględnieniem dokumentacji aktowej i materiałów pozaaktowych.
W trakcie realizacji programu wskazane jest wykorzystywanie
archiwaliów lub kserokopii, z zasobu archiwum państwowego,
z którym współpracuje szkoła oraz przykładów dokumentacji
pozaaktowej. Uczniowie powinni opanować umiejętności związane
z opracowywaniem poszczególnych rodzajów dokumentacji oraz
brakowaniem dokumentacji.
Równie istotne jest opanowanie
umiejętności opracowywania
i wykorzystywania pomocy archiwalnych niższego i wyższego rzędu.
W trakcie realizacji programu należy zwracać uwagę na sposób
udzielania informacji dotyczących korzystania z zasobu archiwalnego
oraz i sporządzania kwerend archiwalnych.
Wskazane jest organizowanie wycieczek dydaktycznych do archiwów
państwowych i zakładowych. Ta form zajęć umożliwia bezpośrednie
poznanie: zasad funkcjonowania archiwum, stosowanych środków
ewidencyjnych, zasobów. Uczniowie powinni opanować umiejętności
65
sporządzania i oceniania normatywów kancelaryjno – archiwalnych
stosowanych w archiwach zakładowych i składnicach akt. W ramach
realizacji treści programowych dotyczących nadzoru, uczniowie powinni
opanować umiejętność przeprowadzania kontroli archiwów zakładowych
i składnicach akt oraz sporządzania protokołów z zaleceniami
pokontrolnymi.
Zajęcia powinny odbywać się w pracowni archiwalnej w grupie
liczącej do 15 uczniów.
Problemy związane z realizacją zadań dotyczących opracowania
zespołu archiwalnego powinny być rozwiązywane na bieżąco z pomocą
nauczyciela prowadzącego zajęcia.
edukacyjnych ucznia
modułowej.
uczniów.
przez nauczyciela.
W procesie oceniania osiągnięć uczniów należy zwracać uwagę na:
− określanie różnic między materiałami archiwalnymi i dokumentacją
niearchiwalną,
 identyfikowanie twórcy akt i przynależności zespołowej materiałów
archiwalnych,
 porządkowanie materiałów archiwalnych i dokumentacji niearchiwalnej,
 posługiwanie się wytycznymi metodycznymi,
 opracowywanie dokumentacji aktowej i materiałów pozaaktowych,
 brakowanie dokumentacji niearchiwalnej w trakcie porządkowania
materiałów archiwalnych,
 sporządzanie inwentarzy i innych pomocy ewidencyjnych,
 przygotowanie pomocy archiwalnej niższego i wyższego rzędu,
 wykonywanie kwerend archiwalnych,
 udzielanie informacji dotyczących zasad korzystania z zasobu
archiwalnego,
 wykonywanie podstawowych czynności z zakresu konserwacji,
66
określanie sposobu przeprowadzania kontroli archiwum zakładowego
i składnicy akt,
 określanie sposobu przygotowania dokumentacji do przekazania
archiwum państwowemu, archiwum zakładowemu, składnicy akt,
 sporządzanie normatywów kancelaryjno-archiwalnych.
Po zakończeniu realizacji programu jednostki modułowej wskazane jest
Ocena osiągnięć uczniów powinna być dokonywana z uwzględnieniem
obowiązującej sakli ocen.

67
archiwalnej
– scharakteryzować system ewidencji,
– scharakteryzować środki ewidencyjne stosowane w archiwach
zakładowych i składnicach akt,
– scharakteryzować środki ewidencyjne stosowane w archiwach
państwowych,
– określić związki informacji naukowej z archiwistyką,
– dokonać analizy obowiązujących aktów prawnych regulujących
udostępnianie materiałów archiwalnych,
– scharakteryzować system informacji archiwalnej,
– określić sposób udostępniania informacji archiwalnej,
System ewidencji.
Ewidencja dokumentacji w archiwum zakładowym i składnicy akt. Spisy
zdawczo-odbiorcze akt. Wykazy spisów zdawczo-odbiorczych. Kartoteka
udostępniania akt. Protokoły o braku lub zniszczeniu akt. Spisy
dokumentacji niearchiwalnej przeznaczonej na makulaturę lub
zniszczenie. Inwentarz kartkowy dla materiałów archiwalnych.
Ewidencja materiałów archiwalnych w archiwum państwowym. Spisy
zdawczo-odbiorcze akt. Księgi nabytków i ubytków. Inwentarz kartkowy
i książkowy. Kartoteka i spisy zespołów akt. Kartoteki tematyczne.
Komputerowe bazy danych: Sezam, Iza, Ela, Pradziad, Suma, Kita,
Scrinium, Sigillum.
Informacja naukowa.
Archiwistyka.
Archiwum jako zbiór informacji. Źródła i rodzaje informacji.
Akty prawne regulujące udostępnianie dokumentacji archiwalnej.
Organizacja systemu informacji archiwalnej: Centralny Ośrodek
Informacji Archiwalnej NDAP, Archiwa Państwowe, pomoce archiwalne
niższego i wyższego rzędu.
Udostępnianie informacji w archiwach.
3. Ćwiczenia
• Określanie celów i zasad funkcjonowania systemu ewidencji.
• Sporządzanie środków ewidencyjnych stosowanych w archiwach
zakładowych i składnicach akt.
68
• Sporządzanie środków ewidencyjnych stosowanych w archiwach
państwowych.
• Obsługa komputerowych baz danych stosowanych w archiwach.
• Określanie związków informacji naukowej z archiwistyką.
• Analizowanie aktów prawnych regulujących sposób i tryb
udostępniania informacji i dokumentacji archiwalnej.
• Charakteryzowanie organizacji i funkcjonowania systemu informacji
archiwalnej.
• Interpretowanie zasad udostępniania informacji i materiałów
archiwalnych.
Przepisy i akty prawne.
Drukowane pomoce archiwalne.
Formularze środków ewidencyjnych: formularze spisów zdawczo-odbiorczych (wzór pu-a-30, wzór pu-a-30c i wzór mp nr 4, poz. 31),
wykazu spisów zdawczo-odbiorczych (wzór pu-a-31), spisów
dokumentacji niearchiwalnej przeznaczonej na makulaturę lub
zniszczenie (wzór pu-a-33a i wzór pu-a-33b), protokołu oceny
dokumentacji niearchiwalnej (wzór pu-a-34), karty udostępniania akt
(wzór pu-a-32), karty zastępczej akt.
Komputerowe bazy danych (wersje demonstracyjne): Sezam, Suma, Iza,
Ela, Pradziad, Kita, Sigillum, Scrinium.
Plansze i schematy tematyczne.
Literatura.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest uzupełnianie
i poszerzanie zakresu wiedzy i umiejętności dotyczących systemu
ewidencji i informacji archiwalnej.
W trakcie realizacji programu należy zapoznać uczniów z systemem
ewidencji stosowanym w archiwach państwowych i zakładowych oraz
ukształtować umiejętności wykonywania zadań i czynności związanych
z systemem. Uczniowie powinni poznać wszystkie rodzaje środków
ewidencyjnych oraz zakres ich praktycznego stosowania.
Z systemem ewidencji związana jest komputeryzacja archiwów
i stosowanych baz danych.
Kształtowanie umiejętności obsługi demonstracyjnych wersji programów
powinno odbywać się w pracowni komputerowej.
W trakcie realizacji programu jednostki modułowej należy zapoznać
uczniów z systemem informacji archiwalnej oraz z zadaniami, jakie ma
69
do spełnienia. Na początkowych zajęciach należy powtórzyć wiadomości
i umiejętności dotyczące podstaw informacji naukowej i jej związków
z archiwistyką. Należy zwracać uwagę na kształtowanie umiejętności
wykorzystywania różnych źródeł informacji.
W procesie kształtowania umiejętności praktycznych należy zwracać
uwagę na sposób udzielania informacji potencjalnym użytkownikom
archiwów, posługiwanie się środkami informacji, wykonywanie
podstawowych usług reprograficznych. Uczniowie powinni opanować
umiejętności podejmowania decyzji na podstawie aktów prawnych
regulujących zakres udostępniania dokumentacji archiwalnej.
Zajęcia powinny odbywać się w pracowni archiwalnej i komputerowej,
w grupie liczącej do 15 uczniów. Realizacja treści programowych
związanych z komputeryzacją archiwów wymaga podziału grupy uczniów
na 2-osobowe zespoły.
Wskazane jest organizowanie wycieczek do archiwum państwowego,
archiwum zakładowego, składnicy akt.
Podczas wycieczek uczniowie zapoznają się w rzeczywistych warunkach
pracy z zastosowaniem środków ewidencyjnych i systemem informacji
archiwalnej.
edukacyjnych ucznia
modułowej.
osiągnięć uczniów.
przez nauczyciela. Umiejętności praktyczne dotyczą sporządzania
pomocy ewidencyjno-informacyjnych i środków ewidencji.
zwracać uwagę na:
 określanie zadań i zasad funkcjonowania systemu ewidencji,
 sporządzanie środków ewidencyjnych,
 obsługę komputerowych baz danych stosowanych w archiwach,
 określanie związków informacji naukowej z archiwistyką,
 analizowanie aktów prawnych regulujących sposób udostępniania
informacji i dokumentacji archiwalnej,
70
charakteryzowanie organizacji i zasad funkcjonowania systemu
informacji archiwalnej,
 określanie zasad udostępniania informacji i materiałów archiwalnych.
Na zakończenie realizacji programu jednostki wskazane jest
(wielokrotnego wyboru, na dobieranie, typu prawda– fałsz).
Proces sprawdzania i oceniania powinien być realizowany
z uwzględnieniem obowiązującej skali ocen.

71
− dokonać streszczenia przeczytanego tekstu i dokumentów
związanych tematycznie z pracą w archiwum i składnicy akt,
− posłużyć się terminologią archiwistyczną,
− opracować krótkie rozprawki z wykorzystaniem podstawowych zasad
gramatyki,
− przeprowadzić konwersację z wykorzystaniem podstawowego
słownictwa stosowanego w archiwistyce,
− przeprowadzić rozmowę telefoniczną z osobami zainteresowanymi
zbiorami i dokumentami archiwalnymi,
− udzielić podstawowych informacji o instytucji, funkcjonowaniu
archiwum i składnicy akt,
− scharakteryzować rodzaje prac archiwistycznych oraz organizację
i zadania państwowej służby archiwalnej,
− sporządzić proste pisma oraz odpisy dokumentów przechowywanych
w archiwum,
− zredagować listy i pisma w ramach korespondencji z klientami
zagranicznymi.
Słownictwo dotyczące funkcjonowania rynku pracy oraz instytucji
prowadzących prace archiwistyczne.
Zasady prowadzenia rozmów telefonicznych.
Informacje o miejscu pracy i zadaniach realizowanych przez
archiwistykę.
Zasady prowadzenia konwersacji w języku obcym.
Podstawowe zwroty, zasady redagowania korespondencji w języku
obcym.
Wybrane dokumenty ze zbiorów archiwalnych.
Dokumentacja osobowa związana z podejmowaniem pracy: życiorys
zawodowy, list motywacyjny.
3. Ćwiczenia
• Czytanie ze zrozumieniem tekstu charakterystycznego dla prac
archiwalnych
• Prowadzenie konwersacji z wykorzystaniem słownictwa zawodowego.
72
• Czytanie ze rozumieniem tekstu, prowadzenie konwersacji dotyczącej
rynku pracy.
• Czytanie ze zrozumieniem tekstu oraz prowadzenie konwersacji
dotyczącej zarządzania informacją.
• Charakteryzowanie umiejętności i zadań zawodowych technika
archiwisty.
• Prowadzenie
rozmów telefonicznych związanych tematycznie
z wykonywaniem zawodu.
• Redagowanie listów i pism urzędowych typowych dla prac
archiwistycznych.
• Wykorzystywanie słownictwa dotyczącego przepisów bezpieczeństwa
i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej obowiązujących
w archiwach i składnicach akt.
Programy komputerowe i filmy dydaktyczne.
Magnetowid.
Kamera wideo, magnetofon.
Aparaty telefoniczne, rzutnik pisma.
Słowniki.
Instrukcje i regulaminy pracy komórek archiwistycznych.
Przewodniki do prowadzenia korespondencji w języku obcym.
Czasopisma specjalistyczne obco- i polskojęzyczne.
5. Wskazania metodyczne do realizacji programu
jednostki
Języki angielski jest językiem obcym powszechnie stosowanym
w praktyce gospodarczej.
Biorąc pod uwagę fakt, że większość archiwów w Polsce, szczególnie
państwowych, posiada zbiory w języku typowym dla zaborów ziem
polskich, wskazane byłoby, żeby językiem zawodowym stosowanym
przez technika archiwistę był język rosyjski lub niemiecki. Istnieje
również możliwość wykorzystania dwóch języków obcych. Program
jednostki modułowej powinien być realizowany w pracowni języka
obcego. W zależności od możliwości uczniów dotyczących posługiwania
się określonym językiem i poziomu opanowania języka, można
dokonywać podziału grupy liczącej 15 uczniów na zespoły.
Wyboru języka dokonuje szkoła biorąc za podstawę terytorialne
położenie szkoły, umiejętności językowe uczniów i możliwości kadrowe.
73
Program jednostki powinien być realizowany z uwzględnieniem
aktywizujących metod nauczania: ćwiczeń praktycznych, dyskusji,
inscenizacji, gier dydaktycznych.
Realizacja ćwiczeń powinna odbywać się z zastosowaniem metody
konwersacyjnej. W procesie realizacji treści programowych należy
zwracać uwagę na opis prac archiwalnych, charakteryzowanie zadań
realizowanych przez pracowników archiwum i składnicy akt.
edukacyjnych ucznia
dokonywane z uwzględnieniem kryteriów ustalonych na początkowych
zajęciach. Na początku realizacji programu jednostki wskazane jest
dokonanie oceny poziomu zaawansowania językowego uczniów.
Określanie stopnia opanowania języka obcego może odbywać się za
pomocą sprawdzianów ustnych i pisemnych oraz testów osiągnięć.
Dokonywanie oceny w trakcie realizacji programu może odbywać się
za pomocą obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń
i innych zadań zleconych przez nauczyciela. Należy przy tym zwracać
uwagę na poprawność merytoryczną wypowiedzi, wymowę i pisownię.
Na zakończenie realizacji programu jednostki wskazane jest
zastosowanie testu osiągnięć jako podstawowego narzędzia pomiaru
dydaktycznego. Test osiągnięć może zawierać zarówno zadania
zamknięte , jak i otwarte.
ukierunkowane na:
 rozumienie czytanego i słuchanego tekstu,
 sporządzanie streszczeń określonych treści kształcenia,
 rozumienie i zastosowanie słownictwa archiwistycznego,
 prowadzenie
konwersacji i korespondencji dotyczącej prac
archiwistycznych.
Proces oceniania i sprawdzania osiągnięć uczniów powinien być
74
– scharakteryzować zasady określone w Kodeksie Etycznym
Archiwisty,
– zapewnić utrzymanie nienaruszalności i fizycznego stanu archiwaliów,
– zapewnić autentyczność dokumentów podczas ich opracowywania,
– ocenić, dokonać selekcjonowania oraz utrzymać materiały archiwalne
w ich historycznym, prawnym i administracyjnym kontekście,
– określić cele i podstawowe założenia etycznego wykonywania
zawodu,
– zapewnić ochronę danych osobowych, informacji niejawnych,
tajemnicy lekarskiej, zawartych w zasobie powierzonym opiece przed
dostępem osób nieuprawnionych.
Służebna rola archiwisty wobec zbiorów i osób korzystających
z zasobów archiwalnych.
Odpowiedzialność za stan fizyczny zbiorów, ich opracowanie
i udostępnianie.
Zasady utrzymywania nienaruszalności i dobrego stanu fizycznego
archiwaliów.
Zasady oceniania, selekcjonowania i utrzymywania materiałów
archiwalnych w ich historycznym, prawnym i administracyjnym
kontekście.
Ochrona zbiorów i danych prawnie chronionych przed dostępem osób
nieuprawnionych.
Odpowiedzialność dotycząca zapewnienia autentyczności dokumentów
podczas ich opracowywania, stałego dostępu do materiałów
archiwalnych, poszanowania tajemnicy instytucji, osób prywatnych
i bezpieczeństwa narodowego.
Zakaz czerpania osobistych korzyści z tytułu wykonywanego zawodu.
Obowiązek stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
Współpraca z przedstawicielami zawodów pokrewnych dotycząca
zabezpieczania i wykorzystywania materiałów archiwalnych.
3. Ćwiczenia
• Interpretowanie zasad określonych w Kodeksie Etyki Archiwalnej.
• Analizowanie istotnych aspektów etycznego wykonywania zawodu.
75
• Interpretowanie przepisów prawa dotyczących dostępu do danych
osobowych, informacji niejawnej, informacji publicznej.
• Określanie możliwości nawiązywania kontaktów oraz współpracy
z archiwami.
• Opracowywanie wybranych zagadnień na podstawie zasad
określonych w Kodeksie Etyki Archiwalnej.
Przepisy prawne: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych
osobowych, Ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji
niejawnych, Ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji
publicznej.
Literatura.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest kształtowanie
odpowiedzialności związanej z wykonywaniem zawodu.
W trakcie procesu kształcenia należy zwracać uwagę na
przestrzeganie obowiązku ochrony zasobów archiwalnych powierzonych
opiece oraz na procedury związane z ich opracowywaniem
i udostępnianiem. Należy podkreślać, że część wykonywanych
czynności powoduje nieodwracalne skutki, a to wymaga wyjątkowo
etycznego wykonywania zawodu.
Podczas realizacji programu uczniowie powinni poznać zasady
określone w Kodeksie Etycznym Archiwisty i przystosować je do
warunków, w jakich funkcjonuje państwowa sieć archiwalna.
Zajęcia powinny być prowadzone w formie warsztatowej,
z zastosowaniem aktywizujących metod nauczania: dyskusji, pogadanki,
burzy mózgów, inscenizacji.
edukacyjnych uczniów
modułowej.
uczniów. Umiejętności intelektualne i praktyczne mogą być sprawdzane
76
za pomocą sprawdzianów ustnych i pisemnych, testów osiągnięć oraz
obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania ćwiczeń.
W procesie sprawdzania i oceniania pracy uczniów należy zwracać
uwagę na:
 interpretację zasad etycznych obowiązujących w archiwistyce,
 analizę przepisów prawnych dotyczących dostępu do danych
osobowych, informacji niejawnych, informacji publicznych,
 określanie
możliwości nawiązywania kontaktów i współpracy
archiwami.
Po zakończeniu realizacji programu jednostki wskazane jest
zastosowanie testu osiągnięć z zadaniami otwartymi (krótkiej
odpowiedzi, z luką, rozszerzonej odpowiedzi) i zamkniętymi
77
Moduł 348[02].Z4
Praktyka zawodowa
– charakteryzować działalność archiwów i składnic akt,
– określać struktury organizacyjne jednostki,
– określać związki i zależności między stanowiskami pracy i komórkami
organizacyjnymi zakładów,
– charakteryzować zadania realizowane przez poszczególne komórki
funkcjonalne jednostek,
– przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
– organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,
– uruchamiać i obsługiwać techniczne środki pracy,
– wykonywać powierzone prace zgodnie z zasadami obowiązującymi
w jednostce organizacyjnej
– korzystać z rożnych źródeł informacji oraz z doradztwa
specjalistycznego,
– przestrzegać zasad współpracy i pracy w zespole.
Symbol
jednostki
modułowej
Określanie struktury oraz zakresu działalności
348[02].Z4.02 Udział w pracach archiwum i składnicy akt
Razem
348[02].Z4.01
78
Orientacyjna
liczba godzin
na realizację
35
105
140
348[02].Z4
Praktyka zawodowa
348[02].Z4.01
Określanie struktury
oraz zakresu działalności
348[02].Z4.02
Udział w pracach archiwum
i składnicy akt
4. Literatura
Rozporządzenie MEN w sprawie organizacji praktyk zawodowych.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakresu
prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych
ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych
pracownika Dz. U. 62/96 poz. 286
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych Dz. U.
133/97 poz. 133
79
Określanie struktury oraz zakresu działalności
− scharakteryzować działalność archiwum i składnicy akt,
− określić rodzaje oraz zakres zadań realizowanych przez archiwum
i składnicę akt,
− scharakteryzować zadania wykonywane przez poszczególne komórki
funkcjonalne,
− określić związki i zależności między stanowiskami pracy i komórkami
organizacyjnymi,
− określić zadania realizowane przez poszczególne grupy pracowników
na podstawie struktury zatrudnienia,
− dobrać oraz zastosować podstawowe i specjalistyczne środki pracy,
− zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
Struktura i organizacja jednostki, w której uczeń odbywa praktykę.
Rodzaj i charakter prowadzonej działalności.
Powiązania i zależności między stanowiskami pracy i komórkami
organizacyjnymi.
Zadania wykonywane przez poszczególne komórki funkcjonalne.
Zasady współżycia społecznego.
Estetyka stanowiska pracy.
Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej
oraz ochrony środowiska obowiązujące w archiwum i składnicy akt.
Podstawowym celem realizacji programu jednostki modułowej jest
rozpoznanie zakresu prac prowadzonych przez archiwum i składnicę akt
oraz doskonalenie, weryfikowanie i uzupełnianie wiedzy i umiejętności
uczniów opanowanych w szkole.
Realizacja programu jednostki w ramach praktyki zawodowej powinna
odbywać się w archiwum i składnicy akt. W trakcie realizacji programu
należy zwracać uwagę na rozpoznawanie struktury organizacyjnej
archiwum i składnicy akt oraz analizowanie zadań wykonywanych przez
poszczególne komórki funkcjonalne.
80
Opiekun praktyki zawodowej powinien udzielać pomocy uczniom
w rozwiązywaniu problemów związanych z wykonywaniem powierzonych
zadań.
Uczniowie zobowiązani są do prowadzenia dzienniczka praktyki
zawodowej, w którym dokumentuje się jej przebieg przez zapis sposobu
wykonywania zadań.
edukacyjnych ucznia
podstawie ustalonych kryteriów. Umiejętności praktyczne mogą być
oceniane na podstawie obserwacji pracy uczniów podczas wykonywania
zadań.
W procesie oceniania należy zwracać uwagę na:
− charakterystykę struktury organizacyjnej archiwum i składnicy akt,
− analizę zadań realizowanych przez poszczególne komórki
funkcjonalne.
W ocenie pracy uczniów należy uwzględniać:
− poziom realizacji celów kształcenia,
− poprawność, jakość i sprawność wykonania powierzonych zadań,
− zdyscyplinowanie i punktualność,
− przestrzeganie regulaminu obowiązującego w archiwum i składnicy
akt.
Oceny przebiegu praktyki dokonuje opiekun praktyki na podstawie
wyników obserwacji pracy uczniów oraz zapisów w dzienniczkach
praktyki.
81
Udział w pracach archiwum i składnicy akt
– scharakteryzować prace wykonywane w archiwum i składnicy akt,
– określić sposób realizacji powierzonych zadań,
– wykonać czynności związane z obiegiem dokumentacji archiwalnej,
– wykonać czynności związane z porządkowaniem i zabezpieczaniem
dokumentacji archiwalnej,
– wykonać prace związane z udzielaniem informacji oraz
udostępnianiem dokumentacji archiwalnej,
– zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
Rodzaje prac archiwalnych.
Obieg dokumentacji archiwalnej.
Przejmowanie dokumentacji archiwalnej.
Porządkowanie i zabezpieczanie dokumentacji.
Udzielanie informacji.
Udostępnianie dokumentacji archiwalnej.
Celem realizacji programu jednostki modułowej jest doskonalenie
umiejętności wykonywania prac związanych z obiegiem dokumentacji
archiwalnej, przejmowaniem, porządkowaniem, zabezpieczaniem oraz
udostępnianiem dokumentacji archiwalnej.
Realizacja program jednostki w ramach praktyki zawodowej powinna
odbywać się w archiwum i składnicy akt. Przebieg praktyki jest
uzależniony od form i technik pracy archiwalnej stosowanych w danej
jednostce. Wykonywanie powierzonych zadań ma na celu doskonalenie
oraz weryfikowanie wiedzy i umiejętności nabytych w szkole. Przed
rozpoczęciem realizacji programu jednostki należy zapoznać uczniów
z celami kształcenia oraz zakresem wykonywanych zadań.
W trakcie praktyki uczniowie powinni brać udział w wykonywaniu prac
wchodzących w zakres obowiązków pracowników archiwum i składnicy
akt.
Praktyka organizowana w archiwach i składnicach powinna odbywać
się pod kierunkiem archiwistów posiadających odpowiednie kwalifikacje
i doświadczenie zawodowe. Opiekun praktyki powinien udzielać uczniom
pomocy w rozwiązywaniu problemów napotkanych w trakcie realizacji
82
powierzonych zadań, udzielać rad i wskazówek oraz korygować
ewentualne błędy.
Uczniowie są zobowiązani do prowadzeni dzienniczka praktyki
zawodowej, w którym dokumentuje się jej przebieg przez zapis sposobu
realizacji zadań.
edukacyjnych ucznia
podstawie kryteriów ustalonych
na początku realizacji programu
jednostki modułowej.
Umiejętności praktyczne mogą być oceniane na podstawie obserwacji
pracy uczniów podczas wykonywania powierzonych zadań.
W procesie oceniania należy zwracać uwagę na opanowanie
umiejętności dotyczących:
− obiegu dokumentacji archiwalnej,
− przejmowania i porządkowania dokumentacji archiwalnej,
− zabezpieczania i udostępniania dokumentacji.
Ponadto należy zwracać uwagę na:
− zdyscyplinowanie i punktualność,
− poprawność dokładność wykonania powierzonych zadań,
− organizację pracy.
Oceny osiągnięć uczniów dokonuje opiekun praktyki zawodowej na
zakończenie realizacji programu jednostki modułowej. Opiekun praktyki
wpisuje w dzienniczku praktyki ocenę końcową oraz opinię o pracy
i postępach.
83

modułowy program nauczania technik archiwista 348[02]

Transkrypt

Podobne dokumenty

Przedmiot: Prowadzenie Archiwum i opracowanie materiałów

mały słownik pojęć archiwalnych

Podstawowe pojęcia archiwalne

Znaczenie i zasady pracy administracyjno

PRIORYTETY SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I

Ocean wszechrzeczy... - Archiwum Nauki PAN i PAU

Do czego służą pomoce archiwalne?