FULL TEXT - Antropomotoryka

NR 52
AN TRO PO MO TO RY KA
2010
DOKTOR ANDRZEJ KOMOR
WSPOMNIENIE W DWUDZIESTĄ ROCZNICĘ ŚMIERCI
IN MEMORY OF DR. ANDRZEJ KOMOR
ON THE TWENTIETH DEATH ANNIVERSARY
Janusz M. Morawski*
**emeryt. prof. tytul., dr hab. inż., członek honorowy Polskiego Towarzystwa Biomechaniki, Chrcynno 119 A, 05-190 Nasielsk
-
-
-
-
-
W dniu 3 marca 1991 r. w katastrofie samolotu B737 United Airlines, w rejsie UAL585 z Denver do
Colorado Springs, śmierć poniosło 30 pasażerów i pięciu członków załogi. Nie ocalał nikt. W liczbie ofiar
katastrofy znalazło się trzech pracowników Komitetu Olimpijskiego Stanów Zjednoczonych (USOC): Dag
Birkholz, trener rozwojowy-koordynator Amerykańskiej Federacji Kolarskiej, dr Andrzej Komor, ekspert
biomechaniki sportu i dr Peter J. Van Handel, starszy psycholog sportu. Wracali z podróży służbowej.
Andrzeja Komora spotkałem po raz pierwszy
w 1974 roku. Był studentem ostatniego roku na Wydziale
Mechanicznym, Energetyki i Lotnictwa Politechniki
Warszawskiej i słuchał mojego wykładu na temat automatycznego sterowania obiektami o ruchu przestrzennym. Niebawem ten właśnie kierunek wybrał dla swej
pracy magisterskiej.
W trakcie udzielanych Mu konsultacji odkryłem
młodego człowieka wyróżniającego się uzdolnieniami,
a nadto wysoce zdyscyplinowanego, solidnego i przy
tym skromnego. Zainteresowania Andrzeja daleko wykraczały poza obowiązujący zakres studiów politechnicznych. Toteż gdy po znakomitej obronie dyplomowej
poprosił mnie o radę co do swych dalszych poczynań
– zawsze chciał i umiał korzystać z rad – zaproponowałem Mu pracę badawczą w dziedzinie biomechaniki,
która to gałąź wiedzy zaczynała mnie wówczas fascynować. W ten sposób Andrzej znalazł się razem ze mną
w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie,
a rychło potem – w nowo utworzonym resortowym
Instytucie Sportu. Na stanowisko dyrektora instytutu
został powołany prof. Kazimierz Fidelus.
Podejmując pracę w Zakładzie Biocybernetyki
i Techniki Ruchu w Instytucie Sportu Andrzej potrafił
Fot. 1. Andrzej Komor (po lewej) z autorem tego wspomnienia w 1977 r.
Picture 1. Andrzej Komor (at the left) and the author of this reminiscence
in 1977
– 151 –
Janusz M. Morawski
Fot. 2. Zespół pracowników Zakładu Biocybernetyki i Techniki Ruchu,
Instytutu Sportu w Warszawie (rok 1981). Od lewej: S. Kakietek, A. Komor,
D. Żytkiewicz, J. Morawski, R. Uklański, J. Wolf, J. Franecki, J. Głuchowski,
A. Trylski i J. Winiarski (na zdjęciu brak K.Wiklika i L. Parfianowicza)
-
-
-
-
-
Picture 2. The team of the Biocybernetics and Morion Technics Departament, Institute of Sport, Warsaw, 1981. From the left to the right: S.
Kakietek, A. Komor, D. Żytkiewicz, J. Morawski, R. Uklański, J. Wolf, J.
Franecki, J. Głuchowski, A. Trylski and J. Winiarski (absent are: K.Wiklik
and L. Parfianowicz)
wykorzystać wiedzę wyniesioną ze studiów lotniczych:
znajomość metod analizy i optymalizacji procesów dynamicznych, a także biegłość w posługiwaniu się komputerem w procedurach symulacyjnych. Był więc moim
kompetentnym współpracownikiem w tych perspektywicznych kierunkach rozwoju badań nad potencjałem
ruchowym człowieka, które niedługo potem wzbudziły
duże zainteresowanie w kraju i na świecie.
Zakład Biocybernetyki i Techniki Ruchu, którego
współorganizatorem był dr Andrzej Komor, przeszedł
szybko stadia rozwojowe: analogowe i cyfrowe techniki
symulacyjne ustąpiły nowszym, tzw. hybrydowym, łączącym zalety obydwu.
Zakład, jako pierwsza w Polsce jednostka badawcza, został wyposażony w nowoczesny komputer hybrydowy EAI2000, a nieco później – dodatkowo w komputer PDP11/341. Andrzej współtworzył kompatybilny,
wspomagany komputerowo system pomiaru i analizy
ruchu ciała człowieka. Jak na owe czasy był to potężny
warsztat badawczy. Andrzej był motorem tych innowacji. Jego młody i twórczy umysł z łatwością przyswajał
sobie nowości.
W roku 1980 Andrzej przejął ode mnie obowiązki
kierownika Zakładu. Jako konsultant naukowy pozostawałem z Nim i z zakładem nadal w ścisłym kontakcie.
W roku 1981 Andrzej obronił rozprawę doktorską pt.
Próba matematycznej optymalizacji wyczynowych tech1
W pozyskaniu tego sprzętu w okresie, kiedy obowiązywały
embarga, wydatnie pomogły kontakty z prof. Richardem Nelsonem,
prezydentem ISB.
nik ruchu w podnoszeniu ciężarów. Miałem szczególną
satysfakcję być promotorem tej nowatorskiej pracy.
W tym samym czasie Andrzej działał jako konsultant
naukowy w Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu.
Był założycielem i dyrektorem spółki Interconsulting.
Współpracował także z Instytutem Mechaniki Stosowanej i Techniki Lotniczej Politechniki Warszawskiej
jako kierownik zadania badawczego, wykonywanego pod egidą GKKFiS w ramach CPBP 08-16 (kier.
prof. Tadeusz Ulatowski). W tym czasie działalność
Andrzeja zaczęła już sięgać także poza granice kraju
– wkroczył bowiem na teren uznanych zagranicznych
ośrodków badawczych, że wspomnę choćby o l’Instituto di Scienza dello Sport w Rzymie (współpraca
z prof. Dal Monte), a także – nieco później – rozpoczął
współpracę z uniwersytetami kalifornijskimi w Davis,
UCD (z prof. Montem Hubbardem) oraz w Los Angeles,
UCLA (z profesorami R. Gregorem i Z. Zernickem),
a także z University of Nevada w Reno (z prof. Jerzym
Twardokensem, wybitnym polskim szermierzem i olimpijczykiem, osiadłym w USA).
W ostatnich miesiącach życia był Andrzej inicjatorem szeroko zakrojonego projektu badawczego
w dziedzinie biomechaniki dla sportu olimpijskiego,
którym koordynował Komitet Olimpijski USA (USOC).
Stanowisko to zdobył Andrzej w wyniku konkursu,
który wygrał, pokonując kilkudziesięciu konkurentów,
głównie Amerykanów. Został również wybrany do
Rady Wykonawczej Międzynarodowego Towarzystwa
Biomechaniki (ISB) – jako najmłodszy w dziejach jej
członek. Był także inicjatorem i przewodniczącym działającej przy ISB Międzynarodowej Grupy Roboczej
Symulacji Komputerowej w Biomechanice (ICSBWG).
Pierwsze inauguracyjne sympozjum tej grupy miało
miejsce w Warszawie w r. 1987. To, że zaangażowanie
Andrzeja poza granicami nie było jedynie pogonią za
błyskotliwą karierą i zarobkami, rozumie każdy, kto pamięta że w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia
zainteresowanie badaniami na użytek sportu spadło
w naszym kraju do zera.
Uzupełniając tę pobieżną, daleko niepełną listę
kierunków działalności młodego uczonego należałoby
powiedzieć o de facto ukończonej rozprawie habilitacyjnej, o książce, niestety niedokończonej, pisanej
wspólnie z prof. Montem Hubbardem oraz o ponad 30
wydanych i cieszących się najwyższą estymą publikacjach naukowych. Pamiętamy Go także jako członkazałożyciela Polskiego Towarzystwa Biomechaniki.
Andrzej wykazał ponadto duży talent w zjednywaniu sobie ludzi i nieprzeciętne zdolności organizacyjne.
– 152 –
Doktor Andrzej Komor. Wspomnienie w dwudziestą rocznicę śmierci
* * *
Oddajmy głos tym, którzy Andrzeja poznali i z Nim
współpracowali. Oto kilka wypowiedzi:
They exemplified2 the essence of the Olympic ideal.
They gave of themselves to others in order that athletes
might have their moment of glory. For their effort well
done […] perhaps an Olympic medal.
(Robert H. Helmick, prezydent USOC. Five Rings
5, marzec 1991 r.)
Andrzej, a native of Warsaw, Poland, joined the
USOC Staff in September 1990 as a sports biomechanists in the sports science division. He was an internationally acclaimed sports scientist who was trained as
an aeronautical engineer. Prior to the USOC post, He
was a visiting lecturer in the University of CaliforniaDavis at Mechanical and Aeronautical Engineering
Department (1988–89) and a visiting associate profesor in UCLA’s Departament of Kinesiology (1989). […]
Andrzej was a unique scholarly blend of engineering,
physical educator and linguist. His intellect, energy, vitality, commitment and dedication in the understanding
of human performance in sport cannot be raplaced.
(Prof. Mont Hubbard, UC-Davis, z laudacji pogrzebowej wygłoszonej w Colorado Springs, 8 marca 1991 r .)
-
Andrzej was a highly respected colleague who contributed a great deal to the science of biomechanics.
-
-
-
It is with deep sorrow that I must inform you that our
colleague and friend Andrzej Komor died on Sunday,
March 3 in a plane crash in Colorado Springs, USA.
Andrzej worked very hard on behalf of us all in his role
as Chairman of the ISB Working Group on Computer
Simulation in Biomechanics and as an elected member
of the Council of the ISB. Andrzej had recently moved
from Poland to the USA to work for the United States
Olympic Committee in Colorado Springs. Those of us
who had the good fortune to know him personally held
him in great respect. This tragedy brings great loss
to all in the ISB and to his Parents. On our behalf, I
express our profound sympathy to them.
(Prof. R.W. Norman, Ph.D., prezydent ISB. Five
Rings 5, marzec 1991 r.)
Mowa o trójce pracowników USOC, którzy ponieśli śmierć
w katastrofie.
-
2
His work in computer simulation of human movement
will be used for many years to come. I came to know
him very well. He was energetic, enthusiastic, extremely competent and, most important, a very sensitive
and personable man. I valued his friendship, as did all
of his colleagues in biomechanics. We are fortunate to
have know him. We will miss him but not forget him.
[…] His influence in biomechanics will live on and will
be remembered by scientists in many countries around
the Word.
(Z listu kondolencyjnego Prezydenta ISB, Prof.
R. W. Normana, do małż. Alicji i Henryka Komora,
Rodziców Andrzeja, 7 marca 1991 r.)
* * *
Na przełomie marca i kwietnia 1992 r., na zaproszenie Komitetu Olimpijskiego USA wraz z Ojcem
Andrzeja, Henrykiem Komorem, złożyliśmy wizytę
w tych ośrodkach badawczych USA, z którymi współpracował Andrzej. Zaczęliśmy od Colorado Springs
USOC Training Center, gdzie byliśmy podejmowani
przez: dr. Harleya W. Schillera, dyrektora TC oraz
Jaya K. Kearneya, dyrektora USOC Sport Science
Division. Odbyliśmy spotkania z wieloma współpracownikami Andrzeja Komora, m.in. z dr Sarah Smiths,
kierującą grupą roboczą zajmującą się biomechaniką.
W Colorado Springs wizytowaliśmy także Air Force
Academy, której tunel aerodynamiczny udostępniono
Andrzejowi do badań na użytek USOC.
Następnie odwiedziliśmy uniwersytety w Reno
(NV) i w Davis (CA). W pierwszym doszło do spotkania ze wspomnianym już prof. Jerzym Twardokensem
(znał i wysoce cenił Andrzeja). W UC-Davis gościli
nas profesorowie Mont Hubbard oraz Ronald Hess
z Departament of Mechanical and Aeronautical
Engineering, gdzie Andrzej dwukrotnie, w trakcie odrębnych wizyt prowadził cykle wykładów i miał wielu
przyjaciół-współpracowników (m.in. Bena Ransona
i Rona Purnella, młodych badaczy pracujących dla
sportu).
W każdym z odwiedzanych ośrodków byłem proszony o prezentację sylwetki naukowej Andrzeja i Jego
wkładu w dziedzinie zastosowania metod modelowania
i symulacji komputerowej w badaniach potencjału ruchowego człowieka, w czym był już ogólnie uznanym
autorytetem. W każdym z tych miejsc moje prelekcje
cieszyły się dużym zainteresowaniem, zwłaszcza młodych badaczy.
– 153 –
Janusz M. Morawski
* * *
Niedługo po śmierci Andrzeja Jego Rodzice,
państwo Alicja i Henryk Komorowie, pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Biomechaniki powołali Konkurs Naukowy im. Doktora Andrzeja Komora
i ufundowali coroczną nagrodę w wysokości 1500 USD.
Beneficjentami nagrody byli z założenia młodzi badacze, autorzy wyróżnionych prac z dziedziny biomechaniki, w szczególności w zakresie zastosowań symulacji
komputerowej. Powołano stałe jury konkursu w osobach profesorów: Kazimierza Fidelusa, Krzysztofa
Kędziora, Janusza Morawskiego (przewodniczącego)
i Adama Moreckiego. Konkurs odbywał się regularnie jako impreza towarzysząca dorocznym Szkołom
i Konferencjom Biomechaniki, których kolejnymi gospodarzami były ośrodki zajmujące się badaniami biomechaniki. Przedstawiciel każdego z tych ośrodków
wchodził dodatkowo jako zmienny członek do jury.
Odbyło się dziewięć edycji Konkursu. Ostatnia, dziewiąta edycja – pod egidą Centralnego Instytutu Ochrony
Pracy (CIOP) i Państwowego Instytutu Badawczego
(PIB), którego dyrektorem była wówczas prof. dr hab.
med. Danuta Koradecka, odbyła się w r. 2000 w Hotelu
Gołębiewski w Mikołajkach (fot. 3). Ogólna lista laureatów Konkursów objęła ponad 25 osób3, z których wiele
zajmuje obecnie czołowe miejsca w dziedzinie biomechaniki.
Równocześnie, pod auspicjami Międzynarodowego
Towarzystwa Biomechaniki ISB, staraniem wspomnianego już Profesora Hubbarda (UC-Davis, CA, USA),
powołano do życia podobny konkurs, Andrzej Komor
New Investigator Award, prowadzony przy sympozjach Computer Simulation in Biomechanics Working
Group CSBWG, które towarzyszą organizowanym co
dwa lata Międzynarodowym Kongresom Biomechaniki
ICB w różnych renomowanych ośrodkach naukowych
na świecie. Ostatnia XII edycja tego konkursu miała
Fot. 3. Krajowa Konferencja „BIOMECHANIKA’2000”; IX Edycja Konkursu
im. Doktora Andrzeja Komora – ogłoszenie wyników i wręczanie nagród
Konkursu (stoją od prawej: autor, profesorowie: Adam Morecki, Danuta
Koradecka, Krzysztof Kędzior i Czesław Urbanik oraz laureat Konkursu,
dr Marek Wojtyra)
Picture 3. National Conference „BIOMECHANICS’2000”, IXth Edition of the
Doctor Andrzej Komor Competition, announcement of results (standing from
the right:: the author and professors: Adam Morecki, Danuta Koradecka,
Krzysztof Kędzior i Czesław Urbanik and the winner, Dr Marek Wojtyra)
miejsce w Cape Town (Afryka Południowa). Jak donosi
prof. Hubbard, trzyosobowe jury w składzie: Marten
Bobbert, Federico Fasolo i Norihisa Fuji przyznało nagrodę młodej badaczce Friedl De Groot z Katolickiego
Uniwersytetu w Leuven (Belgia). Następna XIII edycja
AKNIA odbędzie się w Leuven, w Belgii, w 2011 r. w ramach kolejnego zjazdu ICB i CSBWG.
* * *
Przedwczesna śmierć Doktora Andrzeja Komora
stała się dotkliwą stratą dla biomechaniki i psychomotoryki nie tylko polskiej, ale i światowej. Jego wkład
w postęp tych dziedzin jest niepodważalny i powszechnie uznany. Możemy być dumni z Jego dzieła i z pamięci, jaka Go otacza w międzynarodowym środowisku
naukowym.
PIŚMIENNICTWO • LITERATURE
-
[1]
-
-
-
-
[2]
Morawski JM: Dr Andrzej J. Komor – nieodżałowana
postać uczonego, człowieka i przyjaciela. Biomechanika
(kwartalnik), czerwiec 1991; vol. VIII, nr 2/14.
Hubbard M: Andrzej J. Komor: A Rememberance. Intern.
Journal of Sport Biomechanics, August 1991; vol. 7,
no. 3.
[3]
Morawski JM: Doktor Andrzej Komor. W cyklu: Moja Teczka, dział: Traktat o nie zawsze dobrej robocie (materiały
autorskie niepublikowane).
3
Należy wspomnieć, że laureatem IV Edycji ’95 konkursu został dr Wiesław Marczewski, adiunkt Katedry Antropomotoryki AWF
w Krakowie – za pionierską rozprawę: Biocybernetyczne modelowanie systemu ruchowego człowieka w celu określenia jego parametrów
motorycznych. Niestety, ten utalentowany i nieodżałowany Uczony, jeden z kontynuatorów dzieła Andrzeja Komora, odszedł od nas na
zawsze w dniu 30 maja 1997 r.
– 154 –