Ankyloglosja i jej wpływ na powstawanie wad zgryzu – przegląd

Ankyloglosja i jej wpływ na powstawanie wad zgryzu – przegląd

2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
Ankyloglossia and its influence
on malocclusion formation –
a review, case raports
Ankyloglosja i jej wpływ na
powstawanie wad zgryzu –
przegląd piśmiennictwa, opis
przypadków
Agnieszka Kaczmarek1 ABDEF
Małgorzata Łysiak-Seichter2 ABDEF
Authors' Contribution
A - Study Design
B - Data Collection
C - Statistical Analysis
D - Data Interpretation
E - Manuscript Preparation
F - Literature Search
Wkład autorów
A - Plan badań
B - Zbieranie danych
C - Analiza statystyczna
D - Interpretacja danych
E - Redagowanie pracy
F - Wyszukiwanie piśmiennictwa
1
2
Poradnia Ortodontyczna, Poliklinika 10 Wojskowego Szpitala Klinicznego, Bydgoszcz
Poradnia Ortodontyczna, Zespół Przychodni Lekarskich OLK, Toruń
1
2
Orthodontic Clinic, Military Hospital, Bydgoszcz
Orthodontic Clinic, Toruń
Streszczenie
Abstract
Wędzidełko języka to struktura anatomiczna mającą
decydujący wpływ na pozycję spoczynkową oraz zakres
ruchomości języka. Skrócenie wędzidełka języka, noszące
miano ankyloglosji, jest anomalią stosunkowo często spotykaną w praktyce każdego lekarza ortodonty. W artykule
zaprezentowano kryteria rozpoznawcze oraz występowanie tej nieprawidłowości. Omówiono także rolę języka
w zachowaniu równowagi czynnościowej w obrębie układu stomatognatycznego i wpływu ankyloglosji na jej zachwianie. Przedstawiono mechanizmy oddziaływania
skróconego wędzidełka na czynności fizjologiczne języka
takie jak: ssanie, połykanie, żucie, mowę i inne, oraz jego
pozycję spoczynkową. Dokonano przeglądu piśmiennictwa na temat wpływu ankyloglosji na pozycję żuchwy, kształt
wyrostków zębodołowych, podniebienia oraz położenie zębów, jak i korelacji z występowaniem niektórych wad zgryzu (takie jak zgryzy krzyżowe, wady doprzednie, zgryz
otwarty częściowy przedni). Istnieje zgodność iż na stosunki przestrzenne wyżej wymienionych struktur w dużym stop-
Lingual frenum is an anatomical structure that is a decisive element influencing a tongue resting position and
the range of its movement. A condition in which lingual
frenum is shortened, called ankyloglossia or tongue-tied, is
a frequent seen anomaly in the practice of any orthodontist. The article presents distinctive criteria and the incidence of the abnormality. The role of tongue in the
maintenance of functional balance in stomatognathic system and the influence of ankyloglossia on its unbalancing
are discussed. The examples of shortened frenum’s interaction mechanisms onto physiological functions of the
tongue such as sucking, swallowing, chewing, speaking, and
others, hence, also tongue resting position are introduced.
The review of papers on the influence of ankyloglossia on:
mandibular position, dental alveoli and palate profile, teeth
alignment, as well as correlation with the existence of some
malocclusions (such crossbites, mesioocclusions, anterior
open bite) was made. The researchers agree that the tongue
__________
1
lek. stom., asystent, dentist, assistant
2
lek. stom., asystent, dentist, assistant
Adres autorów, Author's Address:
Poliklinika 10 Wojskowego Szpitala Klinicznego, ul. Powstańców Warszawy 5, 85-681 Bydgoszcz, tel. 52/3787308; fax. 52/3787291.
133
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
niu oddziałuje pozycja spoczynkowa języka, kontrowersje
dotyczą natomiast jego czynności. Zaprezentowano zalecenia dotyczące postępowania terapeutycznego w zależności od stopnia nasilenia tej nieprawidłowości oraz wieku
pacjenta. Omówiono metody leczenia, wśród nich ćwiczenia logopedyczne wspomagające spontaniczną korektę ankyloglosji oraz zabiegi chirurgiczne (frenulotomię oraz
frenulektomię) zmieniające warunki anatomiczne w obrębie wędzidełka. Opisano też własną obserwację przypadku
nasilonej ankyloglosji współistniejącej z doprzednią wadą
zgryzu i dziedzicznym charakterem występowania tej wady,
którą uznano za wystarczająco upośledzającą aby zakwalifikować pacjenta do zabiegu frenuloplastyki; oraz przypadku występowania znacznie skróconego wędzidełka
z towarzyszącym mu zwężeniem szczęki. Ankyloglosja jako
przyczyna różnorodnych zaburzeń w obrębie narządu żucia, wymaga postępowania zapobiegającego powstaniu negatywnych skutków tej nieprawidłowości. Przy wyborze
metody leczenia, w związku z małą skutecznością monoterapii logopedycznej, należy brać pod uwagę skojarzenie jej
z zabiegiem chirurgicznym. (Forum Ortod. 2005; 1:133-
resting position highly influences spatial relations of those
structures; the controversies concern effect of its function.
The recommendations for treatment procedures presented, are dependent on the deviation’s intensity and patient’s
age. The methods of treatment, including speech therapy
exercises assisting a spontaneous correction of ankyloglossia and surgical treatment (frenulotomy and frenulectomy) modifying anatomical conditions of frenum are
discussed. The authors present the case raport of an intensified ankyloglossia coexisting with mesiooclusion and a
hereditary character of the condition, which was qualified
to frenulectomy; an the case of a shortened frenum along
with maxillary compression. Ankyloglossia as a cause of
different disturbances in the chewing organ needs a treatment to prevent negative effects of the condition. The combination with surgical treatment, due to poor efficiency of
speech monotherapy, should be considered while choosing the treatment method. (Orthod. Forum 2005; 1:133-
41)
41)
KEY WORDS
ankyloglossia
malocclusion formation
speech therapy
surgical treatment
SŁOWA KLUCZOWE
ankyloglosja
leczenie chirurgiczne
terapia logopedyczna
wady zgryzu
Characteristics of ankyloglossia
Charakterystyka ankyloglosji
Język ze względu na swoje umiejscowienie i ruchomość
jest niezmiernie ważnym narządem jamy ustnej. Jego pozycja spoczynkowa i funkcja wpływają na czynności układu
stomatognatycznego takie jak: ssanie (w tym piersi), połykanie, żucie oraz mowę, a także pośrednio na morfologię
tkanek przyzębia (recesje dziąsłowe), kości szczęk oraz
pozycję zębów (nieprawidłowe ustawienie dolnych siekaczy) (1,2,3,4). Elementem decydującym o zakresie ruchów
języka jest jego wędzidełko. Struktura ta może mieć postać
cienkiego i delikatnego, bądź grubego fałdu włóknisto-śluzówkowego (5). Może zawierać włókna mięśnia bródkowo-językowego oraz odgałęzienia tętnicy i żyły podjęzykowej (1). Wędzidełko języka posiada przyczep kostny
na kolcu bródkowym żuchwy oraz wolny na dolnej powierzchni języka (5,6). Anomalię polegającą na skróceniu
wędzidełka określa się mianem ankyloglosji bądź węzła
języka (ang. ankyloglossis, tongue tie). Zrost dolnej powierzchni koniuszka języka z dnem jamy ustnej może być
całkowity (zlanie), zwykle jednak występuje na ograniczonej powierzchni. Kryteria stosowane w celu rozpoznania
tego typu zaburzeń opierają się na testach czynnościowych
unoszenia koniuszka języka przy otwartych ustach w kierunku podniebienia, wysunięcia języka na brodę, bądź pomiarze długości wolnej części języka (od przyczepu
wędzidełka do czubka języka) (3,7). W przypadku ankyloglosji pacjent nie może unieść koniuszka języka powyżej
dystansu pomiędzy brzegiem siecznym dolnych zębów
The tongue localisation and mobility makes it a very
crucial organ in an oral cavity. Its resting position and function influence the activities of stomatognathic system such
as sucking (including breast feeding), swallowing, chewing, speaking and indirectly morphology of paradontium
tissues (gingival recession), jaw bones, and tooth position
(lower incisor deformity) (1,2,3,4). A decisive element for
the range of tongue movement is frenum. The structure can
be a thin and delicate or thick fibrous - mucosal fold (5). It
can contain fibres of genioglossus muscle and sublingual
artery and vein branching (1). Tongue frenum has its bone
insertion on the mental bone and its free one - on the lower
portion of the tongue (5,6). The anomaly characterised by
shortening of frenum is called ankyloglossia or tongue tie.
An adhesion of sublingual tip can be total (fusion), however, it usually appears partial. The criteria applied in diagnosing the anomaly are based on functional tests such as
lifting of the tongue tip towards the palate with the mouth
wide open, putting forward the tongue on the chin, or measuring the length of a free tongue (from the insertion of the
lingual frenum into the tongue’s base to the tongue’s tip)
(3,7). In ankyloglossia the patient cannot lift the tip of the
tongue above half a distance between the mandibular incisal edges and the roof of the palate; during the protrusion
movement heart shape dimple can be seen at the midline of
the tongue tip, moreover, the length of a free part of the
134
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
siecznych a sklepieniem podniebienia, podczas doprzedniego wysunięcia obserwowane jest sercowate wcięcie
w linii pośrodkowej końca języka, natomiast długość wolnej części języka wynosi poniżej 16 mm (1,4). Ankyloglosja jest najczęstszą wadą budowy języka. Częstość jej
występowania określana jest jako 1:1000, z predylekcją do
płci męskiej (1,5,6). Etiologia tego zaburzenia może mieć
charakter nabyty (np. w wyniku ściągnięcia się blizny pourazowej), bądź wrodzony; manifestujący się izolowaną nieprawidłowością, wykazującą niekiedy skłonność do
występowania rodzinnego lub związaną z innymi zaburzeniami np. małym językiem (mikroglossia), zespołami wad:
Turnera, Urbach- Wiethesa (1), Optiza, ustno-twarzowopalcowym, Beckwith-Wiedemanna, Simpson-Golabi-Behmela i w rozszczepie podniebienia sprzężonym z chromosomem X (3).
Wpływ ankyloglosji na czynność układu
stomatognatycznego
Ankyloglosja wpływa zarówno na pozycję spoczynkową języka jak i ogranicza zakres jego ruchów, zaburzając
zdolność do prawidłowego spełniania funkcji. Zrost języka
z dnem jamy ustnej ogranicza mniej lub bardziej jego ruchy, a szczególnie uniemożliwia wysuwanie go ku przodowi. Ta wada anatomiczna może zakłócić funkcję języka
i być czynnikiem wywołującym szereg nieprawidłowości
wśród których Kotlow (4) wymienia zaburzenia zębowe,
szkieletowe czy wymowy.
Ankyloglosja wywiera wpływ na ssanie i połykanie, co
obserwować można już od pierwszych dni życia. Niemożność wysuwania języka w kierunku dolnej wargi zaburza
czynność ssania - tego typu defekt występujący w okresie
noworodkowym uniemożliwia efektywne ssanie piersi
(3,8). W późniejszym wieku połykanie somatyczne wymaga uniesienia koniuszka języka w kierunku sklepienia podniebienia, a zatem ograniczenie zakresu ruchów języka
utrudnia opanowanie tej czynności.
Skrócone wędzidełko u starszych pacjentów może zaburzać czynność mowy i żucia. Rola języka podczas żucia
polega na rozcieraniu pokarmu o ściany wewnętrzne jamy
ustnej właściwej, ankyloglosja może stanowić pewną przeszkodę w prawidłowym wykonywaniu tego aktu. Związek
między jakością wymowy, a jakością ruchów języka jest
statystycznie istotny dla większości fonemów. Prawidłowa
artykulacja podczas wymawiania głosek przednio-językowo-dziąsłowych: r, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź, ń, w sposób szczególny wymaga pełnego zakresu ruchomości języka.
Nieprawidłowa budowa anatomiczna języka objawiająca
się skróconym wędzidełkiem języka, obniża sprawność
motoryczną języka, a zwłaszcza jego koniuszka, który nie
jest w stanie wykonać drobnych, szybkich i precyzyjnych
ruchów wibracyjnych niezbędnych dla wytworzenia ww.
głosek, w szczególności zaś prawidłowego „r” (9). Ta wada
wymowy zwana rotacyzmem (reraniem), często obserwowana jest u pacjentów z ankyloglosją. Terapia logopedyczna polega na ćwiczeniach rozciągania i rozszerzania języka.
Często jednak nie przynosi ona spodziewanej poprawy
tongue measures below 16 mm (1,4). The ankyloglossia is
the commonest distortion of the tongue structure. Its incidence is 1:1000 with sex predilection to male (1,5,6). The
etiology of the condition can be acquired, i.e. after the contraction of a posttraumatic scarring, or it can be hereditary,
manifesting itself with an isolated malfunction, sometimes
with family occurrence or connected with other disorders
such as a small tongue (microglossia) or defect syndromes
such as Turner’s, Urbach- Wiethes’s (1), Optiz’s, orofaciodigital’s, Beckwith-Wiedemann’s, Simpson-Golabi-Behmel’s and X-linked cleft palate (3).
The influence of ankyloglossia on
stomatognathic system function
The ankyloglossia influences both tongue resting position as well as mobility, imparing its regular functions.
Fusion of the tongue with the floor of the mouth restrains
more or less its motor abilities, especially precludes protrusion. This anatomical disorder can disturb tongue functions and become a factor causing many malfunctions
among which Kotlow (4) indicates dental, skeletal or speech
impairments.
The ankyloglossia influences sucking and swallowing,
which can be observed from the very first days of life. Disability to protrude the tongue toward the lower lip distorts
breast feeding (3,8). In older age somatic swallowing requires lifting of the tongue tip toward the maxillary alveolar ridge, in which case a motor disability of the tongue
hinders the mastering of the activity.
A shortened lingual frenum in older patients can distort speech and chewing. The role of the tongue during
chewing is to grind food with the help of buccal fatty pads
with the ankyloglossia causing some disadvantage in a correct motion. A connection between the quality of speech
and the quality of tongue movements is statistically substantial for most of the phonemes. A correct articulation of
the tongue sounds - such as "t", "d", "l", "th" and "s" in a
special way needs full motor capabilities of the tongue (2,3).
An incorrect anatomical structure of the tongue displaying
a shortened lingual frenum, diminishes motor dexterity of
the tongue, especially of its tip, which is not capable of
performing minute short and precise vibrating movements
necessary for performing phonemes mentioned above, especially those needed for a correct "r" sound (9). This speech
impediment called rhotacism, is frequently observed in
patients with ankyloglossia. Speech therapy consists of
stretching and widening the tongue; however, it often does
not bring the expected improvement (10,11). It is then advisable to perform surgical treatment enabling further
tongue mobility. Messner and Lalakea (8) and Ostapiuk
(11) examined a connection between the akyloglossia and
articulation problems and observed a clear speech enhancement after frenuloplasty.
135
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
(10,11). Wskazany jest wówczas zabieg chirurgiczny zwiększający ruchomość języka. Messner i Lalakea (8) oraz Ostapiuk (11) badając związek ankyloglosji z problemami
artykulacyjnymi u dzieci zaobserwowali wyraźną poprawę
wymowy po frenuloplastyce.
Czynności języka takie jak oblizywanie warg, wykonywanie wewnętrznej toalety jamy ustnej przez pocieranie
koniuszkiem języka o zęby i policzki czy lizanie mogą być
także w znacznym stopniu upośledzone w przypadku ankyloglosji.
Wady zgryzu współistniejące z ankyloglosją
Nieprawidłowości anatomiczne takie jak ankyloglosja
oraz zwiększone bądź zmniejszone rozmiary języka powodują zaburzenie mechanizmów czynnościowych, wpływając na pozycję żuchwy. Wymuszone, niskie usytuowanie
języka, obserwowane w przypadku niemożności ustawienia w prawidłowym położeniu spoczynkowym, w którym
to przylega on do przedniego odcinka podniebienia, stanowi bodziec do doprzedniego wzrostu żuchwy (13). Teoria
równowagi mówi, że jeżeli na obiekt działają pewne siły
i nie następuje jego przemieszczenie, to siły te są wyrównane
lub się równoważą. Kształt żuchwy podyktowany jest kształtem wyrostka czynnościowego, szczególnie podatnego na
wszelkie zmiany. Efekt działania siły nie będzie zależał od
jej wielkości ale od czasu trwania. W przypadku nasilonej
ankyloglosji język trwale zajmuje niską pozycję, której towarzyszy tłoczenie do przodu z niewielką siłą. Jeśli zostaje
przekroczony próg czasu można zaobserwować efekt modelujący wzrost kości żuchwy. Także siły działające na uzębienie muszą być w równowadze, skoro pozostaje ono
w miejscu. Na układ sił w jamie ustnej wpływa ucisk policzków, języka i warg i to one decydują o ustawieniu zębów.
Nieprawidłowy długotrwały ucisk języka może powodować zachwianie owej równowagi, a co za tym idzie przemieszczenie wyrostka zębodołowego wraz z zębami.
Według Proffita (14) największy wpływ na ustawienie zębów ma stały, lekki ale długotrwały ucisk ze strony warg,
policzków i języka w spoczynku. Wynika z tego, że nawet
bardzo lekki ucisk jest w stanie wywołać przemieszczenie
zęba, jeśli trwa on dostatecznie długo.
Niektórzy autorzy (15) popierają tezę, że nasilone tłoczenie języka na przedni odcinek trzonu żuchwy może
wywołać prognatyzm. Podobny pogląd utrzymuje także
Horton (16) – wszelkie ograniczenia wolnych ruchów języka w górę, powodują jego doprzednie tłoczenie i mogą
wywołać nadmierny wzrost przedniego odcinka żuchwy.
Ankyloglosja obok wielu innych czynników wywiera
także patogenny wpływ na rozwój i modelowanie podniebienia twardego. Nieprawidłowość ta powoduje obniżenie
pozycji języka i uniemożliwia jego fizjologiczne ułożenie
na sklepieniu podniebienia. Zjawisko to może spowodować objawy podobne do obserwowanych u pacjentów oddychających przez usta: wysokie, wąskie podniebienie
(gotyckie lub wysoko wysklepione), zwężone szczęki z towarzyszącymi zaburzeniami warunków zwarciowych
w postaci zgryzu krzyżowego. Zgryz krzyżowy może po-
Such tongue activities as licking lips, oral cavity hygiene through rubbing the teeth or cheeks with the tongue
tip or simply licking can be distorted in case of the ankyloglossia.
Malocclusions concomitant with
ankyloglossia
Anatomical anomalies such as ankyloglossia and macro - or microglossia cause distortion of functional mechanisms influencing mandibular position. Forced, lowered
position of the tongue observed during inability to set the
tongue in a normal resting position when it adheres to the
alveolar ridge and to the front palate is a stimulus to mandibular protrusion (13). The balance theory claims that if
there are forces operating on an object and there is no movement of the object, the forces are either equal or levelled. A
shape of mandibula is a result of a functional process especially susceptible to any changes. The effect of a force will
not depend on its strength but from lasting. In case of an
intensified ankyloglossia the tongue is permanently in lowered position, which is accompanied by pressing with a
rather little force. If the time limit is exceeded, a mandibular bone modelling effect can be observed. A pressure from
the cheeks, tongue and lips influence the force set in an oral
cavity and they decide on the teeth positioning. An enduring improper tongue pressure can cause unbalancing of the
forces, which results in the relocation of alveoli along with
teeth. According to Proffit (14) the most tremendous influence on teeth positioning is exercised by a stable, delicate but enduring pressure from lips, buccoli and resting
tongue. Even a very soft pressure is able to cause tooth
shift, if it lasts long enough.
Some researchers (15) support the idea that an intensified tongue thrusting on an anterior portion of body of a
mandible can compel prognathism. A similar thesis is acclaimed by Horton (16), who believes that any restriction
of free tongue movements upwards cause its frontal pressuring and can result in an overly growth of an anterior
portion of mandible.
The ankyloglossia besides many other factors has a pathogenic influence on the development and modelling of hard
palate. The condition causes lowering of the tongue and
disables its physiological resting on the roof of the mouth.
The phenomenon can induce such symptoms as in mouth
breathers though, a high and narrow palate called gothic or
highly arched, maxillary compression along with crossbite
type malocclusions. The crossbite can appear due to the
maxillary arch compression or mandibular arch widening,
or the combination of both. Researches show that the last
form of malocclusion appears in patients with ankyloglossia (1,17). Also Karłowska (18) underlines the importance
of tongue resting position; she believes that low tongue
placement fosters class III malocclusion and crossbites and
136
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
wstać na tle zwężenia górnego bądź poszerzenia dolnego
łuku zębowego, lub kombinacji obu tych czynników. Z przeprowadzonych badań wynika, iż właśnie ta ostatnia postać
zgryzu występuje najczęściej u pacjentów z ankyloglosją
(1,17). Również Karłowska (18) podkreśla wagę pozycji
spoczynkowej języka - uważa że niskie ułożenie języka sprzyja wadom klasy III oraz zgryzom krzyżowym, a doprzednie
ułożenie języka pomiędzy łukami zębowymi może powodować powstanie zgryzu otwartego przedniego.
Zależność tłoczenia języka podczas połykania i zwarcia zębów, a wadami zgryzu pozostaje nadal kontrowersyjna. W przypadkach zgryzu otwartego przedniego, często
obserwuje się język tkwiący między zębami w czasie przełykania. Niektórzy klinicyści uważają, że doprzednia pozycja języka lub jego tłoczenie występujące przy połykaniu
powoduje zgryz otwarty (dyskinezy pierwotne) (19). Inni
badacze uważają jednak, że tłoczenie języka jest normalną
i spodziewaną pozycją w przypadkach zgryzu otwartego,
którą eliminuje się po ortodontycznej korekcie zgryzu (dyskinezy wtórne) (20). Część autorów utrzymuje, że ankyloglosja której rezultatem jest niemożność uniesienia języka
do sklepienia podniebienia, może uniemożliwić rozwinięcie się prawidłowego dorosłego wzorca połykania. W rezultacie powoduje to przetrwanie infantylnego typu
połykania i następczo prowadzi do zahamowania pionowego wzrostu wyrostka zębodołowego i powstania zgryzu
otwartego przedniego (15). Whitman i Rankow (21) sugerowali, że wiele przypadków klasy II podgrupy 1 i prawie
wszystkie przypadki klasy III są skutkiem skrócenia, bądź
patologicznego obniżenia przyczepu włókien mięśnia bródkowo-językowego. Z całą pewnością można jednak stwierdzić, że w przypadku występowania określonych wad zgryzu
(zgryz otwarty, powiększony nagryz poziomy, wady klasy
III) język dostosowując się do tych sytuacji, może pogorszyć warunki morfologiczne (20).
Leczenie ankyloglosji
Ankyloglosja jest najczęstszą wadą anatomiczną języka. W większości to łagodne i łatwe w leczeniu postacie
tego zaburzenia. U części pacjentów może ona powodować jednak komplikacje natury zarówno estetycznej jak
i czynnościowej. Bywa że w mniej nasilonych przypadkach
dochodzi do spontanicznej korekty na skutek opanowania
przez dziecko umiejętności kompensowania obniżonej ruchomości języka. Ćwiczenia mięśniowe przeprowadzane
pod kierunkiem logopedy mają na celu usprawnienie mechanizmów kompensacyjnych. Zdolności przystosowawcze zależne są jednak nie tylko od wyćwiczenia języka, czy
też procesów wzrostowych wyrostka zębodołowego, ale
również mogą mieć związek z elastycznością dna jamy ustnej (1). W przypadku braku poprawy po mechanoterapii
polecana jest interwencja chirurgiczna (frenulotomia lub
frenuloplastyka), która skutkuje zazwyczaj dużą poprawą.
Zabieg chirurgiczny jest wskazany w przypadku zaburzonych funkcji języka spowodowanych przez ankyloglosję
i ich skutków: wad wymowy niepoddających się leczeniu
logopedycznemu, wad zgryzu, zaburzeń połykania, ograni-
a frontal tongue position between dental arches may cause
anterior open bite.
A relation between tongue thrusting /during swallowing and biting/ and malocclusion is still controversial. In
cases of anterior open bite the tongue is frequently observed
to stick between teeth while swallowing. Some clinicians
believe that frontal tongue position or its thrusting by swallowing causes anterior open bite, this mechanism is called
primary diskinesis (19). Other researchers believe that
tongue thrusting is its natural and expected position in cases of open bite and which is eliminated after orthodontic
correction of malocclusion - secondary diskinesis type (20).
Some authors claim that the ankyloglossia, which results
in inability to lift the tongue up to the mouth roof, can
preclude the development of a correct adult swallowing
pattern. This causes persisting of an infantile swallowing
pattern followed by inhibition of vertical growth of alveolar bones and arising open bite (15). Whitman and Rankow
(21) suggested that many cases of Class II division 1 and
almost all cases of Class III are results of shortening or
pathological lowering of genioglossus muscle insertion. It
can be firmly stated that in particular malocclusions (open
bite, increased overjet and Class III malocclusion) the
adapting tongue can worsen jaw morphology (20).
Treatment of ankyloglossia
The ankyloglossia is the most frequent anatomic deviation of the tongue. In most cases it is rather subtle and easy
to treat. However, in some patients it can cause both aesthetic and functional problems. It happens that in less intensified cases there is a spontaneous correction arising
from child’s mastering compensation of tongue motor incapability. Muscle exercises advised by a speech therapist
are to improve compensational mechanisms. Adaptive abilities depend not only on tongue exercising or growing processes of alveoli but also on the flexibility of the floor of the
mouth (1). If there is no progress after mechanotherapy a
surgical intervention is needed (frenulotomy or frenuloplasty), which results in a significant improvement. A surgery is advisable in cases of distorted tongue functions
arising from the ankyloglossia and its results such as: speech
impediments that are unsuitable for therapy, malocclusion,
swallowing disorders, mechanical constraints such as; inability to lick lips, and providing outer hygiene of the oral
cavity. In cases of impediments of breast feeding arising
from ankyloglossia a surgery is needed in very first days of
living; however, in other disorders the surgery is postponed
and followed by intense miotherapy. Surgical treatment
consists of a horisontal cutting of frenum at its root and
healing by granulation, which is called frenulotomy or a
plastic excision of a frenum, which is called frenulectomy
(22). A scrupulous preparation of a frenum and a precise
stitching of a wound during frenulectomy decrease a risk of
137
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
czeń mechanicznych np. niezdolność oblizania warg i wykonania wewnętrznej toalety jamy ustnej. Przy trudnościach
ssania piersi spowodowanych ankyloglosją zabieg chirurgiczny wykonuje się już w pierwszych dniach życia, w przypadku innych zaburzeń odracza się go zazwyczaj i poprzedza intensywną mioterapią. Leczenie chirurgiczne polega
na poprzecznym nacięciu wędzidełka u jego nasady i gojeniu przez ziarninowanie (frenulotomia), bądź plastycznym
wycięciu wędzidełka (frenulectomia) (22). Staranna preparacja wędzidełka i dokładne zszycie rany podczas frenulektomii, zmniejsza ryzyko niepowodzenia zabiegu przez
powstanie ściągającej blizny. Przy uporczywych nawrotach
stosowane jest również plastyczne wydłużenie z cięciem
„z” (23). Po zabiegu przeprowadza się reedukację nieprawidłowo dotąd wykonywanych czynności pod opieką logopedy. Należy jednak zaznaczyć, że obecność bezobjawowej
ankyloglosji nie usprawiedliwia wykonania zabiegu chirurgicznego.
surgery failure through scar tissue formation. Along with
persistent recurrence a Z-plasty release is applied (23).
After the surgery a speech therapy is performed. It is worth
mentioning that a presence of an asymptomatic ankyloglossia does not require surgery.
Case raports
Male, age 48, who has an intensified form of ankyloglossia, during the tongue motor activity test cannot lift or protrude the tongue tip beyond mandibular incisal edges (Fig.
1).
Opis przypadków
Mężczyzna lat 48 u którego obserwujemy nasiloną postać ankyloglosji. W teście czynnościowym ruchomości języka pacjent nie może unieść ani wysunąć koniuszka języka
poza brzegi sieczne dolnych zębów siecznych (Ryc.1).
Rycina 1. Pacjent 1, silnie skrócone wędzidełko upośledza ruchomość języka
Figure 1. Patient 1, strongly shortened frenum disabling tongue mobility
138
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
Długość wolnej części języka wynosi 3 mm. W rysach
twarzy widoczne jest wysunięcie wargi dolnej, wygładzenie
bruzdy wargowo- bródkowej oraz wysunięcie bródki przed
pole biometrycznym. W badaniu wewnątrzustnym większa ilość ubytków próchnicowych i wypełnień w szczęce
w związku z niemożnością wykonania wewnętrznej toalety
jamy ustnej, diastema pomiędzy dolnymi zębami siecznymi, w zwarciu dolne siekacze i kły nagryzają przed zębami
górnymi (Ryc.2), kły górne stykają się z pierwszymi dolnymi zębami przedtrzonowymi, w obrębie pierwszych zębów
trzonowych III klasa wg Angle’a. Zaburzona jest artykulacja głoski „r”.
The length of a free tongue is 3 mm. In the face profile
the lower lip is put forward, softened lip-mental groove
and protrusion of mentum forward of the biometric field.
In the examination of oral cavity there are large carious
lesions and fillings in the maxilla associated with the impossibility of performing oral cavity hygiene. Also diastema between mandibular incisors, negative overjet on incisors
and canines (Fig. 2), the contact between maxillary canines
and first mandibular premolars, and Class III first molars
relation is seen clinically. The patient is able only to perform a distorted pronunciation of "r" sound.
Rycina 2. Pacjent 1, przodozgryz całkowity z diastemą w dolnym łuku zębowym
Figure 2. Patient 1, negative overjet with a diastema in the mandibular arch
Pacjent w wywiadzie podaje znaczne ograniczenia funkcji np. niemożność oblizania warg. W wywiadzie rodzinnym pacjent nie potrafił określić występowania ankyloglosji
oraz wady zgryzu u rodziny i krewnych wstępujących.
U córki pacjenta wystąpiło skrócone wędzidełko języka,
co przemawia za dziedzicznym charakterem występowania anomalii. Dziecko zostało poddane zabiegowi chirurgicznemu w wieku lat 5. Decyzja ta została podjęta na
podstawie własnych negatywnych doznań pacjenta i stwierdzonej równie nasilonej postaci tej nieprawidłowości u córki. Dziecko po zabiegu znajdowało się pod krótkotrwałą
opieką logopedyczną. Obecnie u nastoletniej pacjentki obserwuje się zgryz w granicach normy i prawidłową wymowę.
Dziecko lat 10, u którego zaobserwowano w znacznym
stopniu skrócone wędzidełko języka. Zakres unoszenia
języka przy otwartych ustach sięga poniżej dystansu pomiędzy brzegiem siecznym dolnych zębów siecznych a sklepieniem podniebienia. Podczas ruchu wysuwania obserwuje
się sercowate wcięcie na brzegu koniuszka języka, który
wykracza tylko w niewielkim stopniu poza granicę czerwieni wargowej wargi dolnej (Ryc.3). Występują trudności
artykulacyjne ze szczególnie dobrze słyszalnym rotacyzmem.
In the medical history the patient describes very limited functions of his tongue, e.g. the impossibility of licking
the lips. There has been no ankyloglossia or malocclusion
in his family history. The patient’s daughter has a shortened lingual frenum, which proves an inherited character
of the anomaly. The child underwent the surgery at the age
of 5. The decision was undertaken on the basis of the patient’s own negative experiences and medical assessment
of an intensified ankyloglossia of his daughter. The child
after the surgery was under a short speech therapy. At
present the teenage patient has a normal occlusion and a
correct pronunciation.
Child, age 10, who presents quite a shortened lingual
frenum and has a limited range of tongue lifting with an
open mouth; it carries half a distance between the mandibular incisal edges and the roof of the mouth. During the
protrusion movement a heart shaped dimple at the tip of
the tongue can be observed, which can be put forward only
a little by the vermilion border of the lower lip (Fig. 3).
There are pronunciation problems with a pronounced
rhotacism.
139
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
Rycina 3. Pacjent 2, sercowate wcięcie widoczne podczas wykonywania ruchu wysuwania języka
Figure 3. Patient 2, a heart shaped dimple seen during the tongue protrusion
W badaniu wewnątrzustnym stwierdzono wysoko wysklepione podniebienie oraz znacznego stopnia obustronne zwężenie łuku zębowego szczęki (Ryc.4), siekacze
boczne, drugie zęby przedtrzonowe oraz pierwsze zęby trzonowe kontaktują w zgryzie krzyżowym.
During the examination of the oral cavity there has been
observed a highly arched palate with major bilaterally maxillary compression (Fig. 4), and a crossbite on lateral incisors, second premolars and first molars.
Rycina 4. Pacjent 2, zwężenie szczęki, zgryz krzyżowy w obrębie zębów 22, 25, 26
Figure 4. Patient 2, maxillary compression, crossbite in 22, 25, and 26 teeth
140
2005
Prace oryginalne
Original papers
tom 1 nr 5
2005
volume 1 no 5
Wnioski
Conclusion
Zgodnie z teorią równowagi sił wewnątrz jamy ustnej
istnieje związek przyczynowo-skutkowy między naciskiem
języka a pozycją żuchwy, kształtem wyrostków zębodołowych, podniebienia oraz położeniem zębów, a co za tym
idzie występowaniem określonych postaci zgryzu. Ankyloglosja ograniczając zakres ruchomości wpływa na pozycję spoczynkową oraz czynność języka. Na skutek tej
nieprawidłowości anatomicznej umiejscowienie języka
podlega modyfikacji co niesie za sobą zachwianie równowagi sił wewnątrz jamy ustnej mogącą prowadzić do częstszego powstawania pewnych wad zgryzu. Anomalie
towarzyszące ankyloglosji to zgryzy krzyżowe na tle zwężenia górnego łuku zębowe oraz poszerzenia dolnego, wady
doprzednie, oraz zgryz otwarty częściowy przedni.
Podobnie jak w przypadku innych dysfunkcji, zaburzona czynność nie jest jedynym warunkiem powstania wad
zgryzu, ale nałożenie się jej na niekorzystny wzorzec wzrostu prowadzi do powstania zniekształcenia w narządzie
żucia. Ujawnienie się wad zgryzu przy pewnych zaburzeniach fizjologicznych tylko u niektórych pacjentów, tłumaczyć należy zdolnościami kompensacyjnymi organizmu
oraz osobniczą podatnością na zniekształcenia na skutek
niekorzystnego wpływu miejscowo działających czynników
(18).
According to the theory of the balance of forces inside
the oral cavity there is a cause – effect relation between the
pressure of the tongue and mandible’s position, alveoli and
palate profiles, and teeth alignment, which in consequence
produces particular malocclusions. The ankyloglossia due
to the limiting range of tongue mobility influences its resting position and functions. Therefore the position of the
tongue is shifted, which produses the unbalance of forces
in the oral cavity that can cause more frequently some
malocclusions. The anomalies accompanying the ankyloglossia include crossbite due to the compression of a
maxillary arch and widening of a mandibular arch, Class
III malocclusions and anterior open bite.
Similarly to other dysfunctions, a distorted activity is
not the only possible factor in the malocclusion formation
phenomenon, but assisting an unfavourable growth pattern
may lead to misalignments in the chewing organ. The appearance of malocclusion accompanied by physiological
disturbances in only few patients should be explained by
compensational abilities of an organism and individual
susceptibility to distortions due to the unfavourable influence of locally active factors (18).
Piśmiennictwo
References
1. Garcia Pola MJ, Gonzales Garcia M, Garcia Martin JM, Gallas
M, Seoane Leston J. A study of pathology associated with short
lingual frenum. J Dent Child 2002; 69, 1: 59-62.
2. Williams W, Waldron C. Assessment of lingual function when
ankyloglossia (tongue-tie) is suspected. JADA 1985; 110: 353-6.
3. Kupietzky A, Botzer E. Ankyloglossia in the Infant and Young
Child: Clinical suggestions for diagnosis and managament. Pediatric Dentistry 2005; 27(1): 40-46.
4. Kotlow L. Ankyloglossia (tongue-tie): a diagnostic and treatment quandary. Quintessence Int 1999; 30(4): 259-62.
5. Knychalska-Karwan Z. Język-fizjologia i patologia. Wyd Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2000: 15-6.
6. Langlais R, Miller C. Choroby błony śluzowej jamy ustnej. Urban&
Partner; 1997:42.
7. Fletcher SG, Meldrum JR. Lingual function and relative length
of the lingual frenulum. J Speech Lang Hear Res 1968; 2, 38290.
8. Messner A, Lalakea M. Ankyloglossia-Incidence and Associated
Feeding Difficulties. Arch Otolaryngol 2000; 126(1): 36-9.
9. Łysiak-Seichter M, Kaczmarek A. Wpływ ankyloglosji na czynność mowy - przegląd piśmiennictwa. Czas Stom 2005; LVIII, 8,
591-4.
10. Minczakiewicz E. Mowa rozwój-zaburzenia-terapia. Wyd Nauk
Akademii Pedagogicznej Kraków; 1997: 39-49, 72-3, 96-9.
11. Ostapiuk B. Ankyloglosja a wada wymowy. Biuletyn Koła Sekcji
Ortodoncji PTS w Szczecinie 2005; 9(5): 49-53.
12. Lalakea M, Messner A. Ankyloglossia: does it matter? Pediatr
Clin North Am 2003; 50(2): 381-97.
13. Mrowiec J. Badanie objętości języka u pacjentów ze zgryzem
otwartym, przewieszonym i krzyżowym bocznym. Ortopedia
szczękowa i ortodoncja 2002; 2: 3-8.
14. Proffit W, Fields H. Ortodoncja współczesna. Czelej; 2001: 1267.
15. Tuerk M, Lubit E. Ankyloglossia. Plast Reconstr Surg 1959; 24:
271-6.
16. Horton C. Tongue-tie. Cleft Palate J 1969; 6: 8-23.
17. Żyszko A, Kożlik D. Podniebienie gotyckie-podniebienie wysoko wysklepione. Czas Stomat 1991; 10: 716-20.
18. Karłowska I. Zarys współczesnej ortodoncji. PZWL; 2001: 57,
110-1.
19. Masztalerz A. Zarys ortopedii szczękowej-ortodoncji. PZWL;
1981: 74-7.
20. Kahl-Nieke B. Wprowadzenie do ortodoncji. Urban & Partner;
1999: 78-80.
21. Whitman C, Rankow R. Diagnosis and management of ankyloglossia. Am J Orthod 1961; 47: 423-8.
22. Kryst L. Chirurgia szczękowo-twarzowa. PZWL; 1993: 114.
23. Ketterl W. Parodontologia. Urban & Partner; 1995: 196-7.
141