Analiza kefalometryczna

Rozdzia³ 4
Analiza kefalometryczna
4.1 Wprowadzenie
Podstaw¹ analizy kefalometrycznej jest
zdjêcie telerentgenograficzne. Przedstawia
ono uzêbienie szczêki i ¿uchwy, profil tkanek
miêkkich oraz elementy kostne czaszki. Zdjêcie to stanowi wa¿ne uzupe³nienie diagnostyki
opartej na modelach oraz umo¿liwia ocenê pozycji i osi zêbów siecznych, po³o¿enia zgryzu
oraz pozwala na przewidywanie kierunku
wzrostu czêœci twarzowej czaszki.
Tylko prawid³owo wykonane zdjêcie boczne g³owy (norma lateralis) pozwala na ocenê
budowy czaszki w p³aszczyŸnie strza³kowej
i wertykalnej. P³aszczyzna poœrodkowa g³owy
musi byæ ustawiona mo¿liwie równolegle do
kasety. Z trójwymiarowoœci¹ czaszki zwi¹zane s¹ b³êdy projekcyjne. Mo¿na je zmniejszyæ
przez zwiêkszenie odleg³oœci Ÿród³a promieniowania od kasety (przyjêta norma miêdzynarodowa to zwykle 1,5 do 4 m) oraz zachowanie ma³ego odstêpu obiektu od kasety.
Promieñ centralny przebiega przez otwór s³uchowy zewnêtrzny.
Pomiary w p³aszczyŸnie strza³kowej oraz
ich porównanie z wartoœciami oczekiwanymi
mog¹ byæ wykonane tylko przy równym usta-
61
wieniu g³owy (ustawienie g³owy nie ma
wp³ywu na pomiary k¹towe).
Prawid³owo wykonane zdjêcie telerentgenograficzne obok struktur kostnych musi
kontrastowo przedstawiaæ profil tkanek miêkkich. Interpretacja wyników pomiarów s³u¿y
nastêpuj¹cym celom:
• analizie budowy czêœci twarzowej czaszki,
• ocenie stosunków po³o¿enia szczêk
w p³aszczyŸnie strza³kowej i wertykalnej,
• rozró¿nieniu anomalii zêbowych i szkieletowych,
• analizie stosunków zêbowych,
• ocenie tkanek miêkkich pod k¹tem etiologicznym i prognostycznym.
Warunkiem wykonania powtarzalnej i wymownej analizy kefalometrycznej zdjêcia telerentgenograficznego jest dok³adne zdefiniowanie parametrów kefalometrycznych i przestrzeganie standardów techniki wykonywania
zdjêæ rentgenowskich.
W literaturze z zakresu ortodoncji opisano
ponad 200 punktów pomiarowych i ponad
100 ró¿nych analiz kefalometrycznych. Obecnie lekarz ortodonta ma do wyboru szereg
62
Kompendium diagnostyki ortodontycznej
analiz, z których mo¿e korzystaæ zale¿nie od
potrzeb.
Jako anomalie okreœla siê odchylenie podstaw szczêk w p³aszczyŸnie strza³kowej i wertykalnej, jak równie¿ ich rotacje. Na podstawie analizy kefalometrycznej okreœla siê typ
twarzy. Jednak anomalie i typ twarzy nie
musz¹ byæ od siebie zale¿ne. Wœród anomalii
mo¿na wyró¿niæ dysgnacje, które jednak nie
wykluczaj¹ idealnych stosunków zgryzowych.
Zaburzenia szkieletowe od zêbowo-wyrostkowych mo¿na odró¿niæ na podstawie rela-
Ryc. 4.1. Klasyfikacja wad szkieletowych.
cji podstaw szczêk w p³aszczyŸnie sagitalnej
i strza³kowej (ryc. 4.2 do 4.13).
Skuteczna terapia zaburzeñ szkieletowych
jest mo¿liwa jedynie w czasie wzrostu. Korektê zaburzeñ zêbowo-wyrostkowych mo¿na
przeprowadziæ tak¿e w póŸniejszym czasie.
Po zakoñczonym wzroœcie leczenie wad szkieletowych polega na ich kompensacji. Przy bardzo mocno wyra¿onych zaburzeniach szkieletowych skuteczna mo¿e byæ tylko terapia
ortodontyczno-chirurgiczna (tab. 4.1).
Prognostyczna ocena dysgnacji pionowych i poziomych polega na okreœleniu kierunku wzrostu.
63
Analiza kefalometryczna
Tabela 4.1. Prawdopodobieñstwo rozwoju zaburzeñ sagitalnych i wertykalnych
Przegl¹d prognoz
Prognoza korzystna
Prognoza niekorzystna
Klasa II – wada z poziomym kierunkiem
wzrostu
Korekta po³o¿enia zgryzu
Podniesienie zgryzu
Klasa II – wada z pionowym kierunkiem
wzrostu
Podniesienie zgryzu
Korekta po³o¿enia zgryzu
Klasa III – wada z poziomym kierunkiem
wzrostu
–
Podniesienie zgryzu (w razie
potrzeby)
Klasa III – wada z pionowym kierunkiem
wzrostu
–
Korekta po³o¿enia zgryzu
Ryc. 4.2. Klasa I.
Ryc. 4.5. Szkieletowa klasa
III (progenia prawdziwa).
Pog³êbienie nagryzu
Ryc. 4.3. Szkieletowa klasa
Ryc. 4.4. Zêbowo-wyro-
II.
stkowo uwarunkowana klasa
Ryc. 4.6. Zêbowo-wyrostkowo uwarunkowana klasa
III.
Ryc. 4.7. Progenia rzekoma
(pseudoprogenia).