Dojrzałam, więc tańczę

Dojrzałam, więc tańczę
Kochają taniec. Nieważne, że dawno skończyły 20 lat. To nawet lepiej, bo
dzięki temu nabrał nowego znaczenia. Kiedyś byłby jedynie powtarzaniem
kroków, teraz jest potrzebą duszy. Świadomym wyrażeniem siebie. Pojawił
się niespodziewanie, jako jeden z elementów spójnej całości na ścieżce ich
rozwoju. I zagościł na dobre. Dziś nie wyobrażają sobie, że mogłoby go nie
być.
Wiem, że w tańcu jest siła
Nigdy nie przypuszczała, że będzie tańczyć. A już na pewno nie po 30 roku życia, kiedy
wielu w tym wieku kończy swoje kariery. Łada Toulik przez całe lata podziwiała w tańcu
innych, sama jednak stała z boku. Wiedza ezoteryczna i astrologia, którymi zajmowała się
wcześniej, podpowiadały jej, że rozwój duchowy nierozerwalnie wiąże się z fizycznym, i że
powinna zatroszczyć się o swoje ciało. Postanowiła je usprawnić, pozbyć się blokad
nagromadzonych w nim przez lata. Zaczęła trenować Aikido. Dzięki niemu odkryła
ograniczenia w ciele, ale nie zlikwidowała ich. Wciąż po każdym większym stresie czuła
ogromne bóle w kręgosłupie, musiała korzystać z usług masażysty. Także biodra były dla niej
zagadką, miała wrażenie, jakby ich w ogóle nie było. Szukała tańca, który pomógłby
rozruszać te partie ciała i jednocześnie dawał możliwość wyrażenia własnej indywidualności.
Zastanawiała się, jaka muzyka pociąga ją najbardziej. Od kiedy pamięta, jej ciało zawsze
zaczynało tańczyć , gdy słyszała muzykę arabską. Zafascynowana przyglądała się tancerkom
ze Wschodu - Do ZSRR, gdzie się wychowałam, zawsze przyjeżdżało bardzo dużo zespołów
z Kaukazu i innych pobliskich regionów. Gdy widziałam, jak tańczą, siedziałam oniemiała
przed telewizorem. Wywierało to na mnie magnetyczne wrażenie.
Po różnych eksperymentach, w wieku 34 lat, trafiła na taniec brzucha. To było jak olśnienie,
poczuła, że jest na właściwym miejscu. Wyrażanie się poprzez ruch stało się dla niej czymś
bardzo ważnym. – Taniec pomógł mi wzmocnić przekonanie o własnej kobiecości, poczuć w
sobie kobietę, którą widzieli wszyscy pozostali, a której ja nigdy nie czułam.
Gdy postanowiła tańczyć, napotkała zdecydowany opór męża. Kiedy pierwszy raz pokazała
mu co potrafi, powiedział, że to wygląda zbyt prowokująco, że nie wyobraża sobie, by mogła
tańczyć dla innych mężczyzn. Twierdził, że w taki sposób poruszają się tylko dziewczyny
lekkich obyczajów. To był moment przełomowy, ostatnia kropla, która przyczyniła się do
rozpadu jej małżeństwa.
- Nie mogłam być z człowiekiem, który twierdził, że mnie kocha, a jednocześnie zabrania
wyrażania własnej indywidualności, nie chce zrozumieć, że kocham taniec i chcę się w nim
realizować.
Szybko robiła postępy, w ciągu niespełna roku mogła już dzielić się swoimi umiejętnościami
z innymi. Jednak tańczenie profesjonalne i uczenie nigdy nie było jej celem. Jeśli ktoś ją
poprosi, chętnie pokazuje swoje umiejętności, jednak najważniejsze pozostaje wyrażenie w
tańcu siebie.
Jest przekonana, że każdy, w kim jest radość, będzie tańczył. Uwielbia scenę z Greka Zorby,
gdy ten, doprowadzony do absolutnej rozpaczy, pozbawiony wszystkiego, szedł na brzeg
morza i tańczył. Nie miał już nic do stracenia, mógł tylko bronić się przed udręką życia,
pokazywać, że nic go nie zniszczy, nie zabije w nim radości. Bo taniec to coś
archetypowego, pierwotnego, głęboko siedzącego w człowieku. Ciało tak naprawdę chce
wyrażać się w ruchu, trzeba je jedynie odblokować z niepotrzebnych ograniczeń, które
usztywniały je przez lata.
Wie, że w tańcu jest siła. - Zdaję sobie sprawę z tego, jak potrafię zatańczyć, i jak to
wpłynie na mężczyznę. Jest to narzędzie poniżej pasa. Taniec może mieć działanie
hipnotyczne, wprowadzające w trans. Mężczyzna nie widzi wtedy ciebie, a widzi to, co ty
niesiesz, to tak, jak pójść do teatru i być zahipnotyzowanym grą aktora. Wychodzisz z teatru i
nie wiesz, co się z tobą dzieje. Ale to nie ten aktor jest ważny, nie możesz na niego zakładać
ubranka swojej fascynacji, ważne jest to, co on w tobie poruszy.
Do takiego stanu emocjonalnego potrafi doprowadzić innych tylko wtedy, gdy sama nie
kontroluje swoich ruchów i poddaje się muzyce, gdy całkowicie zatapia się w tańcu i chce
podzielić się z innymi tym, co ma w środku.
Czasem po występie podchodzi do niej mężczyzna i mówi „Tańcz tylko dla mnie rano i
wieczorem, a będziesz miała wszystko.” Nie traktuje takich wyznań osobiście, ma do nich
dystans. – Mówię wtedy do niego, zastanów się, co ja w tobie poruszyłam, czego ty
potrzebujesz, bo ja jestem tylko narzędziem, ja wykonałam taniec, a te emocje, które w tobie
wyzwoliłam są twoje, nie moje, nie muszę ich z tobą dzielić.
Zdaje sobie sprawę z tego, że taniec wykonany przez kobietę dojrzałą to władza nad
mężczyznami. Jednak nie czuje w sobie przymusu, by tańczyć tylko w ich obecności. Są dni,
kiedy rzeczywiście chce podzielić się sobą z innymi, i wtedy nie jest ważne, czy tańczy w
dyskotece, klubie nocnym, czy na imprezie wewnętrznej. Jednak bywają i takie momenty,
kiedy włącza muzykę i uwodzi sama siebie. Potrzebuje tego, jak powietrza. Tak odreagowuje
stresy i napięcia, nabiera chęci do działania. Muzyka pobudza, szczególnie ta wschodnia, bo
oparta jest na ciągłym, nieustannym biciu życia. Rytm, rytm, rytm. Miękkość i gwałtowność,
delikatność i siła. Łączy w sobie dwoistość, którą można wyrazić poprzez taniec. Wciąż do
końca nie wierzy, że włada swoim ciałem w takim stopniu, że jest w stanie wyrazić ruchem
nawet najmniejszy dźwięk.
Nie znaczy to jednak, że może tańczyć do każdej muzyki, interesuje ją tylko ta, którą czuje, i
w którą może włożyć duszę. Zbyt dobrze wie, co jej się podoba, by tracić czas na błądzenie.
- Tym właśnie różni się kobieta dojrzała od młodej, młoda może spróbować wszystkiego, a
dojrzała zdaje sobie sprawę, że nie ma na to czasu, wybiera tylko to, co ją pociąga.
Ma świadomość, że jutra może nie być i nie chce odkładać realizacji swoich planów na
później. - Dzień w dzień przypominam sobie o marzeniach, które chcę spełnić jeszcze przed
40 – tką: skoczyć ze spadochronu i otworzyć pensjonat, w którym kobiety będą mogły
rozwijać się i wyrażać siebie poprzez taniec.
W tańcu pokazuję siebie
Zawsze, kiedy próbowała tańczyć słyszała, że jest strasznie sztywna. Bardzo się starała się
dobrze wypaść, ale efekt był odwrotny. Przez to jeszcze mocniej się spinała, więc o żadnej
przyjemności w tańcu nie mogło być mowy. Jedyne, co czuła, to stres.
Kiedy Kinga Makowiecka miała 31 lat trafiła na ulotkę o tańcach w kręgu dla kobiet
prowadzonych w Ośrodku Kultury Eko – Oko. W tym czasie bardziej niż sam taniec
intrygował ją temat „kobiecość”. Ta kojarzyła jej się zdecydowanie negatywnie, ze słabością,
uległością, podporządkowaniem. Robiła wszystko, by nie podkreślać swojej kobiecości.
Zmiany pojawiły się, gdy rozpoczęła psychoterapię. - Psycholog delikatnie prowokował mnie
do podążania tym tropem. Na początku bardzo się broniłam, twierdziłam, że to mnie zupełnie
nie interesuje
Zmieniła zdanie, gdy trafiła na tańce w kręgu. - Nie miałam konkretnej koncepcji, czego tak
naprawdę szukam. Gdybym znalazła cokolwiek innego, gdzie byłoby hasło „kobiecość” i
gdzie tekst wydawałby mi się ujmujący, to bym tam poszła. Nie miałam akurat takiego
pomysłu, że to musi być taniec. Gdybym przeczytała o wspólnym śpiewie w kręgu kobiet, to
też pewnie bym się skusiła.
Klimat zajęć jej się podobał, jednak samo tańczenie nie przychodziło łatwo. - Wykonywanie
choreografii odnoszącej się do konkretnych obrzędów, jak choćby zwyczajne budzenie ziemi
na wiosnę, wcale nie było proste. Także przyswajanie tradycyjnych tańców różnych kultur,
m.in. bretońskich, bałkańskich, izraelskich czy cygańskich, początkowo sprawiało mi
trudności.
Dopiero po roku przekonała się, że zabawę ciałem można traktować na luzie. Poczuła się w
tańcu bezpiecznie, zaakceptowała go. Przestał być przykrym obowiązkiem. Na zajęciach
okazało się, że największą przyjemność sprawia jej wykonywanie tańców, które podkreślają
seksualność, kobiecość. Tego wcześniej nie odważyła się robić. – Wziąć plecak i ruszyć w
góry, to był dla mnie żaden problem, ale żeby kręcić biodrami, eksponować siebie w taki
sposób, to nie wchodziło w rachubę. - Pomógł mi to zmienić ówczesny mężczyzna, który
często powtarzał, jak bardzo mu się podobam, jak zależy mu na tym, bym podkreślała swoją
kobiecość strojem, ruchem. Dużo czasu jednak upłynęło, zanim odważyłam się zatańczyć
tylko dla niego.
Na dobre zaczęła się otwierać, gdy trafiła na warsztaty improwizacji tanecznej Beaty
Mareckiej. Odkryła, że tańca można nie traktować w kategoriach „dobrze – źle”. - Tutaj nie
miały znaczenia umiejętności, ale prawdziwość poruszania się, czyli to, na ile pokazujemy w
nim siebie. To był dla mnie zupełnie nowy świat. Bez oceny, presji. Mogłam
eksperymentować, poznawać swoje potrzeby, nie obawiając się ośmieszenia.
Nowy sposób myślenia robił na niej tym większe wrażenie, że sama została wychowana w
zupełnie inny sposób. Miała wpojone nadmierne poczuciu obowiązku, stawiane duże
wymagania, którym trzeba było sprostać. - Kiedy dostawałam piątkę, wszystkim wydawało
się to normalne, ale każdy gorszy wynik był już nie do zaakceptowania. Nie miałam więc
odwagi popełniać błędów. Musiałam się ciągle „sprężać”, żeby zaspokoić pokładane we mnie
nadzieje. A tu nagle okazało się, że są takie miejsca i tacy ludzie, którzy twierdzą, że
wszystko do czego dojdziemy, co jest prawdziwe, i co tylko wyraża nas, jest w porządku.
Wtedy poczuła, że taniec to jest coś, co może robić. Zaczęła się spotykać ze znajomymi, by
spróbować samodzielnie tańczenia w kręgu. Po roku stwierdziła, że mogłaby podzielić się
swoimi umiejętnościami z obcymi ludźmi. - Sama się zdziwiłam, że podjęłam się uczenia
innych, nie mając żadnej oficjalnej podkładki. Zawsze uważałam, że żeby przekazywać
wiedzę trzeba mieć przynajmniej dyplom magistra czy instruktora. Ale ja zdecydowałam się
bez tego, bo uważałam, że potrafię. Kiedy zobaczyła, że innym podobają się jej zajęcia, że
chętnie przychodzą, poczuła, że to jest to, co zamierzała osiągnąć. Chciała, żeby oswajali się
z ruchem, żeby potrafili czerpać z niego radość. Sama doświadczyła, jaka jest różnica między
tańcem, który ma spełniać jakieś kryteria, a takim, który jest głównie zabawą. Ten daje dużo
radości i pewności, które mogą znaleźć swoje odbicie także w życiu. Pozytywne emocje z
tańca można przenieść do codzienności.
Przekonała się o tym prowadząc tańce w kręgu i warsztaty wyrażania siebie poprzez ubiór. To
na nich zachęca do łamania ubraniowych konwencji, do szukania strojów, w których kobiety
zaczynają poruszać się inaczej. Założyła galerię „Szafa”, która stała się nie tylko sklepem z
odzieżą unikatową, ale także miejscem, gdzie stroje, taniec i psychologiczne działania splatają
się, by pomóc w odkrywaniu i wyrażaniu siebie.
Poza tańcami w kręgu organizuje także warsztaty innych tańców, m. in. brzucha,
improwizacji, indyjskiego, tańców irlandzkich czy greckich. Przywiązuje dużą wagę do tego,
z kim współpracuje. Nie wyobraża sobie, by osobą prowadzącą zajęcia był ktoś, kto stosuje
metody bata i tresury, choćby sam tańczył świetnie. Jest przeciwna takiemu systemowi
nauczania, bo doświadczyła na własnej skórze, w jakim stopniu przymus i stres mogą
wypaczyć piękno tańca. Zauważyła, że ci, którzy do niej przychodzą odbierają to w podobny
sposób. Sprawia jej satysfakcję, gdy inni mówią, jak bardzo jest dla nich istotne to, że istnieją
miejsca, gdzie mogą znaleźć ludzi podobnych do siebie i przy okazji przyswoić nowe
umiejętności. Sama najbardziej lubi uczyć tańców bretońskich, bo są jej szczególną miłością.
Marzy, by pojechać do Bretonii i na fest nozie, wśród kilku tysięcy osób, upajać się
szaleństwem tego cotygodniowego „święta nocy”.
Tańce w kręgu są dla niej szczególnie ważne, bo ośmieliły ją, by dalej eksperymentować.
Zobaczyła, że taniec interesuje ją przede wszystkim od strony psychologicznej, jako forma
kontaktowania się z własnym ciałem i pokazywania siebie. A także jako sposób bycia w
grupie. Dlatego chciałaby skończyć kurs instruktora choreoterapii, bo to może być okazja, by
zrobić coś dobrego dla siebie i innych.
Jest szczęśliwa, że wewnętrzne poszukiwania pozwoliły jej odkryć ścieżkę wyrażenia duszy
poprzez ciało.
– Cieszę się, że odnalazłam sposób tańczenia, który dał mi spełnienie, pozwolił poznać
nieznane aspekty siebie. Gdybym tych kilka lat temu znowu trafiła na kolejny kurs tańca, to
pewnie uciekłabym stamtąd z krzykiem i nie robiłabym tego, co dziś robię.
Nie twierdzi, że to ostateczny kształt jej życia i pracy. Wciąż jest w drodze, jednak już wie w
jakim kierunku iść i co ją pociąga.
Najpiękniej tańczę dla Wiktora
Rozwój wewnętrzny, radiestezja, bioenergoterapia. Te pojęcia były jej bliskie. Nie sądziła, że
dołączy do nich również taniec. Wprawdzie zawsze był dla niej ważny, ale nagle stał się
ważny świadomie. Zaczął być nie tylko formą odreagowania stresów, rozluźniania się, ale
przede wszystkim sposobem na wyzwolenie emocji. Pojawił się jako naturalna kolej rzeczy
tego, co robi, czyli bioenergoterapii. A że stało się to niespełna dwa lata temu, kiedy Grażyna
Rozmysłowicz skończyła 55 lat? Każdy moment jest dobry na odkrywanie nowych ścieżek.
– Pracując ze sobą, ze swoim ciałem i oddechem, „natknęłam się” na swój taniec
wewnętrzny. Taniec wypływający z danego momentu, nie ograniczony żadnymi ramami,
odzwierciedlający mój stan ducha i ciała w danej chwili. Nie ma w nim wyuczonych kroków
ani układów, jedyne co jest, to ruch ciała połączony z oddechem i dźwiękiem, który wyzwala
się podczas tańca. Od początku taniec dawał jej poczucie wolności. Zamykała oczy i tańczyła,
dla czystej przyjemności obcowania z ciałem. – Mój wewnętrzny taniec zaczyna się od
wsłuchania się w mój brzuch. Gdy zaczynam wypełniać go oddechem, wyzwalam dźwięk,
który przechodzi przez moje usta, łaskocze. Wtedy czuję, że ciało zaczyna drgać, falować,
ruszać się. Tańczę bez butów, moje stopy podążają za moim oddechem, dźwiękiem, a ręce
wyrażają płynność, która we mnie powstaje. Podobno dla patrzących ten taniec bywa
doznaniem zmysłowym.
Inaczej porusza się, gdy jest sama, inaczej, gdy patrzy na nią mężczyzna, inaczej, gdy
kobieta. Jeszcze inaczej, gdy pociąga swoim rytmem ludzi i jest przewodnikiem "stada".
Jednak najpiękniej tańczy dla Wiktora, swojej odwzajemnionej miłości.
Kiedy zauważyła, że poprzez taniec może pozbyć się swoich napięć i blokad, zaproponowała
go innym osobom. Jedną z pierwszych grup, jakie prowadziła, była grupa seniorów.
– Przyszłam do staruszek, a po półtora roku wyszłam z osobami, które żyły. Taniec
połączony z oddechem i dźwiękiem pomógł im nie tylko fizycznie, ale i psychicznie. Poprzez
ruch, głos i oddech doszły do swojej harmonii.
Za najważniejsze uważa odtańczenie własnych emocji, ujawnienie ich. Tańcem wyraża
smutek, tęsknotę, radość, miłość, seks, czyli prawdę danej chwili. Czasem zdumiona jest tym,
co taniec może wyzwolić w innych. – Mężczyźni często wydobywają z siebie łagodność,
poezję. Kobiety pokazują agresję, chcą rozerwać wszystko, co mają w sobie.
Tę agresję zna z własnych doświadczeń. Przez całe lata czuła się niezauważana,
niedoceniana. Cokolwiek robiła, robiła po to, żeby inni ją dostrzegli. - W środku mnie
wszystko krzyczało ”Zauważcie mnie, zobaczcie, jaka jestem zdolna, ładna, interesująca”.
Jednak świat nie reagował na moje pretensje. Miałam wrażenie, że odpowiada ”Może masz
rację, ale są ciekawsi”. W pewnym momencie zastanowiła się , że to może nie świat jej nie
widzi, tylko ona nie zauważa siebie? – Tak naprawdę nie liczyłam się ze sobą, bo nikt od
najmłodszych lat nie liczył się ze mną. Wychowywałam się w domu, w którym dzieci nie
miały żadnych praw, a ich obowiązkiem było być doskonałymi.
Kiedy zaczęła przyglądać się sobie i pracować nad swoimi ograniczeniami, okazało się, że
świat jednak do niej przychodzi. Otworzyła się na drugiego człowieka. Wcześniej cokolwiek
robiła, robiła po to, żeby wszyscy powiedzieli: „tak, jesteś świetna”. - Miałam silną potrzebę
zaistnienia, bo sama nie miałam świadomości, że jestem widoczna. A teraz ja wiem, że
istnieję, nie muszę tego udowadniać. Ja siebie widzę i czuję, i inni też to robią.
Dopiero teraz bycie z ludźmi okazało się dla niej ciągłą, wzajemną inspiracją, która daje
radość. Sama nie może się nadziwić, jak bardzo zmienił się stosunek otoczenia do niej, od
kiedy zaczęła inaczej traktować siebie.
Dziś nie musi zabiegać o zainteresowanie ludzi, sami do niej przychodzą. Nigdy nie była tak
blisko z innymi kobietami, jak teraz. Mężczyźni również zaczęli inaczej ją postrzegać..
- Bawi mnie, że dziś, w wieku 57 lat, podobam się im bardziej niż kiedyś. Jako młoda
dziewczyna byłam jedną z wielu, dziś jestem jedyna i niepowtarzalna, bo pogodzona ze sobą.
Córki pytają ją ciągle, „mamo, kiedy ty się w końcu zestarzejesz”. Ale ona nie ma takich
planów. - Będę żyła do końca życia, bo starzenie się to rezygnacja z własnej witalności. A
dla mnie taniec jest otworzeniem się na moją witalność. To pulsowanie życia. Jest
wyrażeniem wdzięczności za to, że jestem. Otarłam się o swoją śmierć, doświadczyłam
śmierci drogich mi osób, więc już wiem, czym jest radość przeżywania życia w każdej chwili
istnienia.
Kiedy tańczy? Podczas gotowania, sprzątania, spaceru, zakupów. Taniec wyzwala w niej
wnuczka, która idzie obok, miłość do mężczyzny, chęć pozbycia się napięć po dniu pełnym
pracy z ludźmi. – Taniec mogę nazwać żywiołem mojego życia, równie ważnym, jak pieśń,
oddech, miłość, seks i macierzyństwo.
Sama nie wie w jakim kierunku będzie rozwijała się dalej. Odkąd uwolniła się od
perfekcjonizmu, który zabijał w niej radość i skazywał na ciągłe niezadowolenie, życie stało
się przygodą. Uważa, że kiedy człowiek znajdzie swój wewnętrzny taniec, otwiera się przed
nim cały świat.